για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Η αστάθεια που υπάρχει αυτή την περίοδο στο Όρος Σινά έχει ρίζες που χρονολογούνται πολύ πριν από τις αραβικές εξεγέρσεις του 2011 και το πραξικόπημα του 2013 που ακολούθησε. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η εξτρεμιστική ομάδα al-Tawhid Wal Jihad η οποία δρούσε στο Σινά, συμμάχησε με την Αλ Κάιντα, διαπράττοντας αρκετές επιθέσεις υψηλού προφίλ σε τουριστικά θέρετρα, επιθέσεις που σκότωσαν δεκάδες ανθρώπους και έγιναν γνωστές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το κράτος απάντησε με καταστολή και προσπάθησε να καταπνίξει την εξέγερση που φαινόταν να παίρνει διαστάσεις. Όμως, στο χάος που ακολούθησε το 2011, οι ισλαμιστές βρήκαν την κατάλληλη στιγμή για να εκδικηθούν τα χρόνια κακομεταχείρισης στα χέρια της αστυνομίας και του στρατού. Αυτή τη στιγμή, μια άλλη μαχητική ομάδα, η Ansar Bayt al-Maqdis, που προέρχεται από την al-Tawhid Wal Jihad, δημιουργήθηκε. Οι βασικοί της στόχοι είναι αγωγοί αερίου στο Σινά οι οποίοι καταλήγουν στο Ισραήλ και την Ιορδανία.

Μετά την ανατροπή του προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι τον Σεπτέμβριο του 2013 και έπειτα από τη σφαγή των διαδηλωτών στο Κάιρο τον μήνα που ακολούθησε, η εξτρεμιστική ομάδα επέστρεψε στο Σινά και με σχεδόν εβδομαδιαίες επιθέσεις συνέχισε το κλίμα τρόμου. Το 2014, η Ansar Bayt al-Maqdis συμμάχησε με το λεγόμενο “Ισλαμικό Κράτος” που δρούσε με επιτυχία εκείνη την εποχή στη Συρία. Μάλιστα, άλλαξε το όνομα της σε “επαρχία Σινά”, ισχυριζόμενη ότι είναι μέρος της επικράτειας του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους”.

Η Αιγυπτιακή Κυβέρνηση, προσπάθησε να καταστείλει εκ νέου την οργάνωση. Οι εγκατεστημένες μονάδες της Αιγύπτου προσπαθούσαν να ανακόψουν τα κύματα των Ισλαμιστών και να ελέγξουν τις περιοχές στην ευρύτερη περιοχή της χερσονήσου του Σινά. Επιπλέον, το κύμα υπερ-εθνικισμού της Αιγύπτου δημιούργησε την αφήγηση του “Αιγύπτιου Μαχητή”. Μία θρησκευτική, πειθαρχημένη, τακτοποιημένη και “γεννημένη να σκοτώνει” μαχητική μηχανή. Το 2016, το υπουργείο άμυνας κυκλοφόρησε μια ταινία που δείχνει την καθημερινή ζωή ενός Αιγύπτιου στρατιώτη, παρουσιάζοντας τον ως μια απόλυτα εκπαιδευμένη και ικανή μονάδα. Αυτό οδήγησε σε αύξηση των νεοσυλλέκτων, και επιθυμία τους να υπηρετήσουν την πατρίδα τους απέναντι στην ισλαμιστική απειλή.

Ωστόσο πολλοί από τους στρατιώτες που υπηρετούν στο Σινά δεν το επέλεξαν: ήταν ήδη στρατολογημένοι. Σύμφωνα με το σύνταγμα της Αιγύπτου, οι άνδρες ηλικίας 18 έως 30 ετών οφείλουν να υπηρετούν στο στρατό για τουλάχιστον 18 μήνες, ενώ υπάρχει ρύθμιση ενεργής συμμετοχής στο στράτευμα για εννέα ακόμη χρόνια εάν αυτό τους ζητηθεί. Βέβαια, οι νεαροί άνδρες με σοβαρά ιατρικά προβλήματα, όσοι είναι τα μόνο παιδί μιας οικογένειας, αλλά και άτομα με γνωστές ισλαμιστικές/φονταμενταλιστικές τάσεις, απαλλάσσονται.

Οι ισλαμιστές μαχητές εκπαιδεύονται σε μάχες πραγματικού χρόνου, σε τεχνικές ανταρτοπολέμου εντός και εκτός πόλεων αλλά και στην ψυχική/σωματική αντιμετώπιση της ερήμου. Ακόμη εξαιρετικά πιθανή είναι η στρατιωτική εμπειρία στη Γάζα, τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ και τη Λιβύη. Στον αντίποδα, ο κύριος όγκος των δυνάμεων της Αιγύπτου είναι στρατιώτες που έχουν περάσει μόνο 45 ημέρες σε στρατόπεδο νεοσυλλέκτων προκειμένου να εκπαιδευτούν στα βασικά θέματα που ένας στρατιώτης θα κληθεί να αντιμετωπίσει στο πεδίο της μάχης.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο προβληματική. Οι στρατιώτες δεν έχουν δυνατότητα ψυχολογικής βοήθειας, ούτε κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους στις μονάδες που μάχονται στο όρος Σινά αλλά ούτε και την περίοδο που αποστρατεύονται. Αυτό σημαίνει ότι επιστρέφουν πίσω στην κοινωνία και την “κανονικότητα” με κληρονομιά τους εφιάλτες που έζησαν στο πεδίο της μάχης.

Οι Αιγύπτιοι στρατιώτες που υπηρετούν στο Σινά είναι περισσότερο μια δύναμη ανάγκης παρά μια άρτια εξοπλισμένη και εκπαιδευμένη δύναμη. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που αδυνατούν να ελέγξουν την περιοχή, η οποία όσο τα χρόνια περνούν ερημώνει ολοένα και περισσότερο. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι ο εξοπλισμός τους προέρχεται από τη δεκαετία του 1990, την ίδια στιγμή που οι ισλαμιστές πολεμούν με γυαλιά νυχτερινής οράσεως, ένα “όνειρο” για τους Αιγύπτιους στρατιώτες (!).

Πολιτικά, αυτό σημαίνει πως η κακομεταχείριση του στρατεύματος είναι ήσσονος σημασίας απέναντι στην “εντολή”. Αυτή είναι μια ιστορική κουλτούρα που υπάρχει στους ανά χώρα στρατούς. Ωστόσο, όσο μεγάλο ποσοστό των στρατών σε παγκόσμιο επίπεδο λειτουργεί έτσι, άλλο τόσο αυτός ο αναχρονισμός αυξάνει τον αριθμό νεκρών στρατιωτών. Είναι μια ιδεολογική σύγκρουση στον τομέα της πειθαρχίας. Από τη μία κάθε αξιωματικός οφείλει να είναι σκληρός και επιτακτικός για την πραγματοποίηση της “εντολής”. Από την άλλη πλευρά όμως ένας μη εκπαιδευμένος και ελλιπώς εξοπλισμένος στρατός δεν μπορεί να ακολουθήσει με επιτυχία το εκάστοτε πρόσταγμα.

Στην περίπτωση της Αιγύπτου, τα συμπεράσματα είναι συγκεκριμένα. Αρχικά, η χώρα δείχνει προς τους εταίρους της στο εξωτερικό πως έχει έναν αξιόμαχο στρατό, έτοιμο για την αντιμετώπιση κάθε απειλής. Ωστόσο, στον αντίποδα το σχέδιο της για εκκαθάριση των ισλαμιστών από τις περιοχές που ελέγχουν στο όρος Σινά έχει αποτύχει παταγωδώς. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη βασικού εξοπλισμού στο στρατό της και την απαρχαιωμένη τεχνολογία που χρησιμοποιεί. Το μείζον όμως ζήτημα της στρατιωτικής πολιτικής της χώρας είναι η έλλειψη υπομονής όσον αφορά την εκπαίδευση. Οι 45 ημέρες που δίνονται σε κάθε νεοσύλλεκτο προκειμένου να εκπαιδευτεί μοιάζουν με κακόγουστο αστείο. Όσο η κατάσταση αυτή συνεχίζεται, τόσο οι ισλαμιστές του Σινά -βετεράνοι οι περισσότεροι από 2 ή και περισσότερους πολέμους ήδη- θα συνεχίσουν να έχουν τον έλεγχο σημαντικών περιοχών και να αποτελούν παράγοντα περιφερειακής ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή του Όρους Σινά.

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών