για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Στο ιρακινό έδαφος που βρίσκεται κοντά σε εδάφη ελεγχόμενα από Κούρδους, οι “Popular Mobilization Force” (PMF), μια σύμπραξη σιιτικών πολιτοφυλακών, άρχισαν να ενώνονται με κάποιους πρώην μαχητές του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους”. Οι μέχρι πρότινος εχθροί συντηρούν μία περίεργη αλλά με αμοιβαία κέρδη συνεργασία. Τα μέλη του PMF, από την πλευρά τους, επεκτείνουν την επιρροή τους σε σουνιτικές περιοχές. Οι τζιχαντιστές από την άλλη, επιχειρούν να επανέλθουν στην ιρακινή κοινωνία. Όποιο και αν είναι το τελικό αποτέλεσμα, σίγουρα δεν είναι προς το συμφέρον του Ιράκ και της προσπάθειας της νέας κυβέρνησης Σαντρ για ισορροπία.

Το PMF ήταν βασικός παράγοντας στον πόλεμο εναντίον του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους” που ξεκίνησε το 2014. Αποτελείται αποκλειστικά από σιίτες μαχητές και συχνά αγωνίζεται κάτω από σιιτικές θρησκευτικές σημαίες. Αυτό δυσκόλεψε τις επιχειρήσεις τους σε περιοχές με πλειοψηφική σουνιτών ενώ παράλληλα οι διεθνείς εταίροι της ιρακινής κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, θεώρησαν ύποπτη τη συνεργασία μαζί τους.

Παρ΄όλα αυτά, το PMF επέμεινε. Σήμερα είναι υπεύθυνο για την ασφάλεια σε ορισμένες από τις πόλεις που απελευθερώθηκαν από το τέως “Χαλιφάτο” και αποτελεί μια σημαντική πολιτική δύναμη στη χώρα. Στις πρόσφατες εθνικές εκλογές, για παράδειγμα, ένα συγκρότημα ομάδων PMF που ονομάζεται Συμμαχία Fatah κέρδισε 48 έδρες στο ιρακινό κοινοβούλιο των 329 εδρών.

Με τα νέα αυτά δεδομένα, το PMF προσπαθεί να επεκτείνει περαιτέρω το χαρτοφυλάκιο του. Και προκειμένου να γίνει αυτό, έχει αλλάξει δραματικά τη στρατηγική του αναφορικά με τα νέα μέλη στο συνασπισμό. Πλέον, εκτός από νέους σιίτες, δέχεται και πρώην μέλη του “Ισλαμικού Κράτους”.

Σε συνεντεύξεις προηγούμενων μηνών, αρκετοί Ιρακινοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι και ακτιβιστές επιβεβαίωσαν την τάση αυτή, αποδεικνύοντας ότι το Μπαντρ, μια από τις μεγαλύτερες πολιτοφυλακές του PMF, έχει προσλάβει περίπου 30 τέτοιους μαχητές, μόνο στην πόλη Τζαλλάουλα. Επιπλέον, η Ασαΐμπ αλ-Χακ, μία από τις πιο ριζοσπαστικές ομάδες στο PMF, έχει στρατολογήσει περίπου 40 πρώην μέλη του “Ισλαμικού Κράτους” στην ίδια περιοχή.

Εκτός από τα απλά πρώην μέλη του “Ισλαμικού Κράτους”, αρκετοί από τους ηγέτες της οργάνωσης φαίνεται επίσης να έχουν εισέλθει στις τάξεις του PMF. Σύμφωνα με πηγές της Asayish (η αστυνομική δύναμη των αυτόνομων καντονίων της Δημοκρατικής Ομοσπονδίας της Βόρειας Συρίας – Κούρδοι), ένας τέτοιος στρατευμένος είναι ο Μουτασάρ αλ Τούρκι, ο οποίος ηγήθηκε της μάχης κατά των Πεσμεργκά στο νότιο τμήμα της Τζαλλάουλα το καλοκαίρι του 2014.

Μπορεί να φαίνεται παράδοξο ότι οι σουνίτες μαχητές ενδιαφέρονται να ενταχθούν σε σιιτικές οργανώσεις που μάλιστα πολέμησαν εναντίον τους πρόσφατα. Αλλά υπάρχουν κάποιες σημαντικές αιτίες για την εξήγηση αυτού του φαινομένου.

Για ορισμένους τζιχαντιστές, είναι θέμα χρημάτων. Αυτοί ήταν μαχητές που δεν εντάχθηκαν στο Ισλαμικό Κράτος από θρησκευτικό θάρρος, αλλά επειδή χρειάζονταν μισθό. Όταν το λεγόμενο “Ισλαμικό κράτος” ηττήθηκε και βρέθηκαν άνεργοι, έψαξαν νέα στέγη. Για τους άνδρες με λίγες δεξιότητες πέραν του πολέμου και έχοντας ως δεδομένο το υψηλό ποσοστό ανεργίας στο Ιράκ, η συμμετοχή σε άλλη δύναμη φαντάζει λογική.

Το Ιράκ, όπως και πολλές κοινωνίες μετά από συγκρούσεις, δεν έχει επίσημες πολιτικές επανένταξης, αυτοί οι άνδρες δεν μπορούσαν να ενταχθούν σε επίσημες ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας και για το λόγο αυτό άρχισαν να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις. Αρχικά, πολλοί στράφηκαν στην Tribal Mobilization Forces, ομάδα σουνιτών που με αμερικανική χρηματοδότηση στρέφονται απέναντι στο PMF, η οποία έδινε μισθό περίπου 400 δολαρίων. Λίγοι μπόρεσαν να ενταχθούν εκεί βέβαια, παρότι μπορεί να είχαν είχαν οικογενειακούς, φυλετικούς ή ιδεολογικούς δεσμούς. Δεύτερο στη σειρά “αναζήτησης εργασίας ήταν το PMF. Το PMF όπως αποδεικνύεται, ήταν πιο πρόθυμο να αφήσει τα πρώην μέλη του “Ισλαμικού Κράτους” να ενταχθούν στις τάξεις του.

Πέρα από ένα σταθερό μισθό, η συμμετοχή σε μια ομάδα όπως το PMF ήταν επίσης μια ευκαιρία για πρώην τζιχαντιστές να ξεπλύνουν το ιστορικό τους. Όταν η οργάνωση τους ηττήθηκε και τα μέλη της έγιναν καταζητούμενοι, ήταν σχεδόν αδύνατο να περάσουν οποιαδήποτε σημείο ελέγχου εντός (ή εκτός) του Ιράκ. Όμως, οι άνδρες με στρατιωτικές ταυτότητες – κάτι που το PMF προβλέπει – δεν ελέγχονται συνήθως με βάση τους επίσημους καταλόγους ύποπτων για συμμετοχή στο Ισλαμικό Κράτος.

Είναι λοιπόν σαφές πως οι μαχητές αυτοί είναι πλέον επαγγελματίες πολεμιστές. Αδυνατούν να ενταχθούν στην κοινωνία, τουλάχιστον στην παρούσα της μορφή. Παράλληλα δημιουργούν έντονο εσωτερικό πρόβλημα ρευστότητας στο Ιράκ αλλά και κίνδυνο εξωτερικής απειλής καθότι λειτουργούν ανεξέλεγκτα υπό τη σκεπή μιας άλλης οργάνωσης. Είναι πολύ σημαντικό να γίνουν προσπάθειες εξάλειψης των στοιχείων αυτών, έτσι ώστε να υπάρχει “ένα λιγότερο πρόβλημα” στην προσπάθεια σταθεροποίησης του Ιράκ. Βέβαια, η βέλτιστη λύση ήταν και θα είναι η ομαλή ένταξη των ανθρώπων αυτών στην κοινωνία. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση της κυβέρνησης Σαντρ: Να επαναφέρει το όραμα στους ιρακινούς και να καταδείξει ότι γίνονται βήματα για τη δημιουργία ενός σύγχρονου κράτους στην καρδιά της Μέσης Ανατολής.

 

* Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, και μεταπτυχιακός φοιτητής στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.