για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

    Νικολάου Νικόλαος- Ερευνητής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών.

Το Τρίτο Ράϊχ στην προσπάθειά του να επιβληθεί δεν μπορούσε να παραβλέψει την περιοχή της Μέσης Ανατολής. Μεταξύ άλλων προσπάθησε να προσεταιριστεί τον αραβικό πληθυσμό προκειμένου να πολεμήσει στο πλευρό της Βέρμαχτ. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η δημιουργία ενός αραβικού στρατιωτικού σώματος ονόματι Ελεύθερη Αραβική Λεγεώνα.

Ήδη στην Συρία από την άνοιξη του 1941 είχε σχηματιστεί μία επιχειρησιακή μονάδα υπό τον αξιωματικό της Βέρμαχτ Χέλμουτ Φέλλμυ η οποία απέτυχε να αντιμετωπίσει τους Βρετανούς στο Ιράκ την περίοδο αυτή. Το θέρος του ίδιου έτους, η βάση της μονάδας άλλαξε. Αιτία ήταν η απώλεια από την γαλλική φιλοναζιστική κυβέρνηση της Συρίας και του Λιβάνου από τους Συμμάχους. Η μονάδα μεταστάθμευσε στην Ελλάδα στο Σούνιο.

Η αρχή για την δημιουργία της ανωτέρω λεγεώνας βρίσκεται στο φθινόπωρο του 1941. Ο Μεγάλος Μουφτής της Ιερουσαλήμ Haj Μωχάμμεντ Αμίν αλ- Χουσαϊνί[i] επισκέφθηκε τον Αδόλφο Χίτλερ στο Βερολίνο. Στην μακρά συνομιλία τους έγιναν ξεκάθαρες οι προθέσεις τους. Ο μεν Μουφτής αναφέρθηκε στους κοινούς εχθρούς των δύο ανδρών (Εβραίοι, Βρετανοί, Γάλλοι, Σοβιετικοί), πρότεινε μία αραβική εξέγερση για την υπονόμευση της βρετανικής εξουσίας στην περιοχή, την δημιουργία ενός αραβικού στρατιωτικού σώματος ενώ ζήτησε από τον Φύρερ μία δημόσια δήλωση ότι επιθυμεί εξουδετέρωση εβραϊκού στοιχείου. Από την άλλην, ο Χίτλερ δεν προθυμοποιήθηκε για μία αραβική εξέγερση, επιβεβαίωσε την ύπαρξη κοινών εχθρών και το μίσος του προς τον σιωνισμό και επίσης δεν ηταν αρνητικός στην συγκρότηση ενός τέτοιου σχηματισμού.

Γιατί όμως να δεχτεί κάτι τέτοιο; Η απάντηση είναι ότι με την δημιουργία μιάς τέτοιας μονάδας θα μπορούσε να την χρησιμοποιήσει κατά των Άγγλων είτε στην Μέση Ανατολή είτε στην Βόρειο Αφρική. Επίσης, θα υπονόμευε εκ των έσω την βρετανική εξουσία, θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση στα πετρέλαια της περιοχής ενώ θα αναπληρώνονταν οι απώλειες των Γερμανών στρατιωτών. Αυτό εξηγεί γιατί δεν αντιμετωπίστηκαν οι Άραβες ως κατώτερα όντα. Ο αλ- Χουσαϊνί Αμίν ξεκίνησε με γερμανική υποστήριξη να στρατολογεί Άραβες που βρίσκονταν στην Γερμανία σε στρατόπεδα αιχμαλώτων που είχαν υπηρετήσει στον βρετανικό και γαλλικό στρατό. Ταυτόχρονα, με την αρωγή της υπηρεσίας κατασκοπίας του Ραϊχ την Abwehr στράφηκε προς τον μουσουλμανικό κόσμο προπαγανδίζοντας ότι μια νίκη του Άξονα θα οδηγούσε στο τέλος της αποικιοκρατίας συνεπώς οι Άραβες έπρεπε να συμμετάσχουν στο κίνημα « Ελεύθερη Αραβία».

Ο πρώτος πυρήνας της Λεγεώνας σχηματίστηκε στην Γερμανία και θα εφοδιαζόταν με στολές και οπλισμό του γερμανικού στρατού. Διοικητικά θα υπαγόταν στην Ανώτατη Διοίκηση των Waffen SS υπό τον Χάϊνριχ Χίμμλερ με επίσης επικεφαλής τον Μεγάλο Μουφτή. Ο τελευταίος συχνά επιθεωρούσε την μονάδα και προέτρεπε τους Λεγεωνάριους να πολεμήσουν στο όνομα του Αλλάχ.

Η γερμανική προπαγάνδα είχε τέτοια επιτυχία όμως που το 1942 η Λεγεώνα δεν απαρτιζόταν μόνο από Άραβες αλλά και από άλλους μουσουλμάνους που προέρχονταν από την Ινδία και τα Βαλκάνια μέχρι το Μαρόκο.Τι ώθησε όμως αυτούς τους ανθρώπους να καταταγούν σε μία μονάδα των SS; Αρχικά, η επιτυχημένη όπως προαναφέθηκε γερμανική προπαγάνδα που επιδέξια εκμεταλλεύτηκε τον αραβικό εθνικισμό και τα φιλικά αισθήματα μέρους των μουσουλμάνων για «ιερό»πόλεμο κατά δυτικών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Επιπλέον, πολλοί Άραβες αλλά και μουσουλμάνοι ήθελαν κάποιο μισθό και η κατάταξή τους τους τον εξασφάλιζε. Άλλοι, διέπονταν από αντι-σιωνιστικά αισθήματα και ήθελαν να σταματήσουν την εβραϊκή μετανάστευση στην Παλαιστίνη που είχε ξεκινήσει από το 1916.

Κατά την παραμονή της στην ελληνική επιικράτεια,η Ελεύθερη Αραβική Λεγεώνα δεν προχώρησε ούτε σε ευρείες εκκαθαριστικές ενέργειες ούτε και σε βιαιοπραγίες. Κυρίως, τα καθήκοντά της ήταν υποστηρικτικά και αστυνομικά. Ακόμα, αποτέλεσε την εφέδρεια από την οποία αντλούνταν έμψυχο και άψυχο δυναμικό για διοχέτευσή τους σε άλλα μέτωπα. Δεν είναι περίεργο που άνδρες της Λεγεώνας στελέχωσαν σχηματισμούς της Βέρμαχτ και των SS στο ρωσικό μέτωπο, στις αντι-ανταρτικές επιχειρήσεις στα Βαλκάνια και στην Παλαιστίνη.

Το φθινόπωρο του 1942 οι Αμερικανοί για να βοηθήσουν τον βρετανικό στρατό που πολέμαγε το D.A.K.( Γερμανικό Εκστρατευτικό Σώμα Αφρικής) αποβιβάστηκαν στο Μαρόκο στα πλαίσια της επιχείρησης « Torch». Αφού έκαμψαν την αντίσταση των Γάλλων στρατιωτών που ήταν πιστοί στην κυβέρνηση του Βισύ προωθήθηκαν προς την Τυνησία. Πλέον, το D.A.K. κινδύνευε με περικύκλωση και εξολόθρευση αφού από δυτικά βρισκόταν ο αμερικανικός στρατός και από ανατολικά ο βρετανικός. Η Γερμανική Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση διέταξε την Λεγεώνα να εγκαταλείψει την Ελλάδα και να σταλεί στην Τυνησία. Καθήκον της θα ήταν η τήρηση της τάξης, η εφεδρική υποστήριξη, η στρατολόγηση νέων μελών και η φύλαξη των στρατοπέδων συγκέντρωσης Τυνήσιων Εβραίων. Παρά το ότι ανταποκρίθηκε στα καθήκοντά της, το γερμανικό σώμα Βορείου Αφρικής δεν κατάφερε να επικρατήσει και αναγκάστηκε είτε να παραδοθεί είτε να μεταφερθεί στην Σικελία και στην Ιταλία.

Το καλοκαίρι του 1943 η Λεγεώνα επέστρεψε στην Ελλάδα και στρατωνίστηκε στο Λαύριο. Ταυτόχρονα, ο ραδιοφωνικός σταθμός της εξέπεμπε απο το Σούνιο μηνύματα προπαγάνδας υπέρ των Αράβων. Όμως, εξαιτίας απωλειών και λιποταξιών, πλέον, το μεγαλύτερο μέρος των ανδρών της αποτελούνταν από Βερβέρους Άραβες μεταξύ των οποίων ήταν  και πολλοί Αφρικανοί. Η Ελεύθερη Αραβική Λεγεώνα συμμετείχε στην πάταξη του εθνικού αντιστασιακού αγώνα από την Βοιωτία μέχρι και την Πελοπόννησο. Πέραν της καταδίωξης ανταρτικών σωμάτων ενεπλάκη σε βιαιοπραγίες και καταστροφές όπως στο χωριό της Κουκουβίστας στην Φωκίδα το Πάσχα του 1944.

Τελικά, την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων απο το ελληνικό έδαφος τον Σεπτέμβριο του 1944 ακολούθησε και η Λεγεώνα. Έκτοτε, δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για την κατάληξή της. Από τις λίγες πληροφορίες που υπάρχουν ένα τμήμα της συνέχισε τον πόλεμο στην κεντρική Ευρώπη  μέχρι τον Απρίλιο του 1945 ενώ ένα άλλο απλά επέστρεψε στις εστίες του ή διεσπάρη στις ευρωπαϊκές χώρες. Με την λήξη της σύρραξης στην Ευρώπη τον Μάϊο του 1944 η Ελεύθερη Αραβική Λεγεώνα διαλύθηκε και επίσημα. Με την ήττα του Άξονα, ο Μεγάλος Μουφτής εγκατέλειψε την Ιερουσαλήμ και αφίχθη στην Γαλλία. Μάλιστα, κατάφερε να γλυτώσει και την παραπομπή του στην Δίκη της Νυρεμβέργης.                                               

 

                                                             Αντί επιλόγου

Η ίδρυση και η δράση της Ελεύθερης Αραβικής Λεγεώνας αποτελούν μία δυσσάρεστη πτυχή στην αραβική και μουσουλμανική ιστορία. Όχι μόνο έδωσαν αφορμή να κατηγορείται τμήμα των αραβικών πληθυσμών ως φιλοναζιστικό αλλά και η μαχητική αξία της μονάδας ήταν περιορισμένη. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ανώτεροι και ανώτατοι Γερμανοί αξιωματικοί δεν την είχαν και σε ιδιαίτερη εκτίμηση. Όμως θεωρούνταν ότι εξυπηρετούσε τα γερμανικά σχέδια και μοιραία διαλύθηκε με την πτώση της χιτλερικής Γερμανίας.

 

[i] Αποκαλείτο αλλιώς και «Φύρερ» των Αράβων. Καταγόμενος από επιφανή οικογένεια έλαβε καλή μόρφωση και έγινε μουφτής στην Παλαιστίνη (Ιερουσαλήμ). Την δεκαετία τυ 1920 με την πρώτη εμφάνιση αραβικού εθνικισμού διοργάνωσε διάφορες διαδηλώσεις κατά των Βρετανών ενώ όντας Μεγάλος Μουφτής έλαβε μέρος στο ιρακινό πραξικόπημα του 1941 που ανέτρεψε την φιλοβρετανική κυβέρνηση στην χώρα. Όντας έντονη προσωπικότητα δεν άργησε να γίνει ο ικανός συνεργάτης του Χίτλερ για ζητήματα Μέσης Ανατολής. Φημολογείται ότι εκείνος έπεισε τον εθνικοσοσιαλιστή ηγέτη να εφαρμόσει το σχέδιο της «Τελικής Λύσης». Επιβίωσε του πολέμου, κατέφυγε στην Γαλλία αλλά συνελήφθη. Μετά από κάποια επεισόδια επέστρεψε στην Παλαιστίνη αλλά εξαιτίας της αραβο-ισραηλινής σύγκρουσης αναγκάστηκε να καταφύγει στην Βηρυτό όπου και πέθανε το 1974. Θάφτηκε εκεί αφού οι ισραηλινές αρχές αρνήθηκαν να τον θάψουν στην Ιερουσαλήμ όπως επιθυμούσε.

 

                                                 Πηγές- Βιβλιογραφία

 

American Christian Palestine Community, The Arab war effort: a documented account, (Νέα Υόρκη: American Christian Palestine Community, 1946).

 

Dalin, David, G., Rothmann, John F., Dershowitz, Alan M., Icon of Evil: Hitler’s Mufti and the rise of radical Islam, (Νιου Τζέρσε: Transaction Publishers, 2009).

 

Kubin, Burry, Schwanitz, Wolfang G., Nazis, Islamists and the making of the modern Middle East, (Κοννέκτικατ: Yale University Press,2014).

 

Kaiser, David, 22 October 2015, «What Hitler and the Grand Mufti really said», Time, http://time.com/4084301/hitler-grand-mufi-1941/ (πρόσβαση στις 10 Δεκεμβρίου 2017).

 

Matar, Philip, The Mufti of Jerusalem: Al- Hajj al- Husayni and the Palestinian national movement, (Νέα Υόρκη: Columbia University Press, 1992).

 

Roy, John, Cairo to Damascus, (Carlson Press, 2008).

 

Trigg, Jonathan, Hitler’s jihadis: Muslim volunteers of the Waffen SS, (Κλαουζεστερσαϊρ: History Press, 2011).

 

Wien, Peter, Arab nationalism: the politics of history and culture in the Middle East, (Άμπινγκτον: Routledge, 2017).

 

Σημαντική ήταν η συμβολή του διαδικτυακού μπλογκ viotiastory.blogspot.gr όπου στο λήμμα με τίτλο Άραβες μισθοφόροι των Ναζί στην Ελλάδα κατά την διάρκεια της Κατοχής 1941-1944: η περίπτωση της Καλοσκοπής Φωκίδας όπως την διηγείται ο Τάκης Λάππας, παρουσιάζει τμήματα του βιβλίου του σημαντικού και πολυβραβευμένου Βοιωτού λογοτέχνη, συγγραφέα, λαογράφου και ιστοριοδίφη Τάκη Λάππα. Το βιβλίο τιτλοφορείται « Ματοβαμμένες δάφνες της Ρούμελης: αγώνες- θυσίες 1941-1944» και περιγράφει την καταστροφή του χωριού από γερμανικά τμήματα συμπεριλαμβανομένων και ανδρών απο την Ελεύθερη Αραβική Λεγεώνα. Για περισσότερα βλέπε http://viotiastory.blogspot.gr/2008/03/1941-1944.html (πρόσβαση στις 10 Δεκεμβρίου 2017).