για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική
Μερσίλεια Αναστασιάδου

Μερσίλεια Αναστασιάδου

Share Button

Χαραλαμποπούλου Αγγελική

Ένας φαύλος κύκλος μοιάζει να έχει καταλήξει η διαδικασία συνομιλιών μεταξύ των 2 κοινοτήτων. Μετά την αποτυχία του Κρανς Μοντάνα, ο Μ.Ακιντζί εμφανίζεται, ενόψει προεδρικών εκλογών στην Κυπριακή Δημοκρατία, πρόθυμος για επανέναρξη συζητήσεων με διαφύλαξη του κατ’ αυτόν κεκτημένου θετικού κλίματος εμπιστοσύνης προηγούμενων συνομιλιών.  Βέβαια, όπως είναι αναμενόμενο το προεκλογικό κλίμα δεν ευνοεί τέτοιες ενέργειες, κάτι που θα μπορούσε πολύ εύκολα κανείς να προβλέψει. Συνέχεια ανάγνωση

Τα τελευταία χρόνια οι όποιες συνομιλίες φαίνεται να αναδεικνύουν σε υψηλό βαθμό το επικοινωνιακό παιχνίδι ,  στη βάση της ανάδειξης “του καλού” και του “κακού” στα μάτια της διεθνούς κοινότητας και στη συνέχεια σε ένα άλλο επίπεδο, σε άμεσες ή έμμεσες  βολές εναντίον έκαστης εγγυήτριας χώρας. Αυτό το παιχνίδι εντυπώσεων συνεχίζεται και πιθανότατα θα συνεχιστεί και μετεκλογικά, ανεξάρτητα με το αποτέλεσμα, καθότι αποτελεί την καλύτερη παρελκυστική λύση στη παρούσα φάση.

Ακολουθώντας μια ανάλυση κόστους-οφέλους για το κυπριακό ζήτημα θα μπορούσαμε να καταλήξουμε στα εξής εξετάζοντας την ελληνική/ελληνοκυπριακή πλευρά:

Το μεγαλύτερο όφελος έγκειται αναμφισβήτητα για όλους –ελπίζουμε- στην επανένωση του νησιού και την κυπριακή κυριαρχία σε όλο το εύρος της επικράτειας οπότε τοποθετείται ως  ιδεατή λύση. Ως τέτοια, ωστόσο δε σημαίνει ότι είναι άπιαστη παρά μόνο αδύνατη στη παρούσα φάση. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο πρέπει να συντρέχουν ορισμένες προϋποθέσεις.

Κάποιες από αυτές μοιάζουν να γίνονται πραγματικότητα λαμβάνοντας υπόψη το άσχημο αμερικανο-τουρκικό κλίμα αλλά και το σχετικά ευνοικό ρωσο-κυπριακό. Σε αυτό το πλαίσιο, κατά την επίσκεψη του Προέδρου Αναστασιάδη στη Μόσχα, υπεγράφησαν στις 24/10 συμφωνίες για όλο το φάσμα των τομέων συνεργασίας, εντείνοντας της εκτεταμένη ρωσική στήριξη στην οικονομική ανάπτυξη του νησιού. Ωστόσο, η Τουρκία είναι ενώπιον μιας πολύπλευρης απομόνωσης από πλευράς ΗΠΑ και ΕΕ, ενώ συνεχίζει να διατηρεί την εσωτερική της συνοχή από μια κλωστή. Η Ρωσία διατηρεί εξ ανάγκης, όπως έχει φανεί τα τελευταία χρόνια, τις σχέσεις με το νότιο γείτονα θερμές. Είναι όπως το αντιλαμβάνεται,  καλύτερο να έχει ένα σύμμαχο στα νότια σύνορα της εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα προβολή ισχύος νοτιότερα όπου εντοπίζονται πολλά οφέλη για τις εμπλεκόμενες πλευρές. Αυτό το πλαίσιο πρέπει  να αξιοποιηθεί ως μοχλός πίεσης εκ μέρους της ελληνικής και κυπριακής πλευράς για να επιτευχθεί πλήρως η τουρκική απομόνωση, έργο που κάποιες φορές αποδεικνύεται ακόμη ευκολότερο με τη διαχείριση των εξωτερικών σχέσεων από τον κ.Ερντογάν. Η ρωσική πλευρά δεν πρόκειται να δημιουργήσει ρήξη στις σχέσεις της με τη Τουρκία, αλλά μπορεί να ασκήσει πίεση.

Μια πολύπλευρη πίεση και παραδοσιακά εκ μέρους της Κύπρου πρέπει να συνεχίσει να υφίσταται διεκδικώντας τα νόμιμα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως η ΑΟΖ και η επακόλουθη εκμετάλλευση της. Η ενέργειες για κατάθεση συντεταγμένων για καθορισμό ΑΟΖ για τη βόρεια περιοχή της και το αίτημα από την παράκτια χώρα, την Τουρκία, να αρχίσουν συζητήσεις επί του θέματος είναι μια πολύ καλή κίνηση που προχωράει η Λευκωσία ετοιμάζοντας τις συντεταγμένες, όπως έπραξε στο παρελθόν με Αίγυπτο, Ισραήλ και Λίβανο ώστε να κατατεθούν τις επόμενες ημέρες στα Ηνωμένα Έθνη.

Παράλληλα με μια  τέτοια ευκαιριακή συγκυρία απομόνωσης, θα πρέπει επίσης από ελληνικής πλευράς να υπάρχει ισχυρή πολιτική εξουσία με ξεκάθαρη εξωτερική πολιτική και ευνοϊκό προς αυτή διεθνές κλίμα (ειδικά αμερικανοβρετανικό). Σε αυτή τη περίπτωση,  ακόμη και μια αναίμακτη επανένωση είναι πολύ πιθανή δεδομένης της ορθής αξιοποίησης των καταστάσεων. Παραλληλίζοντας το Σ.Α του ΟΗΕ με τις Μεγάλες Δυνάμεις του Α’ Π.Π ίσως φανεί αναχρονιστικό αλλά παραμένει αρκετά ρεαλιστικό.  Άλλωστε, η περιφέρεια βλέπει για πολλές δεκαετίες ανακατατάξεις στα εδάφη, όπως και η διεθνής κοινότητα που παρακολουθεί και επεμβαίνει παραδοσιακά στη περιοχή.

Κατά συνέπεια, αυτό το σενάριο, όντας ιδανικό για την ελληνική και κυπριακή πλευρά, αποτελεί την βέλτιστη λύση αλλά όπως την αντιλαμβάνεται η τουρκική. είναι ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος (win-lose).

Όποια άλλη λύση προτείνεται ως win-win κατάσταση,  δε θα μπορέσει ποτέ- να ικανοποιήσει και τις 2 πλευρές. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι όποιες μορφές μιας «διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας»,  η οποία είναι ένα πολύ εύθραυστο θεωρητικό οικοδόμημα που θα οδηγήσει σε ανάλογη με το οικοδόμημα του 1960 κατάληξη ενώ παράλληλα ελλοχεύει ο κίνδυνος της πληθυσμιακής αλλοίωσης του νησιού, εκ μέρους Τουρκίας, όπως ήδη έχει διενεργήσει στη κατεχόμενη πλευρά, απειλώντας εξ’αυτού με ενσωμάτωση.

Η τουρκική στάση τα τελευταία 50 χρόνια δε πρέπει να λησμονείται από τους υποψήφιους Προέδρους και να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η τουρκική αδιαφορία για φιλελεύθερες και δίκαιες λύσεις. Η Άγκυρα πάντοτε δρούσε με υπομονή ως την επίτευξη των απώτερων στόχων σκεπτόμενη ρεαλιστικά με όρους ισχύος και όχι δικαίου.

Ανάλογα της σκοπιάς, διαφορετική είναι και η αντιμετώπιση. Όποια λύση και για τις 2 πλευρές δεν  πλησιάζει τη βέλτιστη για τη κάθε μία οπότε απορρίπτεται. Γιατί να επιλέξει η κάθε πλευρά ένα 50 % όταν μπορεί να αναμένει για να κερδίσει το 100%?  Ακόμη και ενδοτικές λύσεις έως και 60-70% είναι λιγότερο βέλτιστες. Δεδομένου ωστόσο ότι αποτελεί μια υπόθεση όπου η Τουρκία δεν είχε καν λόγο εμπλοκής πριν το ’50, και απέκτησε ποσοστό οφέλους από «ευγενική βρετανική χορηγία», η ελληνική πλευρά μετά τη μετατροπή της βέλτιστης λύσης ένωσης σε βέλτιστη λύση ανεξαρτησίας και ελληνοκυπριακής κυριαρχίας σε όλο το νησί, δεν θα έπρεπε να δείχνει ενδοτικότητα πέρα της απολύτως απαραίτητης για το σεβασμό των διεθνώς ενεργειών επίλυσης της κατάστασης ώστε να διατηρηθεί ένα καλό προφίλ συνεργασίας .

Αυτή είναι η τακτική που ακολουθείται –επιτυχώς- το τελευταίο καιρό και ειδικά κατά το Κρανς Μοντάνα οδηγώντας σε μια κατάσταση αναμονής ευκαιριών για δημιουργίας οφελών. Η τουρκική ελπίδα μιας ενδοτικής ελληνοκυπριακής ή ελληνικής κυβέρνησης, όπως έχει αποδειχτεί αλλού στο παρελθόν, έχει φέρει σημαντικά αποτελέσματα για τη τουρκική πλευρά. Το ίδιο, αν και δεν έχει συμβεί ακόμη, μπορεί να λειτουργήσει και αντίθετα. Η εσωτερική σταθερότητα είναι σημαντικότατο στοιχείο δεδομένης της έντονης πολιτικής προσωπικότητας του Τούρκου Προέδρου.

Η χρυσή τομή έγκειται στην σωστή διαχείριση των διεθνών πιέσεων για όποια λύση και προσεκτική παρακολούθηση και εξέταση των καταστάσεων στην απέναντι όχθη ώστε να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά η όποια ευκαιρία. Όποια δέσμευση ενδέχεται να εμποδίσει την βέλτιστη λύση δεν πρέπει να συνάπτεται αλλά χωρίς να γίνεται εμφανής αυτή η αρνητικότητα.

Αυτή η διαχείριση ίσως είναι ένα θετικό στοιχείο της παρούσας εξωτερικής πολιτικής, η οποία μετά από πολλά χρόνια παρουσιάζεται στιβαρή και ξεκάθαρη στις προτεραιότητες της, χωρίς παράλογη ενδοτικότητα αλλά με κλίμα συνεργασίας και θετικής προσέγγισης. Το τελευταίο στοιχείο, όπως φαίνεται, λείπει από την τουρκική πλευρά, οδηγώντας τη σε περαιτέρω διεθνή απομόνωση, εκτός των άλλων, και για το κυπριακό.

Share Button

Γιώργος Φράγκος

Ερευνητής – Κέντρο Ανατολικών Σπουδών Πάντειο Πανεπιστήμιο

Ενώ έχουν ξεσπάσει πολεμικές συγκρούσεις σε Συρία, Ιράκ και Υεμένη ο Λίβανος διατηρεί μια «εύθραυστη» ειρήνη. Μια ειρήνη που έρχονται να διαταράξουν τώρα οι ανταγωνισμοί των περιφερειακών δρώντων. Οι ραγδαίες εξελίξεις των δύο τελευταίων εβδομάδων καταδεικνύουν ότι ο Λίβανος, και ειδικότερα η Χεζμπολάχ, θα είναι ο επόμενος στόχος στην στρατηγική της Σαουδικής Αραβίας να πλήξει το Ιράν. Αν πραγματοποιηθεί αυτό το σενάριο, τότε η χώρα θα αποτελέσει άλλο ένα θέατρο των λεγόμενων proxy wars στη Μέση Ανατολή μεταξύ Ιράν-Σαουδικής Αραβίας.

Το «προεόρτια» ήταν οι αναρτήσεις του Σαουδάραβα Υπουργού Σχέσεων Κόλπου Thamer al-Sabhan στο twitter απευθυνόμενος προς την Λιβανέζικη κυβέρνηση γράφοντας τα εξής: “Απευθύνω το τιτίβισμα μου στην κυβέρνηση(του Λιβάνου) επειδή το Κόμμα του Σατανά (Χεζμπολάχ) εκπροσωπείται σε αυτή και είναι τρομοκρατικό κόμμα. Το ζήτημα δεν είναι να ανατραπεί η κυβέρνηση, αλλά μάλλον να ανατραπεί η Χεζμπολάχ. ” Επίσης πρόσθεσε: “Οι επικείμενες εξελίξεις θα είναι σίγουρα εκπληκτικές”. Λίγες μέρες αργότερα, τις αιχμηρές δηλώσεις του Υπουργού ακολούθησε η παραίτηση του Λιβανέζου Πρωθυπουργού Saad Al-Hariri στις 4 Νοεμβρίου από την Σαουδική Αραβία, στην οποία είχε μεταβεί την προηγούμενη μέρα. Η παραίτηση του ανακοινώθηκε από το σαουδαραβικό τηλεοπτικό σταθμό Al-Arabia και αναφέρθηκε σε σχέδια δολοφονίας εναντίον του, ενώ άσκησε δριμύτατη κριτική προς την Χεζμπολάχ. Ο σουνίτης πολιτικός είχε αναλάβει Πρωθυπουργός έπειτα από μεγάλη διαμάχη, την οποία είχε προκαλέσει η δολοφονία του προηγούμενου Πρωθυπουργού Rafic Al-Hariri, πατέρα του Saad. Αξίζει να σημειωθεί πως η οικογένεια Hariri έχει οικονομικά συμφέροντα στην Σαουδική Αραβία, όπου διατηρούσε μεγάλη κατασκευαστική εταιρεία. Ο χριστιανός Πρόεδρος του Λιβάνου Μισέλ Αούν δεν έχει κάνει δεκτή ακόμα την παραίτηση, πιθανότατα για να κερδίσει χρόνο προκείμενου να γίνει ομαλή διαδοχή του Al-Hariri στο πρωθυπουργικό αξίωμα.

Η εξωτερική πολιτική του Σαουδαραβικού Σουνιτικού Βασιλείου έχει υποστεί πλήγματα το τελευταίο διάστημα Αφενός απέτυχε παταγωδώς στο Ιράκ και τη Συρία διότι δεν κατάφερε να ανατρεψει τα μη φιλικά καθεστώτα των δύο χωρών, και αφετέρου στην Υεμένη και το Κατάρ έχει βρεθεί σε διπλωματικά και στρατιωτικά «αδιέξοδα» χωρίς να είναι σίγουρο ότι θα πετύχει τους σκοπούς του. Τα παραπάνω γεγονότα έχουν οδηγούν το Ριάντ σε σπασμωδικές κινήσεις προκειμένου να χτυπήσει τη Χεζμπολάχ και μέσω αυτής το Ιράν. Όμως πρέπει να ληφθεί υπόψιν ότι πιθανές κυρώσεις (πολιτικές, οικονομικές κ.α.) προς την Χεζμπολάχ, θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο προς όλη την χώρα, καθώς επίσης ο Λιβανέζικος λαός δεν θα θελήσει να γίνει ξανά εμφύλιος πόλεμος επομένως είναι πολύ πιθανόν μια τέτοια κίνηση να γυρίσει «μπούμερανγκ» προς την Σαουδική Αραβία. Τέλος, το μόνο σίγουρο είναι πως αφού ο Βασιλιάς Salman κατάφερε να παγιώσει την εξουσία του, ύστερα από τις διώξεις εναντίον άλλων φατριών του Βασιλικού Οίκου των Σαούντ, θα του είναι πλέον ευκολότερο να επικεντρωθεί με τους εξωτερικούς του αντιπάλους και πιο συγκεκριμένα το Ιράν.

Share Button

Του Μηνά Λυριστή*

Το Ισλαμικό Κράτος, διαρκώς χάνει εδάφη στη Μέση Ανατολή. Στη Συρία και το Ιράκ οι δυνάμεις του αποκρούονται και οπισθοχωρούν, και οι γραμμές τροφοδοσίας των μαχητών του κόβονται. Το Ισλαμικό Κράτος δεν κατάφερε έως τώρα να δημιουργήσει συνοχή στους πληθυσμούς που βρίσκονταν υπό την επιρροή του. Αυτό φαίνεται μέρα με τη μέρα, όπου απελευθερώνονται εδάφη και οι άνθρωποι δείχνουν το πόσο περίμεναν τη στιγμή αυτή. Δεν υπήρχε παραμονή των πληθυσμών αυτών με τη θέληση τους στα εδάφη που είχε καταλάβει το ΙΚ. Παράλληλα όμως πολλοί υποστηρικτές του ΙΚ βρέθηκαν “εκτός” της επικράτειας του. Το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: Τι θα κάνουν οι μαχητές αυτοί, και πως θα συνεχίσει να εξελίσσεται το ΙΚ;

Συνοπτικά για το πρώτο ζήτημα η απάντηση έχει δοθεί ήδη από τη δεκαετία του 1980 και την εισβολή της ΕΣΣΔ στο Αφγανιστάν. Οι μαχητές αυτοί επιστρέφουν στις εστίες τους με προοπτική είτε να συνεχίσουν ένοπλο αγώνα από εκεί, είτε να παραμείνουν ανενεργοί έως την κατάλληλη στιγμή. Και εκεί έρχεται το σοβαρότερο ζήτημα που έχει να αντιμετωπίσει η Δύση. Τι μέλλει γενέσθαι όταν επιστρέψουν στο ευρωπαϊκό έδαφος οι μαχητές που προέρχονται από ευρωπαϊκές χώρες;

Σχετικά με το ΙΚ τώρα, φανερή τα τελευταία χρόνια ήταν η ευρεία χρήση ηλεκτρονικών μέσων. Χρήση του DarkWeb, BitCoin, ηλεκτρονικό Μέσο ενημέρωσης (Amaq), μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι μερικές από τις πτυχές της ηλεκτρονικής προπαγάνδας του ΙΚ. Μπορεί στρατιωτικά να ηττηθεί, αλλά ένα “διαδικτυακό χαλιφάτο” είναι σαφώς πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Η προπαγάνδα των τζιχαντιστών συνεχίζει και θα συνεχίσει να υπάρχει, αποκρυπτογραφημένη. Είναι σίγουρο πως όσο υπάρχει υποχώρηση στο πεδίο της μάχης, θα ενταθεί η παρουσία του στο διαδίκτυο. Σε ένα “Εικονικό Χαλιφάτο”.

Είναι εύκολο να αναρωτηθούμε το γιατί. Μία παραλλαγμένη εκδοχή του ιστορικού Χαλιφάτου, υπό την οδήγηση ενός ισχυρού χαλίφη (ο Αμπού Μπακρ αλ Μπαγντάντι στην περίπτωση μας). Δημιουργείται λοιπόν μια πανίσχυρη ούμα (κοινότητα) πιστών η οποία διοικείται εξ αποστάσεως από τον χαλίφη ο οποίος χρησιμοποιεί τη Σαρία και έχοντας χώρο-σύνορα το παγκόσμιο έδαφος του διαδικτύου.

Παρότι μάλιστα υπάρχει σαφής μείωση των υλικοτεχνικών υποδομών προπαγάνδας (και λόγω της μείωσης των εδαφών του ΙΚ), δεν έχει υπάρξει τέλος στη μετάδοση “ειδήσεων” από το εικονικό πρακτορείο Amaq. Συνεχίζεται μάλιστα η ανάληψη ευθύνης σε κάθε σχεδον επίθεση που γίνεται στη Δύση, ακόμη και αν οι αρχές της κάθε χώρας-θύματος δεν κάνουν σύνδεση του συμβάντος με την ισλαμική τρομοκρατία.

Καθίσταται σαφές λοιπόν πως αγωνιωδώς προσπαθούν οι υποστηρικτές του ΙΚ να το κρατήσουν στην “επικοινωνιακή” επιφάνεια. Και αυτό συμφέρει φυσικά. Γιατί οι δυτικές κοινωνίες δεν έχουν αποβάλει τον φόβο. Και η μεγαλύτερη νίκη του ΙΚ ως τώρα είναι ίσως αυτή. Πως με κάθε επίθεση που γίνεται σε δυτικό -και όχι μόνο, έδαφος, η κοινή γνώμη θεωρεί υπαίτια οργάνωση το ΙΚ, ακόμη και αν όλα τα στοιχεία το αποκλείουν. Αυτή την επίδειξη «ήπιας» ισχύος οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε σαν Δύση. Και είναι σίγουρο πως με τη λογοκρισία και μόνο δεν θα τα καταφέρουμε.

 

 

* Ο Μηνάς Λυριστής είναι ερευνητής του Κέντρου Ανατολικών Σπουδών και μεταπτυχιακός φοιτητής στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Share Button

Η μαύρη σημαία του Ισλαμικού Κράτους αποτελεί σημείο αναφοράς τα τελευταία έτη, καθότι είναι συνυφασμένη με τους αποκεφαλισμούς, τις επιθέσεις αυτοκτονίας και εν γένει τον Τζιχάντ στη Συρία και το Ιράκ.
Η μαύρη αυτή σημαία με τα λευκά γράμματα, απεικονίζει τη Shahada . Στο άνω μέρος της σημαίας φαίνεται μια ισλαμική δήλωση-πίστη στην ενότητα του Αλλάχ και την αποδοχή του Μωάμεθ ως μοναδικού Προφήτη του. Το λευκό πλαίσιο στο κάτω μέρος, εικονίζει την υποτιθέμενη σφραγίδα του Μωάμεθ. Η σφραγίδα δείχνει σε λευκό κύκλο τη φράση ¨Ο Μωάμεθ είναι ο Προφήτης του Αλλάχ¨.

Συνέχεια ανάγνωση
Share Button

Καζαντζής Γιώργος
Ερευνητής – Κέντρο Ανατολικών Σπουδών Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η ανακήρυξη δημοψηφίσματος για την κουρδική ανεξαρτησία και την δημιουργία κουρδικού κράτους στα εδάφη του βορείου Ιράκ σηματοδότησε την αρχή μιας πολύπλοκης και πολύπλευρης διένεξης η κατάληξη της οποίας θα κρίνει το μέλλον όχι μόνο του ιρακινού κράτους αλλά της Μέσης Ανατολής ευρύτερα.
Οι Αμερικανοί πολύ σύντομα εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην κουρδική πρωτοβουλία ενώ παράλληλα Τουρκία και Ιράν λόγω της ύπαρξης έντονου κουρδικού στοιχείου στα εδάφη τους προειδοποίησαν όπως ήταν αναμενόμενο με επέμβαση εάν οι Κούρδοι προχωρούσαν σε ανεξαρτησία.

Συνέχεια ανάγνωση