για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Νικολάου Νικόλαος- Ερευνητής ΚΑΝΣ
Η ανάδειξη των χρηματοοικονομικών ως κατευθυντήρια δύναμη του παγκοσμιοποιημένου οικονομικού συστήματος επηρέασε τις οικονομίες των ισλαμικών χωρών. Τα κρυπτονομίσματα που αναδείχθηκαν στις αρχές τα παγκόσμιας οικονομικής κρίσης (2009) αποτελούν προέκταση του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Προσφέρουν εύκολο και σχετικά γρήγορο πλουτισμό, ενώ η χρήση τους έχει αυξηθεί και χρησιμοποιούνται για διεθνείς συναλλαγές.
Οι ισλαμικές οικονομίες επηρεάστηκαν εξαιτίας της φύσης του Ισλάμ. Πιο συγκεκριμένα, το Ισλάμ αποτελεί μια θρησκεία που ρυθμίζει κάθε πτυχή της ζωής των πιστών και κατ’ επέκτασιν του κράτους. Με την επικράτηση των χρηματοοικονομικών, οι μουσουλμάνοι λόγιοι, οι οικονομολόγοι και οι κυβερνήσεις διχάστηκαν. Ο ισλαμικός νόμος, η σαρία, απαγορεύει οικονομικές συναλλαγές που χαρακτηρίζονται από τοκισμό και τοκογλυφία. Αντίθετα, αποδέχεται συναλλαγές που χαρακτηρίζονται από υπαρκτό αντάλλαγμα. Συνεπώς, στο νέο ψηφιοποιημένο περιβάλλον των κρυπτονομισμάτων, με την απουσία επαρκούς ελέγχου, το Ισλάμ θα πρέπει είτε να προσαρμοστεί είτε να αποξενωθεί διότι οι συναλλαγές «συγκρούονται» με τα κριτήρια της σαρία.

Η μουσουλμανική πραγματικότητα
Στον ισλαμικό κόσμο, οι διαιρέσεις είναι συχνό φαινόμενο. Αναφορικά με τη νέα μορφή ψηφιακών συναλλαγών δεν μπορούσαν να μην υπάρξουν διαφωνίες. Η τάση που παρατηρείται είναι διχαστική.
Η διαιρετική τομή αφορά το πόσο «παραδοσιακή» είναι μια χώρα, ιδίως στην οικονομία της. Σε κράτη πιο συντηρητικά, τα κρυπτονομίσματα απαγορεύονται με εντολή της κυβέρνησης. Ιδιαίτερα έντονη είναι η στάση του αιγυπτιακού κράτους. Οι αιγυπτιακές αρχές τάσσονται κατά αυτής της νέας χρηματοοικονομικής συναλλαγής. Τον Ιανουάριο του 2018, ο Μέγας Μουφτής της Αιγύπτου Σεϊχ Σαουκί Αλλάμ εξέδωσε φετβά, κηρύσσοντας ότι το Bitcoin δεν είναι συμβατό με τη σαρία. Είχε προηγηθεί παρόμοια ενέργεια της κυβέρνησης Σίσι για να καταπολεμήσει τη χρήση του ψηφιακού αυτού νομίσματος. Ο λόγος απαγόρευσής του είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση παράνομων δραστηριοτήτων, της τρομοκρατίας, για «ξέπλυμα» χρήματος, για φοροδιαφυγή και για λαθρεμπόριο. Η αιγυπτιακή αστυνομία δεν διστάζει να προβεί σε διώξεις επενδυτών, αφού οι δραστηριότητες στις πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων θεωρείται ότι εντάσσονται στη «μαύρη αγορά», άρα είναι παράνομες. Στο ίδιο μήκος κύματος κυμαίνονται και άλλες χώρες πιο «παραδοσιακές» όπως η Τουρκία και το Μαρόκο, στις οποίες οι αρχές αντιμετωπίζουν το Bitcoin με μεγάλη καχυποψία.
Η στάση των αρχών έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη θέληση των πολιτών. Υπάρχουν πολλοί Αιγύπτιοι χρήστες κρυπτονομισμάτων, ενώ γίνονται προσπάθειες να δημιουργηθούν εγχώριες βάσεις συναλλαγών Bitcoin.
Αντίθετα, σε άλλες χώρες με πιο προοδευτική αντίληψη, οι αρχές προσπαθούν να συγκεράσουν τη σαρία με τα κρυπτονομίσματα. Πρωταγωνιστής είναι το Μπαχρέιν. Ειδική υπηρεσία της Κεντρικής Τράπεζας του Μπαχρέιν εξέδωσε γνωμάτευση ότι συγκεκριμένη πλατφόρμα κρυπτονομισμάτων είναι συμβατή με το Ισλάμ. Αναφέρεται στη πλατφόρμα της αμερικανικής εταιρίας Stellar που προωθεί το κρυπτονόμισμα Lumens, το 7ο πιο ισχυρό κρυπτονόμισμα. Η συγκεκριμένη εταιρεία πήρε πιστοποίηση από τις αρχές της αραβικής χώρας για συνεργασία. Ο σκοπός της Μανάμα είναι να ενισχυθεί ως περιφερειακός «κόμβος» εμπορίου και συναλλαγών.
Επίσης, στην αξιοποίηση της νέας ψηφιακής οικονομίας πρόκειται να συμβάλλει και η εταιρία OneGram Foundation με έδρα το Ντουμπάι. Η εταιρία αυτή αξιοποιεί το κρυπτονόμισμα OneGram Coin προσφέροντας αντίκρισμα σε χρυσό, μέταλλο αποδεκτό από την ισλαμική παράδοση για οικονομικές συναλλαγές. Ήδη, μεγάλες εταιρίες συνεργάζονται με την αναφερόμενη, αν και η έρευνα για το πόσο συμβατά ή όχι είναι τα κρυπτονομίσματα με το Ισλάμ συνεχίζεται.
Επιπρόσθετα, ακόμα ένα οικονομικό κέντρο του ισλαμικού κόσμου, η Ινδονησία, έχει επηρεαστεί από αυτή τη διχογνωμία των θεολόγων σχετικά με τα κρυπτονομίσματα. Οι αρχές του ασιατικού κράτους έχουν ανακοινώσει ότι κάποιες πλατφόρμες είναι συμβατές με τη σαρία.
Εκτός ισλαμικής επικράτειας, οι θρησκευτικές αρχές είναι πιο ανεκτικές. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο τζαμί Σακλιουέλ Λέιν στο Λονδίνο. Επειδή το χρηματικό ποσό από τις δωρεές που δέχτηκε ήταν μεγαλύτερο σε κρυπτονομίσματα σε σχέση με τις καταθέσεις μετρητών, η διεύθυνση του θρησκευτικού ιδρύματος είναι θετική στο ενδεχόμενο χρήσης κρυπτονομισμάτων, όπως το Bitcoin.

Αντί επιλόγου
Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, εξελίσσεται και η οικονομία. Οι πλατφόρμες συναλλαγής κρυπτονομισμάτων αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα που αιτιολογεί τον παραπάνω ισχυρισμό.
Τα κρυπτονομίσματα έχουν σημαντική αξία, αφού είναι ευρέως διαδεδομένα και χρησιμοποιούνται ακόμα και από κράτη για να τονώσουν την οικονομία τους. Συνεπώς, είναι λογικό να αναμένεται στο άμεσο μέλλον ευρεία διάδοσή τους στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Ταυτόχρονα, γεννώνται και σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη στάση των κρατικών αρχών. Ίσως και να οδεύουμε προς μια νέα μεταρρύθμιση στην ισλαμική οικονομία. Εν τέλει, εξαιτίας της ολοένα και μεγαλύτερης αύξησης της χρήσης των κρυπτονομισμάτων, χώρες που δεν τα αποδέχονται, θα αναγκαστούν να ασχοληθούν εντατικά με το ζήτημα και πιθανόν να βρεθεί κάποια ενδιάμεση λύση. Εξάλλου, μέχρι σήμερα, τα «ισλαμικά» οικονομικά δεν φημίζονται και σε μεγάλο βαθμό για το ηθικό τους υπόβαθρο.

Ενδεικτικές πηγές
Putney Daniel, Cryptocurrency comes to Islam, ETHNews, 18 July 2018, προσβάσιμο στο https://www.ethnews.com/cryptocurrency-comes-to-islam (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 21 Οκτωβρίου 2018, 23:00).
Vizcaino Bernardo, Hudson Alexandra, Cryptocurrency firm Stellar gets Islamic finance certification, Reuters, 17 July 2018, προσβάσιμο στο https://www.reuters.com/article/us-islamic-finance-cryptocurrencies/cryptocurrency-firm-stellar-gets-islamic-finance-certification-idUSKBN1K71RC (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 20 Οκτωβρίου 2018, 17:30).
The New Arab- Al- Araby, Is Bitcoin a halal? Islamic scholars wade into Cryptocurrency debate, 09 April 2018, προσβάσιμο στο https://www.alaraby.co.uk/english/news/2018/4/9/is-bitcoin-halal-islamic-scholars-wade-into-cryptocurrency-debate (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 21 Οκτωβρίου 2018, 23:30).
Diaa Mona, Inside Egypt’s Cryptocurrency market, Egypt Today, 26 January 2018, προσβάσιμο στο http://www.egypttoday.com/Article/3/40995/Inside-Egypt%E2%80%99s-cryptocurrency-market (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 21 Οκτωβρίου 2018, 22:00).
Al- Jazeera, Islam and Cryptocurrency, halal or not halal?, 08 April 2018, προσβάσιμο στο https://www.aljazeera.com/news/2018/04/islam-cryptocurrency-halal-halal-180408145004684.html (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 21 Οκτωβρίου 2018, 21:45).
Mirchandani Amrit, Onegram’s sharia compliant Cryptocurrency, Cryptoinsider, 24 September 2018, προσβάσιμο στο https://cryptoinsider.com/onegrams-sharia-compliant-cryptocurrency/ (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 21 Οκτωβρίου 2018, 21:00).