για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Ένα χρόνο μετά το δημοψήφισμα της Τουρκίας το οποίο άφησε πίσω της δεκαετίες κοινοβουλευτικής πολιτικής για ένα προεδρικό σύστημα, οι πολίτες ετοιμάζονται πλέον για νέες εκλογές, το διακύβευμα των οποίων υπερβαίνει την επιλογή του επόμενου ηγέτη τους.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θεωρείτο ως το φαβορί για να διατηρήσει την προεδρία, όμως οι αντίπαλοι του και αρκετοί αναλυτές τονίζουν τη σημασία των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής 24 Ιουνίου 2018, οι οποίες θα μπορούσαν να καθορίσουν την έκταση της εκτελεστικής εξουσίας του Ερντογάν ή ακόμη και το μέλλον του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.

Τα επιβλητικά πανό που κυματίζουν στους δρόμους της Τουρκίας καθιστούν σαφή αυτή τη σημασία. Το πρόσωπο του Ερντογάν μαζί με το λογότυπο του ΑΚΡ και τη λέξη “Evet”, υποδηλώνοντας το “ναι” του δημοψηφίσματος που ψήφισε το 51% των Τούρκων, αλλάζοντας το σύστημα εξουσίας στη γείτονα χώρα, δείχνουν τη γραμμή πολιτικής που ακολουθείται. Οι δημοσκοπήσεις, δείχνουν μια νίκη του Ερντογάν εναντίον του αντίπαλου Muharrem Ince. Ωστόσο, οι προβλέψεις δεν καταφέρνουν να απαντήσουν στο ερώτημα εάν το AKP, σε συμμαχία με τους πρώην αντιπάλους του (το Κόμμα Εθνικιστικής Κίνησης (MHP), θα εξασφαλίσει πλειοψηφία στο κοινοβούλιο.

Η εκτελεστική προεδρία που θα αναλάβει την εξουσία μετά τις εκλογές της 24ης Ιουνίου θα καταργήσει το γραφείο του πρωθυπουργού, θα μεταφέρει τον ρόλο της σύνταξης του προϋπολογισμού από το κοινοβούλιο, στον πρόεδρο και θα δώσει μεγαλύτερο έλεγχο στη δημόσια διοίκηση. Αν και ένα κοινοβούλιο της αντιπολίτευσης μπορεί να μπλοκάρει ορισμένους νόμους, ο πρόεδρος δύναται να το παρακάμψει με εκτελεστικά διατάγματα.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης της Τουρκίας με συχνά αντιφατικές ιδεολογίες έχουν σχηματίσει συμμαχία για να αντιταχθούν στον Ερντογάν και στο ΑΚΡ. Υπάρχουν βέβαια βάσιμα ερωτήματα σχετικά με την ικανότητά τους να συνεργάζονται. Προς το παρόν, φαίνονται ενωμένα με την από κοινού απόρριψη του προεδρικού συστήματος στο δημοψήφισμα του 2016.

Το μείζον διακύβευμα για την αντιπολίτευση είναι εάν θα παραμείνει ρεαλιστική, δημοκρατική και κυρίως ανεκτική στις συνεργασίες της. Οι πιθανές αλλαγές θα εξαρτηθούν από το εάν τα κόμματα μείνουν συντεταγμένα και ενωμένα υπό τον κοινό σκοπό. Βέβαια, είναι απορίας άξιο και μένει να δούμε τι θα συμβεί, αναφορικά με τη συνεργασία του κοσμικού CHP με το Saadet, το οποίο λειτουργεί με γνώμονα τις προτάσεις της θρησκείας. Ή εάν το Δημοκρατικό κίνημα του Κουρδικού Λαού, μπορεί να ανεχτεί το εθνικιστικό Iyi.

 

Το μέλλον του ΑΚΡ

Στο ξεκίνημα της προεκλογικής εκστρατείας του κυβερνώντος κόμματος, υπήρξαν σοβαρές πιθανότητες πως ο πρώην πρόεδρος Αμπντουλάχ Γκιουλ, ο οποίος μαζί με τον Ερντογάν υπήρξαν ιδρυτικά στελέχη του ΑΚP, θα λάμβανε μέρος στον προεδρικό αγώνα εναντίον του πρώην συμμάχου του. Ο Γκιούλ όμως παραιτήθηκε, επιστρέφοντας στον υποβαθμισμένο ρόλο του στην τουρκική πολιτική, μαζί με άλλα βασικά στοιχεία του ΑΚΡ, όπως ο πρώην πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου και ο οικονομικός επικεφαλής Αλί Μπαμπατζάν.

Η απώλεια της πλειοψηφίας στο κοινοβούλιο στις εκλογές του Ιουνίου, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια αναθεώρηση στο εσωτερικό του AKP. Αναθερώρηση ως προς την άνευ όρων υποστήριξη του κόμματος στο πρόσωπο του Ερντογάν, ο οποίος μέχρι τώρα φαινεται ως η μοναδική ηγετική φιγούρα του κόμματος. Είναι πάντως γεγονός πως οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που ξεκίνησαν μαζί με τον Ερντογάν την πολιτική τους καριέρα, δεν είναι σήμερα δίπλα του. Είναι πιθανό, η επόμενη αντιπολίτευση του Ερντογάν να προκύψει μέσα από το ίδιο το AKP, καθότι είναι πολλοί αυτοί που νιώθουν υποβαθμισμένοι. Αυτή η σφοδρή εστίαση στο πρόσωπο του Ερντογάν και μόνο, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε πλήρη αποσύνθεση του κόμματος, και αντικατάσταση του από ένα νέο δεξιό συντηριτικό κόμμα.

Πάντως, οι υποστηρικτές του Ερντογάν έχουν εμπιστοσύνη πως το προεδρικό σύστημα θα λειτουργήσει υπέρ της Τουρκίας, με κύριο επιχείρημα ότι κατά το παρελθόν υπήρχαν δυσλειτουργίες λόγω των κοινοβουλευτικών συνασπισμών. Το δεδομένο στην περίσταση όμως είναι πως οι μέρες αυτές αναντίρρητα αποτελούν ιστορική περίοδο για την τουρκική δημοκρατία, καθώς η χώρα μεταβαίνει σε ένα διαφορετικό πολιτικό σύστημα το οποίο θα φέρει -τουλάχιστον θεωρητικά, μεγάλες αλλαγές στην παραγωγή, οικονομία και απόδοση της δημόσιας διακυβέρνησης.

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μεταπτυχιακός φοιτητής στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του ΕΚΠΑ