για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Νικολάου Νικόλαος- Ερευνητής ΚΑΝΣ
Η περίοδος 2014-2017 ήταν μια κρίσιμη περίοδος για το Κατάρ. Η πτώση των τιμών του πετρελαίου ως απόρροια της ουκρανικής κρίσης (2014-16), η περιφερειακή κρίση στον Κόλπο (2015-16) και ο οικονομικός- διπλωματικός πόλεμος που κηρύχτηκε από τη Σαουδική Αραβία και κάποιους συνεργάτες της (Ιούνιος 2017), έπληξαν τη καταρινή οικονομία.
Ιδίως, στη κρίση του Ιουνίου 2017 προκλήθηκε αναστάτωση. Τα τρόφιμα εξαντλήθηκαν στα καταστήματα, πρεσβείες έκλεισαν, κυρώσεις επιβλήθηκαν, ενώ οι περιφερειακές συγκοινωνίες (θάλασσα, ξηρά, αέρας) περιορίστηκαν από και προς τη Ντόχα. Μάλιστα, το Ριάντ κράτησε εξαιρετικά επιθετική στάση επιδιώκοντας τον πλήρη αποκλεισμό του Κατάρ, ακόμα και με έργα υποδομής! Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικής αδυναμίας υλοποίησής του. Συνεπώς, η οικονομία του μικρού αραβικού εμιράτου επλήγη σοβαρά και μετά βίας απέφυγε μια γενικευμένη κρίση.Έναν χρόνο μετά, ωστόσο, το Κατάρ δείχνει να αντέχει. Όχι μόνο αυτό, αλλά και συνεχίζει την ανάπτυξή του. Με μια πρώτη εντύπωση αυτό φαίνεται κάπως αδύνατο. Όμως, η ανάλυση αποδεικνύει ότι δεν ισχύει ο ανωτέρω ισχυρισμός. Το Κατάρ λίγο μετά τη κρίση, παραδίδει μαθήματα οικονομίας.

Η οικονομική πολιτική
Το Κατάρ κατάφερε και άντεξε τη πίεση που του ασκήθηκε εξαιτίας των δομών του. Με την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, το ευνοϊκό επιχειρηματικό κλίμα και τις επενδύσεις της κυβέρνησης σε εσωτερικό και εξωτερικό μετρίασε κατά πολύ τις αρνητικές συνέπειες. Ωστόσο, η εξέλιξη της διεθνούς οικονομίας σε συνδυασμό με τη κρίση του Ιουνίου την έπεισαν ότι πρέπει να λάβει πιο δραστικά μέτρα.
Αρχικά, η κυβέρνηση Αλ- Θάνι είναι αποφασισμένη να συνεχίσει τις πολιτικές ανάπτυξης της βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου ώστε να διατηρηθεί η θέση του αραβικού κράτους ως κύριος εξαγωγέας φυσικού αερίου. Επίσης, με τις κατάλληλες ενέργειες το καταρινό νόμισμα διατήρησε την αξία του παρά τις έξωθεν πιέσεις για το αντίθετο. Η στάση της κυβέρνησης είναι εμφανής από την ομιλία του εμίρη στο Συμβούλιο της Σούρας. Με λίγα λόγια, η κυβέρνηση στοχεύει να ενισχύσει τους πόρους της που τις αποφέρουν κέρδη. Οι πόροι αυτοί λειτουργούν και ως βάση για την οικονομία.
Επιπρόσθετα, ο υπουργός εμπορίου δήλωσε κατά τη διάρκεια συνάντησης της επιτροπής συνεργασίας Κατάρ- Ουκρανίας ότι η χώρα προσελκύοντας επενδυτές, ενισχύοντας τη βιομηχανία και άλλους τομείς της οικονομίας κατάφερε να συνεχίσει την ανάπτυξή της παρά τη κρίση. Από τα λόγια του μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι το Κατάρ θα προβεί σε μεταρρυθμίσεις ώστε να γίνει ακόμα πιο φιλικό σε επιχειρηματίες και επενδυτές.
Ακόμα ένας τρόπος με τον οποίο το Κατάρ στοχεύει να αντιμετωπίσει τη κρίση είναι και η διοργάνωση επιχειρηματικών φόρουμ. Ήδη, πολλά φόρουμ πραγματοποιήθηκαν με πιο σημαντικό εκείνο μεταξύ Γαλλίας και Κατάρ. Σκοπός του ήταν να δημιουργήσει δίκτυα συνεργασίας γαλλικών και καταρινών επιχειρήσεων σε τομείς όπως τα τρόφιμα, οι υπηρεσίες, οι νέες τεχνολογίες καθώς και να προσελκύσει η Γαλλία Καταρινούς επενδυτές. Είναι εμφανές ότι η ηγεσία του κράτους επιδιώκει να διαφοροποιήσει την οικονομία και να επεκτείνει τις αναπτυξιακές πολιτικές σε τομείς που υπάρχει έλλειψη όπως είναι τα τρόφιμα. Έτσι, τίθενται οι βάσεις για την απόκτηση αυτάρκειας ή επάρκειας.
Άξιο αναφοράς είναι και το ότι το Κατάρ στοχεύει να ενισχύσει την οικονομία του και με άλλες πολιτικές. Η φιλοξενία του Mundial 2022 έχει οδηγήσει στη δραστηριοποίηση στη χώρα πολλών κατασκευαστικών εταιρειών. Επιπλέον, οι επενδύσεις σε έργα υποδομής όπως το μετρό της Ντόχα θα αναβαθμίσουν το επίπεδο ζωής των Καταρινών, αλλά και όσων θα επισκεφθούν το αραβικό κράτος στο μέλλον. Ήδη, αναμένεται να είναι αξιόλογη η συμβολή των επισκεπτών για το Mundial στην οικονομία. Παράλληλα, η κυβέρνηση προωθεί και το σχέδιο δημιουργίας Ελεύθερων Οικονομικών Ζωνών (ΕΟΖ) για να πείσει επιχειρηματίες να προτιμήσουν επενδύσεις στο καταρινό έδαφος. Τέλος, στο παραπάνω πλαίσιο εντάσσονται και πολιτικές επενδύσεων στην υγεία, στον τραπεζικό τομέα και στην εκπαίδευση. Όχι μόνο θα βελτιωθούν οι συνθήκες ζωής, αλλά η χώρα θα «παράγει» από μόνη της το ανθρώπινο δυναμικό που θα συμβάλει στην συνεχή ανάπτυξη της οικονομίας.
Η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Αλ- Θάνι έχει και εξωτερικές πτυχές. Σε καμία περίπτωση δεν απορρίπτει την οικονομική διπλωματία που στη κρίση του 2017 βοήθησε στον μέγιστο βαθμό τη χώρα. Η κυβέρνηση ενισχύει τις ήδη καλές σχέσεις με άλλα κράτη, ενώ επεκτείνει τη διπλωματία της και σε άλλες, στρατηγικού ενδιαφέροντος.
Σημαντικός εταίρος, ιδίως στην οικονομία, είναι η Τουρκία. Οι σχέσεις των δύο χωρών είναι άριστες. Η Τουρκία συνέδραμε το Κατάρ κατά τη διάρκεια της κρίσης, ενώ Καταρινοί επενδυτές αναμένεται να επενδύσουν στη τουρκική οικονομία. Το μέλλον για την οικονομική συνεργασία των δύο κρατών είναι ευοίωνο. Μάλιστα, ο Ερτογάν κατά τη διάρκεια της συνάντησης αντιπροσώπων των δύο χωρών στη Κωνσταντινούπολη αποκάλεσε τους Καταρινούς «Αδελφούς». Είναι γεγονός ότι η τουρκική αγορά προσφέρει ευκαιρίες κέρδους όντας πολύ μεγάλη, ενώ η αντίστοιχη καταρινή το ίδιο με τη προσθήκη της επέκτασης και σε περιφερειακές κρατικές οντότητες για τουρκικές εταιρείες.
Ακόμα μια άλλη χώρα που είχε καλές σχέσεις με το Κατάρ, αλλά που τώρα εκείνες ενδυναμώνονται, είναι το Ιράν. Η αποχώρηση της κυβέρνησης Τράμπ από τη συμφωνία και η αμφιλεγόμενη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ευρωπαϊκών κρατών δεν πτόησε τη Ντόχα. Το Κατάρ, με ελιγμό, κατάφερε να αυξήσει μέσα στο χρόνο το εμπόριο με το σιϊτικό κράτος και η αεροπορική εταιρεία Qatar Airways ανακοίνωσε ότι από τον Ιανουάριο θα προστεθούν πτήσεις προς το Ιράν. Η συνεργασία Κατάρ- Ιράν έχει προκαλέσει εχθρότητα στις Η.Π.Α. και τους συμμάχους τους. Όμως, η ιρανική αγορά προσφέρει επενδυτικές ευκαιρίες και το αραβικό κράτος μπορεί να εισάγει από το ιρανικό αγαθά τα οποία δεν έχει και σε καλές τιμές.
Το Κατάρ στρέφεται ακόμα σε μια μεγάλη χώρα, τη Κίνα. Εκείνη αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο με το συνολικό ποσό των διμερών συναλλαγών να φτάνει τα 10,6 δις δολάρια (2017). Η καταρινή κυβέρνηση επιδιώκει περισσότερη συνεργασία των δύο κρατών, κάτι που έγινε φανερό στο Οικονομικό Φόρουμ της Σαγκάης στις αρχές Νοεμβρίου. Στο πλαίσιο της προσέγγισης με τη Κίνα μπορεί να ενταχθεί και η προσέγγιση με το Νεπάλ. Ο στόχος της Ντόχα είναι να δραστηριοποιηθεί στη κινεζική αγορά, να προσελκύσει Κινέζους επιχειρηματίες και επενδυτές και να ωφεληθεί από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει ο «Νέος Δρόμος του Μεταξιού». Συνεπώς, δεν είναι τυχαία η σύσφιγξη των σχέσεων με το Νεπάλ που αποτελεί κράτος- κόμβο στο κινεζικό σχέδιο.
Ο εμίρης Αλ- Θάνι σκοπεύει να εισέλθει στο ενεργειακό παιχνίδι στην Ευρώπη και στην Μεσόγειο, καθώς και στην ευρωπαϊκή αγορά που είναι από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως. Δύο χώρες οδεύουν στο να γίνουν βασικοί «Ευρωπαίοι» εταίροι του Κατάρ: η Κροατία και η Ιταλία. Αναφορικά με τη Κροατία, η σλαβική χώρα χαρακτηρίζεται από σταθερότητα, ενώ είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ο.Ν.Ε.. Επίσης, γεωγραφικά αποτελεί «δίαυλο» πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά. Ακόμα, γίνεται ιδιαίτερα θελκτική μέσω της επιθυμίας κατασκευής τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη κυβέρνηση Κιταρόβιτς. Εκείνη, σκοπεύει να κατασκευάσει έναν τέτοιο σταθμό σε κάποιο νησί των ακτών της Δαλματίας, επομένως το Κατάρ δεν μπορεί παρά να ενδιαφερθεί. Η Ιταλία με τη σειρά της αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, μια μεγάλη αγορά εκατομμυρίων κατοίκων και σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση του ενεργειακού ανταγωνισμού στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο. Επιπλέον, ιταλικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στο εμιράτο του Κόλπου, ιδίως στον τομέα των κατασκευών. Εν κατακλείδι, η επίσκεψη του εμίρη στα δύο κράτη αποσκοπεί στην εύρεση νέων αγορών και επενδυτικών εδαφών που θα τονώσουν την καταρινή οικονομία και θα καταστήσουν τη χώρα σημαντικό παράγοντα διαμόρφωσης του διεθνούς περιβάλλοντος.
Όμως, οι φιλοδοξίες του εμίρη δεν σταματούν στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Η Αφρική αποτελεί εξίσου μια πολλά υποσχόμενη αγορά για τους Καταρινούς. Δεν είναι τυχαία, συνεπώς, η επίσκεψη του Αλ- Θάνι στη Γκάνα. Η αφρικανική χώρα θεωρείται από τις πιο ανεπτυγμένες οικονομικά στη Μαύρη Ήπειρο, με σταθερό πολιτικό σκηνικό, μεγάλο πληθυσμό, μια κυβέρνηση που θέλει να αναβαθμίσει επενδυτικά τη χώρα και πλουτοπαραγωγικές πηγές όπως πετρέλαιο και χρυσάφι. Ακόμα, η Γκάνα έχει και πρόσβαση στη θάλασσα. Η καταρινή παρουσία αναμένεται να λάβει τη μορφή οικονομικής, στρατιωτικής και επενδυτικής συνεργασίας. Έτσι, οι καταρινές εξαγωγές θα έχουν πρόσβαση σε μεγάλο αριθμό καταναλωτών, ενώ τίθεται η βάση για συνεργασία στον ενεργειακό τομέα.

Αντί επιλόγου
Η καταρινή κυβέρνηση τον Οκτώβριο του 2008 ανακοίνωσε την επιθυμία για υλοποίηση του σχεδίου «Εθνικό Όραμα Κατάρ 2030». Σκοπός του είναι η οικονομική, η περιβαλλοντική, η κοινωνική ανάπτυξη καθώς και εκείνη του ανθρώπινου δυναμικού.
Είναι εμφανές, ότι η κυβέρνηση του αραβικού κράτους επιδιώκει να ολοκληρώσει το ανωτέρω σχέδιο. Έτσι, η οικονομική της πολιτική έχει δύο σκέλη: το εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό, σκοπός είναι η σταθεροποίηση και περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας, η αναβάθμιση των υποδομών, της κοινωνίας και των συστημάτων υγείας και εκπαίδευσης. Στο εξωτερικό, οι ενέργειες αποσκοπούν στην άρση της απομόνωσης στην οποία έχει περιέλθει το Κατάρ από τον Ιούνιο 2017, στην διπλωματική αναβάθμισή του ως βασικού παράγοντα στο διεθνές περιβάλλον και στην εύρεση ξένων αγορών για τη προώθηση των προϊόντων του. Εδώ, μπορεί να ενταχθεί και η ενεργειακή στρατηγική της Ντόχα.
Έχει αποτέλεσμα η διττή οικονομική πολιτική του Κατάρ μέχρι τώρα; Τα αποτελέσματα είναι θετικά και αναμένονται ακόμα καλύτερα στο άμεσο μέλλον. Το ΔΝΤ είναι πολύ ικανοποιημένο από την απόδοση της καταρινής οικονομίας, διέπεται από αισιοδοξία για περαιτέρω ανάπτυξη των οικονομικών μεγεθών και υπολογίζει ρυθμό ανάπτυξης έως 3% τη περίοδο 2019-2020. Επίσης, η πιστοληπτική αξιοπιστία της χώρας λίγο έχει υποχωρήσει. Επομένως, δίκαια μπορεί να λεχθεί ότι το Κατάρ παραδίδει μαθήματα οικονομίας. Όχι μόνο οι δομές του επέτρεψαν να αντέξει, αλλά η συνετή διττή οικονομική πολιτική της κυβέρνησης του επιτρέπει μια δικαιολογημένη αισιοδοξία για το μέλλον. Μέχρι στιγμής, ο σχεδιασμός για το μέλλον δεν φαίνεται να κινδυνεύει.

Ενδεικτικές πηγές
The Business Times, Qatar economy growing despite crisis: IMF, 15 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.businesstimes.com.sg/government-economy/qatar-economy-growing-despite-crisis-imf (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 11:30).
Alex Cornwell, Reuters, Qatar Airways announces more flights to Iran weeks after US sanctions reimposed on Tehran, 26 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.reuters.com/article/us-qatar-airways-iran/qatar-airways-announces-more-flights-to-iran-weeks-after-u-s-sanctions-reimposed-on-tehran-idUSKCN1NV20H (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 12:00).
Hurriyet Daily News, Turkey and Qatar prove to be true friends, says Erdogan, 27 November 2018, προσβάσιμο στο http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-and-qatar-prove-to-be-true-friends-says-erdogan-139210 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 27 Νοεμβρίου 2018, 12:20).
Financial Tribune, Iran exports to Qatar rise 44% in 7 months to Oct 2018, 26 November 2018, προσβάσιμο στο https://financialtribune.com/articles/domestic-economy/95277/iran-exports-to-qatar-rise-44-in-7-months-to-oct-2018 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 12:35).
Al- Jazeera, Qatar’s emir: Gulf crisis will pass, economy is stronger, 06 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.aljazeera.com/news/2018/11/qatar-emir-gulf-crises-pass-economy-stronger-181106070435930.html (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 13:00).
The Peninsula Qatar, Qatar continues with economic growth: commerce minister, 16 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.thepeninsulaqatar.com/article/16/11/2018/Qatar-continues-with-economic-growth-Commerce-Minister (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 17:05).
Gulf Times, China now Qatar’s third largest trading partner, says top MCI official, 07 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.gulf-times.com/story/612174/China-now-Qatar-s-third-largest-trading-partner-sa (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 17:20).
Gulf Times, Qatar and Croatia enjoy advanced strategic ties 19 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.gulf-times.com/story/613428/Qatar-and-Croatia-enjoy-advanced-strategic-ties (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 17:45).
Rex Mainoo Yeboah, AllAfrica, Ghana: Emir of Qatar lauds President Akufo- Addo for transforming Ghana’s economy, 14 November 2018, προσβάσιμο στο https://allafrica.com/stories/201811150225.html (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 10:20).
Gulf Times, Qatar- Italy ties built on strong friendship, strategic partnership, 19 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.gulf-times.com/story/613504/Qatar-Italy-ties-built-on-strong-friendship-strate (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 18:10).
Peter Alagos ,Gulf Times, Business forum to highlight investment opportunities for Qatar, France, 24 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.gulf-times.com/story/614009/Business-forum-to-highlight-investment-opportunities-for-Qatar-France (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 18:30).
Al- Bawaba, IMF approves Qatar’s fiscal policy, 19 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.albawaba.com/business/imf-approves-qatars-fiscal-policy-1215208 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 19:00).
The Peninsula Qatar, Foreign firms urged to take advantage of Qatar’s commercial reforms, 27 November 2018, προσβάσιμο στο https://www.thepeninsulaqatar.com/article/27/11/2018/Foreign-firms-urged-to-take-advantage-of-Qatar%E2%80%99s-commercial-reforms (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 28 Νοεμβρίου 2018, 19:40).