για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Ο Φαγέζ αλ-Σάρατζ είναι ο πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, θέση η οποία αντιστοιχεί στο αξίωμα του πρωθυπουργού και ως εκ τούτου είναι ο ηγέτης της προσωρινής κυβέρνησης που ιδρύθηκε στην Τρίπολη τον Μάρτιο του 2016 έπειτα από τη συμφωνία Skhirat. Επί του παρόντος, η κυβέρνησή Σάρατζ συμμετέχει σε μια μάχη για τον έλεγχο της Τρίπολης που ξεκίνησε στις αρχές του δεύτερου τρίμηνου του 2019, μετά την επίθεση που ξεκίνησε ο στρατηγός Χαλίφα Χαφτάρ.

Ο Σάρατζ γεννήθηκε στην Τρίπολη το 1960 και ήταν μέλος μιας πλούσιας οικογένειας με τουρκικές καταβολές. Θα μπορούσε μάλιστα να ειπωθεί ότι η δύναμη και το κύρος της οικογένειας του ήταν αξιοσημείωτες, όντας από τις σημαντικότερες σε ολόκληρη την πόλη, καθώς πολλοί από τους προγόνους του ήταν γαιοκτήμονες. Επιπλέον, ο πατέρας του μελλοντικού πρωθυπουργού της Λιβύης, μετά την ανεξαρτησία της χώρας το 1952, κατείχε αρκετά κυβερνητικά αξιώματα καθώς ήταν κοντά στον τότε βασιλιά βασιλιά Ιντρίς.

Χάρη στην κατάσταση της οικογένειάς του, ο Σάρατζ κατάφερε να σπουδάσει στο πανεπιστήμιο Αρχιτεκτονική. Αποφοίτησε το 1982 και εργάστηκε σε πολλές σημαντικές αρχιτεκτονικές εταιρείες αλλά και ως σύμβουλος σημαντικών υπουργείων. Στη δεκαετία του 1990 ο Σάρατζ ήταν επίσης μέλος πολλών επιτροπών που διορίστηκαν για την κατάρτιση μελετών πολλών δημόσιων έργων που πραγματοποιήθηκαν την εποχή του Μουαμάρ Καντάφι.

Μέχρι το 2011, το έτος της πτώσης του Καντάφι, οι πολιτικές σχέσεις του Σάρατζ με το καθεστώς αφορούσαν κυρίως τεχνικές συμβουλές σε υπουργούς και άλλα μέλη του κυβερνητικού μηχανισμού. Ο ίδιος, εισήλθε στην πολιτική αρένα μετά το τέλος της εποχής του Καντάφι όταν το όνομά του άρχισε να κυκλοφορεί ως υποψηφίου νέου ηγέτη για μια σειρά από λόγους, μεταξύ των οποίων ήταν η καλή φήμη της οικογένειάς ανάμεσα στις δομές εξουσίας που συγκρότησαν το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο στην Τρίπολη. Το 2014 εξελέγη ανεξάρτητος πολιτευτής στην Τρίπολη καταλαμβάνοντας μια από τις έδρες στο κοινοβούλιο, το οποίο, αδυνατώντας να συνεδριάσει στη Βεγγάζη, η οποία ήταν κατειλημμένη από ισλαμιστικές πολιτοφυλακές, άλλαξε έδρα, συνεδριάζοντας στην ανατολική πόλη του Τομπρούκ.

Τον Οκτώβριο του 2015, ο Σάρατζ προτάθηκε, ως πιθανός υποψήφιος για να ηγηθεί μιας νέας κυβέρνησης ικανής να θέσει τέρμα στις διαφορές μεταξύ των δυτικών και ανατολικών τμημάτων της χώρας. Μάλιστα, την υποψηφιότητα στήριξε και ο τότε ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στη Λιβύη, Μπερναντίνο Λεόν. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, η συμφωνία Skhirat δημιούργησε ένα Προεδρικό Συμβούλιο που αποτελείτο από εννέα μέλη με επικεφαλής τον Σάρατζ. Ανέλαβε επίσης τα καθήκοντα του αρχηγού κράτους και διορίστηκε για να σχηματίσει νέα κυβέρνηση εντός 30 ημερών. Εν τω μεταξύ, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναγνώρισε ομόφωνα τον Σάρατζ ως τον μοναδικό αρχηγό κράτους της Λιβύης.

Η Κυβέρνηση που συστάθηκε από τον Σάρατζ τον Ιανουάριο του 2016, ωστόσο, δεν έλαβε την εμπιστοσύνη του Κοινοβουλίου στο Τομπρούκ και η ίδια μοίρα έτυχε και στο δεύτερο εκτελεστικό όργανο που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2016. Ωστόσο, ο Σάρατζ ανέλαβε επίσημα τα καθήκοντά του στις 30 Μαρτίου ως ο νέος Λίβυος πρωθυπουργός παρόλο που δεν αναγνωρίστηκε από την περιοχή της Κυρηναϊκής. Αρχικά, τα γραφεία του βρίσκονταν για λόγους ασφαλείας εντός ναυτικής βάσης στο λιμάνι της Τρίπολης.

Μία από τις πρώτες πράξεις της κυβέρνησης Σάρατζ ήταν να ζητήσει διεθνή υποστήριξη για την απομάκρυνση του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους” από την Σίρτη. Στην πόλη γέννησης του Καντάφι, οι τζιχαντιστικές πολιτοφύλακες κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα μικρό χαλιφάτο σύμφωνα με αυτό που συνέβαινε στη Συρία και το Ιράκ. Τον Αύγουστο του 2016, ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ βομβάρδισε τη Σίρτη και άλλες περιοχές της Λιβύης που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους” μετά από αίτημα που υπέβαλε η κυβέρνηση. Η Ιταλία έχτισε επίσης ένα νοσοκομείο στη Μισράτα και ανέπτυξε 300 στρατιώτες για την επιχείρηση “Ιπποκράτης”.

Η Μισράτα ήταν ο προμαχώνας των πιο σημαντικών πολιτοφυλακών που, υποστηριζόμενοι από την αμερικανική αεροπορία, κατάφεραν εξ ονόματος της κυβέρνησης Σάρατζ να διώξουν τους ισλαμιστές από τη Σίρτη. Όπως μπορεί εύκολα να γίνει κατανοητό όμως, ο πρωθυπουργός της Λιβύης δεν είχε τις δικές του στρατιωτικές δυνάμεις με αποτέλεσμα να είναι υποχρεωμένος να βασιστεί σε μια μυριάδα πολιτοφυλακών, η πλειονότητα των οποίων ήταν από τη Μισράτα, για τον έλεγχο της περιοχής.

Ταυτόχρονα, στα ανατολικά της Λιβύης, ο στρατηγός Χαλίφα Χαφτάρ κατέκτησε ένα μεγάλο μέρος της Κυρηναϊκής, με τις δυνάμεις του να δίνουν στην πολεμική επιχείρηση το όνομα «Επιχείρηση αξιοπρέπειας».

Η αντίθεση μεταξύ του Σάρατζ που δεν έχει στρατιωτική δύναμη υπό τις διαταγές του και όντας πρακτικά ανίκανος να ελέγξει την επικράτειά του και του Χαφτάρ που αντίθετα, ένωσε τα ανατολικά της Λιβύης διώκοντας τους ισλαμιστές από τις πιο σημαντικές πόλεις και έχοντας υπό τις διαταγές του τακτικό στρατό, είναι ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν αφενός τον Εμφύλιο της Λιβύης και αφετέρου την κύρια ατζέντα της κυβέρνησης του Σάρατζ. Παρά τις συνόδους κορυφής που διεξήχθησαν τα τελευταία χρόνια στο Παρίσι, το Παλέρμο, το Αμπού Ντάμπι και το Βερολίνο, όπου συνήθως ο Χάφταρ και ο Σάρατζ προέβαιναν σε χειραψίες, ο πόλεμος στη Λιβύη έχει ενταθεί και ο δυϊσμός μεταξύ των δύο συνεχίζεται αμείωτος.

 

Εναντίον του Σάρατζ έχουν υπάρξει όμως και αρκετές κατηγορίες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Από τη μία πλευρά, κατηγορείται ότι δεν είναι σε θέση να ελέγξει το έδαφος γύρω από την πρωτεύουσα, αναγκάζοντας την κυβέρνησή του να χρησιμοποιήσει διάφορες ομάδες πολιτοφυλακών για να επιτύχει αυτό το σκοπό και αφετέρου, ότι έχει δίαυλους επικοινωνίας ή ακόμη και πως είναι μέλος, των Αδελφών Μουσουλμάνων.

Οι κατηγορίες αυτές έχουν γίνει μέρος της προπαγάνδας του Χαφτάρ για να δικαιολογήσει τις επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις του που στοχεύουν την κατάκτηση της Τρίπολης. Ο Σάρατζ, από την πλευρά του, αρνείται την ένταξη ή τη συμμετοχή στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ωστόσο την ίδια στιγμή, η κυβέρνησή του φαίνεται να υποστηρίζεται κυρίως από την Τουρκία και το Κατάρ. Με άλλα λόγια δηλαδή, τις δύο χώρες που είναι οι κύριοι χρηματοδότες των Αδελφών Μουσουλμάνων και κατ’ επέκταση μιας παν-ισλαμικής πολιτικής. Ακόμη, έχει ευρέως συζητηθεί η συμφωνία του με την Τουρκία για καθορισμό Ανεξάρτητων Οικονομικών Ζωνών, συμφωνία όμως η οποία ακριβώς επειδή η Λιβύη είναι διχοτομημένη πρακτικά και δεν υπάρχει σταθερή κυβέρνηση, δεν μπορεί να θεωρείται ορθή.

Παρά το γεγονός πως ο Σάρατζ και η κυβέρνηση του βρέθηκαν ίσως ένα βήμα πριν την καταστροφή, ειδικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2019, κατάφερε να αντέξει στη θέση του. Φαίνεται, πως μετά την ενεργή συμμετοχή της Τουρκίας η οποία παρείχε εξοπλισμό, τεχνογνωσία, και στρατιωτικούς, απολαμβάνει ένα καθεστώς σχετικής ηρεμίας. Μάλιστα, από τις αρχές του 2020 κι έπειτα, έχει επιτύχει -πάντοτε με τη συμβολή των συμμάχων του- σημαντικές επιτυχίες απέναντι στον Χάφταρ, ανακαταλαμβάνοντας σημαντικές πόλεις.

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος Διεθνών Σχέσεων και Οργανισμών από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και τελειόφοιτος μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.