για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Μερσίλεια Αναστασιάδου

Μερσίλεια Αναστασιάδου

Share Button

Του Γιώργου Φράγκου

Τους τελευταίους μήνες οι εξελίξεις «τρέχουν» στο Ιράν σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο. Το Ιράν μετά την συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα το 2015 και την άνοδο στην εξουσία του μετριοπαθούς Ρουχανί το 2013 έχει καταφέρει να ξαναμπεί στις διεθνής αγορές και να αναβαθμίσει την θέση του τουλάχιστον σε περιφερειακό επίπεδο, γεγονός που απειλεί τους περιφερειακούς του αντιπάλους Ισραήλ και Σαουδική Αραβία. Αυτή η αίσθηση απειλής των δύο χωρών, από τους πιο στενούς συμμάχους των ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή, έχει επηρεάσει και την εξωτερική πολιτική της διακυβέρνησης Trump, η οποία όσο αναφορά την πολιτική για το Ιράν έχει πραγματοποιήσει μια στροφή 180 μοιρών από αυτή του προκατόχου του. Συνέχεια ανάγνωση

Σε εξωτερικό επίπεδο το Ιράν έχει πραγματοποιήσει ένα μεγάλο οικονομικό άνοιγμα προς τις διεθνής αγορές και κυρίως αυτή της ΕΕ σε διάφορους τομείς. Η Total, η China National Petroleum Corporation και η Ιρανική Εταιρεία Πετρελαίου υπέγραψαν συμφωνία ύψους 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη παραγωγής φυσικού αερίου στην περιοχή του South Pars. Η γερμανική εταιρεία Siemens υπέγραψε σύμβαση για τον εκσυγχρονισμό του ιρανικού σιδηροδρομικού δικτύου. Οι γαλλικές αυτοκινητοβιομηχανίες Citroen, Peugeot, Renault, η σουηδική Scania και η γερμανική Volkswagen ανακοίνωσαν επενδύσεις για επέκταση της παραγωγής τους στο Ιράν. Η ιταλική εταιρεία Danieli, που δραστηριοποιείται στην βιομηχανία μετάλλων, υπέγραψε αρκετές συμβάσεις για να προμηθεύσει το Ιράν με βαριά μηχανήματα για την παραγωγή χάλυβα. Η βρετανική εταιρεία τηλεπικοινωνιών Vodafone συνεργάζεται με την ιρανική εταιρεία HiWeb για τον εκσυγχρονισμό των εθνικών υποδομών τηλεπικοινωνίας. Η βρετανική εταιρεία Quercus ανακοίνωσε συμφωνία ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ για την ανάπτυξη του τομέα της ηλιακής ενέργειας του Ιράν. Η «παρθένα» αγορά του Ιράν θα είναι κερδοφόρα για τις εταιρείες που θα προλάβουν να δραστηριοποιηθούνε σε αυτήν, από τις προαναφερθείσες επενδύσεις διαφαίνεται να το έχουν κατανοήσει και να το εκμεταλλεύονται αυτή την αγορά πολλοί ευρωπαϊκοί κολοσσοί. Επίσης κατά πολλούς το Ιράν βρίσκεται στα σχέδια και για τον Νέο Δρόμο του Μεταξιού που θέλει να υλοποιήσει η Κίνα.
Είναι προφανές ότι εφόσον γίνουν ευρωπαϊκές επενδύσεις δισεκατομμυρίων στο Ιράν, η ΕΕ θα αποκτήσει τεράστια συμφέροντα στην χώρα. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα προσπαθήσει να προστατεύσει την συμφωνία του 2015 και την πολιτική σταθερότητα του Ιράν (κατά επέκταση και τον Πρόεδρο Ρουχανί). Όμως σε αυτή την προσπάθεια η ΕΕ βρίσκει απέναντι της τις ΗΠΑ, οι οποίες προσπαθούν να δυναμιτίσουν την συμφωνία του 2015 και το γενικότερο κλίμα μεταξύ της διεθνούς κοινότητας και του Ιράν. Αυτή η σύγκρουση συμφερόντων έχει ήδη εκφραστεί με έντονες προειδοποιήσεις σε υψηλό τόνο εκατέρωθεν. Ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν τον Ιανουάριο τόνισε ότι δεν πρέπει να διακοπούν οι σχέσεις με το Ιράν και προειδοποίησε τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία πως η ρητορική τους θα οδηγήσει σε πόλεμο με το Ιράν. Επίσης, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μογκερίνι ανέφερε ότι η συμφωνία του 2015 ήταν “ένα σημαντικό επίτευγμα της ευρωπαϊκής και διεθνούς πολυμερούς διπλωματίας” ενώ προέτρεψε τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ να την στηρίξει και ότι σε περίπτωση αποχώρησης από την συμφωνία θα χειροτερέψει η προσπάθεια για συνεννόηση με το Ιράν και σε άλλα ζητήματα. Από την άλλη, ο Υπουργός Τίλερσον προειδοποίησε τις ευρωπαϊκές χώρες και εταιρείες να μην επενδύουν και να μην συνεργάζονται με άλλες εταιρείες στο Ιράν.
Σε εσωτερικό επίπεδο, η πολιτική ηγεσία στο Ιράν δοκιμάστηκε από ισχυρές διαδηλώσεις στο τέλος του 2017. Αυτές οι διαδηλώσεις παρουσίασαν στοιχεία τα οποία τις διαφοροποιούν από διαδηλώσεις προηγούμενων χρόνων όπως το ότι οι τελευταίες διαδηλώσεις ξεκίνησαν γενικά για οικονομικούς λόγους, παρότι δεν είναι πρώτη φορά που θεσπίζονται μέτρα οικονομικής λιτότητας τα τελευταία χρόνια, σε αντίθεση με όλες τις άλλες που ξεκίνησαν για συγκεκριμένους πολιτικούς ή οικονομικούς λόγους. Τα συνθήματα για την οικονομία μετατράπηκαν μέσα σε λίγες ώρες σε συνθήματα εναντίον του Προέδρου Ρουχανί (ο οποίος έχει επιφέρει τις μεγαλύτερες κοινωνικές αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών στην χώρα) ενώ σε προηγούμενες χρονιές τα συνθήματα και τα αιτήματα των διαδηλωτών αποκτούσαν πολιτική χροιά σπάνια ή μετά από διάστημα ημερών. Επίσης, όλες οι προηγούμενες διαδηλώσεις είχαν σαν αφετηρία την Τεχεράνη (που διαμένει το 15% του πληθυσμού) και προχωρούσαν προς τις υπόλοιπες περιοχές ενώ σε αυτήν την περίπτωση ξεκίνησαν από το Μασχάντ, δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν και προπύργιο των αντιπάλων του Προέδρου Ρουχανί. Επιπροσθέτως, σε αυτές τις διαδηλώσεις, εν αντιθέσει με τις προηγούμενες, πρωταγωνίστησαν τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα τα όποια θεωρούνται ο στυλοβάτης του καθεστώτος και της ισλαμικής επανάστασης του 1979. Οι πολλές διαφορές που παρουσιάζουν οι διαδηλώσεις στα τέλη 2017-αρχές 2018 με εκείνες των προηγούμενων δεκαετιών υποδεικνύουν μια προσπάθεια αποσταθεροποίησης της χώρας και της πολιτικής της εξουσίας, από τους συντηρητικούς αντιπάλους του Προέδρου Ρουχανί.
Την ίδια περίοδο γίνεται μια προσπάθεια από τις ΗΠΑ να δημιουργήσουν μια εκστρατεία εναντίον του Ιράν με πρόσχημα το δικαίωμα των γυναικών να μην φορούν το υποχρεωτικό χιτζάμπ (ενώ ούτε λόγος για χώρες όπως η Σαουδική Αραβία που είναι πίσω στα δικαιώματα των γυναικών ακόμα και για τα δεδομένα της Μέσης Ανατολής). Σε αυτή την εκστρατεία οι βασικοί διοργανωτές της είναι ιρανικής καταγωγής ακτιβιστές και ακτιβίστριες, πολλοί εκ των οποίων δουλεύουν επισήμως για μέσα μαζικής ενημέρωσης όπως το Voice of America και το BBG. Σε συνάρτηση και με την παραπάνω παράγραφο είναι εύλογο ότι η πολιτική εξουσία στο Ιράν έχει αντιπάλους σε εσωτερικό (συντηρητικοί, κλήρος, Φρουροί της Επανάστασης) και εξωτερικό (ΗΠΑ, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία). Πρέπει να σημειωθεί πως οι συντηρητικοί ισλαμιστές του Ιράν μαζί με τις ΗΠΑ έχουν συμπράξει στο παρελθόν εναντίον του Πρωθυπουργού Μοσαντέκ το 1953 με την επιχείρηση “Αίας”.
Στο εσωτερικό οι μετριοπαθείς έχουν να αντιμετωπίσουν την φτώχεια που ταλανίζει τα χαμηλά οικονομικά στρώματα, τις εισερχόμενες από Δύση κοινωνικές εξεγέρσεις και τους πολιτικούς τους αντιπάλους που προσπαθούν με κάθε μέσο να τους αποσταθεροποιήσουν. Στο εξωτερικό, τα τελευταία χρόνια ύστερα από την άνοδο των μετριοπαθών στην εξουσία, την συμφωνία του 2015 και τις συμμετοχές του Ιράν σε πολέμους με νικηφόρους συνασπισμούς έχει καταφέρει να ισχυροποιήσει την θέση του στη Μέση Ανατολή και να διεκδικεί το ρόλο μια περιφερειακής υπερδύναμης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει διεθνής και περιφερειακούς δρώντες που το εκλαμβάνουν σαν θανάσιμο εχθρό τους και προσπαθούν να το απομονώσουν (βλέπε ΗΠΑ, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία) με οποιοδήποτε τρόπο σε κάθε υποσύστημα της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Όμως, η ΕΕ έχει πραγματοποιήσει ένα μεγάλο οικονομικό άνοιγμα στο Ιράν και δεν θα ήταν απίθανο να δούμε στο μέλλον μια «σύγκρουση» μεταξύ ΗΠΑ-ΕΕ όπου αυτοί οι δύο πόλοι ισχύος θα προσπαθούν να προστατεύσουν τα-αντικρουόμενα πλέον-οικονομικά συμφέροντα τους στην περιοχή.
Share Button

Του Μηνά Λυριστή*

Η οργάνωση του ISIS ενίσχυσε το αίσθημα του εθνικισμού στα κράτη της Μέσης Ανατολής, ενώ η αποσύνθεση τoy προκάλεσε ιστορικό πλήγμα στην ιδέα της δημιουργίας και διατήρισης ενός αμιγώς Ισλαμικού Κράτους.

Τα γεγονότα και τα ιστορικά στοιχεία που περικλύουν το ISIS και το χάος της Μέσης Ανατολής, συμβαίνουν για λιγότερο από πέντε χρόνια, γεγονός που αν μη τι άλλο δείχνει την ταχεία εξαπλωση του γεγονότος, και την επίσης άμεση (σε σχέση με το χρονικό περιθώριο) αποσύνθεση του. Το ISIS, έχασε τις περισσότερες περιοχές επιρροής του στο Ιράκ και τη Συρία. Πλέον, οι περισσότεροι μαχητές του έχουν είτε διαφύγει σε άλλες περιοχές, είτε είναι νεκροί είτε δοκιμάζουν να αναμειχθούν με ντόπιους πληθυσμούς προκειμένου να αποφύγουν τη σύλληψη.

Συνέχεια ανάγνωση

Επιπροσθέτως, η παραφιλολογία γύρω από την οργάνωση είναι τόσο μεγάλη, σε βαθμό που οι μέθοδοι, οι τακτικές και η θέαση των πραγμάτων των τζιχαντιστών, θεωρούνται ως μια νέα(;) ιδεολογία, σαν ένας τρόπος ζωής, που γοητεύει τους μουσουλμάνους πιστούς σε όλο τον πλανήτη. Το ISIS θέλησε να εφαρμόσει μια παλιά κοσμοθεωρία με νέες μεθόδους, αποκαθιστώντας την πολιτική δομή που υπήρχε κατά τη διάρκεια του Μωάμεθ, συνέχιζε στις δυναστείες των Ωμεϋάδων και των Αβασσίδων και έληξε με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Μια δομή βασισμένη σε έναν υπέρτατο ηγέτη του μουσουλμανικού κόσμου και ένα έθνος με μία χώρα.

Η ιδέα φυσικά δεν επινοήθηκε από τους συμμετέχοντες του Ισλαμικού Κράτους. Μουσουλμάνοι φιλόσοφοι σε όλη την ιστορία έγραψαν και υποστήριξαν αντίστοιχες ιδέες. Ήταν πεπεισμένοι ότι ο μόνος τρόπος να σταματήσει η καταστροφική επιρροή της Δύσης, ήταν να επιστρέψει ο ισλαμικός κόσμος στην αληθινή θρησκεία. Το Ισλάμ είναι η λύση, όπως λέει χαρακτηριστικά το σύνθημα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, το οποίο χρειάζεται ένα ενιαίο πολιτικό πλαίσιο για να ξεπεράσει την καταστρεπτική δύναμη του εθνικισμού. Αυτή η επιθυμία χαρακτηρίζει όχι μόνο τους αφοσιωμένους μουσουλμάνους ή τα ριζοσπαστικά κινήματα, αλλά μοιράζεται και σε πολλούς Άραβες στοχαστές. Ένας από τους βασικούς στόχους του Ισλαμικού Κράτους, ήταν η διαγραφή των αυθαίρετων συνόρων της συμφωνίας Sykes-Picot του 1916, γεγονός που έδωσε στήριξη στην οργάνωση ακόμη και από μουσουλμάνους που ήσαν αντίθετοι με τις βάναυσες τακτικές του.

Αλλά δεν ήταν μόνο η ιδεολογία που βοήθησε το Ισλαμικό Κράτος να στρατολογήσει χιλιάδες εθελοντές. Άλλοι λόγοι ήταν οι εσωτερικές συγκρούσεις χωρών της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και Βορείου Αφρικής, όπως η βίαιη σύγκρουση μεταξύ της ιρακινής κυβέρνησης και της σουνιτικής μειονότητας, ο πόλεμος της κυβέρνησης του αιγυπτιακού προέδρου Abdel-Fattah al-Sissi κατά της λαϊκής μουσουλμανικής αδελφότητας και το χάος στη Λιβύη μετά την πτώση του Muammar Gadhafi. Έτσι, μια δύναμη περίπου 25.000 έως 30.000 αγωνιστών κατάφερε να καταλάβει τεράστιες περιοχές όταν οι κυβερνητικοί στρατοί ήταν απασχολημένοι με την επιβίωση απέναντι σε εθνικιστές και άλλους τζιχαντιστές που απειλούσαν την εξουσία των εκάστοτε κυβερνήσεων. Το ISIS επωφελήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα από τη διεθνή αδιαφορία: η Δύση υπέθεσε ότι ήταν απλώς άλλος ένας επαναστατικός οργανισμός, ο οποίος δεν ήταν απειλητικός ως προς αυτή. Όταν η οργάνωση εγκαταστάθηκε στο Ιράκ και τη Συρία αναπτύσσοντας παράλληλα συμμαχίες στη Λιβύη και την Αίγυπτο, κέρδισε την αφοσίωση των τοπικών οργανώσεων και ξεκίνησε τρομοκρατικές επιθέσεις στη Δύση. Αναντίρρητα, προκάλεσε τεκτονικές αλλαγές, όπως η συμμαχία μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του.

Παραδόξως, το ISIS έφερε επίσης το Ιράν, ανεπίσημα, στον συνασπισμό εναντίον του. Ακόμη, στην Υεμένη, οι ΗΠΑ είδαν τους αντάρτες Χούτι ως ένα σιιτικό κίνημα που θα μπορούσε να ελέγξει την εξάπλωση της Αλ Κάιντα. Ομως, ο νέος πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, προτίμησε να βασιστεί στους πιο αποτελεσματικούς Συριους Κούρδους, δημιουργώντας μια βαθιά ρήξη με την Τουρκία.

Υπάρχουν τρεις κύριοι λόγοι για την αραβική και μουσουλμανική αδιαφορία σε σχέση με το ISIS. Ο πρώτος σχετίζεται με την ιδέα ότι η οργάνωση επηρέασε μόνο τη Συρία και το Ιράκ. Ο δεύτερος λόγος είναι η πεποίθηση ότι τα ισχυρά και ομοιογενή έθνη-κράτη δεν κινδυνεύουν να κυριαρχηθούν από αντίστοιχες οργανώσεις. Ο τρίτος και ίσως ο σημαντικότερος λόγος είναι ότι το ISIS δεν είναι κράτος, αλλά μια οργάνωση που μετά την εξάντληση των δυνατοτήτων της στο πεδίο των μαχών, γίνεται μια άλλη περιορισμένη τρομοκρατική οργάνωση που δεν απαιτεί αραβική παρέμβαση και σίγουρα δεν συγκρίνεται με την απειλή του Ισραήλ έναντι του οποίου οι αραβικές χώρες είναι πάντοτε πρόθυμες να συνεργαστούν.

Το ISIS συνέβαλε στη δημιουργία μιας σημαντικής αντίληψης , ιδιαίτερα σε εκείνους που πίστευαν ότι ο αραβικός εθνικισμός έρχεται στο τέλος του. Ακόμη και πριν κατακτηθούν περιοχές στο Ιράκ και τη Συρία, η στρατολόγηση δυνάμεων στο Ιράκ, συμπεριλαμβανομένων των Κούρδων και οι συγκρούσεις ορισμένων επαναστατικών πολιτοφυλακών εναντίον του λεγόμενου Ισλαμικού Κράτους, απέδειξαν ότι η απειλή της ακεραιότητας της πατρίδας είναι πιο κρίσιμη από τους εθνοτικούς αγώνες. Η απελευθέρωση του Ανμπαρ και της Μοσούλης στο Ιράκ, γιορτάστηκε ως εθνική νίκη. Η νίκη στη Ράκα της Συρίας οδήγησε σε μια μάχη μεταξύ του καθεστώτος και των κουρδικών αντάρτων για την κυριότητα της κατεχόμενης περιοχής. Αλλά ακόμα κι εδώ οι Κούρδοι, όπως και οι άλλες πολιτοφυλακές, επιδιώκουν τη νομιμότητά τους από την κυβέρνηση.

Η παρουσία του “Ισλαμικού Κράτους” στις χώρες αυτές ενίσχυσε περισσότερο την αίσθηση του εθνικισμού έναντι εκείνων που θεωρούνται ξένοι εχθροί. Η εμφάνιση του στη Μέση Ανατολή δεν είναι ένα περιστασιακό επεισόδιο. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις δεν τελειώνουν με την υποχώρηση του και την επιστροφή των ανταρτών του στις πατρίδες τους. Μάλιστα, τώρα που πλέον δεν υπάρχουν “σύνορα” να αμυνθεί, είναι εμφανής η προσπάθεια της οργάνωσης να αναπτυχθεί σε άλλες μορφές πολέμου, όπως τα τυφλά τρομοκρατικά χτυπήματα, ή ο κυβερνοπόλεμος. Το ISIS δεν τελείωσε με την κατάλληψη της Ράκα, αντίθετα τώρα ξεκινά να διαφαίνεται η δυναμική και η ικανότητα στην προπαγάνδα μέσω διαδικτύου. Αλλά η ιδέα του Ισλαμικού Κράτους, δίχως εισαγωγικά, υπέστη ένα ιστορικό πλήγμα το οποίο θα αφήσει ένα μακροχρόνιο τραύμα σε όσους πιστεύουν στο όνειρο του Ισλαμικού έθνους.

 

* Ο Μηνάς Λυριστής είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής του Τμήματος Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών

Share Button

Της Έλενας Λαμπρινάκου

Η επίσκεψη του Τούρκου Αντιπροέδρου Hakan Çavuşoğlu στην Ελλάδα τον Νοέμβριο έφερε στο προσκήνιο -μεταξύ άλλων- το Ινστιτούτο Yunus Emre και μια πιθανή ίδρυσή του στην Ελλάδα. Ποιο και τι είναι το ινστιτούτο Yunus Emre? Το Yunus Emre αποτελεί μια μη-κυβερνητική οργάνωση της τουρκικής κυβέρνησης που έχει ως στόχο να προωθήσει τον τουρκικό πολιτισμό και την τουρκική γλώσσα παγκοσμίως. To ινστιτούτο έχει στο ενεργητικό του κέντρα σε 42 χώρες του κόσμου, ενώ στο σύνολό του έχει 135 συνεργάτες σε 60 χώρες, με πρόεδρο του ινστιτούτου τον Şeref Ateş. Συνέχεια ανάγνωση

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, δεν συνιστά έναν απλό φορέα πολιτιστικής διπλωματίας. Όπως είχε δηλώσει σε ομιλία του ο Numan Kurtulmuş, o οποίος από το 2017 διατελεί Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, το συγκεκριμένο ινστιτούτο, αλλά και άλλοι παρεμφερείς φορείς, αποσκοπούν στο να απωλέσουν την ισχύ των γκιουλενικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ανά τον κόσμο και, συνεπώς, να καταδείξουν το αληθινό πρόσωπο της Τουρκίας, ενώ σε επίσκεψή του στα γραφεία του Ινστιτούτου, αναφερόμενος στο Yunus Emre, είχε κάνει λόγο για το κυρίαρχο όργανο, σύμφωνα με το οποίο θα ασκείται η πολιτιστική διπλωματία εφεξής.
Παράλληλα, κατά την υπογραφή συμφωνητικού μεταξύ των Yunus Emre και Turkish Maarif Foundation τον Σεπτέμβρη του 2017, ο Şeref Ateş είχε δηλώσει ξεκάθαρα πως το ινστιτούτο αποτελεί μια απάντηση στο FETÖ, ενώ ο Birol Akgün, πρόεδρος του Turkish Maarif Foundation είχε αναφέρει χαρακτηριστικά πως το 2018 θα σημειωθεί σημαντική πρόοδος, όσον αφορά τη διάδοση του Ινστιτούτου σε άλλες χώρες.
Απώτερος στόχος του YEE αποτελούν τα 100 γραφεία μέχρι το 2023, οπότε είναι και η 100η επέτειος από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας, με τον Şeref Ateş να τονίζει τη σημασία εκπροσώπησης της τουρκικής κουλτούρας και γλώσσας ανά τον κόσμο, σε συμφωνία με τους στρατηγικούς στόχους της Τουρκίας.
Τέτοιες δηλώσεις σίγουρα δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας. Η ίδρυση του συγκεκριμένου κυβερνητικού ινστιτούτου, δράσεις τoυ οποίου έχουν χαιρετηθεί με ενθουσιασμό από τον Τούρκο πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan, είτε στηρίζοντας με θέρμη την ίδρυση νέων σχολείων, είτε καλώντας μαθητές του ινστιτούτου να τον γνωρίσουν από κοντά -επί παραδείγματι τον Αύγουστο του 2016 κατά το άνοιγμα της τρίτης γέφυρας του Βοσπόρου-, αποσκοπούν στην εξάλειψη του γκιουλενικού στοιχείου, και εντάσσονται στη γενικότερη επεκτατική πολιτική του Τούρκου Προέδρου.
Ο Şeref Ateş, σε συνέντευξη του τον Ιούλιο του 2017 στην Daily Sabah είχε αναφερθεί στο Ινστιτούτο, ως σημαιοφόρο της τουρκικής πολιτικής και των στρατηγικών της στόχων. Συγκεκριμένα, είχε ονομάσει το Yunues Emre ως μέσο της soft power («ήπια ισχύς») της Τουρκίας. Ο όρος soft power, ο οποίος εισήχθη από τον Joseph Nye στα τέλη της δεκαετίας του ‘80, ορίζεται ως η ικανότητα ενός κράτους να πείθει και να πλάθει συμπεριφορές (πάντα σε συμφωνία με τους στόχους της εκάστοτε χώρας που την ασκεί), χωρίς τη χρήση άμεσης ισχύος ή εξαναγκασμού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι o Ateş, ερωτώμενος για τους στόχους και την αποστολή του ινστιτούτου, είχε δηλώσει μεταξύ άλλων, πως υπήρχε απόφαση για παροχή στήριξης του YEE προς την TİKA (Turkish Cooperation and Coordination Agency) για την ανάπτυξη των προγραμμάτων της στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα είχε αναφέρει πως «καθώς στην διάρκεια των κυβερνήσεων ΑΚΡ υπήρξαν μεγάλες επενδύσεις και έργα στο εξωτερικό. Για να καταστούν αυτά τα έργα βιώσιμα πρέπει να δημιουργηθεί μια μάζα σε αυτές τις χώρες που να θέλει να μάθει για την κουλτούρα μας, την άποψη μας για τον κόσμο, την νοοτροπία μας, τον τρόπο ζωής μας».
Σίγουρα, η δράση του ινστιτούτου προκαλεί ενδιαφέρον και αξίζει της προσοχής μας, εφόσον φαίνεται πως έχει δημιουργηθεί ένα ακόμα εργαλείο στα χέρια του προέδρου Erdoğan για την ήπια προώθηση των τουρκικών συμφερόντων. Η γραμμή, που ακολουθείται, παραμένει η ίδια (η πάγια, δηλαδή, πολιτική της Τουρκίας, η οποία αφορά την πολιτισμική διείσδυση μέσω συλλόγων, ινστιτούτων, ιδρυμάτων). Προστίθεται απλώς ένας ακόμη φορέας στη λίστα, με την μόνη -ίσως- διαφορά ότι έχει «γεννηθεί» και «μεγαλώσει» στα χέρια του Τούρκου Προέδρου.
Ενδιαφέρον προκαλεί πως το Yunus Emre έχει ενδυναμωθεί και εξαπλωθεί με πολύ γρήγορους ρυθμούς, σε πολλά κράτη και πολύ σύντομα, «φτάνοντας πέντε ηπείρους σε επτά χρόνια», γεγονός που καταδεικνύει ότι χαίρει της πλήρους στήριξης της τωρινής κυβέρνησης, αλλά και ότι πιθανότατα στο μέλλον θα καταστεί ακόμα μεγαλύτερο όνομα στην άσκηση πολιτιστικής διπλωματίας εκ μέρους της γείτονος χώρας. Τέλος, η ίδρυση ενός παραρτήματος στην Ελλάδα μπορεί να μην γίνει σύντομα πραγματικότητα, δεν πρέπει, ωστόσο, να παραβλέπεται η δράση του YEE στα Βαλκάνια, η επιρροή που ασκεί στους εκεί πληθυσμούς, η παρακαταθήκη που αφήνει, αλλά και η περαιτέρω δυσμένεια που προκαλεί σε ένα ήδη πρόσφορο έδαφος.

Πηγές:
1. Hürriyet Daily News, 2017, Yunus Emre Institute promotes Turkish language abroad, filling space left by Gülenists, http://www.hurriyetdailynews.com/yunus-emre-institute-promotes-turkish-language-abroad-filling-space-left-by-gulenists–116822
2. Mignatiou.com, 2017, Η νέα απαίτηση του Ερντογάν: Ζητά ίδρυση στην Ελλάδα παραρτήματος του περίεργου Yunus Emre, http://mignatiou.com/2017/11/i-nea-apetisi-tou-erntogan-zita-idrisi-stin-ellada-parartimatos-tou-periergou-yunus-emre/
3. Yunus Emre Enstitüsü, http://www.yee.org.tr/en/
4. Yunus Emre Institute Head Ateş: As an element of soft power, our aim is to introduce Turkey, its culture to the world, 23.07.2017, ://www.dailysabah.com/diplomacy/2017/07/24/yunus-emre-institute-head-ates-as-an-element-of-soft-power-our-aim-is-to-introduce-turkey-its-culture-to-the-world

Share Button

Νικόλας Νικολάου

Ο εξαετής πόλεμος στην Συρία είναι λογικό να έχει αφήσει πολυάριθμες καταστροφές. Ρημαγμένες πόλεις, εκατόμβες θυμάτων, παράλυση της εμπορικής-επιχειρηματικής ζωής, μετανάστευση και οικονομικές κυρώσεις είναι παράγοντες που έχουν προκαλέσει πλήγμα στην συριακή οικονομία. Αν και ο πόλεμος δεν φαίνεται να λήγει, η κυβέρνηση Άσσαντ  μεταξύ άλλων θα πρέπει να αντιμετωπίσει τα φλέγοντα οικονομικά ζητήματα. Συνέχεια ανάγνωση

                              Η συριακή οικονομία στην δίνη του πολέμου

Από το 2011 έτος έναρξης της συριακής κρίσης, η οικονομία του αραβικού κράτους έχει υποστεί καθίζηση. Τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας μόνο αισιόδοξα δεν είναι: μέγιστη καταστροφή έχει επιτευχθεί σε έξι πόλεις με πρώτο το Χαλέπι σε γενικές υποδομές. Επίσης, απώλειες σημειώνονται σε όλους τους παραγωγικούς τομείς. Ένας υπολογισμός στο συνολικό κόστος της σύρραξης ανέρχεται στα 200-300 δις δολάρια. Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες το 2016 η οικονομία «βούλιαξε» κατά 57%. Ακόμα, αυξήθηκε η αξία της συριακής λίρας και κατέστη λιγότερο ανταγωνιστική. Σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον καλό είναι να αναφερθεί και η κατάρρευση του βιοτεχνικού τομέα καθώς και η μείωση της αγροτικής παραγωγής μεγάλο μέρος της οποίας προορίζεται για εσωτερική κατανάλωση όπως και οι κοστοβόρες πολυετείς στρατιωτικές επιχειρήσεις.

                        Ξένο ενδιαφέρον για επενδύσεις σε συριακό έδαφος

Οι καταστροφές που ο συριακός πόλεμος έχει επιφέρει έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον ξένων εταιρειών και επενδυτών. Τομείς που χρειάζονται  επενδύσεις είναι ο κατασκευαστικός, ο ενεργειακός, ο βιοτεχνικός και σε μικρότερο βαθμό ο τραπεζικός. Αρχικά, ρωσικές κατασκευαστικές και ενεργειακές εταιρείες εποφθαλμιούν περίοπτη θέση στην συριακή αγορά. Προσανατολίζονται σε στρατηγικές επενδύσεις. Παράλληλα, η ρωσική κυβέρνηση είναι δεκτική στο να απορροφήσει συριακά αγροτικά προϊόντα ενώ αποφασίστηκε η εγκαινίαση μιας ναυτιλιακής εμπορικής γραμμής Ρωσίας- Συρίας. Μία άλλη χώρα με ενδιαφέρον για παροχή οικονομικής βοήθειας είναι το Ιράν. Ήδη παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση των οικονομικών κυρώσεων ενώ σε αρχικό στάδιο βρίσκεται η κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής Ιράν- Ιράκ- Συρία με τερματικό σταθμό τα συριακά λιμάνια στην Μεσόγειο. Επιπλέον, έχει συμφωνήσει με την συριακή κυβέρνηση να εξάγει μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και να κατασκευάσει μονάδες άντλησης πετρελαίου.

Η Κίνα δεν μπορούσε να απουσιάζει από αυτήν την οικονομική σκακιέρα. Από το 2012 έχει λάβει διττό ρόλο: πολιτικό-στρατιωτικό και οικονομικό. Κινέζοι διπλωμάτες ήδη προετοιμάζουν το έδαφος για κινεζικές επενδύσεις. Στους σχεδιασμούς του Πεκίνου υπάρχουν και έργα εμπορικών οδών που θα συνδέουν την κινεζική με την συριακή επικράτεια και τερματικό σταθμό την Μεσόγειο.

Ο Λίβανος με την σειρά του ενδιαφέρεται για το οικονομικό μέλλον της Συρίας. Λιβανέζοι τραπεζίτες θέλουν να βοηθήσουν οικονομικά την Συρία με χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης και επιδιώκουν η χώρα τους να καταστεί «γέφυρα» για ξένους επενδυτές. Η Τουρκία, επίσης, επιθυμεί οικονομική δραστηριοποίηση. Αναπτύσσει ταχυδρομικές, τραπεζικές και υπηρεσίες επιμελητείας σε περιοχές της βόρειας Συρίας και προσφέρει ανθρωπιστική βοήθεια. Και η Βραζιλία εκμεταλλευόμενη την ουδέτερη στάση της απέναντι στο καθεστώς επιδιώκει την επενδυτική δραστηριότητα. Στον αντίποδα, η Δύση με προεξέχουσες τις Η.Π.Α. και την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν επιβάλει οικονομικές κυρώσεις τις οποίες σκοπεύουν να διατηρήσουν ιδίως τώρα που το συριακό καθεστώς φαίνεται να επικρατεί.

                                 Η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Άσσαντ

Η κυβέρνηση Άσσαντ γνωρίζει και βιώνει το κόστος του πολέμου. Η οικονομική της πολιτική έχει δύο σκέλη: το εσωτερικό και το εξωτερικό. Όσον αφορά το εσωτερικό, βασική προτεραιότητα είναι ο έλεγχος των αστικών κέντρων και των λιμανιών στην Μεσόγειο. Επίσης, η κρατική τράπεζα κυκλοφόρησε την νέα συριακή λίρα έτσι ώστε να καταστεί εκ νέου ανταγωνιστική και να αναζωογονήσει την εγχώρια αγορά με «ενέσεις» ρευστότητας.  Ταυτόχρονα, καλεί όσους Σύριους βιοτέχνες και επενδυτές εγκατέλειψαν την χώρα τους να επιστρέψουν για να συμβάλλουν στην οικονομική ανάκαμψη ενώ ενισχύει όσους ήδη δραστηριοποιούνται κατ’αυτόν τον τρόπο.

Στο εξωτερικό σκέλος, σκοπός της είναι η προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Φυσιολογικά στρέφεται προς τους παραδοσιακούς συμμάχους της: την Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν. Έτσι, συριακές αντιπροσωπείες έχουν μεταβεί  σε Σότσι και Τεχεράνη και έχουν υπογράψει επικερδείς συμφωνίες για επενδύσεις και εμπόριο. Η στροφή αυτή αποτελεί και έναν «οικονομικό» ελιγμό παράκαμψης των κυρώσεων της «Δύσης». Επιπροσθέτως, η συριακή πλευρά προσβλέπει και σε χώρες του Κόλπου. Ως αποτέλεσμα, Συρία και Ομάν υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης για συνεργασία στον ενεργειακό τομέα. Ένα ακόμα σημαντικό γεγονός είναι οι πολλές εμπορικές εκθέσεις που έχουν διοργανωθεί κυρίως στην Δαμασκό και αποτελούν προσπάθεια να καταστεί η αραβική χώρα πόλος επενδύσεων. Όπως προαναφέρθηκε ήδη το ενδιαφέρον είναι έντονο.

Ωστόσο, υπάρχουν τέσσερα μεγάλα στοιχήματα για το καθεστώς: το πρώτο αφορά την επιστροφή των Σύριων προσφύγων στις εστίες τους για ανάκαμψη του κοινωνικού ιστού. Το δεύτερο αφορά την ασφάλεια την οποία πρέπει να εξασφαλίσουν οι ένοπλες δυνάμεις έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί το επενδυτικό ρίσκο και το τρίτο την άρση των κυρώσεων για επανέναρξη του εμπορίου. Τέλος, το τέταρτο  εστιάζει στην αντιμετώπιση της παρουσίας της Τουρκίας.

                                                           Αντί επιλόγου

Είναι εμφανές, συνεπώς, ότι η μεταπολεμική Συρία προσφέρει πολλές ευκαιρίες οικονομικής δραστηριοποίησης. Μέχρι τώρα το ενδιαφέρον είναι έντονο. Η συριακή κυβέρνηση από την πλευρά της καταβάλει κάθε προσπάθεια για οικονομική ανάκαμψη. Όμως, αν δεν καταφέρει να κερδίσει τα τέσσερα στοιχήματα τότε ο οικονομικός της σχεδιασμός δεν θα αποδώσει τα αναμενόμενα και ίσως διολισθήσει σε νέο κύκλο αστάθειας.

                                                                   Πηγές

Alex Dziadosz, 21 November 2017, Financial Times, Lebanon’s bankers see reconstruction role in Syria, https://www.ft.com/content/cfc1929c-c0bd-11e7-b8a3-38a6e068f464 , (προσπέλαση στις 6 Δεκεμβρίου 2017).

Meneske Tokyay, 27 November 2017, Arab News, In new power projection, Turkey launching banking services in Syria, http://www.arabnews.com/node/1199761/middle-east , (προσπέλαση στις 6 Δεκεμβρίου 2017).

Sophie Mangal, 21 June 2017, Center for Research on Globaization, Restoring and rebuilding the Syrian economy, https://www.globalresearch.ca/restoring-and-rebuilding-the-syrian-economy/5595424   (προσπέλαση στις 6 Δεκεμβρίου 2017).

Πρακτορείο TASS, 10 October 2017, Russia- Syria trade turnover up 42% in seven months of 2017, http://tass.com/economy/969810 (προσπέλαση στις 5 Δεκεμβρίου 2017).

Dr Simon Shapira, 19 October 2017, Jerusalem Center for Public Affairs, Iran steps up its economic domination in Syria, http://jcpa.org/iran-steps-economic-domination-syria/  (προσπέλαση στις 7 Δεκεμβρίου 2017).

Πρακτορείο Xinhua, 11 October 2017, Spotlight: Syria, Russia agree on projects for reconstruction in Syria, http://news.xinhuanet.com/english/2017-10/11/c_136670564.htm (προσπέλαση στις 6 Δεκεμβρίου 2017).

Suleiman al- Khalidi, Angus McDowall, 02 October 2017, Reuters, Hard choices for Syrian industrialists in ruins of Aleppo, https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-economy-insight/hard-choices-for-syrian-industrialists-in-ruins-of-aleppo-idUSKCN1C71B8 (προσπέλαση στις 6 Δεκεμβρίου 2017).

Robin Mills, 23 July 2017, TheNational, Syrian oil: a continuing conundrum, https://www.thenational.ae/business/energy/syrian-oil-a-continuing-conundrum-1.613474 , (προσπέλαση στις 6 Δεκεμβρίου 2017).

Suliman Mulhem, 06 November 2017, Sputnik International, As Syrian army cements victory, foreign investors seek role in post-war economy, https://sputniknews.com/analysis/201711061058849406-syria-post-war-foreign-investment/ (πρόσβαση στις 7 Δεκεμβρίου 2017).

Kamal Alam,   02 August 2017, Middle East Eye, The Dragon and the Lion: China’s growing ties with Syria, http://www.middleeasteye.net/columns/dragon-and-lion-syrian-chinese-relations-blossom-57414512 (πρόσβαση στις 7 Δεκεμβρίου 2017).

Shanta Devarajan, Lili Mottaghi, World Bank, The economic impact of the Syrian conflict:estimate it yourself, 21 August 2017, http://blogs.worldbank.org/arabvoices/economic-impact-syrian-conflict-estimate-it-yourself (προσπέλαση στις 7 Δεκεμβρίου 2017).

Share Button

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ απο HuffPost

Νικολάου Νικόλαος- Ερευνητής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών.
Η αποχώρηση του έτους 2017 βρίσκει την Ρωσία να έχει σημειώσει αξιόλογη πρόοδο στην οικονομία της. Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν και συνεχίζουν να εφαρμόζονται απο τις Η.Π.Α. και την Ε.Ε. καθώς και μία μεταβολή της τιμής του πετρελαίου προκάλεσαν οικονομική κρίση και βαθιά ύφεση (2014-2017) που όμως δεν απέτρεψε την κυβέρνηση Πούτιν να την αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. Όλες οι αναλύσεις είναι θετικές και τα στοιχεία προκαλούν αισιοδοξία για το μέλλον. Όμως, κατά πόσο αυτές οι αισιόδοξες προβλέψεις θα επαληθευτούν; Συνέχεια ανάγνωση

Η εσωτερική οικονομία σε ανάπτυξη
Η Παγκόσμια Τράπεζα στην αναφορά της υποστηρίζει ότι η ρωσική οικονομία ανακάμπτει απο βαθιά ύφεση. Παρατηρείται αύξηση της καταναλωτικής δυνατότητας, μακροοικονομική και νομισματική σταθερότητα, χαμηλό ποσοστό ανεργίας και αύξηση του καθαρού μισθού. Δεν είναι περίεργα τα όσα καταγράφονται στην εκθεση αν αναλογιστεί κανείς ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της χώρας αναμένεται να κυμανθεί στο 1,5-2% του Α.Ε.Π. για το 2018-2019 και το 2017 ο πληθωρισμός έπεσε σε πολύ χαμηλά επίπεδα ήτοι 2,5% .
Ακόμα, και στο τραπεζικό σύστημα έχουν ληφθεί σοβαρά και δυναμικά μέτρα. Με την σταθερότητα του ρουβλιού να είναι εγγυημένη απο την ρωσική κεντρική τράπεζα, η ρωσική κυβέρνηση προχώρησε σε εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος με τη κλείσιμο τραπεζών «zombie» . Οι λίγες ιδιωτικές τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα δεν έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην πρόοδο που έχει γίνει.
Ένα ακόμα στοιχείο που καθιστά εμφανές την οικονομική ανάκαμψη και θα την βοηθήσει είναι η προσπάθεια να αναπτυχθεί και ο επιχειρηματικός κλάδος των start-up επιχειρήσεων αλλά και ο τομέας της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ). Έτσι θα πάψει πλέον η χώρα να εξαρτιέται μόνο απο τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου που μονοπωλούσαν στο επιχειρηματικό περιβάλλον και θα δοθεί ώθηση σε νέους επιχειρηματίες να αναδειχθούν. Αν αυτό το γεγονός συνδυαστεί και με το ότι ο Βλ. Πούτιν σκέφεται να αντικαταστήσει την «παλιά φρουρά» των πολιτικών του με άτομα νέαρης ηλικίας τότε δίδεται ώθηση και στην ανάπτυξη του ανθρωπίνου δυναμικού αφού η «νέα φρουρά» ίσως είναι πιο δεκτική σε νέες ιδέες.
Η οικονομική ανάκαμψη αυτή έχει αντανάκλαση και στο εξωτερικό. Ενισχύει την θέση της Ρωσίας στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στην Παγκόσμια Τράπεζα καθώς και μεταξύ των χωρών BRICS. Παράλληλα, η αντανάκλαση αυτή έχει και επιπτώσεις για τις ευρωπαϊκές χώρες. Ήδη η Γαλλία διά στόματος του υπουργού οικονομικών της Μπρούνο Λε Μέρ δήλωσε ότι δεν εγκρίνει τις αμερικανικές κυρώσεις στην Ρωσία γιατί προκαλούν δυσκολίες στις οικονομικές σχέσεις.
Τα στοιχήματα της νέας κυβέρνησης
Τον Μάρτιο του 2018 θα διεξαχθούν οι ρωσικές προεδρικές εκλογές. Κατά πάσα πιθανότητα για ακόμα μία φορά νικητής θα είναι ο Βλάντιμιρ Πούτιν. Ωστόσο, όποιος κι αν αναδειχθεί πρόεδρος θα αναγκαστεί να κερδίσει κάποια στοιχήματα. Το πρώτο στοίχημα αφορά την διατήρηση αυτού του ρυθμού ανάπτυξης. Το άλλο αφορά τον χαμηλό πληθωρισμό. Αν και σαν γεγονός είναι θετικό απαιτεί προσοχή γιατί οι αποληθωριστικές τάσεις μπορούν να προκαλέσουν διαταρραχή του εμπορίου.
Ένα ακόμα στοιχείο που καλό είναι να ληφθεί υπ’όψιν είναι και η θωράκιση του ρουβλιού. Επειδή είναι λογικό η σταθεροποίησή του να προκαλέσει ανταγωνιστικές ενέργειες απο τρίτα κράτη θα κληθεί η νέα ρωσική κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τις απειλές που είναι έντονες ιδίως στον κυβερνοχώρο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Sberbank η ρωσική οικονομία είχε απώλειες κοντά στα 11 εκατομμύρια δολλάρια απο κυβερνοεπιθέσεις.

Αντί επιλόγου
Εν καταλείδει, η Ρωσία βιώνει μία περίοδο οικονομικής σταθερότητας και ανάκαμψης μετά απο βαθιά ύφεση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα σταδιακά να καθίσταται πόλος έλξης ξένων επενδύσεων επειδή παρέχει ένα οικονομικό περιβάλλον ασφαλές. Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζει και προκλήσεις τις οποίες είναι αδήριτη ανάγκη η ρωσική κυβέρνηση να αντιμετωπίσει έτσι ώστε να έχει μέλλον η οικονομική της ανάπτυξη.

 

Πηγές
Πρακτορείο Ειδήσεων TASS, Sberbank estimates Russian economy’s loses from cyberattacks at $10,3-11 bln annually, 28 November 2017, http://tass.com/economy/977879 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 19 Δεκεμβρίου 2017, 24:00).
Carnegie Endowment for International Peace, Strotski Paul, Sokolsky Richard, The return of global Russia: an analytical framework, 14 December 2017, http://carnegieendowment.org/2017/12/14/return-of-global-russia-analytical-framework-pub-75003 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 20 Δεκεμβρίου 2017, 23:00).
Πρακτορείο Ειδήσεων TASS, France disapproves of U.S. extraterritorial sanctions leading to tension with Russia, 19 December 2017, http://tass.com/economy/981846 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 19 Δεκεμβρίου 2017, 22:05).
Financial Times, Brains not soil should fuel Russia’s economy, 02 October 2017, https://www.ft.com/content/de9530d0-a510-11e7-b797-b61809486fe2 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 19 Δεκεμβρίου 2017, 21:30).
Bayley Caroline, BBC, How Russia’s high-tech start-ups are looking beyond oil, 26 November 2017, http://www.bbc.com/news/world-europe-41904509 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 19 Δεκεμβρίου 2017, 20:30).
World Bank, Russian economy returns to modest growth in 2017 says World Bank, 29 November 2017, http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/11/29/rer-38 (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 17 Δεκεμβρίου 2017, 21:05).
Πρακτορείο Ειδήσεων Reuters, Osborn Andrew, Putin plans to rejuvenate Russian politics makes little progress, 20 November 2017, https://www.reuters.com/article/us-russia-election-putin-analysis/putin-plan-to-rejuvenate-russian-politics-makes-slow-progress-idUSKBN1DK14E (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 16 Δεκεμβρίου 2017, 11:00).
Πρακτορείο Ειδήσεων TASS, Russia’s banking sector remains stable- World Bank report, 28 November 2017, http://tass.com/economy/978048, (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 17 Δεκεμβρίου 2017, 20:40).
Ιστότοπος με στατιστικές αναλύσεις Statista, Russia: Inflation rate from November 2016 to November 2017 (compared to the same month of the previous year, https://www.statista.com/statistics/276323/monthly-inflation-rate-in-russia/ November 2017, (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 16 Δεκεμβρίου 2017, 12:00).
Ιστότοπος Sberbank, http://www.sberbank.com/index (ημερομηνία και ώρα πρόσβασης: 22 Δεκεμβρίου 2017, 14:20).

 

[1]  Τράπεζα «zombie» είναι εκείνο το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που ενώ έχει ελάχιστα λειτουργικά έσοδα συνεχίζει να λειτουργεί και να εξυπηρετεί τις οικονομικές του υποχρεώσεις με έξωθεν οικονομική βοήθεια που δίδεται απο το κράτος.

[1]  Η Sberbank  είναι κρατική τράπεζα της Ρωσίας. Έδρα της είναι η Μόσχα. Είναι μία απο τις μεγαλύτερες τράπεζες στον κόσμο. Διευθυντής της είναι ο Σεργκέι Ιγνατίεφ. Έχει παραρτήματα σε Ινδία, Καζαχστάν και άλλα κράτη.Το λειτουργικό εισόδημα της ανήλθε το 2016 σε 1697,50 δις ρούβλια.

1 2 3 7