για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

 Φάνης Παπακωστίδης

Η κατάσταση στην περιοχή του Ιντλίμπ

Υπό ανηλεή βομβαρδισμό βρίσκεται η περιοχή του Ιντλίμπ τις τελευταίες ημέρες ενώ υπάρχουν συνεχείς μετακινήσεις των κυβερνητικών στρατευμάτων προς την εμπόλεμη ζώνη. Τοπικές πηγές αναφέρουν προετοιμασίες για μεγάλη επίθεση του συριακού στρατού με στόχο την κατάληψη των κύριων οδών Μ4 & Μ5 που συνδέουν το Χαλέπι με τη Δαμασκό και την Λαττάκεια στη μεσογειακή ακτή με βάση τα συμφωνηθέντα στην Αστάνα.[i] Ουσιαστικά πρόκειται για την ολοκλήρωση της επιχείρησης κατάληψης της περιοχής από τις δυνάμεις του προέδρου Άσαντ, αφού οι συγκεκριμένοι οδικοί άξονες διέρχονται από το κέντρο της βορειοδυτικής επαρχίας και απέχουν μερικές δεκάδες χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα. Οι συνεχείς βομβαρδισμοί από την συριακή και ρωσική πολεμική αεροπορία έχουν προκαλέσει κύματα προσφύγων προς την κατεύθυνση των συνόρων καθώς ο κάτοικοι προσπαθούν να ξεφύγουν από τις πολεμικές επιχειρήσεις.

Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι στην εν λόγω περιοχή, που αποτελεί το τελευταίο προπύργιο της συριακής αντιπολίτευσης, βρίσκονται εγκλωβισμένοι και εκτοπισμένοι πάνω από 700 χιλ. άνθρωποι καθώς  αποτέλεσε τον τόπο συγκέντρωσης των αντικαθεστωτικών και τζιχαντιστών ανταρτών και των οικογενειών τους, έπειτα από τις περίφημες “συμφωνίες ειρήνευσης” με την κυβέρνηση.[ii] Σε αρκετές από αυτές τις συμφωνίες παρέχονταν η δυνατότητα σε περικυκλωμένους αντάρτες από άλλα πεδία μαχών της χώρας (π.χ Νταράα στο νότο ή Ντούμα γύρω από τη Δαμασκό), να εγκαταλείψουν την περιοχή τους και να μεταφερθούν μαζί με τις οικογένειές τους στο Ιντλίμπ. Με τον τρόπο αυτό η κυβέρνηση εξασφάλιζε την εκκαθάριση των περιοχών από αντικυβερνητικές δυνάμεις και περιόριζε τις απώλειες που απαιτούσε η εξάλειψη των θυλάκων αντίστασης. Για τους ηττημένους αντάρτες μια τέτοια συμφωνία έδινε μία τελευταία ευκαιρία σε αυτούς και τις οικογένειές τους να αποφύγουν το θάνατο ή τα πιθανά αντίποινα.

Η επιχείρηση για την ολοκληρωτική κατάληψη του Ιντλίμπ, καθυστέρησε λόγω των ραγδαίων εξελίξεων που υπήρξαν το προηγούμενο χρονικό διάστημα στην βορειοανατολική Συρία, με την αποχώρηση των δυνάμεων των ΗΠΑ[iii] από τα τουρκοσυριακά σύνορα και την δημιουργία ζώνης ασφαλείας εκ μέρους των τουρκικών δυνάμεων σε μέρος αυτών, με την σύμφωνη γνώμη και συμμετοχή της Ρωσίας. Ακολούθησε η προσέγγιση της ηγεσίας των Κούρδων της Συρίας αλλά και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), με την Μόσχα και την Δαμασκό προ του κινδύνου των τουρκικών ή  φιλικά προσκείμενων σε αυτή στρατευμάτων. Παρά την παραμονή δυνάμεων των ΗΠΑ στις περιοχές ανατολικά του Ευφράτη και κοντά στα ιρακινά σύνορα, όπου βρίσκονται και τα συριακά πετρελαϊκά πεδία, η μεγάλη πλειοψηφία των κούρδων της Συρίας κατοικεί εκτός των εν λόγω περιοχών και βρίσκονται υπό την προστασία των συριακών και ρωσικών στρατευμάτων.

Οι παραπάνω εξελίξεις οδήγησαν σε αναδιάταξη τις κυβερνητικές δυνάμεις και ανέβαλλαν τις επιχειρήσεις στο Ιντλίμπ, μέχρι την σταθεροποίηση της κατάστασης. Υπήρξαν μικρότερης εμβέλειας δράσεις στο μέτωπο, με τον συριακό στρατό να προωθείται σε περιοχές νότια-νοτιοανατολικά της επαρχίας, (στην περιοχή του Καν Σεϊχούν και προς την κατεύθυνση του Μααράτ αλ Νουμάν) σφίγγοντας ακόμα περισσότερο τον κλοιό και ακυρώνοντας ουσιαστικά οποιαδήποτε αντίδραση εκ μέρους των ανταρτών, κυρίως εναντίον μεγάλων αστικών κέντρων στο νότο όπως η Χάμα.[iv]

Επόμενη φάση της επιχείρησης θα στοχεύει σε εκκαθάριση των προαστίων του Χαλεπίου και την προώθηση των κυβερνητικών στρατευμάτων σε απόσταση αναπνοής από την ομώνυμη πρωτεύουσα της  επαρχίας Ιντλίμπ, καθιστώντας κάθε αντίσταση δύσκολη αφού θα δημιουργηθούν ασφυκτικές οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες για τον πληθυσμό.[v] Ήδη στα σύνορα με την Τουρκία έχουν συγκεντρωθεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες από τις περιοχές των πολεμικών επιχειρήσεων, με τις συνθήκες διαβίωσης να είναι άθλιες.[vi]Ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε πως κυρίαρχες στο στρατόπεδο των ανταρτών, είναι οι τζιχαντιστικές ομάδες με κυριότερη την Χαγιάτ Ταχρίρ Αλ Σαμ (HTS) οι οποίες δηλώνουν πως θα συνεχίσουν τον πόλεμο μέχρι τέλους.

Από την Συρία στη Λιβύη

    Την ίδια στιγμή αξιοπρόσεκτη είναι η συμπεριφορά της Τουρκίας, η οποία έχει αποστασιοποιηθεί μεν από τις τζιχαντιστικές οργανώσεις, αλλά έχει “υφάνει” ένα δίκτυο φιλικά προσκείμενων ομάδων που δραστηριοποιούνται υπό την σκεπή του λεγόμενου “Συριακού Εθνικού Στρατου” (SNA). Στην περιοχή του Ιντλίμπ οι τζιχαντιστές κυριαρχούν αλλά στα υπόλοιπα συριακά εδάφη που ελέγχει η Τουρκία (Αφρίν, Αλ Μπαμπ και η ζώνη του Τελ Αμπιγιάντ), το πάνω χέρι έχουν οι “δικές” της ομάδες. Με τον τρόπο αυτό η Άγκυρα χρησιμοποιεί ως proxy αυτές τις ένοπλες δυνάμεις, περιορίζοντας τις απώλειες του τακτικού στρατού και του αντίστοιχου πολιτικού και κοινωνικού κόστους, ενώ παράλληλα αποποιείται οποιεσδήποτε φρικαλεότητες προκαλέσουν. Η συνεχής πίεση που ασκείται από τον κυβερνητικό στρατό στο Ιντλίμπ και οι επικείμενες νέες επιχειρήσεις, δημιουργούν μια μεγάλη δεξαμενη απελπισμένων ανταρτών οι οποίοι χρησμοποιούνται καταλλήλως από την Τουρκία.

Εγκλωβισμένοι καθώς είναι, έχουν την επιλογή να πολεμήσουν σε άλλο θέατρο επιχειρήσεων εκτός της Συρίας και συγκεκριμένα στη Λιβύη, έχοντας σαφώς καλύτερες αποδοχές και με την υπόσχεση απόκτησης της τουρκικής υπηκοότητας.[vii]Τα οφέλη από την χρήση μισθοφόρων εκ μέρους της Τουρκίας είναι τέτοια, που ώθησαν τον στρατιωτικό σύμβουλο του προέδρου Ερντογάν, Αντνάν Τανριβενρτί (Adnan Tanriverdi), να προτείνει την ίδρυση ιδιωτικής εταιρίας μισθοφόρων, αντίστοιχης της αμερικανικής Blackwater και της ρωσικής Wagner.[viii] Παρά την παραίτηση του λίγο μετά τις σχετικές δηλώσεις , οι εντυπώσεις από την συγκεκριμένη δήλωση παρέμειναν.[ix]

Αντίστοιχα στη Λιβύη η προώθηση των δυνάμεων του στρατάρχη Χάφταρ, επικεφαλής της κυβέρνησης της Βεγγάζης, οδήγησε την κυβέρνηση της Τρίπολης στην εσπευσμένη σύσταση συμμαχίας με την Άγκυρα,[x] γεγονός που προκάλεσε την εμφάνιση των πρώτων σύριων πολεμιστών στο λιβυκό έδαφος.[xi] Η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας στην δήλωση του προέδρου Ερντογάν για αποστολή στρατευμάτων στην λιβυκή πρωτεύουσα,[xii] αυξάνουν τις πιθανότητες για την ενίσχυση του ρεύματος μεταφοράς τουρκικών proxy από το Ιντλίμπ στις ακτές της βόρειας Αφρικής. Αυτό διότι η Άγκυρα δεν θα ρισκάρει την μαζική αποστολή τουρκικών στρατευμάτων στη βορειοαφρικανική χώρα, αλλά όπως και στην περίπτωση της Συρίας, θα χρησιμοποιήσει μισθοφόρους ως proxy έχοντας τον εξοπλισμό, την εκπαίδευση και την εποπτεία τους υπό τον έλεγχο της.[xiii]

Οι αντισυσπειρώσεις

    Οι τουρκικές ενέργειες στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, έχουν θορυβήσει πολλούς παίκτες της περιοχής, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σ.Αραβία, η οποία παρασκηνιακά, εντείνει την προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων με τη Δαμασκό καθώς τους ενώνει η κοινή έχθρα προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και η ανάγκη αντιμετώπισης των “νεο-Οθωμανικών” επιδιώξεων της Τουρκίας όπως αυτές εκδηλώνονται στη Συρία, στο Κατάρ και τη Λιβύη.[xiv] Μια τέτοια προσέγγιση θα απέκοπτε σημαντικό αριθμό ένοπλων τζιχαντιστών από την στρατολόγησή τους εκ μέρους της Άγκυρας και θα διασπούσε το φιλοτουρκικό αντιπολιτευτικό μέτωπο, ενώ θα άνοιγε τον δρόμο για την συμμετοχή χωρών του Περσικού Κόλπου στην ανοικοδόμηση της κατεστραμένης από τον πόλεμο χώρας. Στην κινητικότητα αυτή θα μπορούσαμε να εντάξουμε και τις πρόσφατα αυξημένες ελληνο-σαουδικές επαφές[xv] αφού στις συμφωνίες μεταξύ Αγκυρας και Τρίπολης, περιλαμβάνεται μνημόνιο διαμοιρασμού των θαλασσίων οικονομικών ζωνών των δύο χωρών, εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων εφόσον δεν λαμβάνεται υπόψη η επίδραση των ελληνικών νησιών.[xvi] Να τονίσουμε εδώ την μεγάλη βελτίωση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ[xvii] , την πρόσφατη υπογραφή συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας , Κύπρου και Ισραήλ για την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού East Med[xviii] και τον για πρώτη φορά εκ μέρους του Ισραήλ, χαρακτηρισμό των πολιτικών της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή ως προκλητικών, τονίζοντας την σχέση του προέδρου Ερντογάν με την Μουσουλμανική Αδελφότητα.[xix] Εάν δε στο παζλ, προσθέσουμε και την Αίγυπτο η οποία τάσσεται ανοιχτά κατά της Τρίπολης στην Λιβύη, ο πρόεδρος της Αλ Σίσι, είναι δηλωμένος εχθρός των Αδελφών Μουσουλμάνων και η χώρα του συνεργάζεται με την Ελλάδα,  την Κύπρο και το Ισραήλ για την εκμετάλλευση των ενεργειακών κοιτασμάτων της αν. Μεσογείου,[xx]τότε θα έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των συσχετισμών στην περιοχή.

Προφανώς, κάποιες από τις παραπάνω συνεργασίες, έχουν σαφή αντι-ιρανικό χαρακτήρα (π.χ. Σ.Αραβία-Ισραήλ), χωρίς όμως αυτό να ακυρώνει τη σημασία τους για την στάση τους έναντι των τουρκικών επιδιώξεων.

Με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία πανταχού παρούσες ή φαινομενικά απούσες , παρατηρούμε πως η τζιχαντιστική ασθένεια κάνει μεταστάσεις, εφόσον γίνεται εργαλείο στα χέρια των αντίπαλων δυνάμεων, αδιαφορώντας για τον όλεθρο που προκαλεί.

 

[i]      https://syriadirect.org/news/syria%E2%80%99s-strategic-highways-open-interests-converge-with-no-clear-strategy/

[ii]     https://news.un.org/en/story/2020/01/1054871

[iii]    https://www.theguardian.com/world/2019/oct/09/turkey-syria-attack-latest-news-kurds-trump

[iv]    https://www.aljazeera.com/news/2019/08/syria-war-armed-rebels-withdraw-idlib-khan-shaikhoun-190820063255105.html

[v]     https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-begins-offensive-in-western-aleppo-video/

[vi]    https://www.aljazeera.com/news/2019/12/tens-thousands-flee-syrian-forces-continue-idlib-advance-191222183301011.html

[vii]    https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/01/turkey-syria-libya-enticement-divides-syrian-rebels.html

[viii]   http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2019/12/29/Turkey-s-top-military-advisor-proposes-mercenary-force-.html

[ix]    https://ahvalnews.com/turkey-politics/military-adviser-turkeys-erdogan-resigns-after-mahdi-remarks

[x]     https://foreignpolicy.com/2019/12/23/turkey-libya-alliance-aggressive-mideterranean/

[xi]    https://www.theguardian.com/world/2020/jan/15/exclusive-2000-syrian-troops-deployed-to-libya-to-support-regime

[xii]    https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/72546/libya-statement-spokesperson-increased-tension_en

[xiii]   https://www.nybooks.com/daily/2020/01/23/among-the-syrian-militiamen-of-turkeys-intervention-in-libya/

[xiv]   https://syrianobserver.com/EN/commentary/55596/saudi-arabia-heads-towards-damascus.html

[xv]    https://balkaneu.com/dendias-greece-saudi-arabia-relations-have-gained-momentum/

[xvi]   https://www.theguardian.com/world/2019/dec/06/greece-expels-libyan-ambassador-row-maritime-boundaries

[xvii]  https://www.capital.gr/diethni/3407088/israil-i-kubernisi-epitrepei-gia-proti-fora-stous-polites-tis-xoras-na-taxideuoun-sti-saoudiki-arabia

[xviii]  https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/01/israel-turkey-greece-cyprus-benjamin-netanyahu-natural-gas.html

[xix]   https://www.timesofisrael.com/in-first-turkey-included-as-threat-in-idfs-annual-intel-assessment/

[xx]    https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/01/israel-egypt-yuval-steinitz-natural-gas-leviathan-sea.html