για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Του Γιώργου Φράγκου

Τους τελευταίους μήνες οι εξελίξεις «τρέχουν» στο Ιράν σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο. Το Ιράν μετά την συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα το 2015 και την άνοδο στην εξουσία του μετριοπαθούς Ρουχανί το 2013 έχει καταφέρει να ξαναμπεί στις διεθνής αγορές και να αναβαθμίσει την θέση του τουλάχιστον σε περιφερειακό επίπεδο, γεγονός που απειλεί τους περιφερειακούς του αντιπάλους Ισραήλ και Σαουδική Αραβία. Αυτή η αίσθηση απειλής των δύο χωρών, από τους πιο στενούς συμμάχους των ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή, έχει επηρεάσει και την εξωτερική πολιτική της διακυβέρνησης Trump, η οποία όσο αναφορά την πολιτική για το Ιράν έχει πραγματοποιήσει μια στροφή 180 μοιρών από αυτή του προκατόχου του. Σε εξωτερικό επίπεδο το Ιράν έχει πραγματοποιήσει ένα μεγάλο οικονομικό άνοιγμα προς τις διεθνής αγορές και κυρίως αυτή της ΕΕ σε διάφορους τομείς. Η Total, η China National Petroleum Corporation και η Ιρανική Εταιρεία Πετρελαίου υπέγραψαν συμφωνία ύψους 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη παραγωγής φυσικού αερίου στην περιοχή του South Pars. Η γερμανική εταιρεία Siemens υπέγραψε σύμβαση για τον εκσυγχρονισμό του ιρανικού σιδηροδρομικού δικτύου. Οι γαλλικές αυτοκινητοβιομηχανίες Citroen, Peugeot, Renault, η σουηδική Scania και η γερμανική Volkswagen ανακοίνωσαν επενδύσεις για επέκταση της παραγωγής τους στο Ιράν. Η ιταλική εταιρεία Danieli, που δραστηριοποιείται στην βιομηχανία μετάλλων, υπέγραψε αρκετές συμβάσεις για να προμηθεύσει το Ιράν με βαριά μηχανήματα για την παραγωγή χάλυβα. Η βρετανική εταιρεία τηλεπικοινωνιών Vodafone συνεργάζεται με την ιρανική εταιρεία HiWeb για τον εκσυγχρονισμό των εθνικών υποδομών τηλεπικοινωνίας. Η βρετανική εταιρεία Quercus ανακοίνωσε συμφωνία ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ για την ανάπτυξη του τομέα της ηλιακής ενέργειας του Ιράν. Η «παρθένα» αγορά του Ιράν θα είναι κερδοφόρα για τις εταιρείες που θα προλάβουν να δραστηριοποιηθούνε σε αυτήν, από τις προαναφερθείσες επενδύσεις διαφαίνεται να το έχουν κατανοήσει και να το εκμεταλλεύονται αυτή την αγορά πολλοί ευρωπαϊκοί κολοσσοί. Επίσης κατά πολλούς το Ιράν βρίσκεται στα σχέδια και για τον Νέο Δρόμο του Μεταξιού που θέλει να υλοποιήσει η Κίνα.
Είναι προφανές ότι εφόσον γίνουν ευρωπαϊκές επενδύσεις δισεκατομμυρίων στο Ιράν, η ΕΕ θα αποκτήσει τεράστια συμφέροντα στην χώρα. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα προσπαθήσει να προστατεύσει την συμφωνία του 2015 και την πολιτική σταθερότητα του Ιράν (κατά επέκταση και τον Πρόεδρο Ρουχανί). Όμως σε αυτή την προσπάθεια η ΕΕ βρίσκει απέναντι της τις ΗΠΑ, οι οποίες προσπαθούν να δυναμιτίσουν την συμφωνία του 2015 και το γενικότερο κλίμα μεταξύ της διεθνούς κοινότητας και του Ιράν. Αυτή η σύγκρουση συμφερόντων έχει ήδη εκφραστεί με έντονες προειδοποιήσεις σε υψηλό τόνο εκατέρωθεν. Ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν τον Ιανουάριο τόνισε ότι δεν πρέπει να διακοπούν οι σχέσεις με το Ιράν και προειδοποίησε τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία πως η ρητορική τους θα οδηγήσει σε πόλεμο με το Ιράν. Επίσης, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μογκερίνι ανέφερε ότι η συμφωνία του 2015 ήταν “ένα σημαντικό επίτευγμα της ευρωπαϊκής και διεθνούς πολυμερούς διπλωματίας” ενώ προέτρεψε τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ να την στηρίξει και ότι σε περίπτωση αποχώρησης από την συμφωνία θα χειροτερέψει η προσπάθεια για συνεννόηση με το Ιράν και σε άλλα ζητήματα. Από την άλλη, ο Υπουργός Τίλερσον προειδοποίησε τις ευρωπαϊκές χώρες και εταιρείες να μην επενδύουν και να μην συνεργάζονται με άλλες εταιρείες στο Ιράν.
Σε εσωτερικό επίπεδο, η πολιτική ηγεσία στο Ιράν δοκιμάστηκε από ισχυρές διαδηλώσεις στο τέλος του 2017. Αυτές οι διαδηλώσεις παρουσίασαν στοιχεία τα οποία τις διαφοροποιούν από διαδηλώσεις προηγούμενων χρόνων όπως το ότι οι τελευταίες διαδηλώσεις ξεκίνησαν γενικά για οικονομικούς λόγους, παρότι δεν είναι πρώτη φορά που θεσπίζονται μέτρα οικονομικής λιτότητας τα τελευταία χρόνια, σε αντίθεση με όλες τις άλλες που ξεκίνησαν για συγκεκριμένους πολιτικούς ή οικονομικούς λόγους. Τα συνθήματα για την οικονομία μετατράπηκαν μέσα σε λίγες ώρες σε συνθήματα εναντίον του Προέδρου Ρουχανί (ο οποίος έχει επιφέρει τις μεγαλύτερες κοινωνικές αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών στην χώρα) ενώ σε προηγούμενες χρονιές τα συνθήματα και τα αιτήματα των διαδηλωτών αποκτούσαν πολιτική χροιά σπάνια ή μετά από διάστημα ημερών. Επίσης, όλες οι προηγούμενες διαδηλώσεις είχαν σαν αφετηρία την Τεχεράνη (που διαμένει το 15% του πληθυσμού) και προχωρούσαν προς τις υπόλοιπες περιοχές ενώ σε αυτήν την περίπτωση ξεκίνησαν από το Μασχάντ, δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν και προπύργιο των αντιπάλων του Προέδρου Ρουχανί. Επιπροσθέτως, σε αυτές τις διαδηλώσεις, εν αντιθέσει με τις προηγούμενες, πρωταγωνίστησαν τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα τα όποια θεωρούνται ο στυλοβάτης του καθεστώτος και της ισλαμικής επανάστασης του 1979. Οι πολλές διαφορές που παρουσιάζουν οι διαδηλώσεις στα τέλη 2017-αρχές 2018 με εκείνες των προηγούμενων δεκαετιών υποδεικνύουν μια προσπάθεια αποσταθεροποίησης της χώρας και της πολιτικής της εξουσίας, από τους συντηρητικούς αντιπάλους του Προέδρου Ρουχανί.
Την ίδια περίοδο γίνεται μια προσπάθεια από τις ΗΠΑ να δημιουργήσουν μια εκστρατεία εναντίον του Ιράν με πρόσχημα το δικαίωμα των γυναικών να μην φορούν το υποχρεωτικό χιτζάμπ (ενώ ούτε λόγος για χώρες όπως η Σαουδική Αραβία που είναι πίσω στα δικαιώματα των γυναικών ακόμα και για τα δεδομένα της Μέσης Ανατολής). Σε αυτή την εκστρατεία οι βασικοί διοργανωτές της είναι ιρανικής καταγωγής ακτιβιστές και ακτιβίστριες, πολλοί εκ των οποίων δουλεύουν επισήμως για μέσα μαζικής ενημέρωσης όπως το Voice of America και το BBG. Σε συνάρτηση και με την παραπάνω παράγραφο είναι εύλογο ότι η πολιτική εξουσία στο Ιράν έχει αντιπάλους σε εσωτερικό (συντηρητικοί, κλήρος, Φρουροί της Επανάστασης) και εξωτερικό (ΗΠΑ, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία). Πρέπει να σημειωθεί πως οι συντηρητικοί ισλαμιστές του Ιράν μαζί με τις ΗΠΑ έχουν συμπράξει στο παρελθόν εναντίον του Πρωθυπουργού Μοσαντέκ το 1953 με την επιχείρηση “Αίας”.
Στο εσωτερικό οι μετριοπαθείς έχουν να αντιμετωπίσουν την φτώχεια που ταλανίζει τα χαμηλά οικονομικά στρώματα, τις εισερχόμενες από Δύση κοινωνικές εξεγέρσεις και τους πολιτικούς τους αντιπάλους που προσπαθούν με κάθε μέσο να τους αποσταθεροποιήσουν. Στο εξωτερικό, τα τελευταία χρόνια ύστερα από την άνοδο των μετριοπαθών στην εξουσία, την συμφωνία του 2015 και τις συμμετοχές του Ιράν σε πολέμους με νικηφόρους συνασπισμούς έχει καταφέρει να ισχυροποιήσει την θέση του στη Μέση Ανατολή και να διεκδικεί το ρόλο μια περιφερειακής υπερδύναμης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει διεθνής και περιφερειακούς δρώντες που το εκλαμβάνουν σαν θανάσιμο εχθρό τους και προσπαθούν να το απομονώσουν (βλέπε ΗΠΑ, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία) με οποιοδήποτε τρόπο σε κάθε υποσύστημα της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Όμως, η ΕΕ έχει πραγματοποιήσει ένα μεγάλο οικονομικό άνοιγμα στο Ιράν και δεν θα ήταν απίθανο να δούμε στο μέλλον μια «σύγκρουση» μεταξύ ΗΠΑ-ΕΕ όπου αυτοί οι δύο πόλοι ισχύος θα προσπαθούν να προστατεύσουν τα-αντικρουόμενα πλέον-οικονομικά συμφέροντα τους στην περιοχή.