για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

  Φάνης Παπακωστίδης

Η νέα φάση του πολέμου στη Μ.Ανατολή, μέχρι τα τραγικά γεγονότα της Γάζας, εκδηλώθηκε σχεδόν αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης των θυλάκων της αντιπολίτευσης και του ISIS, από τις δυνάμεις του προέδρου Μ.΄Ασαντ, εκτός των περιοχών Νταράα (νότια), Ιντλίμπ, Αφρίν, Αλ.Μπαμπ (βόρεια) και των περιοχών που ελέγχει με τη στήριξη των ΗΠΑ, η συμμαχία Κούρδων & Αράβων (SDF) στα ανατολικά του Ευφράτη.
Οι στρατιωτικές δυνάμεις του Ισραήλ έχουν πλήξει επανειλημμένως ιρανικές και φίλα προσκείμενες δυνάμεις, μέσα στο συριακό έδαφος, τόσο πριν όσο και μετά την επίσημη επίσκεψη του Β.Νετανιάχου στη Μόσχα, όπου συνατήθηκε με τον πρόεδρο Β.Πούτιν και παρεβρέθη στις ρωσικές εκδηλώσεις για την νίκη στο Β’ Π.Π . Της επίσκεψης προηγήθηκε, εκ μέρους του προέδρου Ν.Τραμπ , η ανακοίνωση αποχώρησης των ΗΠΑ από την συμφωνία 5+1 για το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ιράν και της επαναφοράς των οικονομικών κυρώσεων εναντίον του.

Την απόφαση έσπευσαν να στηρίξουν το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), ενώ την αντίθεση τους εκδήλωσαν οι: Μ.Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ε.Ε. Ρωσία, Κίνα και η Τουρκία .
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, στις πρώτες εκλογές που διεξήχθησαν στο Λίβανο έπειτα από 9 χρόνια,(Κυριακή 06-05-2018), οι πολιτικές δυνάμεις που συμμαχούν με την σιιτική-φιλοιρανική οργάνωση Χεζμπολάχ, ενίσχυσαν τις θέσεις τους σε αντίθεση με αυτές του πρωθυπουργού Χαρίρι, οι οποίες μειώθηκαν, παρά την στήριξη από την Σ.Αραβία .
Από τα πρόσφατα γεγονότα παρατηρούμε μια διαφοροποίηση των εμπλεκόμενων δυνάμεων σε σχέση με τις ομαδοποιήσεις των δρώντων που παρατηρούσαμε έως τώρα:
– Ε.Ε. και Μ.Βρετανία διαφοροποιούνται από την απόφαση των ΗΠΑ για το Ιράν, καθώς μια ματιά και μόνο στις οικονομικές συνέπειες που θα έχει η συμπόρευση μαζί τους, αρκεί να αιτιολογήσει την στάση τους . Δεν είναι τυχαία η δήλωση της γαλλικής προεδρίας, ότι “οι Ευρωπαίοι θα κάνουν τα πάντα για να προστατεύσουν τα συμφέροντα των επιχειρήσεών τους” , ενώ οι δηλώσεις του αμερικανού πρέσβη στην Γερμανία, όπου κάλεσε τις εγχώριες επιχειρήσεις σε άμεση διακοπή των δραστηριοτήτων τους με το Ιράν προκειμένου να συμμορφωθούν με την απόφαση των ΗΠΑ, προκάλεσαν αντιδράσεις με χαρακτηριστικότερη την δήλωση μέλους του Γερμανοιρανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου ότι “Δεν ανήκει στις αρμοδιότητες ενός αμερικανού πρέσβη να δίνει οδηγίες ή να απειλεί γερμανικές επιχειρήσεις”. Τέλος, σε ξεχωριστές τηλεφωνικές συνομιλίες του προέδρου Β.Πούτιν με την καγκελάριο Α.Μέρκελ και τον πρόεδρο Ε.Μακρόν οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη διατήρησης της συμφωνίας με το Ιράν και αποφυγής της κλιμάκωσης στη Μ.Ανατολή .
Εκείνο που παρατηρούμε, είναι πως ο οικονομικός πυλώνας, ως παράγων ανακατανομής ισχύος, δρα μέχρι στιγμής καθοριστικά για τον συσχετισμό δυνάμεων υπέρ της διατήρησης της συμφωνίας και εάν αυτό αποτελεί σχεδιασμένη στρατηγική εκ μέρους του Ιράν, τότε ήδη παράγονται αποτελέσματα. Για να γίνει πιο κατανοητό το εν λόγω επιχείρημα, αρκεί να θυμηθούμε λίγο την πολιτική σκοπιμότητα που διέκρινε την ελληνικη ηγεσία την περίοδο 1984-85, με την περίφημη “αγορά του αιώνα” και αφορούσε τα νέα μαχητικά της Π.Α. και να συγκρίνουμε με τις συμφωνίες που έχει κάνει η ιρανική ηγεσία με πολυεθνικούς κολοσσούς Το οικονομικό συμφέρον, διεμβολίζει τις έως τώρα ομαδοποιήσεις των δρώντων (ΗΠΑ, Ε.Ε. κλπ) και δημιουργεί νέες (Μ.Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία, Κίνα, Τουρκία κλπ) αλλάζοντας τους συσχετισμούς δυνάμεων στην περιοχή.
– Η επίσκεψη του πρωθυπουργού του Ισραήλ στη Μόσχα, παρά την ένταση που επικρατεί στην Μ.Ανατολή και τις στρατιωτικές επεμβάσεις του πρώτου στη Συρία, κύλησε ομαλά και δεν υπήρξε επιδείνωση στις σχέσεις των δύο χωρών. Αντίθετα επιβεβαίωσε τον ρόλο κλειδί που έχει, πλεόν, η Ρωσία στις εξελίξεις στην περιοχή και την διακριτή της θέση έναντι ακόμα μιας ομαδοποίησης (Συρία, Ιράν, Χεζμπολάχ, κλπ). Αξίζει να σημειωθούν οι ενδείξεις διαπραγμάτευσης στο θέμα της προμήθειας προς τη Συρία, ρωσικών συστημάτων αεράμυνας (S-300) καθώς και το ότι υπάρχουν ξεχωρίστοί δίαυλοι επικοινωνίας τουλάχιστον στο επιχειρησιακό επίπεδο, μεταξύ των δύο πλευρών , ενώ δεν πρέπει να περνάει απαρατήρητο το γεγονός ότι οι πρόσφατες ισραηλινές επιχειρήσεις δεν στόχευσαν ποτέ τις ρωσικές δυνάμεις.
Ο συριακός στρατός ετοιμάζεται να δράσει σε περιοχές όπου γειτνιάζουσες χώρες λειτουργούν ως πάτρωνες των δυνάμεων της αντιπολίτευσης. Οι τελευταίες από μόνες τους, έχουν ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας, όμως στην περίπτωση που εμπλακούν και οι δυνάμεις γειτονικών κρατών (π.χ. Τουρκία, Ισραήλ) τα πράγματα περιπλέκονται.
Ενδεχόμενη δράση την περιοχή της Νταράα στο νότο, επαναφέρει στην επιφάνεια τις απαιτήσεις του Ισραήλ σχετικά με το ρόλο της Τεχεράνης στην μεταπολεμική περίοδο. Μια παλαιότερη δήλωση του επιτελάρχη των ενόπλεων δυνάμεων του Ιράν, στρατηγού Μοχάμαντ Χουσείν Μπανγκέρι, περί μελλόντικής ίδρυσης ναυτικής βάσης στη Συρία προκαλεί έντονες ανησυχίες στο Ισραήλ, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από τον ίδιο τον ισραηλινό πρωθυπουργό, κατά την πρόσφατη συνάντηση του, στα πλαίσια της τριμερούς, με την ελληνική και κυπριακή ηγεσία . Τυχόν υλοποίηση μιας τέτοιας κίνησης από ιρανικής πλευράς, (σε συνδιασμό με την παρουσία της Χεζμπολάχ στο Λίβανο), θα έκανε πράξη τον περίφημο ιρανικό ή “σιιτικό άξονα” από τον Περσικό μέχρι την Μέσόγειο, εξέλιξη την οποία απορρίπτει η ισραηλινή πλευρά. Σε πρόσφατη (11-11-2017) συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στο νότο μεταξύ ΗΠΑ, Ιορδανίας και Ρωσίας, προβλέπεται μεταξύ άλλων, η απομάκρυνση των σιιτικών και ιρανικών δυνάμεων από τα εδάφη που εφάπτονται στα υψώματα του Γκολάν . Όμως οι ισραηλινοί δεν δέχονται την απόσταση που ισχύει έως σήμερα (5-20 χλμ) και απαιτούν πολύ μεγαλύτερη ενώ αντίστοιχες απαιτήσεις προβάλουν και για τις ιρανικές-σιιτικές στρατιωτικές υποδομές. δηλώνοντας ότι σε διαφορετική περίπτωση, οι ίδιοι θα δρουν στην περιοχή κατά το δοκούν. Η Ρωσία θεωρεί ότι η παρουσία των ιρανικών δυνάμεων στη Συρία είναι νόμιμη, καθόσον τις κάλεσε επίσημα η κυβέρνηση της Δαμασκού ωστόσο προσπαθεί να εξουδετερώσει τις ανησυχίες της ισραηλινής πλευράς .
– Η μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ (14-05-2018) και η επιδεικτική τελετή που πραγματοποιήθηκε εκ μέρους του ισραηλινού κράτους για το σκοπό αυτό, προκάλεσε την έντονη αντίδραση των παλαιστινίων και ειδικότερα αυτών της περιοχής της Γάζας. Χιλιάδες συγκεντρώθηκαν σε διάφορα σημεία της μεθορίου Γάζας – Ισραήλ με αποτέλεσμα το ξέσπασμα συγκρούσεων, το θάνατο δεκάδων παλαιστινίων και την πρόκληση χιλιάδων τραυματιών από τα πυρά του ισραηλινού στρατού . Η Τουρκία, διαμέσου του προέδρου της Τ.Ερντογάν, δήλωσε πως η δράση τιων ισραηλινών δυνάμεων συνιστά “κρατική τρομοκρατία” και ανακάλεσε τους πρέσβεις της σε ΗΠΑ και Ισραήλ , ενώ αμφισβήτησε τη δυνατότητα των ΗΠΑ να λειτουργούν ως διαμεσολαβητές στις σχετικές διαπραγματεύσεις . Η Σ.Αραβία καταδίκασε την “βία των ισραηλινών κατοχικών δυνάμεων” , ενώ ψήφισμα του Σ.Α. του ΟΗΕ, για την διεξαγωγή έρευνας σχετικά με τα γεγονότα στη Γάζα, μπλοκαρίστηκε από την αντιπροσωπεία των ΗΠΑ. Η Ρωσία καταδίκασε την κίνηση των ΗΠΑ και προσφέρθηκε για ακόμα μια φορά να φιλοξενήσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών . Η Ε.Ε. ζήτησε “αυτοσυγκράτηση”, η Γαλλία καταδίκασε τη χρήση βίας από τον ισραηλινό στρατό, η πρωθυπουργός της Μ.Βρετανίας δήλωσε “βαθιά προβληματισμένη από την ένταση της βίας” εκ μέρους των ισραηλινών δυνάμεων, ενώ οι ΗΠΑ κατηγόρησαν την Χαμάς για τα επεισόδια …
Σε όλα τα ευφλεκτα σημεία της εγγύς Μ.Ανατολής, οι πρωτοβουλίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, είναι αυτές που καθορίζουν την ατζέντα των επόμενων διαβουλεύσεων για το μέλλον της περιοχής. Μπορεί ο τρόπος που δρουν να χαρακτηρίζεται από έντονο κυνισμό και ωμή επιδειξη ισχύος, ωστόσο είναι ακριβώς η λογική καρότου και μαστιγίου που χαρακτηρίζει τις κινήσεις τους. Δεν είναι διόλου απίθανο του μακελειού που προηγήθηκε, να ακολουθήσουν εκκλήσεις για επανάληψη των ειρηνευτικών συνομιλιών και μια νέα διαδικασία να ξεκινήσει πάλι. Αυτή τη φορά όμως με νέους όρους και λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα στην περιοχή, με άλλους διαμεσολαβητές. Μετά την ανακοίνωση των ΗΠΑ για την μεταφορά της πρεσβείας τους, ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μ.Αμπάς απέρριψε την αμερικανική θέση ως διαμεσολαβητή και στράφηκε ανοιχτά προς την Μόσχα . Το ίδιο είδαμε ότι ισχύει και στην περίπτωση της κρίσης με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.Ο καθοριστικός ρόλος της Ρωσίας στην συριακή κρίση και η δυνατότητα της να συνομιλεί με όλους στην περιοχή, καθιστά την θέση της ισχυρή και αναγκαία. Αυτό που μένει να αποδειχτεί, είναι η ικανότητά της να εγγυηθεί βιώσιμες λύσεις καθώς και η ικανότητά της να τις επιβάλλει. Από ότι φαίνεται δεν θα αργήσει πολύ η ώρα της δοκιμασίας…