για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Της Έλενας Λαμπρινάκου

Η επίσκεψη του Τούρκου Αντιπροέδρου Hakan Çavuşoğlu στην Ελλάδα τον Νοέμβριο έφερε στο προσκήνιο -μεταξύ άλλων- το Ινστιτούτο Yunus Emre και μια πιθανή ίδρυσή του στην Ελλάδα. Ποιο και τι είναι το ινστιτούτο Yunus Emre? Το Yunus Emre αποτελεί μια μη-κυβερνητική οργάνωση της τουρκικής κυβέρνησης που έχει ως στόχο να προωθήσει τον τουρκικό πολιτισμό και την τουρκική γλώσσα παγκοσμίως. To ινστιτούτο έχει στο ενεργητικό του κέντρα σε 42 χώρες του κόσμου, ενώ στο σύνολό του έχει 135 συνεργάτες σε 60 χώρες, με πρόεδρο του ινστιτούτου τον Şeref Ateş.Στην πραγματικότητα, ωστόσο, δεν συνιστά έναν απλό φορέα πολιτιστικής διπλωματίας. Όπως είχε δηλώσει σε ομιλία του ο Numan Kurtulmuş, o οποίος από το 2017 διατελεί Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, το συγκεκριμένο ινστιτούτο, αλλά και άλλοι παρεμφερείς φορείς, αποσκοπούν στο να απωλέσουν την ισχύ των γκιουλενικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ανά τον κόσμο και, συνεπώς, να καταδείξουν το αληθινό πρόσωπο της Τουρκίας, ενώ σε επίσκεψή του στα γραφεία του Ινστιτούτου, αναφερόμενος στο Yunus Emre, είχε κάνει λόγο για το κυρίαρχο όργανο, σύμφωνα με το οποίο θα ασκείται η πολιτιστική διπλωματία εφεξής.
Παράλληλα, κατά την υπογραφή συμφωνητικού μεταξύ των Yunus Emre και Turkish Maarif Foundation τον Σεπτέμβρη του 2017, ο Şeref Ateş είχε δηλώσει ξεκάθαρα πως το ινστιτούτο αποτελεί μια απάντηση στο FETÖ, ενώ ο Birol Akgün, πρόεδρος του Turkish Maarif Foundation είχε αναφέρει χαρακτηριστικά πως το 2018 θα σημειωθεί σημαντική πρόοδος, όσον αφορά τη διάδοση του Ινστιτούτου σε άλλες χώρες.
Απώτερος στόχος του YEE αποτελούν τα 100 γραφεία μέχρι το 2023, οπότε είναι και η 100η επέτειος από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας, με τον Şeref Ateş να τονίζει τη σημασία εκπροσώπησης της τουρκικής κουλτούρας και γλώσσας ανά τον κόσμο, σε συμφωνία με τους στρατηγικούς στόχους της Τουρκίας.
Τέτοιες δηλώσεις σίγουρα δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας. Η ίδρυση του συγκεκριμένου κυβερνητικού ινστιτούτου, δράσεις τoυ οποίου έχουν χαιρετηθεί με ενθουσιασμό από τον Τούρκο πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan, είτε στηρίζοντας με θέρμη την ίδρυση νέων σχολείων, είτε καλώντας μαθητές του ινστιτούτου να τον γνωρίσουν από κοντά -επί παραδείγματι τον Αύγουστο του 2016 κατά το άνοιγμα της τρίτης γέφυρας του Βοσπόρου-, αποσκοπούν στην εξάλειψη του γκιουλενικού στοιχείου, και εντάσσονται στη γενικότερη επεκτατική πολιτική του Τούρκου Προέδρου.
Ο Şeref Ateş, σε συνέντευξη του τον Ιούλιο του 2017 στην Daily Sabah είχε αναφερθεί στο Ινστιτούτο, ως σημαιοφόρο της τουρκικής πολιτικής και των στρατηγικών της στόχων. Συγκεκριμένα, είχε ονομάσει το Yunues Emre ως μέσο της soft power («ήπια ισχύς») της Τουρκίας. Ο όρος soft power, ο οποίος εισήχθη από τον Joseph Nye στα τέλη της δεκαετίας του ‘80, ορίζεται ως η ικανότητα ενός κράτους να πείθει και να πλάθει συμπεριφορές (πάντα σε συμφωνία με τους στόχους της εκάστοτε χώρας που την ασκεί), χωρίς τη χρήση άμεσης ισχύος ή εξαναγκασμού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι o Ateş, ερωτώμενος για τους στόχους και την αποστολή του ινστιτούτου, είχε δηλώσει μεταξύ άλλων, πως υπήρχε απόφαση για παροχή στήριξης του YEE προς την TİKA (Turkish Cooperation and Coordination Agency) για την ανάπτυξη των προγραμμάτων της στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα είχε αναφέρει πως «καθώς στην διάρκεια των κυβερνήσεων ΑΚΡ υπήρξαν μεγάλες επενδύσεις και έργα στο εξωτερικό. Για να καταστούν αυτά τα έργα βιώσιμα πρέπει να δημιουργηθεί μια μάζα σε αυτές τις χώρες που να θέλει να μάθει για την κουλτούρα μας, την άποψη μας για τον κόσμο, την νοοτροπία μας, τον τρόπο ζωής μας».
Σίγουρα, η δράση του ινστιτούτου προκαλεί ενδιαφέρον και αξίζει της προσοχής μας, εφόσον φαίνεται πως έχει δημιουργηθεί ένα ακόμα εργαλείο στα χέρια του προέδρου Erdoğan για την ήπια προώθηση των τουρκικών συμφερόντων. Η γραμμή, που ακολουθείται, παραμένει η ίδια (η πάγια, δηλαδή, πολιτική της Τουρκίας, η οποία αφορά την πολιτισμική διείσδυση μέσω συλλόγων, ινστιτούτων, ιδρυμάτων). Προστίθεται απλώς ένας ακόμη φορέας στη λίστα, με την μόνη -ίσως- διαφορά ότι έχει «γεννηθεί» και «μεγαλώσει» στα χέρια του Τούρκου Προέδρου.
Ενδιαφέρον προκαλεί πως το Yunus Emre έχει ενδυναμωθεί και εξαπλωθεί με πολύ γρήγορους ρυθμούς, σε πολλά κράτη και πολύ σύντομα, «φτάνοντας πέντε ηπείρους σε επτά χρόνια», γεγονός που καταδεικνύει ότι χαίρει της πλήρους στήριξης της τωρινής κυβέρνησης, αλλά και ότι πιθανότατα στο μέλλον θα καταστεί ακόμα μεγαλύτερο όνομα στην άσκηση πολιτιστικής διπλωματίας εκ μέρους της γείτονος χώρας. Τέλος, η ίδρυση ενός παραρτήματος στην Ελλάδα μπορεί να μην γίνει σύντομα πραγματικότητα, δεν πρέπει, ωστόσο, να παραβλέπεται η δράση του YEE στα Βαλκάνια, η επιρροή που ασκεί στους εκεί πληθυσμούς, η παρακαταθήκη που αφήνει, αλλά και η περαιτέρω δυσμένεια που προκαλεί σε ένα ήδη πρόσφορο έδαφος.

Πηγές:
1. Hürriyet Daily News, 2017, Yunus Emre Institute promotes Turkish language abroad, filling space left by Gülenists, http://www.hurriyetdailynews.com/yunus-emre-institute-promotes-turkish-language-abroad-filling-space-left-by-gulenists–116822
2. Mignatiou.com, 2017, Η νέα απαίτηση του Ερντογάν: Ζητά ίδρυση στην Ελλάδα παραρτήματος του περίεργου Yunus Emre, http://mignatiou.com/2017/11/i-nea-apetisi-tou-erntogan-zita-idrisi-stin-ellada-parartimatos-tou-periergou-yunus-emre/
3. Yunus Emre Enstitüsü, http://www.yee.org.tr/en/
4. Yunus Emre Institute Head Ateş: As an element of soft power, our aim is to introduce Turkey, its culture to the world, 23.07.2017, ://www.dailysabah.com/diplomacy/2017/07/24/yunus-emre-institute-head-ates-as-an-element-of-soft-power-our-aim-is-to-introduce-turkey-its-culture-to-the-world