για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Νίκος Νικολάου

Εδώ και εφτά χρόνια η υφήλιος έχει γίνει μάρτυρας της συριακής κρίσης. Ένα γεγονός που ξεκίνησε σαν διαμαρτυρία κατά του καθεστώτος, μετατράπηκε σε εμφύλιο πόλεμο και κατέληξε σε διεθνικό και εμφύλιο πόλεμο. Αν και είναι κυρίως απόρροια γεωπολιτκών συνθηκών και ανταγωνισμών  υπάρχει και άλλη μία πτυχή που δεν έχει εξεταστεί πλήρως: η περιβαλλοντική ασφάλεια.

Η κλιματική αλλαγή που εμφανίζεται κυρίως με την υπερθέρμανση του πλανήτη, το λιώσιμο των πάγων στους Πόλους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι ιδιαίτερα εμφανής κατά τον 21ο αιώνα στην Μεσόγειο. Στην Μέση Ανατολή, περιοχή με ημι-ερημικό γεωλογικό περιβάλλον και ιδίως στην Συρία που σημαντικό κομμάτι του εδάφους της καλύπτεται από έρημο (Συριακή έρημος) παρουσιάζεται ως επί το πλείστον με αύξηση της θερμοκρασίας που οδηγεί σε ξηρότητα του εδάφους και κατ’ επέκταση σε εντεινόμενη ξηρασία.

Η παρατεταμένη διάρκεια της ξηρασίας έπληξε την Συρία. Απο το 2006 έως και το 2011 παραμονές της «Αραβικής» Άνοιξης, η συριακή κοινωνία έπεσε θύμα της κλιματικής αλλαγής. Η έντονη ξηρασία είχε ως απόρροια την μείωση των υδάτινων πόρων, την καταστροφή μεγάλου μέρους των καλλιεργιών πλήττοντας την εγχώρια αγροτική πατραγωγή και αναγκαζοντας πολυάριθμες αγροτικές οικογένειες να καταφύγουν στα αστικά κέντρα στο δυτικό τμήμα της χώρας που γειτνιάζει με την θάλασσα και υπάρχουν λιμάνια. Η Συρία, δηλαδή, βίωσε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα μία μαζική εσωτερική μετανάστευση (αστικοποίηση).

Η συγκέντρωση υπερβολικά μεγάλου αριθμού ανθρώπων στις  μεγάλες πόλεις, η ξηρασία, η παρουσία σε κάποια τμήματα στης συριακής επικράτειας στρατοπέδων Ιρακινών προσφύγων και η ανικανότητα ή η υποτίμηση από πλευράς της κυβέρνησης Άσσαντ να αντιμετωπίσει το φαινόμενο και να εφαρμόσει μία περιβαλλοντικά φιλική πολιτική υποβάθμισαν την ποιότητα ζωής στα αστικά κέντρα, μεγάλο μέρος της επαρχίας ερημώθηκε και η ζήτηση για τρόφιμα και λοιπά  αγαθά αυξήθηκε κατακόρυφα. Δεν είναι τυχαίο που η συριακή κυβέρνηση αύξησε την εισαγωγή σιταριού αν και παρήγαγε μεγάλες ποσότητες από αυτό το προϊόν για να ανταπεξέλθει στις ολοένα και επείγουσες ανάγκες.

Όμως, οι πολιτικές αυτές μικρό είχαν όφελος. Απο το 2011 και έπειτα τα επίπεδα φτώχιας στην συριακή κοινωνία είχαν αυξηθεί. Παράλληλα, οι τιμές των τροφίμων παγκοσμίως αυξήθηκαν. Συνεπώς, ήταν ζήτημα χρόνου να ξεσηκωθούν οι Σύριοι επηρεαζόμενοι και από τους άλλους αραβικούς λαούς. Φυσικά, την δυσφορία αυτή εκμεταλλεύτηκαν τρίτοι παράγοντες και σε συνδυασμό με την κατασταλτική πολιτική του συριακού καθεστώτος, η Συρία κατέληξε ένα απέραντο πεδίο μάχης και ένα τεράστιο νεκροταφείο.

Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή έχει σχέση και με την μαζική κίνηση ανθρώπων από εκείνη την περιοχή προς την Ευρώπη. Οι Σύριοι αλλά και κάτοικοι άλλων χωρών της περιοχής μην μπορώντας να ανταπεξέλθουν στην ερημοποίηση του εδάφους και αντιλαμβανόμενοι ότι οι συνεχείς εχθροπραξίες έχουν εξαντλήσει όσους πόρους ήταν διαθέσιμοι για την επιβίωσή τους λαμβάνουν την απόφαση να μετακινηθούν σε άλλη περιοχή. Ως αποτέλεσμα, η αθρόα εισροή ανθρώπων σε ευρωπαϊκό και τουρκικό έδαφος δεν είναι συνέπεια μόνο των κατά τόπους συρράξεων αλλά και των περιβαλλοντικών αλλαγών.

Εν κατακλείδει, ο τομέας της περιβαλλοντικής ασφάλειας που αναδύεται από την κλματική αλλαγή είναι κρίσιμης σημασίας. Δεν ήταν η μόνη αιτία για την συριακή κρίση. Όμως, την υποβοήθησε και συνέβαλε σε ό,τι βιώνει σήμερα η χώρα. Σε άλλες περιπτώσεις δύναται να προκαλέσει από μόνος του ανάφλεξη. Έτσι, οι κυβερνήσεις είναι αδήριτη ανάγκη να λάβουν μέτρα έτσι ώστε να κατοχυρώσουν στον μέγιστο βαθμό την ασφάλειά τους.

 

                         Λήφθηκαν πληροφορίες από τις παρακάτω πηγές

Κέντρο για το Κλίμα και την Ασφάλεια www.climateandsecurity.org στο λήμμα για την Συρία.

Aled Jones, The Conversation, 26 January 2017, Food security: how drought and rising prices led to conflict in Syria, https://theconversation.com/food-security-how-drought-and-rising-prices-led-to-conflict-in-syria-71539 ( πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Aryn Baker, Time, 07 September 2015, How climate change is behind the surge of migrants to Europe, http://time.com/4024210/climate-change-migrants/ (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Mark Fischetti, Scientific American, 02 March 2015, Climate change hastened Syria’s civil war, https://www.scientificamerican.com/article/climate-change-hastened-the-syrian-war/ (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Damian Carrington, TheGuardian, 01 December 2016, Climate change will stir «unimaginable» refugee crisis, says military, https://www.theguardian.com/environment/2016/dec/01/climate-change-trigger-unimaginable-refugee-crisis-senior-military (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).

Ingrid Boas, European Commission, 2016, Climate change and migration: the case of Syria, https://ec.europa.eu/research/conferences/2016/migration-challenge/pdf/migration_conf-i_boas.pdf (πρόσβαση στις 3 Δεκεμβρίου 2017).