για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Φάνης Παπακωστίδης, Ερευνητής Κ.Α.Ν.Σ.

Η απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, για αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την βορειοανατολική Συρία, μπορεί να προκάλεσε έκπληξη σε συμμάχους, αντιπάλους και διεθνείς αναλυτές ακόμα και στο Πεντάγωνο , αναμφίβολα όμως, αποτέλεσε παράγοντα επιτάχυνσης των εξελίξεων στο υποσύστημα της Μ.Ανατολής καθώς η εν λόγω απόφαση, επηρρεάζει όλους τους άμεσα ή έμμεσα εμπλεκόμενους, στη συριακή κρίση.Η “έκπληξη” δεν αφορούσε την ίδια την απόφαση του αμερικανού προέδρου για αποχώρηση, καθώς αυτή είχε γίνει γνωστή εδώ και αρκετό καιρό . Αντίθετα, αυτό που αιφνιδίασε αποτέλεσε η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης και η μη ενημέρωση των συμμάχων και των συνεργατών του. Ο συνδιασμός της με την εξίσου σημαντική απόφαση της αποχώρησης 7 χιλ. περίπου στρατιωτών από το μέτωπο του Αφγανιστάν ήρθε να ενισχύσει τις σχετικές εντυπώσεις.
Την ανακοίνωση ακολούθησε η παραίτηση του αρμοδίου υπουργού άμυνας των ΗΠΑ Τζέιμς. Μάτις, ο οποίος έθεσε ως κύρια αιτία, το θέμα των συμμαχικών σχέσεων της υπερδύναμης και των δεσμεύσεων που προκύπτουν από αυτές. Το γεγονός αυτό έρχεται να επιβεβαιώσει τις ευρύτερες διαφορές απόψεων που υπάρχουν εντός της αμερικανικής διοίκησης κάτι που παραδέχτηκε ανοιχτά ο επίσης παραιτηθείς Μπρετ Μακγκέρκ, ειδικός απεσταλμένος της προεδρίας στην συμμαχία κατά του ISIS. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι διαφορές σχετίζονται με την ευρύτερη στρατηγική της χώρας στο εν λόγω υποσύστημα, και αφορούν την αντιμετώπιση της επιρροής του Ιράν, την ολοένα και πιο ισχυρή θέση της Ρωσίας αλλά και την συμπεριφορά των ΗΠΑ απέναντι σε συμμάχους όπως το Ισραήλ, το ΝΑΤΟ, οι Κούρδοι του SDF (Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις) κ.α.
Όσον αφορά τον πόλεμο εναντίον του ISIS (Ισλαμικό Κράτος), πρόσφατα εκπρόσωπος του SDF δήλωσε πως “ζει τις τελευταίες του στιγμές” έπειτα από την κατάληψη των πόλεων Χατζίν και Αλ Σούσα, στην ανατολική πλευρά του Ευφράτη, στην επαρχία Ντέιρ ερ Ζορ. Η επερχόμενη ολοκλήρωση της εκκαθάρισης των τελευταίων θυλάκων που κατέχει το ISIS, είναι αυτή που θα δώσει και τυπικά το σύνθημα για το πέρασμα στη νέα φάση της συριακής κρίσης. Το περιεχόμενο αυτής, θα αφορά το μέλλον του βορειοανατολικού τμήματος της χώρας που ελέγχεται από το SDF και των Κούρδων που κατοικούν εκεί, καθώς επίσης και το ζήτημα της ιρανικής διείσδυσης. Η αντιμετώπιση της δράσης του ISIS μετά την στρατιωτική του ήττα και παρά την συνέχεια των τρομοκρατικών του επιθέσεων , αποκαλύπτεται μέσα από τα λόγια του ίδιου του αμερικανού προέδρου: “ δεν θέλουμε οι ΗΠΑ να γίνουν ο χωροφύλακας του κόσμου” δήλωσε, “η Ρωσία, το Ιράν, η Συρία και άλλοι… θα πρέπει να ασχοληθούν με τον πόλεμο εναντίον του”. Σε αυτό το “άλλοι” θα πρέπει να προσθέσουμε ασφαλώς και την Τουρκία, αφού η απόφαση του Ντ.Τραμπ για αποχώρηση, έγινε γνωστή κατά την διάρκεια μιας τηλεφωνικής συνομιλίας με τον τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, για το εν λόγω θέμα.
Είναι σαφές, πως το αυθόρμητο του χαρακτήρα του αμερικανού προέδρου, αποτελεί ένα παράγοντα για την λήψη της απόφασης αποχώρησης και αφορά το ζήτημα της μη ενημέρωσης των συνεργατών του, χωρίς ωστόσο να την εξηγεί πλήρως όσον αφορά την χρονική της διάσταση.
Κριτικές που ασκήθηκαν στην απόφαση αποχώρησης και αφορούν το διακύβευμα της παραμονής ή όχι του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ στην Δαμασκό, θεωρούμε πως είναι άνευ ουσίας, όπως μας επιβεβαιώνουν και δηλώσεις σαν αυτή του υπουργού εξωτερικών της Μ.Βρετανίας Τζ. Χαντ, πως “ο Άσαντ θα παραμείνει για λίγο ακόμα στην εξουσία” .. Παράλληλα, θα πρέπει να επισημάνουμε την επίσημη επίσκεψη του προέδρου του Σουδάν, Ομαρ αλ Μπασίρ , προέδρου χώρας-μέλους του Αραβικού Συνδέσμου ο οποίος συναντήθηκε με τον πρόεδρο Άσαντ. Πρόκειται για την πρώτη τέτοιου είδους επίσκεψη μετά από 8 χρόνια πολέμου, η οποία ακολουθήθηκε από την επανέναρξη λειτουργίας της πρεσβείας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), στη συριακή πρωτεύουσα . Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε πως τα ΗΑΕ, αποτέλεσαν ένα από τους βασικούς υποστηρικτές της αντιπολίτευσης στον πόλεμο. Όλα αυτά τα γεγονότα, δεν θέτουν απλώς τέλος στα σενάρια σχετικά με τον νυν πρόεδρο της Συρίας, αλλά αντίθετα επισημαίνουν και τις κινήσεις που γίνονται για την επανένταξη της χώρας στην αραβική (τουλάχιστον) διεθνή κοινότητα.

Υποθέτουμε βάσιμα, πως ένας άλλος παράγων στη χρονική επιλογή του προέδρου Τραμπ να ανακοινώσει την απόσυρση των στρατευμάτων, πέραν των καθαρά στρατιωτικών εξελίξεων στο μέτωπο με το ISIS, αποτελεί η ολοκλήρωση των εκλογικών διαδικασιών των midterms (ενδιάμεσων εκλογών). Τα αποτελέσματα τους επέφεραν μια ισορροπία στο πολιτικό εσωτερικό των ΗΠΑ, με την υπερίσχυση των Δημοκρατικών στην βουλή των αντιπροσώπων, αλλά επίσης επιβεβαίωσαν την ισχυρή θέση του σημερινού προέδρου με την αύξηση της δύναμης των Ρεπουμπλικάνων στο Κογκρέσο. Το πέρας της προεκλογικής περιόδου, επέτρεψε στον αμερικανό πρόεδρο να ανακοινώσει τις αποφάσεις του χωρίς τον φόβο του πολιτικού κόστους και του πιθανού αποτυπώματος του στην κάλπη. Η κριτική εναντίον του που ακολούθησε ήταν ιδιαίτερα σκληρή, τόσο από το Δημοκρατικό όσο και από το Ρεμπουμπλικανικό κόμμα .
Εξίσου έντονη ήταν και η αντίδραση στο Ισραήλ , , καθώς και του ισχυρού του λόμπι στις ΗΠΑ με τους οποίους ο πρόεδρος Τραμπ έχει πολύ καλές σχέσεις και αποτελούν έναν από τους βασικότερους συμμάχους του. Τις αρχικές αντιδράσεις που προέκυψαν, έσπευσε να καθησυχάσει ο ισραηλινός πρωθυπουργός Β.Νετανιάχου, τονίζοντας ότι “ …θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας εναντίον του Ιράν στη Συρία, έπειτα από την αμερικανική αποχώρηση” . Το ίδιο έπραξε και ο αμερικανός ηγέτης απαντώντας στις σχετικές κατηγορίες, υπενθυμίζοντας τις μέχρι τώρα κινήσεις του υπέρ του Ισραήλ και επισημαίνοντας την ετήσια χρηματική βοήθεια που δίνει η χώρα του για την ασφάλειά του. Αντίστοιχα, ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Μ.Πομπέο, σε συνάντηση που είχε με τον ισραηλινό πρωθυπουργό στην Βραζιλία , επανέλαβε τις προθέσεις της κυβέρνησης του για καταστροφή του ISIS και την αντιμετώπιση του Ιράν, ενώ σε μεταγενέστερη δήλωσή του πρόσθεσε πως “η κίνηση της αποχώρησης, είναι μία αλλαγή τακτικής και όχι αλλαγή δεσμεύσεων της χώρας του στην Μ.Ανατολή”.
Σε μια ενέργεια υπενθύμισης της ισχύος του στην περιοχή καθώς και των ενστάσεων που έχει θέσει, το Ισραήλ έπληξε ιρανικές δυνάμεις στο συριακό έδαφος, προκαλώντας τις ρωσικές αντιδράσεις. Η τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ των Πούτιν – Νετανιάχου που ακολούθησε, επιβεβαίωσε τις διαθέσεις της ισραηλινής ηγεσίας αλλά και την θέληση των δύο πλευρών να συνεργαστούν στα συγκεκριμένα ζητήματα. Η κίνηση αυτή επιβεβαίωσε για ακόμα μια φορά τον δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, μετά την ένταση που δημιουργήθηκε από την κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους τον περασμένο Σεπτέμβριο και την ένταξη των ρωσικών S-300 στη συριακή αεράμυνα λίγο αργότερα. Μάλιστα σε μια ενδιαφέρουσα αποκάλυψη για το εύρος των συζητήσεων, ο ισραηλινός δημοσιογράφος Μπάρακ Ραβίντ του εγχώριου καναλιού 13 (Barak Ravid of Israel’s Channel 13 news), αναφέρεται στο περιεχόμενο του “Εγγράφου Πατρούσεφ” (Patrushev Paper), συμβούλου ασφαλείας του προέδρου Πούτιν . Το έγγραφο αυτό δόθηκε στην ισραηλινή πλευρά από τους ρώσους, σε μία συνάντηση τους στις 13 Σεπτεμβρίου στη Μόσχα, μόλις 4 ημέρες πριν την κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους. Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο ο οποίος επικαλείται δηλώσεις δύο αξιωματούχων του ισραηλινού κράτους:
– Oι ρώσοι ζητούσαν από τους ισραηλινούς να διαμεσολαβίσουν μεταξύ αυτών και της Ουάσινγκτων ώστε να ξεκινήσει ένας διάλογος πάνω στα θέματα της Συρίας και του Ιράν.
– Αυτός ο διάλογος θα αποτελούσε την αφορμή για επέκταση του περιεχομένου του και σε άλλα διμερή θέματα.
– Οι ΗΠΑ θα πάγωναν την επιβολή νέων κυρώσεων στο Ιράν, ως αποτέλεσμα της αποχώρησής τους από την συμφωνία για τα πυρηνικά.
– Οι ΗΠΑ θα αποχωρούσαν από την Συρία και ειδικότερα από την βάση τους στο Αλ.Τανφ, (στο τριεθνές των συνόρων με Συρία, Ιορδανία και Ιράκ).
– Σε αντάλλαγμα οι ρώσοι δεσμεύονταν για την αποχώρηση των ιρανικών και φιλοιρανικών στρατευμάτων από την Συρία.
Κατά το δημοσίευμα ο ισραηλινός πρωθυπουργός απέρριψε τις ρωσικές προτάσεις, καθώς θεώρησε πως η επανάληψη των αμερικανικών κυρώσεων στο Ιράν θα ασκούσε πίεση και στην δράση του στην Συρία και όχι το αντίθετο. Σύμφωνα με αξιωματούχο του δημοσιεύματος ο Β.Νετανιάχου έχει ως ύψιστη προτεραιότητα τον τερματισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και δεν πρόκειται να δείξει καμία ευελιξία για αυτό. Ενώ σχετικά με την αποχώρηση των ΗΠΑ απο την περιοχή, άλλος αξιωματούχος δήλωσε πως εάν το Ισραήλ δεν είχε απορρίψει την πρόταση της Ρωσίας, η αποχώρηση δεν θα αποτελούσε μια μονομερή ενέργεια αλλά θα συνοδευόταν από την δέσμευση για αντίστοιχη κίνηση και των ιρανικών δυνάμεων από την γειτονική Συρία.
Οι πληροφορίες δημοσιεύτηκαν την επομένη της ανακοίνωσης αποχώρησης των αμερικανικών στρατευμάτων, ενώ παλαιότερες δηλώσεις του αμερικανού συμβούλου ασφαλείας Τζ.Μπόλτον , επιβεβαιώνουν την ύπαρξη τέτοιων προτάσεων οι οποίες εκκινούν από την συνάντηση Πούτιν-Τραμπ στο Ελσίνκι.
Η ολοκλήρωση της στρατιωτικής επιχείρησης κατά του ISIS, η στρατηγική επιλογή της ανάληψης περισσότερων ευθυνών από τους συμμάχους των ΗΠΑ, η επικράτηση του Μπ. αλ Άσαντ στον συριακό πόλεμο, το αυθόρμητο του χαρακτήρα του αμερικανού προέδρου και το πέρας των εκλογικών διαδικασιών των midterms, αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που ώθησαν τον ηγέτη του Λευκού Οίκου στην επιλογή της συγκεκριμένης χρονικής στιγμής, για την ανακοίνωση της απόφασης αποχώρησης από την βορειοανατολική Συρία. Σε αυτούς μπορούμε να προσθέσουμε και τις πιθανές συμφωνίες που υπάρχουν ως αποτέλεσμα ανεπίσημων διαβουλεύσεων μεταξύ των δρώντων του εν λόγω υποσυστήματος.
Το πότε θα ολοκληρωθεί αυτή η αποχώρηση, είναι ένα ζήτημα που σχετίζεται άμεσα με την τύχη των εδαφών που κατέχουν οι δυνάμεις του SDF αλλά και το μέλλον της ιρανικής παρουσίας στην περιοχή.
Αυτά τα ζητήματα καθώς και αυτά της τουρκικής παρουσίας, είναι που θα μας απασχολήσουν στην επόμενη αρθρογραφία μας.

[1]                              https://www.wsj.com/articles/u-s-military-preparing-for-a-full-withdrawal-of-its-forces-from-northeastern-syria-11545225641

[1]                              https://www.militarytimes.com/news/your-military/2018/12/19/trumps-syria-withdrawal-flies-in-the-face-of-statements-from-top-military-and-national-security-leaders/

[1]                              https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/donald-trump-us-withdrawal-syria-very-soon-other-people-isis-a8280706.html

[1]                              https://www.nytimes.com/2018/12/20/us/politics/afghanistan-troop-withdrawal.html

[1]                              https://edition.cnn.com/2018/12/20/politics/james-mattis-resignation-letter-doc/index.html

[1]                              https://www.militarytimes.com/news/your-military/2018/10/15/trump-says-mattis-is-sort-of-a-democrat/

[1]                              https://www.cbsnews.com/news/transcript-brett-mcgurk-on-face-the-nation-january-20-2019/

[1]                              https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-islamicstate-idUSKCN1P70KG

[1]                              https://apnews.com/0a8f9c71d59c4e8e8df33d0470654bfc

[1]                              https://www.nytimes.com/2018/12/20/us/politics/trump-syria-withdrawal.html

[1]                                                                                                                                                              ο.π.

[1]                              https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-turkey/syrian-surprise-how-trumps-phone-call-changed-the-war-idUSKCN1OR0PW

[1]                              https://www.theguardian.com/world/2019/jan/03/syria-president-assad-will-remain-in-power-for-a-while-says-jeremy-hunt

[1]                              https://www.middleeasteye.net/news/sudans-bashir-visits-damascus-meet-bashar-al-assad-13634132

[1]                              https://english.enabbaladi.net/archives/2018/12/the-uae-announces-opening-its-embassy-in-damascus/

[1]                              https://ig.ft.com/us-midterm-elections/

[1]                                                                                                                                      https://eu.usatoday.com/story/news/politics/2018/12/20/donald-trump-defends-syria-withdrawal/2373396002/

[1]                              https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-despite-blow-to-its-national-security-israel-will-bow-to-trump-s-syria-withdrawal-1.6763699

[1]                              https://edition.cnn.com/2018/12/19/politics/israel-us-syria-withdrawal/index.html

[1]                              http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/257698

[1]                              https://www.nytimes.com/2018/12/20/world/middleeast/syria-us-withdrawal-iran.html

[1]                              https://www.timesofisrael.com/netanyahu-we-will-step-up-our-efforts-against-iran-in-syria-after-us-pullout/

[1]                              https://www.haaretz.com/us-news/.premium-trump-on-syria-withdrawal-we-give-israel-billions-of-dollars-they-ll-be-ok-1.6785878

[1]                              https://www.haaretz.com/us-news/.premium-pompeo-syria-withdrawal-doesn-t-affect-u-s-commitments-to-israel-1.6803905

[1]                              https://www.cnbc.com/2019/01/07/secretary-of-state-mike-pompeo-us-withdrawal-from-syria-doesnt-change-mission-to-destroy-isis-and-stop-irans-influence-in-the-mideast.html

[1]                              https://www.haaretz.com/israel-news/israeli-official-confirms-aircraft-struck-iranian-targets-in-syria-1.6785843

[1]                              https://www.jpost.com/Breaking-News/PM-Netanyahu-phones-Putin-discuss-Syria-matters-576345

[1]                              https://www.axios.com/russia-proposal-syria-israel-iran-united-states-c6d0bde9-583a-4dab-8a38-b2a212a16292.html

[1]                              https://www.timesofisrael.com/bolton-says-us-rejected-halting-iran-sanctions-for-rollback-in-syria/

[1]                                  https://www.timesofisrael.com/trump-putin-said-to-agree-on-iranian-withdrawal-from-syria/