Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία

Συνέβη σήμερα

Συνέβη σήμερα

Μεγεθύνσεις

Μεγεθύνσεις

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

Προσεγγίσεις

Προσεγγίσεις

Γεωπολιτική

Γεωπολιτική

Η συριακή κρίση σε άλλη διάσταση ή πως η κλιματική αλλαγή μπορεί να δημιουργήσει αναταρραχές και μεταναστεύσεις.

Νίκος Νικολάου Εδώ και εφτά χρόνια η υφήλιος έχει γίνει μάρτυρας της συριακής κρίσης. Ένα γεγονός που ξεκίνησε σαν διαμαρτυρία κατά ...

Περισσότερο

«Η επαναπροσέγγιση μεταξύ της Hamas και της Fatah: Προσεγγίζοντας το Παλαιστινιακό εντός ενός “Sui Generis” περιβάλλοντος.»

Χριστίνα-Μαρία Καπενεκάκη Προσεγγίζοντας  τη διαδικασία συμφιλίωσης μεταξύ της Fatah και της Hamas, θα χρειαστεί μία σύντομη αναδρομή που θα δώσει φως ...

Περισσότερο

Ο φαύλος κύκλος της «αμοιβαίας ριζοσπαστικοποίησης».

Ο φαύλος κύκλος της «αμοιβαίας ριζοσπαστικοποίησης».

Γιώργος Φράγκος Ερευνητής – Κέντρο Ανατολικών Σπουδών Πάντειο Πανεπιστήμιο Οι τρομοκρατικές επιθέσεις που έγιναν στην Ευρώπη τα τελευταία έτη έχουν δημιουργήσει ένα ...

Περισσότερο

Η προσέγγιση Ισραήλ- Σαουδικής Αραβίας και το Ιράν

Νίκος Νικολάου Στις αρχές Νοεμβρίου, η υφήλιος έγινε μάρτυρας μιάς πρωτοφανούς για τα ιστορικά και γεωπολιτικά δεδομένα της Μέσης Ανατολής προσπάθειας ...

Περισσότερο

Η οπισθοχώριση του Ισλαμικού Κράτους. Η περίπτωση των μαχητών του Ιράκ

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής* Το Ισλαμικό Κράτος βρίσκεται σε αποσύνθεση. Τα εδάφη του μειώνονται με γρήγορους ρυθμούς πλέον, και η υποχώρηση ...

Περισσότερο

Share Button

Νίκος Νικολάου

Εδώ και εφτά χρόνια η υφήλιος έχει γίνει μάρτυρας της συριακής κρίσης. Ένα γεγονός που ξεκίνησε σαν διαμαρτυρία κατά του καθεστώτος, μετατράπηκε σε εμφύλιο πόλεμο και κατέληξε σε διεθνικό και εμφύλιο πόλεμο. Αν και είναι κυρίως απόρροια γεωπολιτκών συνθηκών και ανταγωνισμών  υπάρχει και άλλη μία πτυχή που δεν έχει εξεταστεί πλήρως: η περιβαλλοντική ασφάλεια. Συνέχεια ανάγνωση

Η κλιματική αλλαγή που εμφανίζεται κυρίως με την υπερθέρμανση του πλανήτη, το λιώσιμο των πάγων στους Πόλους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι ιδιαίτερα εμφανής κατά τον 21ο αιώνα στην Μεσόγειο. Στην Μέση Ανατολή, περιοχή με ημι-ερημικό γεωλογικό περιβάλλον και ιδίως στην Συρία που σημαντικό κομμάτι του εδάφους της καλύπτεται από έρημο (Συριακή έρημος) παρουσιάζεται ως επί το πλείστον με αύξηση της θερμοκρασίας που οδηγεί σε ξηρότητα του εδάφους και κατ’ επέκταση σε εντεινόμενη ξηρασία.

Η παρατεταμένη διάρκεια της ξηρασίας έπληξε την Συρία. Απο το 2006 έως και το 2011 παραμονές της «Αραβικής» Άνοιξης, η συριακή κοινωνία έπεσε θύμα της κλιματικής αλλαγής. Η έντονη ξηρασία είχε ως απόρροια την μείωση των υδάτινων πόρων, την καταστροφή μεγάλου μέρους των καλλιεργιών πλήττοντας την εγχώρια αγροτική πατραγωγή και αναγκαζοντας πολυάριθμες αγροτικές οικογένειες να καταφύγουν στα αστικά κέντρα στο δυτικό τμήμα της χώρας που γειτνιάζει με την θάλασσα και υπάρχουν λιμάνια. Η Συρία, δηλαδή, βίωσε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα μία μαζική εσωτερική μετανάστευση (αστικοποίηση).

Η συγκέντρωση υπερβολικά μεγάλου αριθμού ανθρώπων στις  μεγάλες πόλεις, η ξηρασία, η παρουσία σε κάποια τμήματα στης συριακής επικράτειας στρατοπέδων Ιρακινών προσφύγων και η ανικανότητα ή η υποτίμηση από πλευράς της κυβέρνησης Άσσαντ να αντιμετωπίσει το φαινόμενο και να εφαρμόσει μία περιβαλλοντικά φιλική πολιτική υποβάθμισαν την ποιότητα ζωής στα αστικά κέντρα, μεγάλο μέρος της επαρχίας ερημώθηκε και η ζήτηση για τρόφιμα και λοιπά  αγαθά αυξήθηκε κατακόρυφα. Δεν είναι τυχαίο που η συριακή κυβέρνηση αύξησε την εισαγωγή σιταριού αν και παρήγαγε μεγάλες ποσότητες από αυτό το προϊόν για να ανταπεξέλθει στις ολοένα και επείγουσες ανάγκες.

Όμως, οι πολιτικές αυτές μικρό είχαν όφελος. Απο το 2011 και έπειτα τα επίπεδα φτώχιας στην συριακή κοινωνία είχαν αυξηθεί. Παράλληλα, οι τιμές των τροφίμων παγκοσμίως αυξήθηκαν. Συνεπώς, ήταν ζήτημα χρόνου να ξεσηκωθούν οι Σύριοι επηρεαζόμενοι και από τους άλλους αραβικούς λαούς. Φυσικά, την δυσφορία αυτή εκμεταλλεύτηκαν τρίτοι παράγοντες και σε συνδυασμό με την κατασταλτική πολιτική του συριακού καθεστώτος, η Συρία κατέληξε ένα απέραντο πεδίο μάχης και ένα τεράστιο νεκροταφείο.

Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή έχει σχέση και με την μαζική κίνηση ανθρώπων από εκείνη την περιοχή προς την Ευρώπη. Οι Σύριοι αλλά και κάτοικοι άλλων χωρών της περιοχής μην μπορώντας να ανταπεξέλθουν στην ερημοποίηση του εδάφους και αντιλαμβανόμενοι ότι οι συνεχείς εχθροπραξίες έχουν εξαντλήσει όσους πόρους ήταν διαθέσιμοι για την επιβίωσή τους λαμβάνουν την απόφαση να μετακινηθούν σε άλλη περιοχή. Ως αποτέλεσμα, η αθρόα εισροή ανθρώπων σε ευρωπαϊκό και τουρκικό έδαφος δεν είναι συνέπεια μόνο των κατά τόπους συρράξεων αλλά και των περιβαλλοντικών αλλαγών.

Εν κατακλείδει, ο τομέας της περιβαλλοντικής ασφάλειας που αναδύεται από την κλματική αλλαγή είναι κρίσιμης σημασίας. Δεν ήταν η μόνη αιτία για την συριακή κρίση. Όμως, την υποβοήθησε και συνέβαλε σε ό,τι βιώνει σήμερα η χώρα. Σε άλλες περιπτώσεις δύναται να προκαλέσει από μόνος του ανάφλεξη. Έτσι, οι κυβερνήσεις είναι αδήριτη ανάγκη να λάβουν μέτρα έτσι ώστε να κατοχυρώσουν στον μέγιστο βαθμό την ασφάλειά τους.

 

                         Λήφθηκαν πληροφορίες από τις παρακάτω πηγές

Κέντρο για το Κλίμα και την Ασφάλεια www.climateandsecurity.org στο λήμμα για την Συρία.

Aled Jones, The Conversation, 26 January 2017, Food security: how drought and rising prices led to conflict in Syria, https://theconversation.com/food-security-how-drought-and-rising-prices-led-to-conflict-in-syria-71539 ( πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Aryn Baker, Time, 07 September 2015, How climate change is behind the surge of migrants to Europe, http://time.com/4024210/climate-change-migrants/ (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Mark Fischetti, Scientific American, 02 March 2015, Climate change hastened Syria’s civil war, https://www.scientificamerican.com/article/climate-change-hastened-the-syrian-war/ (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Damian Carrington, TheGuardian, 01 December 2016, Climate change will stir «unimaginable» refugee crisis, says military, https://www.theguardian.com/environment/2016/dec/01/climate-change-trigger-unimaginable-refugee-crisis-senior-military (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Ingrid Boas, European Commission, 2016, Climate change and migration: the case of Syria, https://ec.europa.eu/research/conferences/2016/migration-challenge/pdf/migration_conf-i_boas.pdf (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

 

Share Button

Χριστίνα-Μαρία Καπενεκάκη

Προσεγγίζοντας  τη διαδικασία συμφιλίωσης μεταξύ της Fatah και της Hamas, θα χρειαστεί μία σύντομη αναδρομή που θα δώσει φως στη μετέπειτα εξελικτική πορεία των πραγμάτων στο υποσύστημα της Παλαιστίνης. Το 2012, υπογράφεται η Συμφωνία συμφιλίωσης στο Κάιρο μεταξύ της Παλαιστινιακής  Εθνικής Αρχής , ουσιαστικά της Fatah και της Hamas, φιλοδοξώντας να αρθεί  η αδιάκοπη από το 2007 εμφύλια διαμάχη μεταξύ των εν λόγω πολιτικών μονάδων. Συνέχεια ανάγνωση

Από την εμφύλια σύγκρουση του 2007, η Fatah δραστηριοποιείται και ελέγχει τη Δυτική όχθη, στην οποία το Ισραήλ τείνει να επεκτείνει την εγκατάσταση παράνομων οικισμών και η Hamas περιορίζεται στην άσκηση του de facto πολιτικού ελέγχου της Γάζας.  Στην πραγματικότητα αυτό που υπόσχεται η τήρηση των συμφωνηθέντων δεσμεύει τη Hamas να εγκαταλείψει τον πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο στη Λωρίδα της Γάζας, μεταφέροντας την στη Fatah. Ως αντάλλαγμα  η Fatah θα  έπαυε οριστικά τον υφιστάμενο στη Hamas οικονομικό αποκλεισμό και την επιβεβλημένη διακοπή της ηλεκτροδότησης,  τη στιγμή που η τελευταία ήδη πλήττεται από τον Ισραηλινό αποκλεισμό δια θαλάσσης, αέρος και ξηράς. Μόνο πέντε χρόνια αργότερα, η συμφωνία τίθεται σε εφαρμογή, οπότε και η Hamas τον Οκτώβριο του 2017 παραχωρεί τον πολιτικό έλεγχο της Γάζας στη Fatah.

Tί σημαίνει για την Fatah η μεταφορά πολιτικού ελέγχου και κατά πόσο αλλάζει η καθεστηκυία τάξη στο εσωτερικό της Παλαιστίνης;

Εκ των πραγμάτων η Hamas απελευθερωμένη από τον εσωτερικό αποκλεισμό που της επέβαλε η Fatah, ευνοείται εξοικονομώντας χρόνο για την ανασύστασή της. Ταυτόχρονα, η Αίγυπτος ανοίγει το πέρασμα Rafah απ’ όπου μεγάλο μέρος του Παλαιστινιακού πληθυσμού δραπετεύει λόγω της κρίσης. Αυτό για τη Hamas μπορεί να αποδειχθεί σαν ένα ακόμη πλεονέκτημα για τις σχέσεις της με Αίγυπτο, τη δικής της τροφοδότηση και τη διάχυση όπλων. Όσον αφορά στο όφελος που αποδίδεται σ τη Fatah οι συνθήκες  καθίστανται περισσότερο δυσδιάκριτες. De jure: νομικά ή ακόμη καλύτερα θεωρητικά απέκτησε τον πολιτικό έλεγχο της Γάζας και σύμφωνα με τις τρέχουσες εξελίξεις εποφθαλμιά και τον αντίστοιχο στρατιωτικό. Πρακτικά καθίσταται δύσκολο, πρώτον λόγω απόστασης και δεύτερον γιατί η Fatah βρίσκεται αποδυναμωμένη για να καταφέρει να υπηρετήσει πόσο μάλλον να διατηρήσει τον συγκεκριμένο αντικειμενικό της σκοπό. Αυτή ακριβώς η αποδυνάμωση της είναι και ο λόγος για τον οποίο  χρειάζεται την εσωτερική νομιμοποίηση του λαού που υπέφερε λόγω των διπλών αποκλεισμών.  Εν ολίγοις, η διαχείριση της Γάζας παραμένει υπό τους κόλπους της Hamas η οποία δεν φαίνεται να παραδίδει τόσο εύκολα τον οπλισμός της. Αμέσως επόμενο ερώτημα που εγείρεται είναι το κατά πόσο η τρέχουσα επαναπροσέγγιση της Hamas- Fatah πρόκειται να καρποφορήσει ή θα παραμείνει στάσιμη για μία ακόμη φορά. Ακόμη και για έναν  παρατηρητή των εξελίξεων οι επαναλαμβανόμενες συζητήσεις και επαναδιαπραγματεύσεις μοιάζουν εικονικές καθώς κράτος δεν δημιουργείται αντιθέτως αναδύεται στην επιφάνεια ένα παίγνιο εξουσίας.

Σε ένα πιο ευρύ πεδίο θα συμπεριλαμβανόταν και η στάση του Ισραήλ. Το Ισραήλ είχε θέσει στο παρελθόν κάποιους όρους για την υποθετικά επερχόμενη αναγνώριση του Κράτους της Παλαιστίνης. Όπως αναφέρει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Benjamin Netanyahu, αρνούμενος τη συμφιλίωση της Παλαιστινιακής Αρχής με τη Hamas, «Οποιαδήποτε Παλαιστινιακή κυβέρνηση πρέπει να καταγγείλει τη βία, απαιτώντας τον αφοπλισμό της  Hamas».Το Ισραήλ έχει προβεί στη κατασκευή υπογείων φραγμάτων και υπερυψωμένων τειχών γύρω από τη Γάζα αποσκοπώντας στην αναχαίτιση βίαιων, βομβιστικών ή άλλων βομβαρδιστικών επιθέσεων από  μέρους της Hamas. Εν προκειμένω το Ισραήλ εκμεταλλεύεται τις διαμάχες εντός του αραβικού κόσμου, δηλαδή τα Proxy wars και τους αντίστοιχους πολέμους σε Ιράκ, Συρία και Υεμένη και δεν φαίνεται εν πολλοίς  να θορυβείται για τα παλαιστινιακά ζητήματα. Το προαναφερθέν επιβεβαιώνεται αν αναλογιστεί κανείς το στρατιωτικό χάσμα μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης παρόλο που η τελευταία τουλάχιστον de jure αναγνωρίζεται ως κράτος από τα δύο τρίτα των κρατών-μελών στα  πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών. Μεταφέροντας το Παλαιστινιακό στη σκακιέρα του ευρύτερου υποσυστήματος της μέσης ανατολής, θα μπορούσε με επιφύλαξη να διατυπωθεί πως η αστάθεια στο πεδίο των Ισραηλινών-Παλαιστινιακών σχέσεων θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στα πλαίσια των Proxy wars μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, εκτός κι αν μακροπρόθεσμος στόχος τεθεί η περικύκλωση του Ισραήλ. Ανακεφαλαιώνοντας, διερωτάται εύλογα κανείς τι αναμένεται να προκύψει από την επαναπροσέγγιση των Fatah-Hamas τη στιγμή που στο παρελθόν έχουν ήδη εξαντληθεί οι αγώνες, οι διαμαρτυρίες, οι διαπραγματεύσεις και οι ένοπλες συγκρούσεις ως μέσα για την εδραίωση ενός de facto ανεξάρτητου κράτους. Θα αποδώσει καρπούς για τους Παλαιστίνιους ή θα οδηγήσει σε μία τρίτη Intifada;

Share Button

Γιώργος Φράγκος
Ερευνητής – Κέντρο Ανατολικών Σπουδών Πάντειο Πανεπιστήμιο
Οι τρομοκρατικές επιθέσεις που έγιναν στην Ευρώπη τα τελευταία έτη έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα γενικευμένου τρόμου και ξενοφοβίας. Αυτό το κλίμα έχει σαν αποτέλεσμα την δημιουργία μιας «αμοιβαίας ριζοσπαστικοποίησης», επίσης γνωστή και σαν «σωρευτικός εξτρεμισμός». Η αμοιβαία ριζοσπαστικοποίηση είναι όταν ακροδεξιές ομάδες και οργανώσεις εξτρεμιστών ισλαμιστών «τρέφονται» η μια από την άλλη, δηλαδή όταν χρησιμοποιούν η μια τις δράσεις της άλλης προκειμένου να στηρίξουν την επιχειρηματολογία τους έχοντας σαν αποτέλεσμα την κλιμάκωση της βίας ενάντια σε αυτό που κάθε ομάδα αντιλαμβάνεται σαν το «άλλο». Συνέχεια ανάγνωση

Μπορούμε να αντιληφθούμε καλύτερα την αμοιβαία ριζοσπαστικοποίηση όταν εξετάζουμε τη στάση της κάθε ομάδας απέναντι στους πρόσφυγες. Και οι ισλαμιστικές εξτρεμιστικές ομάδες και οι ακροδεξιές επωφελούνται από τη θεωρία πως «οι πρόσφυγες είναι τρομοκράτες». Για τους ισλαμιστές εξτρεμιστές, οι πρόσφυγες είναι προδότες επειδή φεύγουν από μια μουσουλμανική χώρα ή το ISIS, γενικότερα από την «Dar al-Islam» (μουσουλμανικές επικράτειες) για να ξεφύγουν στην «Dar Al-kufr» ή «γη των απίστων». Το Ισλαμικό Κράτος υποστηρίζει την τιμωρία και την κακοποίηση των προδοτών που έχουν εγκαταλείψει το «χαλιφάτο». Τυχόν πρόσφυγες παγιδευμένοι σε χώρες υποδοχής και εξαντλημένοι από του πολιτικούς θεσμούς που αδυνατούν να τους προστατεύσουν, αξίζουν αυτήν την μεταχείριση σύμφωνα με τους εξτρεμιστές.
Από την άλλη πλευρά οι ακροδεξιές ομάδες χρησιμοποιούν το προπαγανδιστικό υλικό του ISIS, το οποίο μπορεί να απεικονίζει παιδιά να διαπράττουν αποκεφαλισμούς ή γυναίκες που κακοποιούνται, για να δικαιολογήσει γιατί όλοι οι πρόσφυγες ανεξαιρέτως δεν είναι ευπρόσδεκτοι και πρέπει να τους εκδιώκουμε. Οι συνέπειες της δράσης αυτής είναι η δημιουργία ενός κλίματος Ισλαμοφοβίας και ρατσισμού στην Ευρώπη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βίαιες διαμαρτυρίες κατά μεταναστών και προσφύγων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επίθεση σε ισλαμικό κέντρο στη Ζυρίχη στις 19 Δεκεμβρίου του 2016, το οποίο ήρθε λίγο μετά την επίθεση στο Βερολίνο. Αυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι ο δράστης φώναξε για εκείνους που ήταν μέσα «να πάνε από εκεί που ήρθαν» πριν ξεκινήσει να πυροβολεί. Επιπροσθέτως, κάθε πράξη βίας κατά των προσφύγων από ακροδεξιές ομάδες, χρησιμοποιείται από εξτρεμιστές ισλαμιστές ως επιχείρημα για όποιους φύγουν από το «χαλιφάτο» ότι δεν θα έχουν την προστασία που ελπίζουν από τις χώρες της Δύσης. Αυτό ενισχύει τα επικοινωνιακά εργαλεία των εξτρεμιστών εκατέρωθεν, προκειμένου να προωθήσουν την ιδεολογία τους. Και στις δύο περιπτώσεις, οι πρόσφυγες συνδέονται ή κατηγορούνται για εγκλήματα που δεν έχουν διαπράξει.
Σημαίνοντα ρόλο σε αυτή την κατάσταση έχει και η σύγχρονη μορφή τρομοκρατίας, η τρομοκρατία των «μοναχικών λύκων» με μικρής κλίμακας αλλά μεγάλης συχνότητας τρομοκρατικά χτυπήματα «τυφλής βίας». Αυτού του είδους η τρομοκρατία μπορεί να μην έχει πολλούς νεκρούς και περίπλοκο σχεδιασμό όπως οι τρομοκρατικές επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους το 2001 και στο μετρό της Μαδρίτης το 2004, αλλά αυτό που την κάνει πρωτόγνωρη για τα ευρωπαϊκά δεδομένα και ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η συχνότητα και η χαμηλή δυσκολία οργάνωσης των επιθέσεων. Συχνές μικρές επιθέσεις, χωρίς την δυνατότητα καταστολής, σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι αυτό που μπορεί πυροδοτήσει την έξαρση της ξενοφοβίας, διότι πλέον θα είναι καθημερινός φόβος για τον μέσο Ευρωπαίο μια τρομοκρατική επίθεση εξτρεμιστών μουσουλμάνων.
Στην περίπτωση της ριζοσπαστικοποίησης, η πρόληψη είναι αποτελεσματικότερη από τη καταστολή. Είναι σημαντικό να προστατευτούν τα νεαρής ηλικίας (και πιο ευάλωτα) άτομα από την ακραία ισλαμιστική ρητορική. Για να γίνει αυτό, πρέπει να αντιμετωπιστούν οι πυρήνες ισλαμιστικού εξτρεμισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη και να αμβλυνθεί η κοινωνική περιθωριοποίηση και η οικονομική εξαθλίωση που βιώνουν οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Για τους νεαρούς πρόσφυγες, οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση των δικτύων παράνομης διακίνησης, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για την ριζοσπαστικοποίηση ανηλίκων. Ακόμα πρέπει να υπάρχει εκπαιδευτικό υλικό και προσωπικό για να διδάξει στους πρόσφυγες πώς να αντιταχθούν στις εξτρεμιστικές ιδέες (παρόμοια τακτική έχει ακολουθηθεί στην Τυνησία). Επίσης καλό θα ήταν να δημιουργηθούν δίαυλοι επικοινωνίας, σε κάθε κοινότητα που δέχεται πρόσφυγες ή μετανάστες, όπου τα παράπονα και οι ανησυχίες μπορούν να εκφράζονται με έναν δημόσιο και μη εχθρικό τρόπο. Διότι μόνο μέσω της επικοινωνίας (χωρίς αποκλεισμούς) μπορούν να επισημανθούν οι ομοιότητες μεταξύ των προσφύγων και των κοινωνιών υποδοχής τους ώστε να γίνει πιο ομαλή η συμβίωση τους.

 

 

Share Button

Νίκος Νικολάου

Στις αρχές Νοεμβρίου, η υφήλιος έγινε μάρτυρας μιάς πρωτοφανούς για τα ιστορικά και γεωπολιτικά δεδομένα της Μέσης Ανατολής προσπάθειας συνεργασίας- και κάτ’ άλλους συμμαχίας- δύο ανταγωνιστικών μεταξύ τους χωρών: του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας. Αν και ο στόχος αυτής της προσέγγισης διακρίνεται ξεκάθαρα, καλό είναι να εξεταστεί η πιθανή αντίδρασή εκείνου. Συνέχεια ανάγνωση

Απο τον τίτλο φαίνεται ότι ο κύριος στόχος της προσέγγισης Τελ Αβίβ- Ριάντ είναι το Ιράν. Ενορχηστρωτής αυτής της πρωτοβουλίας δεν είναι άλλος απο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η κυβέρνηση Τράμπ στην προσπάθεια της να αντιμετωπίσει την ολοένα αυξανόμενη ιρανική επιρροή δεν διστάζει να δημιουργήσει έναν συνασπισμό που ακόμα και ετερόκλητος θα εκπληρώσει τον σκοπό του. Εκτός από τα αμερικανικά συμφέροντα ικανοποιούνται έτσι και ισραηλινά αφού όχι μόνο θα πληγεί το ιρανικό καθεστώς αλλά και η σαουδαραβική στάση θα πιέσει τους Παλαιστήνιους να γίνουν πιο δεκτικοί στις διαπραγματεύσεις ιδίως τώρα που η Χαμάς διατηρεί στο ναδίρ τις σχέσεις της με την Τεχεράνη.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ανταγωνισμού ποιά θα είναι η πιθανή στάση του Ιράν; Επρόκειτο για ενα ερώτημα του οποίου την απάντηση μπορεί κάποιος να την ανιχνεύσει αλλά όχι να την οριστικοποιήσει. Το Ιράν, λοιπόν, θα επιδιώξει να αναδείξη τον ευατό του ως μία «ήπια» περιφερειακή δύναμη η οποία μάλιστα αγωνίζεται για την επιβίωσή της από τους εχθρούς της ιδίως την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ. Έχοντας νομιμοποιήσει την θέση της απέναντι στους Ιρανούς αλλά ακόμα και στους Άραβες όχι μόνο θα συνεχίσει αλλά και θα εντείνει τον πόλεμο δι’ αντιπροσώπων και τον πόλεμο φθοράς του αντι-ιρανικού συνασπισμού. Παράλληλα, θα ενδυναμώσει τις σχέσεις της με τους συμμάχους της στην περιοχή (Συρία, Χεσπολλάχ και άλλους).

Ακόμα, θα επιδιώξει την επαναπροσέγγιση με την Χαμάς και ίσως να θελήσει να αναλάβει αναβαθμισμένο ρόλο στις συζητήσεις για το « Παλαιστηνιακό» ζήτημα καλύπτοντας το κενό που θα αφήσει η διαλλακτική στάση του Ριάντ απέναντι στο Ισραήλ. Ταυτόχρονα με όλες αυτές τις δραστηριότητες δεν θα εγκαταλείψει και τον διπλωματικό διάλογο που ωστόσο θα διαπνέεται από καχυποψία εκ μέρους της ιρανικής πλευράς. Το μεγαλύτερο αίνιγμα είναι η στάση της ιρανικής κυβέρνησης απέναντι στο πυρηνικό της πρόγραμμα. Θα συνεχίσει τις συζητήσεις, θα τις «παγώσει» ή θα τις διακόψει εντελώς ακολουθώντας πλέον ανεξάρτητη πορεία; Είναι εμφανές  ότι θα το συνεχίσει αλλά θα βρίσκεται και σε επαφές με την Δύση.

Η συνεργασία Ισραήλ- Σαουδικής Αραβίας πραγματοποιείται σε μία συγκυρία ιδιόμορφη. Το Ιράν είναι βέβαιο ότι αν θέλει να επιβιώσει είναι αδήριτη ανάγκη  να αντιδράσει. Η αντίδρασή του ως φαίνεται θα περιλαμβάνει διπλωματικά και πολεμικά μέσα. Η Ουάσινγκτον προχώρησε σε μία ριψοκίνδυνη ενέργεια και είναι ζήτημα χρόνου αν εκείνη θα επιτρέψει να συνεχίσουν να ηχούν τα «τύμπανα» πολέμου. Πάντως, η ιρανική αντίδραση πρόκειται να επηρεάσει τις παροντικές και μελλοντικές εξελίξεις στην Μέση Ανατολή.

Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Το Ισλαμικό Κράτος βρίσκεται σε αποσύνθεση. Τα εδάφη του μειώνονται με γρήγορους ρυθμούς πλέον, και η υποχώρηση σε πολλές περιπτώσεις φαίνεται άτακτη.
Παρότι πολλοί αναλυτές θεωρούν πως το Ισλαμικό Κράτος (εφεξής ΙΚ) έχει ουσιαστικά ηττηθεί στρατιωτικά, ότι απέμεινε από τις δυνάμεις του έχει συγκεντρωθεί σε καταφύγια της ερήμου. Οι μαχητές αυτοί έχουν δημιουργήσει μικρές ομάδες, οι οποίες κινούνται αυτόνομα και ως εκ τούτου δεν εντοπίζονται εύκολα. Μάλιστα, πολύ συχνά επιτίθενται σε ιρακινές δυνάμεις, καταφέρνοντας θανατηφόρα χτυπήματα. Τι συμβαίνει όμως με τους μαχητές αυτούς; Συνέχεια ανάγνωση

Το κυνήγι των μαχητών του ΙΚ αντιμετωπίζεται από τοπικές μονάδες της Χασντ (Al-Hashd Al-Sha’abi) οι οποίοι φυσικά γνωρίζουν πολύ καλά τη μορφολογία του εδάφους, όπως όμως το γνωρίζει και ο εχθρός. Οι μαχητές του ΙΚ κρύβονται σε μυστικά μέρη, κυρίως κοντά σε ποτάμια και κοιλάδες, και βγαίνουν από τα καταφύγια τους μόνο όταν χρειάζονται προμήθειες, καθιστώντας δύσκολο τον εντοπισμό τους. Όμως, καθώς πλησιάζει ο ιρακινός χειμώνας, θα είναι ολοένα και δυσκολότερες οι συνθήκες διαβίωσης στην ύπαιθρο για τους μαχητές του ΙΚ Για τον λόγο αυτό, οι ιρακινές δυνάμεις αναμένουν αναζωπύρωση των μαχών τους επόμενους μήνες.

Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί πως οι μαχητές του ΙΚ αναμειγνύονται με ντόπιους πληθυσμούς χωριών ή πόλεων, παριστάνοντας τους αμάχους. Είναι όμως ενεργοί οπαδοί του ΙΚ, οπλισμένοι και επικίνδυνοι. Ωστόσο ο κίνδυνος για την έκβαση του πολέμου, και την ασφάλεια των αμάχων της περιοχής του Ιράκ, πρέπει να εστιαστεί και σε μία ασύμμετρη απειλή, η οποία δεν έχει διατυπωθεί ακόμη, και δεν είναι σίγουρο το κατά πόσο είναι γνωστή.

Οι ελευθερωμένες περιοχές, βρίσκονταν υπό την κατοχή του ΙΚ για τρία περίπου χρόνια. Οι μαχητές του ΙΚ πλέον, έχουν γνώση των εκάστοτε πόλεων τις οποίες ήλεγχαν• χαρτογραφημένες περιοχές, τις οποίες μπορούν να αξιοποιήσουν ανάλογα με τις προθέσεις τους. Ακόμη, έχει θαφτεί σε άγνωστες τοποθεσίες πολεμικό υλικό, βαρύς οπλισμός, πρόσθετα όπλα, εκρηκτικοί μηχανισμοί και λοιπό υλικό. Ο οπλισμός αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανά πάσα στιγμή και για αυτό αποτελεί απειλή.
Δεκάδες τέτοιου είδους δίκτυα αποθήκευσης οπλισμού έχουν βρεθεί από τον ιρακινό στρατό.
Για την ώρα παρατηρείται η σποραδική χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών σε δρομολόγια εντός των περιοχών του Ιράκ με ερημικό ανάγλυφο. Οι δρόμοι αυτοί χρησιμοποιούνται κυρίως από τις ιρακινές δυνάμεις, και γιαυτό το λόγο καταγράφονται απώλειες και τραυματισμοί στο στράτευμα. Φαίνεται λοιπόν η στροφή του ΙΚ στις “προ-χαλιφικές” του εποχές, πριν δηλαδή ανακηρύξει την ίδρυση του χαλιφάτου. Την περίοδο που πραγματοποιούσε επιθέσεις με αιφνιδιαστικά χτυπήματα και τακτικές ανταρτοπολέμου.

Οι περιοχές που μαίνεται η μάχη “εξασφάλισης του εδάφους” είναι κυρίως οι απέραντες εκτάσεις ερήμου πλησίον του Kirkuk και της Hawija. Ο σκληρός πυρήνας των μαχητών του ΙΚ εδράζεται εκεί πλέον, και σε συνάρτηση με τις δύσβατες εκτάσεις, μη προσπελάσιμες από τακτικό στρατό, δημιουργούν μια εκρηκτική κατάσταση ανασφάλειας και ρευστότητας. Είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστούν οι μαχητές αυτοί, και ακόμη δυσκολότερο να εξουδετερωθούν.
Εξάλλου, έπειτα από την απελευθέρωση της Hawija στις αρχές Οκτωβρίου, οι ιρακινές δυνάμεις δεν κυνηγούν μαχητές του ΙΚ στις ερήμους, αλλά και στα παραπλήσια χωριά, όπου έχουν ξυρίσει τα γένια τους, μεταμφιεζόμενοι τους απλούς πολίτες.

Δοκιμάζοντας τη μεταμφίεση του απλού πολίτη, ή της προστασίας από μέλη της οικογένειας τους, αυτοί οι άνθρωποι ελπίζουν να αναμειχθούν στους πληθυσμούς και να μην εντοπιστούν στην μετά το Ισλαμικό Κράτος εποχή. Αποτελούν ασύμετρη απειλή προς την προσπάθεια επαναλειτουργίας του κράτους του Ιράκ και σαφώς δύνανται να μετακινηθούν και σε άλλες περιοχές δοκιμάζοντας την αποσταθεροποίηση τους.

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι μεταπτυχιακός φοιτητής της Σχολής Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών

1 2 3 135