για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Χριστίνα-Μαρία Καπενεκάκη

Προσεγγίζοντας  τη διαδικασία συμφιλίωσης μεταξύ της Fatah και της Hamas, θα χρειαστεί μία σύντομη αναδρομή που θα δώσει φως στη μετέπειτα εξελικτική πορεία των πραγμάτων στο υποσύστημα της Παλαιστίνης. Το 2012, υπογράφεται η Συμφωνία συμφιλίωσης στο Κάιρο μεταξύ της Παλαιστινιακής  Εθνικής Αρχής , ουσιαστικά της Fatah και της Hamas, φιλοδοξώντας να αρθεί  η αδιάκοπη από το 2007 εμφύλια διαμάχη μεταξύ των εν λόγω πολιτικών μονάδων. Από την εμφύλια σύγκρουση του 2007, η Fatah δραστηριοποιείται και ελέγχει τη Δυτική όχθη, στην οποία το Ισραήλ τείνει να επεκτείνει την εγκατάσταση παράνομων οικισμών και η Hamas περιορίζεται στην άσκηση του de facto πολιτικού ελέγχου της Γάζας.  Στην πραγματικότητα αυτό που υπόσχεται η τήρηση των συμφωνηθέντων δεσμεύει τη Hamas να εγκαταλείψει τον πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο στη Λωρίδα της Γάζας, μεταφέροντας την στη Fatah. Ως αντάλλαγμα  η Fatah θα  έπαυε οριστικά τον υφιστάμενο στη Hamas οικονομικό αποκλεισμό και την επιβεβλημένη διακοπή της ηλεκτροδότησης,  τη στιγμή που η τελευταία ήδη πλήττεται από τον Ισραηλινό αποκλεισμό δια θαλάσσης, αέρος και ξηράς. Μόνο πέντε χρόνια αργότερα, η συμφωνία τίθεται σε εφαρμογή, οπότε και η Hamas τον Οκτώβριο του 2017 παραχωρεί τον πολιτικό έλεγχο της Γάζας στη Fatah.

Tί σημαίνει για την Fatah η μεταφορά πολιτικού ελέγχου και κατά πόσο αλλάζει η καθεστηκυία τάξη στο εσωτερικό της Παλαιστίνης;

Εκ των πραγμάτων η Hamas απελευθερωμένη από τον εσωτερικό αποκλεισμό που της επέβαλε η Fatah, ευνοείται εξοικονομώντας χρόνο για την ανασύστασή της. Ταυτόχρονα, η Αίγυπτος ανοίγει το πέρασμα Rafah απ’ όπου μεγάλο μέρος του Παλαιστινιακού πληθυσμού δραπετεύει λόγω της κρίσης. Αυτό για τη Hamas μπορεί να αποδειχθεί σαν ένα ακόμη πλεονέκτημα για τις σχέσεις της με Αίγυπτο, τη δικής της τροφοδότηση και τη διάχυση όπλων. Όσον αφορά στο όφελος που αποδίδεται σ τη Fatah οι συνθήκες  καθίστανται περισσότερο δυσδιάκριτες. De jure: νομικά ή ακόμη καλύτερα θεωρητικά απέκτησε τον πολιτικό έλεγχο της Γάζας και σύμφωνα με τις τρέχουσες εξελίξεις εποφθαλμιά και τον αντίστοιχο στρατιωτικό. Πρακτικά καθίσταται δύσκολο, πρώτον λόγω απόστασης και δεύτερον γιατί η Fatah βρίσκεται αποδυναμωμένη για να καταφέρει να υπηρετήσει πόσο μάλλον να διατηρήσει τον συγκεκριμένο αντικειμενικό της σκοπό. Αυτή ακριβώς η αποδυνάμωση της είναι και ο λόγος για τον οποίο  χρειάζεται την εσωτερική νομιμοποίηση του λαού που υπέφερε λόγω των διπλών αποκλεισμών.  Εν ολίγοις, η διαχείριση της Γάζας παραμένει υπό τους κόλπους της Hamas η οποία δεν φαίνεται να παραδίδει τόσο εύκολα τον οπλισμός της. Αμέσως επόμενο ερώτημα που εγείρεται είναι το κατά πόσο η τρέχουσα επαναπροσέγγιση της Hamas- Fatah πρόκειται να καρποφορήσει ή θα παραμείνει στάσιμη για μία ακόμη φορά. Ακόμη και για έναν  παρατηρητή των εξελίξεων οι επαναλαμβανόμενες συζητήσεις και επαναδιαπραγματεύσεις μοιάζουν εικονικές καθώς κράτος δεν δημιουργείται αντιθέτως αναδύεται στην επιφάνεια ένα παίγνιο εξουσίας.

Σε ένα πιο ευρύ πεδίο θα συμπεριλαμβανόταν και η στάση του Ισραήλ. Το Ισραήλ είχε θέσει στο παρελθόν κάποιους όρους για την υποθετικά επερχόμενη αναγνώριση του Κράτους της Παλαιστίνης. Όπως αναφέρει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Benjamin Netanyahu, αρνούμενος τη συμφιλίωση της Παλαιστινιακής Αρχής με τη Hamas, «Οποιαδήποτε Παλαιστινιακή κυβέρνηση πρέπει να καταγγείλει τη βία, απαιτώντας τον αφοπλισμό της  Hamas».Το Ισραήλ έχει προβεί στη κατασκευή υπογείων φραγμάτων και υπερυψωμένων τειχών γύρω από τη Γάζα αποσκοπώντας στην αναχαίτιση βίαιων, βομβιστικών ή άλλων βομβαρδιστικών επιθέσεων από  μέρους της Hamas. Εν προκειμένω το Ισραήλ εκμεταλλεύεται τις διαμάχες εντός του αραβικού κόσμου, δηλαδή τα Proxy wars και τους αντίστοιχους πολέμους σε Ιράκ, Συρία και Υεμένη και δεν φαίνεται εν πολλοίς  να θορυβείται για τα παλαιστινιακά ζητήματα. Το προαναφερθέν επιβεβαιώνεται αν αναλογιστεί κανείς το στρατιωτικό χάσμα μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης παρόλο που η τελευταία τουλάχιστον de jure αναγνωρίζεται ως κράτος από τα δύο τρίτα των κρατών-μελών στα  πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών. Μεταφέροντας το Παλαιστινιακό στη σκακιέρα του ευρύτερου υποσυστήματος της μέσης ανατολής, θα μπορούσε με επιφύλαξη να διατυπωθεί πως η αστάθεια στο πεδίο των Ισραηλινών-Παλαιστινιακών σχέσεων θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στα πλαίσια των Proxy wars μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, εκτός κι αν μακροπρόθεσμος στόχος τεθεί η περικύκλωση του Ισραήλ. Ανακεφαλαιώνοντας, διερωτάται εύλογα κανείς τι αναμένεται να προκύψει από την επαναπροσέγγιση των Fatah-Hamas τη στιγμή που στο παρελθόν έχουν ήδη εξαντληθεί οι αγώνες, οι διαμαρτυρίες, οι διαπραγματεύσεις και οι ένοπλες συγκρούσεις ως μέσα για την εδραίωση ενός de facto ανεξάρτητου κράτους. Θα αποδώσει καρπούς για τους Παλαιστίνιους ή θα οδηγήσει σε μία τρίτη Intifada;