για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button
Γαλάνη Δέσποινα-Δανάη
Η συνθήκη INF(Intermediate Nuclear Forces) ή αλλιώς Συνθήκη για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μέσου Βεληνεκούς, αποτελεί συνθήκη αμυντικού τύπου, που υπογράφηκε στις 8 Δεκεμβρίου του 1987 και τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιουνίου του 1988, μεταξύ του τότε ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, και του πρώην προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ρόναλντ Ρήγκαν. Στόχος ήταν ο έλεγχος ή ακόμη και η εξάλειψη των πυρηνικών όπλων μέσης εμβέλειας, τερματίζοντας παράλληλα την κούρσα εξοπλισμών στην οποία είχαν επιδοθεί οι 2 χώρες.

            Την 1η Φλεβάρη του 2019, ο Ντόναλντ Τραμπ, και σε ξεχωριστή δήλωση ο Μάικ Πομπέο, δήλωσαν την απόφαση των ΗΠΑ να αναστείλουν τις υποχρεώσεις τους και να προχωρήσουν σε διαδικασίες αποχώρησης από την συνθήκη, εντός των επόμενων 6 μηνών. Είχε προηγηθεί δήλωση του Πομπέο τον Δεκέμβρη του προηγούμενου έτους (04/12/2018), που έδινε 60 ημέρες διορία στην Ρωσία να καταστρέψει τον πύραυλο Κρουζ 9M729, καθώς σύμφωνα με τις ΗΠΑ παραβίαζε την συνθήκη αφού ήταν εκτός των επιτρεπόμενων ορίων(πράγμα που η Ρωσία αρνείται, υποστηρίζοντας ότι η εμβέλειά του είναι μόλις 480χλμ.), αποτελώντας την αφορμή που οι ΗΠΑ προχώρησαν σε αυτή τους την απόφαση.
              Με την συνθήκη- που μέχρι προσφάτως ίσχυε- απαγορευόταν ρητά η παραγωγή ή η αποθήκευση μόνο χερσαίων βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων τύπου Κρουζ, που ορίζεται ως μη επανδρωμένος πύραυλος, και εκτοξευτήρες. Το εύρος για τους πυραύλους μικρής εμβέλειας οριζόταν στα 500-1.000χλμ, ενώ για τα μέσης 1.000-5.000χλμ. Παράλληλα καταγράφονταν συγκεκριμένα συστήματα τα οποία οι δύο χώρες θα έπρεπε να αποσύρουν. Αξίζει να σημειωθεί, πως μεταξύ άλλων περιορισμών που είχαν τεθεί, οι ΗΠΑ απαγορευόταν να τοποθετήσουν πυραύλους στην Ευρώπη.
            Από πλευράς Ρωσίας, ο Πούτιν την αμέσως επόμενη μέρα, προχώρησε και αυτός σε δηλώσεις έναρξης διαδικασιών αποχώρησης και αναστολής των υποχρεώσεων που προβλέπονταν. Για την Ρωσία, η οποία αρνείται κάθε κατηγορία σχετικά με τον πύραυλο Κρουζ 9M729, οι ΗΠΑ παραβιάζουν την συνθήκη ήδη από το 2014, τοποθετώντας το αμυντικό σύστημα Aegis σε Ρουμανία και Πολωνία. Σε γενικότερο πλαίσιο, έστω και για τυπικούς λόγους, από πλευράς Πούτιν έχουν γίνει αρκετές δηλώσεις, τόσο πριν όσο και μετά την απόφαση των ΗΠΑ να αποχωρήσουν, που καλούσαν σε διάλογο με σκοπό την επίλυση των ζητημάτων μέσω αμοιβαίων υποχωρήσεων, χωρίς να έχει υπάρξει η εκδήλωση αντίστοιχης πρόθεσης από την αντίθετη πλευρά.
            Στο διάγγελμα του Πούτιν στην Ομοσπονδιακή Συνέλευση, στις 20 Φεβρουαρίου, εκτός από ζητήματα εσωτερικής πολιτικής που θίχτηκαν, έγινε εκτενής αναφορά στην συνθήκη INF και στα οπλικά συστήματα που μπορεί να αποκτήσει η Ρωσία, αφήνοντας παρόλα αυτά έδαφος για συζήτηση. Προτεραιότητά του είναι η ασφάλεια της χώρας του, δήλωσε χαρακτηριστικά. Ανέφερε, πως δεν πρόκειται να κάνει το πρώτο βήμα και να “προκαλέσει” τις ΗΠΑ, όμως σε περίπτωση που αντιληφθεί προκλητικότητα, η απάντηση θα είναι ανάλογη. Αναφορικά με την θεωρητική αντεπίθεση της Ρωσίας, στόχο των πυρηνικών θα αποτελέσουν όχι μόνο οι χώρες τις Ευρώπης που θα λειτουργούν ως αποθήκες αμερικανικών πυρηνικών αλλά κυρίως νευραλγικά κέντρα λήψης αποφάσεων των Ηνωμένων Πολιτειών. (Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, με την λήξη της Συνθήκης θα δύνανται πλέον να τοποθετήσουν πυρηνικά σε χώρες της Ευρώπης, φέρνοντας έτσι την πυρηνική απειλή λίγες ώρες μακριά από τα ρωσικά σύνορα.) Ακόμη, γίνεται λόγος για κατοχή πολύ ισχυρών οπλικών συστημάτων, όπως το υποβρύχιο στρατηγικό drone “Posidon”, που αν θεωρήσουμε ότι είναι λειτουργικό και διαθέτει τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχουν γνωστοποιηθεί από την ρωσική ηγεσία και ισχύουν, θα χάριζε στην Ρωσία τακτικό πλεονέκτημα, υπό το πρίσμα ενδεχόμενης επίθεσης. Σε αυτό το σημείο, να σημειωθεί ότι είναι πιθανό, η αναφορά στο συγκεκριμένο υποβρύχιο drone να χρησιμοποιείται από την Ρωσία ως μέσο πίεσης για να μην αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από συνθήκες όπως η INF.
            Αναφορικά με την έναρξη διαδικασιών αποχώρησης, οι ΗΠΑ επικαλέσθηκαν την Σύμβαση της Βιέννης (την οποία έχουν υπογράψει, αλλά δεν έχουν κυρώσει) για τις συμφωνίες του 1969 που επιτρέπει στο ένα μέρος της συμφωνίας να αποσυρθεί αν το άλλο μέρος δεν τηρεί τα συμφωνηθέντα.
            Μεταξύ των δηλώσεων Πούτιν και Πομπέο που έγιναν τον Δεκέμβριο και αυτών του Φεβρουαρίου μεσολάβησαν δύο συναντήσεις των κρατών, μία στην Γενεύη και μία σε συνάντηση των P5 στο Πεκίνο.
            Τελευταία εξέλιξη αποτελεί η δήλωση των ΗΠΑ για δοκιμές πυρηνικών όπλων, εμβέλειας που απαγόρευε η συνθήκη, αμέσως μετά την επίσημη λήξη της συμφωνίας. Ανακοινώθηκαν 2 δοκιμές που θα πραγματοποιηθούν η πρώτη εντός του Αυγούστου του 2019 και η δεύτερη τον Νοέμβριο του 2019. Παράλληλα για πρώτη φορά μετά την ανακοίνωση αναστολής των υποχρεώσεων αμφοτέρων των χωρών απέναντι στην συνθήκη έχουμε δήλωση των ΗΠΑ ότι ενδιαφέρονται να έρθουν σε διάλογο με την Ρωσία για να λυθεί το ζήτημα. Η τελευταία, ακόμη δεν έχει προβεί σε απάντηση σε καμία από τις δύο ανακοινώσεις, κάτι που δεν πρέπει να μας εκπλήσσει καθώς έχει καταστήσει σαφές και έχει αναφερθεί πολλές φορές ότι κατέχει όπλα μεγάλου βεληνεκούς.
            Αυτή την στιγμή παρά τις ανησυχίες που έχει προκαλέσει αυτή η εξέλιξη σε επίπεδο κρατών και οργανισμών (ΝΑΤΟ), κανένας από τους δύο ηγέτες δεν φαίνεται να πτοείται. Η εμμονή των ΗΠΑ να αποχωρήσουν παρά την τελευταία δήλωση για επιθυμία συνεννόησης, επικαλούμενοι τις υποτιθέμενες παραβιάσεις της Ρωσίας, δείχνει ότι εξαρχής δεν ήταν στα σχέδια των ΗΠΑ να παραμείνουν στην συνθήκη και να επιλύσουν τα όποια προβλήματα μέσω της διπλωματικής οδού. Με την στάση του ο Τραμπ, λαμβάνοντας υπόψιν τις οικονομικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στην Ρωσία και την ανακοίνωση για πιθανή δημιουργία στρατιωτικής βάσης στην Πολωνία, σε συνδυασμό με την άρνηση για συνάντηση με τον Ρώσο ομόλογό του στους G20 και τώρα την αποχώρηση από την INF, φαίνεται πως η συζήτηση και οι φιλικές σχέσεις με την Ρωσία δεν είναι στο πλάνο του. Από την άλλη, η ρωσική πλευρά παρά το γεγονός ότι έχουν γίνει δηλώσεις επιθυμίας για συνεργασία, δεν φαίνεται ουσιαστικά να επιθυμεί επίλυση του ζητήματος, αν και στη προκειμένη δεν ήταν αυτή που “έκοψε το νήμα”. Ο Πούτιν έχει δηλώσει αρκετές φορές ότι η Μόσχα είναι ανοιχτή σε διάλογο και δεν επιθυμεί την ολοκληρωτική ρήξη με την Ουάσινγκτον. Βέβαια, δεν ξεχνάει να αναφέρει, ως μέσα αποτροπής, τις δυνατότητες και τα ισχυρά όπλα που έχει να επιδείξει η Ρωσία. Είναι βαρύνουσας σημασίας το γεγονός ότι οι ΗΠΑ είναι αυτές που έλαβαν την απόφαση για να αποχωρήσουν και όχι η Ρωσία, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν περισσότερα να κερδίσουν εκτός συνθήκης.
            Εν κατακλείδι, αναμφίβολα η κατάσταση πλέον χαρακτηρίζεται από ρευστότητα χωρίς να είναι σαφές αν θα υπάρξει εκ νέου σε μια κούρσα εξοπλισμών μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ. Το ερώτημα είναι, αν το διάστημα τεσσάρων μηνών που μας χωρίζει από την ολοκληρωτική ρήξη των χωρών αναφορικά με αυτό το ζήτημα, είναι αρκετό ώστε οι δύο ηγέτες να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να συνάψουν εκ νέου συνθήκη για περιορισμό των πυρηνικών τους όπλων, αυτή την φορά όμως συμπεριλαμβάνοντας και άλλες μεγάλες και ανερχόμενες πυρηνικές δυνάμεις. Κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα, λαμβάνοντας υπόψιν τις απειλές της Ρωσίας για πανίσχυρα όπλα και των ΗΠΑ για έναρξη δοκιμών σε “απαγορευμένα” όπλα. Σε περίπτωση που δεν επέλθει επίλυση των διαφορών τους, αναμένεται να αυξήσουν τα πυρηνικά που μέχρι πρότινος ήταν απαγορευμένα, χωρίς να μπορούμε να προβλέψουμε πως θα τα εκμεταλλευτούν και ποιες θα είναι οι συνέπειες που θα υποστεί η Ευρώπη ή και άλλες χώρες αν επιλέξουν οι ΗΠΑ να αποθηκεύσουν σε αυτές τα πυρηνικά τους.
Πηγές:
“Treaty Between The United States Of America And The Union Of Soviet Socialist Republics On The Elimination Of Their Intermediate-Range And Shorter-Range Missiles (INF Treaty)”, US STATE OF DEPARTMENT, διαθέσιμο στο: https://www.state.gov/t/avc/trty/102360.htm?fbclid=IwAR2XHkqLWC1Z9IfJmVnzQbDo9IgDUwsqOcPbiZeatdg-9jx-jft2ZwHX2Dg
“US says it will pull out of INF treaty if Russia does not comply within 60 days”, The Guardian,  διαθέσιμο στο: https://www.theguardian.com/world/2018/dec/04/us-inf-russia-nuclear-treaty-deadline?fbclid=IwAR0nloYb0iDO52ySQl_sycTY5EkO0TfSExeUWLgDbTX7Wm-J4SyoCU1kQBE
“The Intermediate-Range Nuclear Forces (INF) Treaty at a Glance”, Arms Control Association, διαθέσιμο στο:  https://www.armscontrol.org/factsheets/INFtreaty?fbclid=IwAR3NY6afYVPv6-b8-9GDtWnnN43mnzTxenjnoWRvYgXSttlLTjeKuOvKEZU
“The US Started This Tit-for-tat”, Cato Institute, διαθέσιμο στο: https://www.cato.org/publications/commentary/us-started-tit-tat
“Vladimir Putin says Russia will target US if it places missiles in Europe”, The Telegraph, διαθέσιμο στο: https://www.telegraph.co.uk/news/2019/02/20/putin-says-russia-will-target-us-places-missiles-europe/
Vladimir Putin suspends Russia’s participation in INF arms treaty, The Economic Times, διαθέσιμο στο:
https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/vladimir-putin-suspends-russias-participation-in-inf-arms-treaty/articleshow/68258787.cms
Time Running Out for Salvaging INF Treaty, Voa News, διαθέσιμο στο: https://www.voanews.com/a/time-running-out-for-salvaging-inf-treaty/4850703.html
U.S. military to test missiles banned under faltering nuclear pact with Russia The Washington Post, διαθλεσιμο στο: https://www.washingtonpost.com/world/national-security/us-military-to-test-missiles-banned-under-faltering-nuclear-pact-with-russia/2019/03/13/289f7860-45b6-11e9-9726-50f151ab44b9_story.html?noredirect=on&utm_term=.c5e14a74b934
U.S. to Test INF Treaty-Range Missiles , Arms Control Association, διαθέσιμο στο: https://www.armscontrol.org/act/2019-04/news/us-test-inf-treaty-range-missiles