για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

4908275621_0825e22482_zΝικόλας Γονιδάκης

Σήμερα είναι κάτι παραπάνω από κατανοητό ότι βιώνουμε μία ευρύτατη μεταστροφή στο σύστημα που στήριζε την κοινωνία μας. Παρατηρείται μία ριζική μεταβολή καθεστώτος. Όταν η κοινωνία αδυνατεί να αφομοιώσει προτεινόμενες ενέργειες και κινήσεις από τις εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες, επιφέρει με τον τρόπο της την αλλαγή.. Δημιουργεί μία νέα κατάσταση , στην οποία θεωρεί ότι μπορεί να επιβιώσει αρχικά και μετέπειτα να ευδοκιμήσει στα πλαίσια αυτής. Κανείς δεν το εγγυάται βέβαια αυτό. Κανείς δε δύναται να πει με σιγουριά ότι αυτή η επιλογή θα φέρει κάτι καλύτερο από το υφιστάμενο καθεστώς. Η απογοήτευση, η αγανάκτηση, η αίσθηση της αδικίας και της ανεξήγητης στασιμότητας έχει φέρει στο προσκήνιο την ατελέσφορη πολιτική του δεξιού λαϊκισμού. Θεωρείται η πλέον επιτυχημένη συνταγή για την είσοδο ενός κομματικού σχηματισμού στα πολιτικά  δρώμενα μίας χώρας. Αποτελεί αδιαμφισβήτητα φαινόμενο που έχει ήδη ωριμάσει, σύμφωνα με πολλούς, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Η άλλη πλευρά του Ατλαντικού βέβαια – εννοούνται οι Η.Π.Α – αποτελεί κατά την προσωπική μου γνώμη μία πολλή διαφορετική και ξεχωριστή περίπτωση. Η ρητορική που χρησιμοποίησε ο Πρόεδρος Trump πράγματι είχε μία ροπή προς τον λαϊκισμό και τον συντηρητισμό που χαρακτηρίζει τους παραδοσιακούς Ρεπουμπλικάνους ψηφοφόρους. Ωστόσο ο ίδιος  δεν υπήρξε ουδέποτε πολιτική φιγούρα στις Η.Π.Α. Ήταν ένας επιχειρηματίας και τηλεοπτική περσόνα, που απασχολούσε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο τα αμερικανικά μέσα. Αντίθετα ο ρέποντες προς τον άκρα δεξιό συντηρητισμό της Ευρώπης  είναι άνθρωποι με σημαντικό ακαδημαϊκό υπόβαθρο στον τομέα της πολιτικής και των διεθνών σχέσεων, με πολυετή εμπειρία στον χώρο αυτό. Έχουν μάλιστα εξαιρετικά συγκροτημένο λόγο και εμμένουν καρτερικά και με ποικίλα επιχειρήματα στις πάγιες θέσεις τους. Θεωρώ αυτονόητο το γεγονός , ότι δε δύναται να εντάσσεται ο Πρόεδρος των Η.Π.Α όπως τον γνωρίζουμε όλοι στην ίδια κατηγορία με τους ανθρώπους αυτούς. Δίχως να έχει την ίδια εμπειρία και δίχως να έχει πάγια και στοχευμένη ρητορική ανά δεκαετίες. Ο Donald J. Trump αποτελεί ένα ξεχωριστό φαινόμενο, το οποίο ήκμασε για τους ίδιους λόγους που ευδοκίμησαν άλλα καθεστώτα και στον ευρωπαϊκό χώρο. Αλλά  προερχόμενος από έναν ολοκληρωτικά διαφορετικό χώρο βλέπει την διεθνή πραγματικότητα υπό πρίσμα επιχειρηματικό και οικονομικό, θέτοντας ως σαφή προτεραιότητα την επιστροφή των Η.Π.Α στην πραγματική οικονομία και όχι στην οικονομία της φούσκας και του αέρα. Μία οικονομία που θα βασιστεί ξανά στην βιομηχανία και σε πραγματικά και χειροπιαστά μεγέθη.

Πριν από 1-2 χρόνια θα ισχυριζόταν κανείς ότι ο λαϊκισμός της άκρας δεξιάς κορυφώνεται. Ότι ήρθε για να ριζωσεί στις συνειδήσεις των ανθρώπων. Εύκολα παρατηρείται όμως ,ότι σήμερα αυτό δεν ισχύει σε τόσο μεγάλο βαθμό. Η ρητορική πλέον του κάθε Wilders παρόλο που βρίσκει αντίκρισμα σε μερίδα του πληθυσμού εξακολουθεί να μην αποτελεί την πλειοψηφία. Το γεγονός αυτό αναδείχθηκε καθαρά στις ολλανδικές εκλογές του προηγούμενου μήνα.

Οι δημοσκοπήσεις καθώς και η πλειοψηφία τόσο του ολλανδικού όσο και του ευρωπαϊκού τύπου γενικότερα έδιναν στον ακροδεξιό, ευρωσκεπτικιστή Wilders και στην παράταξή του PVV προβάδισμα ελαφρύ έναντι του πρωθυπουργού Mark Rutte.Στα πλαίσια ενός γενικότερου ρεύματος  συντηρητισμού που επικρατεί παγκοσμίως θεωρήθηκε ότι η επικράτηση του PVV θα ήταν δεδομένη. Ο τύπος και το διαδίκτυο σταδιακά έσπερναν τον φόβο τρομοκρατώντας και μόνο στην πιθανότητα μίας κυβέρνησης, υπό την ηγεσία της ακροδεξιάς,  σε ένα υπόδειγμα σύγχρονης δημοκρατίας όπως είναι η  Ολλανδία. Προφανώς ακόμα και στην περίπτωση, που το κόμμα του ερχόταν πρώτο θα αδυνατούσε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Συμπληρωματικά όπως είχαν δηλώσει όλοι οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί  που συμμετείχαν στις εκλογές  σε καμία περίπτωση δεν θα προέβαιναν σε συνεργασία με το κόμμα του Wilders λόγω κυρίως αγεφύρωτων διαφορών σε καίρια ζητήματα ποικίλης φύσης.

Το κόμμα του μπορεί να μην ήρθε πρώτο ανατρέποντας προγνωστικά, αλλά σημείωσε σημαντικότατη  αύξηση της τάξεως  3  ποσοστιαίων μονάδων. Αδιαμφισβήτητα δεν μπορεί να αγνοηθεί μία τέτοια μεταβολή προς την ακραία δεξιά πλατφόρμα του Wilders, που καταδικάζει την αποδοχή προσφυγικών ροών και την οικονομική  βοήθεια προς τρίτα κράτη της Ένωσης ( βλ. Ελλάδα ), καθώς και την συμμετοχή της Ολλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση προωθώντας την ατζέντα της εξόδου  –NEXIT- .Το συμβολικό του χαρακτήρα της αύξησης αυτής εξηγείται από την επικαιρότητα και τις επιφυλάξεις των πολιτών απέναντι στην διαφορετικότητα ακόμα σε ένα πρότυπο δυτικής, δημοκρατικής κοινωνίας όπως είναι η ολλανδική. Με τον αριθμό των μουσουλμάνων μεταναστών να αγγίζει σχεδόν  το 1 εκατομμύριο η ολλανδική κοινωνία έχει αποδείξει το πόσο δεκτική είναι  στην οποιασδήποτε μορφής  διαφορετικότητα. Ωστόσο σε μία περίοδο που φαινομενικά δημιουργείται η εντύπωση στον  μέσο πολίτη ότι βάλλεται από την όλο και αυξανόμενη διαφορετικότητα που τον περιβάλλει ,εκείνος αναζητά δίοδο αντίδρασης. Έτσι και στην Ολλανδία θαρρώ πως αιτιολογείται αυτή η εκλογική συμπεριφορά.

Παράλληλα η τουρκική υποστηρικτική  περιοδεία στα πλαίσια του δημοψηφίσματος της 16ης Απριλίου, η οποία επιχείρησε να δραστηριοποιηθεί και στην Ολλανδία λόγω του υψηλού αριθμού πολιτών τουρκικής καταγωγής και η άμεση απόρριψή της από την ολλανδική ηγεσία λίγες μόλις ημέρες πριν από τις εκλογές συνέβαλε, κατά την γνώμη μου, σημαντικά στην έκβαση της εκλογικής διαδικασίας. Η Ολλανδία αποτελεί ένα κράτος που έχει δομηθεί στις θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας, της  ελευθερίας έκφρασης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τις αρχές αυτές τις φρουρεί, τις υποστηρίζει και προσπαθεί αδιάκοπα  να τις ενισχύει. Στην περίπτωση λοιπόν του τουρκικού περιστατικού τίθεται απλά η αλά καρτ χρήση των δικαιωμάτων και ελευθεριών. Αυτό είναι κάτι ανήκουστο και καταδικαστέο.

Ο θεωρητικός νικητής των εκλογών είναι ομολογουμένως το κόμμα των Συντηρητικών/Φιλελεύθερων υπό την αρχηγία του Mark Rutte .Παρόλο που η εκλογική του δύναμη μειώθηκε κατά 5 περίπου ποσοστιαίες μονάδες διατήρησε την πρωτοκαθεδρία του σε αντίθεση με τον τέως κυβερνητικό του εταίρο, το κόμμα των Εργατικών (PvdA),ο οποίος εμφανώς ζημιωμένος χάνοντας το 20% περίπου της δύναμής του, λόγω των συμβιβασμών, στους οποίους  προχώρησε στα πλαίσια της κυβέρνησης συνεργασίας με τον Rutte. Εμφανώς ενισχυμένοι, όπως προέκυψε από τα τελικά αποτελέσματα, ήταν οι Πράσινοι με τον νεότατο και χαρισματικό ηγέτη τους ,Klaver (GroenLinks) καθώς και οι Κεντρώοι Φιλελεύθεροι (D’66), οι οποίοι κατά κάποιο τρόπο  < εκμεταλλεύτηκαν> το πολιτικό κενό, που δημιουργήθηκε εξαιτίας του φανερά αποδυναμωμένου PvdA.

Επιπρόσθετα εξαίρεται ο δημοκρατικός χαρακτήρας του πολιτεύματος στην Ολλανδία. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία, που εφαρμόζεται,  θεμελιώνεται κατά την διάρκεια του τελευταίου αιώνα κυρίως στις κυβερνήσεις συνεργασίας .Βασικό όργανο αποτελεί το Κοινοβούλιο με 150 βουλευτές. Η πολυφωνία, που διακρίνεται στην ολλανδική Βουλή είναι επίσης μοναδικής αξίας μιάς και ένας κομματικός σχηματισμός χρειάζεται μόλις 60,000 ψήφους περίπου για να εξασφαλίσει την είσοδό του στην Βουλή. Οι φετινές εκλογές διατυπώνουν εξαιρετικά τα προαναφερθέντα με κυβέρνηση συνεργασίας μεταξύ 4 κομμάτων και την είσοδο συνολικά 13 κομμάτων στην Βουλή, πολλά από τα οποία εκφράζουν μία συγκεκριμένη κοινωνική θεματική, όπως το < 50+ > το κόμμα δηλαδή των Συνταξιούχων.

Από την άλλη πλευρά έχουμε και την περίπτωση της Γαλλίας. Μια ανάσα πριν από τον δεύτερο γύρο των Προεδρικών εκλογών την ερχόμενη Κυριακή, σημαντικός παράγοντας φαίνεται να είναι η αποχή , η οποία αγγίζει σύμφωνα με δημοσκοπήσεις το 26-30%. Μία Γαλλία αποδυναμωμένη και υποτιμημένη καλείται να αναβιώσει ο/η επόμενος/η Πρόεδρος. Σε μία κρίσιμη καμπή για την Ευρωπαϊκή Ένωση και με τις προκλήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο να φτάνουν σε πρωτοφανή επίπεδα, η Γαλλία καλείται μέσα από την εσωτερική της ενδοσκόπηση, να ανακτήσει το χαμένο της κύρος και πυγμή, έτσι ώστε να ανακαταλάβει την αρμόζουσα θέση της όχι μόνο εντός της Ένωσης αλλά και στο διεθνές πολιτικό προσκήνιο. Επικρατέστερος θεωρείται ο ανεξάρτητος, κεντρώος, ευρωπαϊστής Emmanuel Macron με την παράταξή του < En Marche ! > . H αντίπαλός του Marine Le Pen διεκδικεί με αξιώσεις την νίκη αν και απ’ότι φαίνεται θα περιοριστεί στο διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό της τάξεως του 40%. Με ένα 40% όμως η πολιτική  φωνή της ρητορικής  Le Pen θα καταστεί ακόμα πιο ηχηρή και η παρουσία της στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές του Ιούνη πιθανότατα να είναι ιδιαίτερα αισθητή και να οδηγήσει στο λεγόμενο < cohabitation > μεταξύ Βουλής και Προέδρου , που προέρχονται από διαφορετικά πολιτικά περιβάλλοντα. Ο εργαλειοποιημένος πατριωτισμός της Le Pen της χαρίζει μία μακροπρόθεσμη νίκη , εφόσον φαίνεται ότι θα κυριαρχήσει στην γαλλική πολιτική τα επόμενα χρόνια.

Όπως ανέφερα και αρχικά πορευόμαστε σε μία περίοδο που θα χαρακτηριστεί από ριζικές αλλαγές .Οι ανακατατάξεις που λαμβάνουν χώρα εντός της σημερινής  διεθνούς τάξης σε συνδυασμό με συνεχείς καταπατήσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανθρωπιστικές κρίσεις και εμπόλεμες ζώνες επιτάσσουν προσαρμογή, αντίδραση και αλλαγή.. Γεγονότα όπως η αιφνιδιαστική για πολλούς εκλογή Trump στις Η.Π.Α , το BREXIT, η προσφυγική κρίση και πολιτική άνοδος προσωπικοτήτων όπως ο Wilders και η LePen αναδεικνύουν εξαιρετικά την υφιστάμενη μεταβολή. Ακόμα και στον τομέα της οικονομίας  η  τάση του ελεύθερου εμπορίου και μίας ανοιχτής, παγκοσμιοποιημένης οικονομίας φαίνεται να υποχωρούν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπό τις τωρινές συνθήκες δεν προβλέπεται να αναπτυχθεί περαιτέρω  αλλά ούτε και ο βαθμός ολοκλήρωσης μεταξύ των Κρατών-Μελών, < further intergration>,  φαίνεται να επιτυγχάνεται. Τα κράτη της Ένωσης μπορεί να μοιράζονται κοινές αξίες και ιδεώδη, αλλά το μόρφωμα μίας εντόνως και πολυπλεύρως  εναρμονισμένης Ευρώπης απομακρύνεται. Πολλοί κάνουν λόγο για πιθανή αναμόρφωση της Ένωσης ,όπως φάνηκε και στην 60ή επέτειο της Ένωσης με την εισαγωγή και επισήμως της ύπαρξης δύο ταχυτήτων. Αμφισβητώ λοιπόν το πώς μπορεί να συνδυαστεί η συνέχιση της ευρωπαϊκής ενοποίησης μαζί με τον προφανή διαχωρισμό της <Ένωσης> σε δύο ταχύτητες/ρυθμούς ανάπτυξης/νοοτροπίες. Έχουν χώρο οι νοητές γραμμές στο ενοποιημένο περιβάλλον που φαίνεται να ζούμε; Η πίστη μας απέναντι στα κοινά ευρωπαϊκά ιδεώδη, που μας βοήθησαν να ανοικοδομήσουμε μία ολόκληρη ήπειρο, παραμένει ακλόνητη. Το εφικτό ωστόσο του προτύπου ενοποίησης σταδιακά μετατρέπεται σε ανέφικτο. Γι’ αυτό απαιτείται είτε άμεση αντίδραση συνολικά είτε σταδιακή αναπροσαρμογή σε ένα λιγότερο φιλόδοξο και πιο ρεαλιστικό μοντέλο.