για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Με τον γενικό όρο Ισλαμοφοβία, θεωρείται πως αναφερόμαστε στον φόβο και τα αρνητικά συναισθήματα που πηγάζουν όταν ένα υποκείμενο έρθει σε επαφή με κάποιο άλλο, το οποίο όμως ασπάζεται τη θρησκεία του Ισλάμ. Μια αντίδραση η οποία διαφέρει στο διάγραμμα της έντασης, της συναισθηματικής φόρτισης, και της πράξης του ατόμου. Ακολουθεί μια ανάλυση η οποία δοκιμάζει να σημειώσει το γιατί δημιουργήθηκε ο φόβος αυτός, εάν έχει στέρεες βάσεις και από που εν τέλει προέρχεται.

Μια πρώτη διάκριση όσον αφορά τη Δύση και την εικόνα της για το Ισλάμ, θα μπορούσε να είναι η παρακάτω κατηγοριοποίηση:

Η στάση και οι υποθέσεις που κατηγοριοποιούν τους μουσουλμάνους ως τέτοιους και μόνο (ανεξάρτητα από την εθνικότητα, τάξη, ιδεολογία κτλ). Υπάρχει η ελιτίστικη αντίληψη πως οι μουσουλμάνοι τυγχάνουν ελλιπούς παιδείας, μορφώσεως, αξιών και τελικά έρχονται “δεύτεροι” στη σειρά, πίσω φυσικά από τους δυτικούς. Επιπλέον η βία που χρησιμοποιείται απέναντί τους, όχι μόνο των εγκλημάτων μίσους αλλά και των μικρο-επιθέσεων σε δημόσιους χώρους. Οι μουσουλμάνοι που κατοικούν σε δυτικές χώρες, είναι πιο πιθανό αν γίνουν θύματα βίας, αυτή να είναι πιο βίαιη ή περισσότερο εύκολο να χρησιμοποιηθεί. Ακόμη, οι διακρίσεις (έμμεσες και άμεσες) στην απασχόληση-παροχή υπηρεσιών λειτουργούν με αρνητικό άξονα ενώ τέλος, εμφανής είναι ο αποκλεισμός τους από τη λήψη αποφάσεων.

Φυσικά τα παραπάνω είδη διάκρισης είτε συνδέονται και μεταξύ τους είτε καθένας από αυτούς μπορεί να αποτελεί συνέπεια ή αίτια κάποιου άλλου. Τίθεται όμως -ευλόγως- το ερώτημα: ποιός ωφελείται από την ισλαμοφοβία; Ή έστω, νομίζει πως ωφελείται; Τα τελευταία χρόνια, εμφανίστηκαν ξεχωριστές τάσεις εμφάνισης της ισλαμοφοβίας. Αυτές, θα μπορούσαν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής:

  • Ανισότητα: η επιθυμία δικαιολόγησης άνισων προτύπων στις σύγχονες δυτικές κοινωνίες, που λειτουργούν εις βάρος μουσουλμανικών κοινοτήτων
  • Ορυκτά καύσιμα: Η Δύση φαντάζει “γραπωμένη” στον ορυκτό πλούτο της Μέσης Ανατολής και δεν φαίνεται να κάνει πίσω παρά τα όσα ζητήματα έχουν δημιουργηθει με την ρευστότητα στις περιοχές αυτές. Ακόμη, παρακινούνται οι υπηρεσίες ασφαλείεας χωρών της Μ. Ανατολής να κακομεταχειριστούν συμπολίτες τους, κάτι που δημιουργεί επιπλέον αρνητικό αντίκτυπο.
  • Το Παλαιστινιακό Ζήτημα: Η Δύση και κυρίως οι ΗΠΑ, προτιμούν να στηρίζουν το Κράτος του Ισραήλ έναντι των σχέσεων του με την Παλαιστίνη
  • Ανασφάλεια στο Διεθνές Θέατρο: Δεν υπάρχει ο κυβερνητικός έλεγχος του παρελθόντος σε τομείς όπως η οικονομία, η ασφάλεια ή τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Έτσι δημιουργούνται εξιλαστήρια θύματα, με τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς να αποτελούν εύκολο στόχο
  • Πολιτική υποψηφίων σε εκλογές: Τα πολιτικά κόμματα εύκολα συντηρικοποιούνται δοκιμάζοντας την εξασφάλιση περισσότερων ψήφων από όλο το πολιτικό φάσμα. Έτσι, οι τεχνικές αποξένωσης, εθνικής κυριαρχίας και ξενοφοβίας λειτουργούν ως οι ναυαρχίδες του πολιτικού λόγου, και οι μουσουλμάνοι είναι μέρος της ρητορικής αυτής.
  • Σκεπτικισμός: Υπάρχει πράγματι μεγάλος σκεπτικισμός στις δυτικές κοινωνίες σχετικά με τις αντιλήψεις, τα ήθη και έθιμα της θρησκείας του Ισλάμ.
  • Θρησκευτική ημιμάθεια: πολλές φορές εξάγονται συμπεράσματα για το Ισλάμ, από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν για το Ισλάμ. Διαστρεβλώνονται δηλαδή οι αρχές, τα ήθη και τα έθιμα μιας θρησκείας (είτε εις γνώσιν είτε άνευ) από διάφορους δημαγωγούς.
  • Ιστορική συνέχεια: Η ιστορία δείχνει τις πολλές συγκρούσεις της δύσης με τους μουσουλμάνους, και οι σχέσεις αυτές είναι βαθιά επηρεασμένες από την κατάκτηση ή την εξέγερση. Δημιουργείται η αντίληψη πως ο θεός “μας προστατεύει συνεχώς” απέναντι σε αυτό τον “εχθρό”.

Μπορούμε να δούμε λοιπόν, πως η φοβία για το Ισλάμ έχει αιτιάσεις οι οποίες όμως βασίζονται στα δυτικά στερεοτυπικά σενάρια. Συνέχεια των διαδικασιών αυτών, αποτέλεσε η -στον αντίποδα- αντιδυτική αίσθηση σε πολλές αραβικές χώρες με αποκορύφωμα τις τρομοκρατικές επιθέσεις στις ευρωπαϊκές χώρες. Δημιουργούνται δυστυχώς ιδέες και πολιτικές θέσεις εκατέρωθεν οι οποίες δαιμονοποιούν την άλλη πλευρά. Αυτό είναι ένα ζήτημα στο οποίο η Δύση οφείλει να επανεξετάσει τη στρατηγική της. Ο φόβος όμως των δυτικών για κάθε τι διαφορετικό, και δη για το Ισλάμ, είναι (δίχως να φαίνεται με μια πρώτη ανάγνωση ίσως) ένα συγνοινωνούν δοχείο με τα αντιδυτικά αισθήματα των φονταμενταλιστών μουσουλμάνων.

 

 

 

 

 

 

 

 

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι μεταπτυχιακός φοιτητής του Τμήματος Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών