Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία

Συνέβη σήμερα

Συνέβη σήμερα

Μεγεθύνσεις

Μεγεθύνσεις

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

Προσεγγίσεις

Προσεγγίσεις

Γεωπολιτική

Γεωπολιτική

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ

Ο Διευθυντής του Κέντρου Ανατολικών Σπουδών για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,  τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, οι Συνεργάτες και ...

Περισσότερο

Dependency and joint committee: Erdogan’s hints

Dependency and joint committee: Erdogan’s hints

By Angeliki Charalampopoulou, Researcher in Center for Eastern Studies, Panteion University Shortly after blocking ENI’s vessel from drilling, Turkish President Erdogan ...

Περισσότερο

Συμφωνία για εκκένωση της Γκούτα από τους Αντάρτες

Του Μηνά Λυριστή* Οι Σύριοι επαναστάτες έφτασαν σε συμφωνία για την παράδοση των τελευταίων υπό την εξουσία τους περιοχών της Ανατολικής ...

Περισσότερο

Η Λιβύη εν όψει εκλογών: οδεύοντας προς μια νέα περίοδο αστάθειας;

Nικολάου Νικόλαος- Ερευνητής ΚΑΝΣ Τα Ηνωμένα Έθνη τον περασμένο Σεπτέμβριο, γνωστοποίησαν την επιθυμία τους να διεξαχθούν εθνικές εκλογές στην αφρικανική χώρα. ...

Περισσότερο

“Ισλαμικό Κράτος”- To τέλος του χαλιφάτου

“Ισλαμικό Κράτος”- To τέλος του χαλιφάτου

Του Δρος. Νικόλα Παναγιωτίδη, Επιστημονικού Συνεργάτη Κ.Α.Ν.Σ. Aποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός ότι η εμφάνιση του ISIS, του λεγόμενου "ισλαμικoύ κράτους" στη Μέση ...

Περισσότερο

Share Button

Ο Διευθυντής του Κέντρου Ανατολικών Σπουδών για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,  τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, οι Συνεργάτες και Ερευνητές του Κ.Α.Ν.Σ. , σας εύχονται Καλή Ανάσταση και Καλό Πάσχα.

Share Button

By Angeliki Charalampopoulou, Researcher in Center for Eastern Studies, Panteion University
Shortly after blocking ENI’s vessel from drilling, Turkish President Erdogan returns with “the sequel of the show”. By condemning Greek-Cypriot practice of rightful engagement in Cypriot exclusive economic zone (EEZ) and justifying Turkey’s blockage of private companies practicing their resulting rights from bilateral contract with Cypriot government, concludes that these “”had hopefully been instructive for some who saw an opportunity to start unilateral moves in the region when Turkey is engaged in anti-terrorism operations elsewhere.” Συνέχεια ανάγνωση

Undoubtedly by now, Erdogan’s stance on several issues commencing from his EU relations, USA relations up to his engagement in his “backyard”, nobody in the world would doubt his motives. Taking the above into consideration, it should be crystal clear to the Cypriot government and all the involved parties (ENI, ExxonMobil, Qatar Petroleum) that any involvement of the Turkish-Cypriots –which directly involves Turkey – will not only stall the drilling processes –increasing the cost that way- but will also create a vicious circle with unpredictable outcome.
Thus, even if Cypriot government would be considered conciliatory recalling Cypriot President’s Anastasiades statement that Turkish Cypriot community is entitled to the island’s natural resources, this specific dispute could either trap the Greek-Cypriots in a new round of pressing negotiations with dangerous and concessive results against them or fuel the tension between the island and the neighboring country resulting to the isolation of both as “a disputed area” drawing away the island’s economic growth.
Share Button

Του Μηνά Λυριστή*

Οι Σύριοι επαναστάτες έφτασαν σε συμφωνία για την παράδοση των τελευταίων υπό την εξουσία τους περιοχών της Ανατολικής Γκούτα, στις κυβερνητικές δυνάμεις, ανέφεραν την Παρασκευή 30 Μαρτίου 2018 τοπικά ΜΜΕ, σηματοδοτώντας μια σημαντική ήττα για τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης και τον τερματισμό μιας αιματηρής κυβερνητικής επίθεσης διάρκειας έξι εβδομάδων.

Η συμφωνία που επρόκειτο να διεξάγει η Ρωσία θα πίεζε τους μαχητές της αντάρτικης φατρίας Jaish al-Islam να αφήσει την Douma, την κύρια πόλη στο θύλακα της Ανατολικής Γκούτα, προκειμένου να μετακινηθούν στη βόρεια Συρία, σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Συνέχεια ανάγνωση

Δεν υπήρξε άμεση επιβεβαίωση από τους επαναστάτες, αλλά η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Al-Watan ανέφερε “διπλωματικές πηγές” λέγοντας ότι η συμφωνία θα οδηγούσε τους μαχητές να εγκαταλείπουν βαριά όπλα ως αντάλλαγμα για να φύγουν.

Η ανακατάληψη της Douma θα σηματοδοτήσει την πλήρη κατάληψη της ανατολικής Γκούτα, ενός προμαχώνα των επαναστατών στα περίχωρα της Δαμασκού και θα αποτελέσει σημαντικό ορόσημο στις προσπάθειες του Προέδρου Bashar al-Assad να ανακτήσει τον έλεγχο της επικράτειας που βρισκόταν μέχει πρότινος υπό τον έλεγχο των ομάδων ανταρτών κατά τον επταετή εμφύλιο πόλεμο της Συρίας .

Υποστηριζόμενοι από τη Ρωσία, οι δυνάμεις του Assad σημείωσαν μια σειρά από νίκες επί των επαναστατικών δυνάμεων τα τελευταία χρόνια, συχνά μέσω εκστρατειών πολιορκίας, εναέριων ή και επίγειων βομβαρδισμών που έχουν προκαλέσει εκτεταμένη διεθνή δυσφορία.

Το Παρατηρητήριο, μια ομάδα παρακολούθησης που εδρεύει στη Βρετανία, δήλωσε ότι η συμφωνία της Κυριακής προβλέπει για τους μαχητές της Jaish al-Islam και τις οικογένειές τους, καθώς και πολίτες που επιθυμούν να φύγουν, να μεταβούν σε περιοχές που βρίσκονται στη βόρεια επαρχία του Χαλεπίου. Αυτές περιλαμβάνουν τις περιοχές του Jarabulus και του Al-Bab, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό ανήκουν σε τουρκμένους αντάρτες.

Οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν ήδη καταλάβει περισσότερο από το 95% της Ανατολικής Γκούτα σε μια αεροπορική και γήινη επίθεση διάρκειας έξι εβδομάδων που σκότωσε εκατοντάδες πολίτες και ανάγκασε δεκάδες χιλιάδες να φύγουν από τα σπίτια τους. Διαδοχικές διαπραγματεύσεις εκκένωσης πραγματοποιήθηκαν με δυνάμεις ανταρτών σε τμήματα του θύλακα, με περισσότερους από 45.000 μαχητές και πολίτες να μετακινούνται τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με στοιχεία του κρατικού πρακτορείου ειδήσεων SANA.

Σύμφωνα με πηγές της αντιπολίτευσης, αξιωματούχοι του Jaish al Islam προσπαθούν απεγνωσμένα να επιτύχουν μια συμφωνία που θα φέρει τη ρωσική στρατονομία στην Douma και θα επιτρέψει στην ομάδα να διαδραματίσει ρόλο στη διατήρηση της εσωτερικής ασφάλειας, αλλά υπό τη γενική δικαιοδοσία του κράτους.

Η Ρωσία, βασικός σύμμαχος του προέδρου Μπασάρ αλ Ασαντ, δήλωσε στην ομάδα ότι δέχεται μια τέτοια ρύθμιση, αλλά η κυβέρνηση της Συρίας παρέμεινε εναντίον της, δήλωσε μια ανώτερη πηγή αντιπολίτευσης, εξοικειωμένη με τις συνομιλίες.

Μια πολιτική επιτροπή που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία δήλωσε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία “για την εκκένωση ανθρωπιστικών υποθέσεων στη βόρεια Συρία”. Δεν έδωσε περαιτέρω λεπτομέρειες για το ρόλο που θα έπαιζε η ρωσική στρατιωτική αστυνομία ούτε για το πότε άρχισαν οι εκκενώσεις.

Η κυβερνητική επίθεση από τις 18 Φεβρουαρίου έχει σκοτώσει περισσότερους από 1.600 πολίτες, καταστρέφοντας ολόκληρες γειτονιές σύμφωνα με το Παρατηρητήριο.

 

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών και μεταπτυχιακός φοιτητής του Τμήματος Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του ΕΚΠΑ

Share Button

Nικολάου Νικόλαος- Ερευνητής ΚΑΝΣ
Τα Ηνωμένα Έθνη τον περασμένο Σεπτέμβριο, γνωστοποίησαν την επιθυμία τους να διεξαχθούν εθνικές εκλογές στην αφρικανική χώρα. Ο σκοπός είναι να επέλθει η σταθερότητα. Όμως, κατά πόσο ο ισχυρισμός αυτός μπορεί να είναι βάσιμος;

Οι υποψήφιοι
Η Λιβύη στην παρούσα χρονική συγκυρία βιώνει ίσως την χειρότερη περίοδο της ιστορίας της ως ανεξάρτητο κράτος. Από το 2011 βρίσκεται μέσα στην δίνη διαδοχικών εμφύλιων πολέμων που την έχουν διασπάσει. Όσες προσπάθειες έγιναν για εθνική συμφιλίωση μεταξύ των αντιμαχόμενων παρατάξεων, απέτυχαν. Συνεπώς, η παρούσα κατάσταση μόνο αισιόδοξη δεν είναι.
Το μεγαλύτερο μέρος της λιβυκής επικράτειας ελέγχεται από την κυβέρνηση με έδρα το Τομπρούκ. Επικεφαλής της είναι ο Σάλεχ Ισσά. Ωστόσο, πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζει ο Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος ασκεί ουσιαστικά την εξουσία. Επειδή ελέγχει σχεδόν τα 2/3 της χώρας, ελέγχει και το μεγαλύτερο τμήμα του ενεργειακού της πλούτου καθώς και σημαντικά λιμάνια στην Μεσόγειο. Παράλληλα, διατηρεί δικό της στρατό αποτελούμενο από σχεδόν 75.000 άνδρες, αεροπορία και ναυτικές δυνάμεις. Συνέχεια ανάγνωση

Ο Χαφτάρ, παρόλο που αρχικά τάχθηκε υπέρ των εκλογών, ύστερα αποστασιοποιήθηκε, δηλώνοντας ότι ίσως η Λιβύη να μην είναι έτοιμη για εκλογές και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας. Επίσης, δήλωσε ότι αν δεν υπάρξει ικανοποιητικό -για εκείνον- εκλογικό αποτέλεσμα, δεν αποκλείει τυχόν επέμβασή του. Ήδη, το 2014 προχώρησε σε πραξικόπημα που είχε ως απόρροια την διάλυση της τότε εθνικής κυβέρνησης.
Ακόμα, επειδή είναι πολύ ισχυρός, προσπαθεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον πολιτικό εκείνο παράγοντα που δύναται να εγκαθιδρύσει την σταθερότητα στην ταραγμένη χώρα. Δεν διστάζει να κατηγορήσει τον πολιτικό αντίπαλό του, Φαρέζ Σαράτζ, ότι είναι αδύναμος και έρμαιο διάφορων πολιτοφυλακών. Παρά ταύτα, υπάρχουν κάποια προβλήματα που πιθανόν να λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην διεκδίκηση της λιβυκής προεδρίας. Αρχικά, κατηγορείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ένας στρατηγός του για διάφορα εγκλήματα όπως εκτελέσεις αιχμαλώτων. Επιπλέον, το ότι η παράταξή του είναι ισχυρή, δεν έχει ως αποτέλεσμα την αποτροπή διασπαστικών τάσεων. Πιο συγκεκριμένα, έχουν ξεκινήσει ήδη συγκρούσεις μεταξύ κοσμικών και ισλαμιστών εντός της κυβέρνησης. Το πιο σημαντικό ζήτημα όμως, είναι η απουσία διεθνούς νομιμοποίησης. Ο Ο.Η.Ε. δεν την έχει αποδεχτεί ως την νόμιμη κυβέρνηση. Συνεπώς, μια εκλογική νίκη του Χαφτάρ θα έχει έλλειψη διεθνούς νομιμοποίησης.
Η άλλη παράταξη είναι η Κυβέρνηση Εθνικού Συμφώνου. Πρόκειται για την αποδεκτή από τον Ο.Η.Ε. λιβυκή κυβέρνηση. Επικεφαλής της είναι ο Φαρέζ αλ- Σαράτζ. Η έδρα της είναι στην Τρίπολη. Ελέγχει την βορειοδυτική Λιβύη. Παρόλο που σε σχέση με την αντίπαλη παράταξη του Χαφτάρ είναι σε υποδεέστερη θέση, εν τούτοις έχει και την υποστήριξη και της Μουσουλμανικής Αδελφότητας καθώς και άλλων συντηρητικών μουσουλμάνων. Είναι εμφανές ότι σε μια ενδεχόμενη εκλογική διαδικασία, τυχόν εκλογή του θα είναι πολύ δύσκολη. Πέραν όσων προαναφέρθηκαν, στερείται και ουσιωδών ενόπλων δυνάμεων, γεγονός που ζημιώνει ακόμα πιο πολύ την θέση της.
Ένας ακόμα πιθανός υποψήφιος είναι και η Εθνική Κυβέρνηση Σωτηρίας. Πιο αδύναμη από τους άλλους δυο αντιπάλους της, ελέγχει τμήμα της Σύρτης, της Μισράτα και κατά τόπους θύλακες. Επικεφαλής της είναι ο Χαλίφα αλ- Γκαουίλ.
Το ριζοσπαστικό Ισλάμ αν και έχει υποστεί πλήγμα, εξακολουθεί να δεσπόζει. Οι δυνάμεις του με ηγέτη το παρακλάδι του ISIS, ελέγχουν τμήματα της λιβυκής επικράτειας ενώ ελλείψει της δυνατότητας διεξαγωγής ευρείας κλίμακας επιχειρήσεων, πλέον προβαίνουν σε τρομοκρατικές ενέργειες. Πρόκειται για πόλεμο φθοράς, που στοχεύει τόσο αμάχους όσο και πολιτικές και στρατιωτικές φυσιογνωμίες. Αποτελούν εχθρό για όλους. Όπως γίνεται αντιληπτό, δεν υπάρχει περίπτωση να συμμετάσχουν ριζοσπάστες ισλαμιστές στις επικείμενες εκλογές.
Τέλος, στον ορίζοντα «εμφανίζεται» μια νέα πολιτική δύναμη ή αλλιώς «Τρίτη Πολιτική Δύναμη». Στελεχώνεται από όσους υποστηρικτές του καθεστώτος Καντάφι έχουν παραμείνει στην Λιβύη και έχουν επιζήσει. Για το παρόν, επικεφαλής της είναι ο Ταχάρ Ντεχέκ, πρώην ανώτατος αξιωματούχος του Καντάφι. Έχοντας συλληφθεί και βασανιστεί από τους αντικαθεστωτικούς, κατάφερε και δραπέτευσε. Κατέφυγε στους φίλο-κανταφικούς φυλάρχους. Οι φυλές στην Λιβύη, πέραν της πολιτικής δύναμης που έχουν, είναι άριστα εξοπλισμένες και μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη. Ο Ντεχέκ και οι οπαδοί του, αναμένουν την άφιξη του «νόμιμου» ηγέτη τους. Εκείνος δεν είναι άλλος από τον γιο του Καντάφι, τον Σαίφ αλ- Ισλάμ. Αποφυλακισμένος ον, εκδήλωσε την επιθυμία του να συμμετάσχει ως υποψήφιος στις μελλοντικές λιβυκές εκλογές.
Ωστόσο, στην πολιτική του καριέρα υπάρχουν εμπόδια. Αρχικά, εκκρεμεί καταδικαστική απόφαση εναντίον του από την διεθνή και λιβυκή δικαιοσύνη. Επίσης, οι Λίβυοι δεν έχουν λησμονήσει τις σκληρές του δηλώσεις εναντίον των διαδηλωτών το 2011. Τυχόν εκλογή του σαν γιος του Καντάφι, ενδεχομένως να προκαλέσει διχογνωμίες. Επιπροσθέτως, δεν έχει πρόσβαση σε φυσικούς πόρους όπως οι αντίπαλοί του. Συνεπώς, παρά τα σχέδιά του, πολύ πιθανόν να δυσκολευτεί να συμμετάσχει στις εθνικές εκλογές και ακόμα και αν καταφέρει να κερδίσει ψήφους, τίθεται ζήτημα νομιμοποίησης του.

Τα προβλήματα της εκλογικής διαδικασίας
Φυσικά, το περιβάλλον όπου θα διεξαχθούν οι εκλογές είναι ταραγμένο. Εκτός από την τρομοκρατία και την εδαφική διάσπαση, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορούν να «τορπιλίσουν» την εκλογική διαδικασία. Εκείνοι είναι οι εξής:
1) Η επέμβαση τρίτων
Όσα διαδραματίζονται στην Λιβύη, δεν μπορούν να αφήσουν ανεπηρέαστους τρίτους παράγοντες. Οι πλουτοπαραγωγικές πηγές και η γεωγραφική θέση αρκούν για να καταδειχθεί η γεωπολιτική σημασία της χώρας.
Η Ε.Ε. επειδή έχει επιβαρυνθεί με τεράστιο αριθμό μεταναστών και προσφύγων διερχομένων και από την Λιβύη, επιδιώκει να ρυθμίσει τις μεικτές ροές. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δίνεται χρηματοδότηση στις λιβυκές αρχές ώστε να καταστεί λειτουργική η ακτοφυλακή της χώρας και να κατασκευαστούν κέντρα υποδοχής. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες ευθυγραμμίζουν την στάση τους με τον Ο.Η.Ε.. Σε επίπεδο κρατών, πρωταγωνιστούν η Ιταλία και η Γαλλία. Η Ρώμη τάσσεται υπέρ του Φαρέζ αλ- Σαράτζ σε μια προσπάθεια να ρυθμιστούν οι μεικτές ροές που επιβαρύνουν το ιταλικό κράτος. Πολύ πιθανόν, η ιταλική κυβέρνηση να στοχεύει και σε μια μελλοντική εκμετάλλευση του πετρελαίου της χώρας.
Η Γαλλία έχει πολύ μεγαλύτερα συμφέροντα. Πέραν της εκμετάλλευσης των λιβυκών πόρων, ο Εμμανουήλ Μακρόν συναντήθηκε με τους δυο αντιπάλους, τον Χαφτάρ και τον Σαράτζ, προκειμένου να επιβληθεί εκεχειρία. Ο Γάλλος πρόεδρος πέτυχε τον σκοπό του. Όμως, είναι εμφανής μια προτίμηση του Παρισιού προς τον Χαφτάρ.
Η Αίγυπτος με την σειρά της έχει άμεση εμπλοκή στα λιβυκά πράγματα. Αιγυπτιακά αεροσκάφη βομβαρδίζουν κατόπιν άδειας θέσεις των ισλαμιστών στην χώρα, ενώ η κυβέρνηση Σίσι υποστηρίζει τον Χαφτάρ. Βέβαια, σε έναν διπλωματικό ελιγμό, ο Αιγύπτιος πρόεδρος συνάντησε τον Φαράτζ και εξέφρασε την επιθυμία του για πολιτική συμφιλίωση και καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Την Αίγυπτο υποστηρίζει και το Κουβέιτ, αλλά σε μικρότερο βαθμό.
Ο Ο.Η.Ε. όπως όλα δείχνουν θα έχει εμπλοκή. Εκείνη θα λάβει την μορφή της επίβλεψης εκλογών, της προσπάθειας καταπολέμησης της διαφθοράς και της τρομοκρατίας, την υποστήριξη του Σαράτζ καθώς και την πιθανή κατάστρωση ενός πολιτικού σχεδίου για την Λιβύη, αν οι εκλογές αποτύχουν.
Οι Η.Π.Α. με την Ρωσία με την σειρά τους έχουν ζωτικά συμφέροντα στην Λιβύη. Το πιο πιθανό είναι να ταχθούν υπέρ της κυβέρνησης του Τομπρούκ λόγω της κατοχής των πλουτοπαραγωγικών πόρων της χώρας. Εξάλλου, ο Χαφτάρ έχει στενές επαφές και με την Ουάσινγκτον και με την Μόσχα.

2) Ζητήματα διαφθοράς
Η διαφθορά και η αδιαφάνεια είναι καθαρά εμφανείς στην χώρα. Η πλειοψηφία των κατοίκων της ζει στην φτώχεια. Οι μισθοί είναι πενιχροί, οι Λίβυοι δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα για την επιβίωσή τους αγαθά, ενώ η μαύρη αγορά ανθίζει. Ταυτόχρονα, η αβεβαιότητα, η πολιτική αστάθεια, ο φόβος της τρομοκρατίας και οι καταστροφές από τους εμφύλιους πολέμους έχουν επιβαρύνει την θέση τους. Στον αντίποδα, η πολιτική ελίτ και οι στενοί υποστηρικτές της, ζουν μέσα στην χλιδή. Κατοικούν σε πολυτελή σπίτια, έχουν υψηλούς μισθούς, πολλά προνόμια και πραγματοποιούνε ταξίδια αναψυχής στο εξωτερικό. Συνεπώς, το ότι είναι αποκομμένοι από τον υπόλοιπο πληθυσμό ενδεχομένως να προκαλέσει αντιδράσεις.

3) Το μεταναστευτικό
Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα είναι και το «μεταναστευτικό». Η Λιβύη λειτουργεί ως διαμετακομιστικός κόμβος για χιλιάδες μετανάστες από την Υποσαχάρια Αφρική. Ένας αριθμός καταφέρνει και φτάνει στην Ευρώπη. Όμως, ένας άλλος, πολύ μεγάλος, χάνει την ζωή του στα νερά της Μεσογείου. Ακόμα, πολλές χιλιάδες ανθρώπων αναμένουν την μετάβασή τους σε ευρωπαϊκό έδαφος για να σωθούν. Καθόσον παραμένουν εντός λιβυκού εδάφους, κινδυνεύουν.
Το λαθρεμπόριο κυριαρχεί και πολιτικές παρατάξεις κομίζουν χρήματα από εκείνο. Επιπλέον, η διεθνής κοινότητα έγινε μάρτυρας των αποτρόπαιων σκηνών από σκλαβοπάζαρα. Εν έτι 2018, υπάρχουν σκλαβοπάζαρα! Από τα οποία αποκτούν εισοδήματα άνθρωποι! Επομένως, από την στιγμή που έχει στηθεί μια ολόκληρη «βιομηχανία», πολύ δύσκολο η όποια κυβέρνηση αναδειχθεί να καταπολεμήσει το φαινόμενο.
Επιπρόσθετα, η Λιβύη έχει απορροφήσει μεγάλο αριθμό μεταναστών. Εκείνοι αποτελώντας φθηνό εργατικό δυναμικό, απασχολούνται σε διάφορες εργασίες. Όμως, η συνέχιση του φαινομένου μπορεί να προκαλέσει πληθυσμιακή αλλοίωση κάτι που θα οδηγήσει σε κοινωνικές ταραχές. Συνεπώς, η διευθέτηση του ζητήματος θα απασχολήσει ιδιαίτερα την λιβυκή μελλοντική κυβέρνηση και ίσως αποτελέσει τροχοπέδη για τις εκλογές.

4) Πολιτική βία
Η βία και η νοθεία αποτελούν δυο ουσιώδεις αιτίες αποτυχίας των εκλογών. Μέσα σε ενάμισι χρόνο (2017-2018) έχουν δολοφονηθεί 201 πολιτικοί ακτιβιστές. Οι πολιτικές δολοφονίες και η βία είναι συνήθεις πρακτικές στην ταραγμένη πολιτική σκηνή της χώρας. Στόχοι επίδοξων δολοφόνων αποτελούν και διάφοροι αξιωματούχοι. Μέχρι στιγμής έχουν δολοφονηθεί ο δήμαρχος της Μισράτα Μοχάμεντ Αστιουί , ο Φαράτζ αλ- Μπαρασσί στρατηγός του Χαφτάρ και άλλοι. Επίσης, ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης του Τομπρούκ προειδοποίησε για νέο γύρο πολιτικών δολοφονιών.

Αντί Επιλόγου
Από την ανωτέρω ανάλυση, κατέστη εμφανές ότι η διεξαγωγή εκλογών στην Λιβύη υπό τις παρούσες συνθήκες και υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, παρά τις καλές προθέσεις, μάλλον «όνειρο θερινής νυκτός» είναι. Οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές για μια εκλογική διαδικασία. Οι προκλήσεις είναι πολλές, ενώ οι υποψήφιοι δεν είναι πολύ καταδεκτικοί στο να συνεργαστούν. Πόσο μάλλον, να σεβαστούν ένα εκλογικό αποτέλεσμα που δεν τους συμφέρει. Οι δηλώσεις του Χαφτάρ είναι ενδεικτικές της στάσης της λιβυκής πολιτικής ελίτ.
Επομένως, ο Ο.Η.Ε. κατά την άποψη του συγγραφέα, λανθασμένα επιδιώκει την διεξαγωγή εκλογών. Καλύτερο θα ήταν πρώτα να επέλθει μια συνεννόηση και έπειτα εκείνες να διεξαχθούν. Το πιο τραγικό είναι ότι για ακόμα μια φορά, ο λιβυκός λαός θα δεινοπαθήσει και δεν θα δει την κατάσταση να βελτιώνεται.

 

Ενδεικτικές πηγές
Elumami Ahmed, Reuters, UN endorses elections for Libya by the end of 2018, 10 January 2018, https://www.reuters.com/article/us-libya-election-un/u-n-endorses-elections-for-libya-by-end-of-2018-idUSKBN1EZ1NA?il=0 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 20:10).
El- Gamaty Guma, Middle East Eye, Saif al- Islam as Libya’s president? No, he belongs to the autocratic era of Gaddafi, 22 March 2018, http://www.middleeasteye.net/columns/will-saif-al-islam-gadhafi-return-rule-libya-461892723 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 20:20).
Sputnik News, The “Third Force”: Gaddafi’s supporters making political comeback in Libya, 01 June 2017, https://sputniknews.com/politics/201706011054210842-gaddafi-libya-comeback/ (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 20:30).
Wintour Patrick, The Guardian, Libya may not be ready for democracy, says military strongman, 10 January 2018, https://www.theguardian.com/world/2018/jan/10/libya-may-not-be-ready-for-democracy-says-military-strongman (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 20:40).
Al- Jazeera, Khalifa Haftar: the general who wants to rule Libya, 26 February 2018, https://www.aljazeera.com/news/2018/02/haftar-vies-power-libya-shifting-sands-180226143054107.html (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 20:50).
Bendix Aria, TheAtlantic, Libyan rivals agree to a cease fire and elections, 25 July 2017, https://www.theatlantic.com/news/archive/2017/07/libyan-rivals-agree-to-a-ceasefire-and-elections/534897/ (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 20:55).
TheCitizen, Libya strongman says UN-backed government’s mandate expired, 17 December 2017, https://citizen.co.za/news/news-africa/1761766/libye-politics-conflict/ (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 21:10).
Middle East Monitor, In Libya political assassinations threaten forthcoming elections, 10 January 2018, https://www.middleeastmonitor.com/20180110-in-libya-political-assassinations-threaten-forthcoming-elections/ ( ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 21:20).
Libyan Express, Politicians live in luxury, while ordinary Libyans left between Scylla and Charybdis, 14 January 2018, http://www.libyanexpress.com/politicians-live-in-luxury-while-ordinary-libyans-left-between-scylla-and-charybdis/ (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 21:30).
El- Gamaty Guma, Al-Jazeera, Italy and France are playing a dangerous game in Libya, 21 August 2017, https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2017/08/italy-france-playing-dangerous-game-libya-170815105230759.html (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 21:40).
Quackenbush Casey, Time, The Libyan slave trade has shocked the world. Here is what you should know, 21 December 2018, http://time.com/5042560/libya-slave-trade/ (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 21:55).
Ahram Online, Political agreement is cornerstone for Libyan stability, Egypt’s Sisi tells Libya’s Al- Sarraj, 10 December 2017, http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/284113/Egypt/Politics-/Political-agreement-is-cornerstone-for-Libyan-stab.aspx (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Μαρτίου 2018, 22:10).

Share Button

Του Δρος. Νικόλα Παναγιωτίδη, Επιστημονικού Συνεργάτη Κ.Α.Ν.Σ.

Aποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός ότι η εμφάνιση του ISIS, του λεγόμενου “ισλαμικoύ κράτους” στη Μέση Ανατολή, αποτελεί ένα πρωτοφανές φαινόμενο στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Είναι η πρώτη φορά που μια τρομοκρατική φονταμενταλιστική οργάνωση κατάφερε να εμπνεύσει τόσους πολλούς επίδοξους τρομοκράτες και να κατακτήσει τόσο μεγάλες εκτάσεις γης.
Την ίδια στιγμή, η απειλή που συνιστούσε το ISIS για το περιφερειακό κρατικό σύστημα προκάλεσε έναν άνευ προηγουμένου αντι-ηγεμονικό συνασπισμό εναντίον του από περιφερειακούς και διεθνείς δρώντες που τελικά επικράτησαν επί της τζιχαντιστικής οργάνωσης. Συνέχεια ανάγνωση

Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ το ISIS ήλεγχε μεγάλες περιοχές στο δυτικό Ιράκ και στη βόρεια Συρία, ελέγχει τώρα μόνο το 2% αυτής της γης. Το όραμα του για την ίδρυση πανισλαμικού χαλιφάτου δεν έχει ευοδωθεί. Ωστόσο, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, διότι η ακραία ιδεολογία του παραμένει απειλή για την περιφερειακή και διεθνή ασφάλεια.

Η γενεαλογία του ISIS

Ο πρόδρομος του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του Λεβάντ (ISIL) εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Μέση Ανατολή το 1999 με την ονομασία Jama’at, μια τζιχαντιστική οργάνωση υπό τον Ιορδανό Abu Musab al-Zarqawi, ο οποίος το το 2004 ανακοίνωσε πίστη στην Αλ- Κάιντα. Η εξέγερση στο Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή του 2003 ριζοσπαστικοποίησε περαιτέρω την οργάνωση, η οποία ενέτεινε τις επιθέσεις της εναντίον των δυτικών δυνάμεων, αλλά και εναντίον άλλων θρησκευτικών ομάδων.

Οι τζιχαντιστές εκμεταλλεύτηκαν το γενικό χάος στο Ιράκ και στη Συρία επεκτείνοντας την επιρροή τους και την κατοχή εδαφών. Η απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ το 2011 άφησε ένα κενό εξουσίας που πληρώθηκε από εξτρεμιστικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων το ISIL, γνωστό και ως ISIS (Ισλαμικό κράτος του Ιράκ και της Συρίας). Τον Ιούνιο του 2014, το ISIS ανακοίνωσε την ίδρυση του ισλαμικού κράτους με μια πολύ φιλόδοξη ατζέντα: να δημιουργήσει ένα πανισλαμικό κράτος, το οποίο θα διέπεται από το Κοράνι, το νόμο της σαρία και το χαντίθ.

Ιδεολογικές καταβολές

Πρέπει να τεθεί το ερώτημα γιατί το ISIS είναι τόσο εχθρικό έναντι των δυτικών αξιών και του δυτικού πολιτισμού; Σύμφωνα με τη σαλαφιστική ιδεολογία του ο κατακερματισμός του διεθνούς συστήματος σε κυρίαρχα εθνικά κράτη αποτελεί επινόηση της Δύσης. Οι ακραίοι σαλαφιστές πιστεύουν ότι μόνο ο Θεός είναι κυρίαρχος και επομένως το δυτικό σύστημα κρατών πρέπει να καταστραφεί και να αντικατασταθεί από ένα πανισλαμικό χαλιφάτο.

Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι στα μέσα του 2014, το «ισλαμικό κράτος» είχε υπό το ζυγό του 10 εκατομμύρια ανθρώπους στους οποίους επέβαλλε φόρους. Διατηρούσε επίσης τεράστια αποθέματα όπλων και πυρομαχικών. Ταυτόχρονα, ήλεγχε όλες τις πτυχές της κοινωνική ζωής, από τα καθημερινά θέματα μέχρι την εκπαίδευση. Όσον αφορά το τελευταίο, ανέπτυξε ένα νέο πρόγραμμα σπουδών με το οποίο αντικατέστησε την “άπιστη εκπαίδευση”. Οι διευθυντές των σχολείων ενημερώθηκαν ότι τα μαθήματα φυσικής και χημείας θα αφαιρεθούν, ενώ θα προωθηθούν οι ισλαμικές διδασκαλίες.

Οι οπαδοί του ισλαμικού κράτους υιοθετούν το σαλαφιστικό τζιχάντ. Συναφώς, υιοθετούν την βία ως μέσο επιβολής της ακραίας ιδεολογίας τους στους υποστηρικτές άλλων θρησκειών ή μουσουλμανικών δογμάτων, τους απίστους – koufr στα αραβικά. Πιο συγκεκριμένα, αντιμετωπίζουν τις διεθνείς σχέσεις με τους μανιχαϊστικούς όρους: Πιστεύουν ότι υπάρχει το «Νταρ αλ-Ισλάμ» (Σπίτι του Ισλάμ) και το «Dar al-Harb» (Σπίτι του Πολέμου).

Αντι-ηγεμονικές συσπειρώσεις κατά του ISIS

Η εμφάνιση του “Ισλαμικού Κράτους” στη Μέση Ανατολή προκάλεσε μεγάλες ανακατανομές ισχύος και συμφερόντων στην περιοχή, καθώς πολλές χώρες αναγκάστηκαν να αφήσουν –προσωρινά τουλάχιστον- κατά μέρος τις διαφορές τους ενόψει της απειλής που ακούει στο όνομα ισλαμικό κράτος. Κατά ειρωνικό τρόπο, οι Αμερικανοί υπό τον Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα αναγκάστηκαν να πολεμήσουν εναντίον της ίδιας απειλής που αντιμετώπιζε ο Μπασάρ αλ-Ασαντ ως παραβίαση της κυριαρχίας της Συρίας. Ο καθένας μπορεί να θυμηθεί ότι το Σεπτέμβριο του 2013, οι ΗΠΑ σχεδίαζαν να διενεργήσουν ένοπλη επέμβαση στη Συρία, η οποία αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή ένεκα μιας διεθνούς συμφωνίας με τη Δαμασκό για την καταστροφή των χημικών όπλων της Συρίας.

Επιπλέον, η επιτυχημένη προέλαση του ISIS στο Ιράκ και τη Συρία παρείχε ένα modus vivendi για συγκαλυμμένη συνεργασία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον το 2015. Αυτό θα ήταν αδιανόητο μερικούς μήνες νωρίτερα, όταν πολλές φωνές στο αμερικανικό Κογκρέσο στήριζαν στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν για να αποτραπεί η Τεχεράνη να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτή η κατάσταση ενδεχομένως να συνέτεινε στη σύναψη της συμφωνίας πλαίσιο για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, στις 2 Απριλίου 2015.

Από την πλευρά της, η Τουρκία – που κατηγορήθηκε από πολλούς ότι υποστήριζε το ISIS στο πλαίσιο της ατζέντας της για την ανατροπή του Assad – αναγκάστηκε να αλλάξει πολιτική όταν το ISIS διενήργησε τρομοκρατικές επιθέσεις στο έδαφός της. Στη συνέχεια ανακοίνωσε τη συμμετοχή της στον συνασπισμό των ΗΠΑ. Η δράση του ισλαμικού κράτους προκάλεσε περαιτέρω ανακατανομές ισχύος στο Ιράκ και τη Συρία.
Οι Κούρδοι προσπάθησαν άλλη μια φορά – ανεπιτυχώς – να προωθήσουν τις εθνικές τους φιλοδοξίες για αυτοδιάθεση. Το παράθυρο ευκαιρίας που δημιούργησε η γενική αστάθεια έπεισε τον Μασούντ Μπαρζάνι, πρόεδρο του ιρακινού Κουρδιστάν, ότι ήρθε η ώρα (25 Σεπτεμβρίου 2017) να διεξαχθεί δημοψήφισμα για ανεξαρτησία από τη Βαγδάτη. Ωστόσο, οι εξαναγκαστικές ενέργειες της Βαγδάτης ανέστειλαν το θετικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και ο Μπαρζάνι παραιτήθηκε τον Νοέμβριο του 2017.
Από την πλευρά τους, οι Κούρδοι της Βόρειας Συρίας τον Ιανουάριο του 2014 δημιούργησαν μια περιφερειακή διοίκηση στην περιοχή βάσει του ελβετικού μοντέλου. Ενοχλημένη από τις εξελίξεις, η Άγκυρα παρενέβη στη βόρεια Συρία τον Αύγουστο του 2016 με την “Επιχείρηση Ασπίδα Ευφράτη”. Τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, ο τουρκικός στρατός παρενέβη στη Συρία για να εμποδίσει τον ευρύτερο κουρδικό σχεδιασμό για συνένωση των καντονίων τους στη βόρεια Συρία. Και η αιματοχυσία συνεχίζεται …

Μεγάλες Δυνάμεις και ISIS

Η παρουσία των τζιχαντιστών στη Μέση Ανατολή δημιούργησε μια γενική κατάσταση χάους στο Ιράκ και τη Συρία που τελικά ευνόησε τον Άσσαντ. Η Ρωσία επενέβη στη Συρία το 2015, διασώζοντας τον Άσσαντ από την πλήρη καταστροφή . Από την πλευρά του, ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ο οποίος είχε παρέμβει το Σεπτέμβριο του 2014 για να στηρίξει τη συριακή αντιπολίτευση, αποδυνάμωσε επίσης το ισλαμικό κράτος. Ενώ οι Αμερικανοί και οι Ρώσοι υποστήριζαν διαφορετικές πλευρές στο Συριακό Εμφύλιο Πόλεμο, την ίδια ώρα πολεμούσαμ την ίδια τζιχαντιστική απειλή.
Η Χεζμπολάχ, μια σιϊτική οργάνωση που εδρεύει στο Λίβανο, ενεπλάκη στον πόλεμο της Συρίας, στηρίζοντας τον Άσσαντ αφού κύριο μέλημα της είναι να διασώσει τον Σιιτικό άξονα από τους Σουνίτες εχθρούς του. Το Ισραήλ, το οποίο το 2006 είχε πολεμήσει έναν πόλεμο τριών εβδομάδων με τη Χεζμπολάχ, παρενέβη δεκάδες φορές στη Συρία για να καταστρέψει τα όπλα που προορίζονταν για την οργάνωση.
Σε γενικές γραμμές, πολλές φορές η συμμετοχή διαφόρων δρώντων με αντιφατικές ατζέντες στη Συρία και το Ιράκ ώθησε τα πράγματα στο παρά πέντε μιας ευρύτερης κλιμάκωσης. Ωστόσο, αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα. Τέλος, η απελευθέρωση της Μοσούλης στο Ιράκ, της οικονομικής πρωτεύουσας του Ισλαμικού Κράτους τον Ιούλιο του 2017 και η πτώση της Ράκα, της αυτοανακηρυγμένης πρωτεύουσας του ISIS στη Συρία τον Οκτώβριο του ίδιου έτους σηματοδότησαν το τέλος του χαλιφάτου.

Επίλογος

Η εμφάνιση, η παρουσία, οι ενέργειες και η πορεία του ISIS στη Μέση Ανατολή σηματοδότησε μια πολύ σημαντική στιγμή στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Το ισλαμικό κράτος αποτελεί ένα αξιόλογο παράδειγμα που θα διδάσκεται στα πανεπιστημιακά τμήματα διεθνών σχέσεων ανά τον κόσμο. Αυτή η τεράστια απειλή για την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια, αλλά και για τις πανανθρώπινες αξίες άνοιξε το δρόμο για την σύμπηξη ενός συνασπισμού κατά της περιφερειακής επίδοξης ισλαμικής ηγεμονίας που τελικά έστειλε το όραμά των τζιχαντστών για την δημιουργια ενός χαλιφάτου στον κάδο της ιστορίας. Ωστόσο, η τρομοκρατική οργάνωση αφ’εαυτής δεν έχει εξαφανιστεί. Εξακολουθεί να αποτελεί απειλή μέσω των άλλων τρομοκρατικών ομάδων σε όλο τον κόσμο που έχουν δηλώσει πίστη σε αυτό, αλλά και με τα μηνύματα μίσους που μπορεί να εμπνεύσουν και άλλους επίδοξους τρομοκράτες στο μέλλον. Η διεθνής κοινότητα έχει ηθικό καθήκον να αποτρέψει τα σχέδια τους.

1 2 3 140