για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική

Μεση Ανατολη

Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Ο Φαγέζ αλ-Σάρατζ είναι ο πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, θέση η οποία αντιστοιχεί στο αξίωμα του πρωθυπουργού και ως εκ τούτου είναι ο ηγέτης της προσωρινής κυβέρνησης που ιδρύθηκε στην Τρίπολη τον Μάρτιο του 2016 έπειτα από τη συμφωνία Skhirat. Επί του παρόντος, η κυβέρνησή Σάρατζ συμμετέχει σε μια μάχη για τον έλεγχο της Τρίπολης που ξεκίνησε στις αρχές του δεύτερου τρίμηνου του 2019, μετά την επίθεση που ξεκίνησε ο στρατηγός Χαλίφα Χαφτάρ.

Ο Σάρατζ γεννήθηκε στην Τρίπολη το 1960 και ήταν μέλος μιας πλούσιας οικογένειας με τουρκικές καταβολές. Θα μπορούσε μάλιστα να ειπωθεί ότι η δύναμη και το κύρος της οικογένειας του ήταν αξιοσημείωτες, όντας από τις σημαντικότερες σε ολόκληρη την πόλη, καθώς πολλοί από τους προγόνους του ήταν γαιοκτήμονες. Επιπλέον, ο πατέρας του μελλοντικού πρωθυπουργού της Λιβύης, μετά την ανεξαρτησία της χώρας το 1952, κατείχε αρκετά κυβερνητικά αξιώματα καθώς ήταν κοντά στον τότε βασιλιά βασιλιά Ιντρίς.

Χάρη στην κατάσταση της οικογένειάς του, ο Σάρατζ κατάφερε να σπουδάσει στο πανεπιστήμιο Αρχιτεκτονική. Αποφοίτησε το 1982 και εργάστηκε σε πολλές σημαντικές αρχιτεκτονικές εταιρείες αλλά και ως σύμβουλος σημαντικών υπουργείων. Στη δεκαετία του 1990 ο Σάρατζ ήταν επίσης μέλος πολλών επιτροπών που διορίστηκαν για την κατάρτιση μελετών πολλών δημόσιων έργων που πραγματοποιήθηκαν την εποχή του Μουαμάρ Καντάφι.

Μέχρι το 2011, το έτος της πτώσης του Καντάφι, οι πολιτικές σχέσεις του Σάρατζ με το καθεστώς αφορούσαν κυρίως τεχνικές συμβουλές σε υπουργούς και άλλα μέλη του κυβερνητικού μηχανισμού. Ο ίδιος, εισήλθε στην πολιτική αρένα μετά το τέλος της εποχής του Καντάφι όταν το όνομά του άρχισε να κυκλοφορεί ως υποψηφίου νέου ηγέτη για μια σειρά από λόγους, μεταξύ των οποίων ήταν η καλή φήμη της οικογένειάς ανάμεσα στις δομές εξουσίας που συγκρότησαν το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο στην Τρίπολη. Το 2014 εξελέγη ανεξάρτητος πολιτευτής στην Τρίπολη καταλαμβάνοντας μια από τις έδρες στο κοινοβούλιο, το οποίο, αδυνατώντας να συνεδριάσει στη Βεγγάζη, η οποία ήταν κατειλημμένη από ισλαμιστικές πολιτοφυλακές, άλλαξε έδρα, συνεδριάζοντας στην ανατολική πόλη του Τομπρούκ.

Τον Οκτώβριο του 2015, ο Σάρατζ προτάθηκε, ως πιθανός υποψήφιος για να ηγηθεί μιας νέας κυβέρνησης ικανής να θέσει τέρμα στις διαφορές μεταξύ των δυτικών και ανατολικών τμημάτων της χώρας. Μάλιστα, την υποψηφιότητα στήριξε και ο τότε ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στη Λιβύη, Μπερναντίνο Λεόν. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, η συμφωνία Skhirat δημιούργησε ένα Προεδρικό Συμβούλιο που αποτελείτο από εννέα μέλη με επικεφαλής τον Σάρατζ. Ανέλαβε επίσης τα καθήκοντα του αρχηγού κράτους και διορίστηκε για να σχηματίσει νέα κυβέρνηση εντός 30 ημερών. Εν τω μεταξύ, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναγνώρισε ομόφωνα τον Σάρατζ ως τον μοναδικό αρχηγό κράτους της Λιβύης.

Η Κυβέρνηση που συστάθηκε από τον Σάρατζ τον Ιανουάριο του 2016, ωστόσο, δεν έλαβε την εμπιστοσύνη του Κοινοβουλίου στο Τομπρούκ και η ίδια μοίρα έτυχε και στο δεύτερο εκτελεστικό όργανο που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2016. Ωστόσο, ο Σάρατζ ανέλαβε επίσημα τα καθήκοντά του στις 30 Μαρτίου ως ο νέος Λίβυος πρωθυπουργός παρόλο που δεν αναγνωρίστηκε από την περιοχή της Κυρηναϊκής. Αρχικά, τα γραφεία του βρίσκονταν για λόγους ασφαλείας εντός ναυτικής βάσης στο λιμάνι της Τρίπολης.

Μία από τις πρώτες πράξεις της κυβέρνησης Σάρατζ ήταν να ζητήσει διεθνή υποστήριξη για την απομάκρυνση του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους” από την Σίρτη. Στην πόλη γέννησης του Καντάφι, οι τζιχαντιστικές πολιτοφύλακες κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα μικρό χαλιφάτο σύμφωνα με αυτό που συνέβαινε στη Συρία και το Ιράκ. Τον Αύγουστο του 2016, ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ βομβάρδισε τη Σίρτη και άλλες περιοχές της Λιβύης που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους” μετά από αίτημα που υπέβαλε η κυβέρνηση. Η Ιταλία έχτισε επίσης ένα νοσοκομείο στη Μισράτα και ανέπτυξε 300 στρατιώτες για την επιχείρηση “Ιπποκράτης”.

Η Μισράτα ήταν ο προμαχώνας των πιο σημαντικών πολιτοφυλακών που, υποστηριζόμενοι από την αμερικανική αεροπορία, κατάφεραν εξ ονόματος της κυβέρνησης Σάρατζ να διώξουν τους ισλαμιστές από τη Σίρτη. Όπως μπορεί εύκολα να γίνει κατανοητό όμως, ο πρωθυπουργός της Λιβύης δεν είχε τις δικές του στρατιωτικές δυνάμεις με αποτέλεσμα να είναι υποχρεωμένος να βασιστεί σε μια μυριάδα πολιτοφυλακών, η πλειονότητα των οποίων ήταν από τη Μισράτα, για τον έλεγχο της περιοχής.

Ταυτόχρονα, στα ανατολικά της Λιβύης, ο στρατηγός Χαλίφα Χαφτάρ κατέκτησε ένα μεγάλο μέρος της Κυρηναϊκής, με τις δυνάμεις του να δίνουν στην πολεμική επιχείρηση το όνομα «Επιχείρηση αξιοπρέπειας».

Η αντίθεση μεταξύ του Σάρατζ που δεν έχει στρατιωτική δύναμη υπό τις διαταγές του και όντας πρακτικά ανίκανος να ελέγξει την επικράτειά του και του Χαφτάρ που αντίθετα, ένωσε τα ανατολικά της Λιβύης διώκοντας τους ισλαμιστές από τις πιο σημαντικές πόλεις και έχοντας υπό τις διαταγές του τακτικό στρατό, είναι ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν αφενός τον Εμφύλιο της Λιβύης και αφετέρου την κύρια ατζέντα της κυβέρνησης του Σάρατζ. Παρά τις συνόδους κορυφής που διεξήχθησαν τα τελευταία χρόνια στο Παρίσι, το Παλέρμο, το Αμπού Ντάμπι και το Βερολίνο, όπου συνήθως ο Χάφταρ και ο Σάρατζ προέβαιναν σε χειραψίες, ο πόλεμος στη Λιβύη έχει ενταθεί και ο δυϊσμός μεταξύ των δύο συνεχίζεται αμείωτος.

 

Εναντίον του Σάρατζ έχουν υπάρξει όμως και αρκετές κατηγορίες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Από τη μία πλευρά, κατηγορείται ότι δεν είναι σε θέση να ελέγξει το έδαφος γύρω από την πρωτεύουσα, αναγκάζοντας την κυβέρνησή του να χρησιμοποιήσει διάφορες ομάδες πολιτοφυλακών για να επιτύχει αυτό το σκοπό και αφετέρου, ότι έχει δίαυλους επικοινωνίας ή ακόμη και πως είναι μέλος, των Αδελφών Μουσουλμάνων.

Οι κατηγορίες αυτές έχουν γίνει μέρος της προπαγάνδας του Χαφτάρ για να δικαιολογήσει τις επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις του που στοχεύουν την κατάκτηση της Τρίπολης. Ο Σάρατζ, από την πλευρά του, αρνείται την ένταξη ή τη συμμετοχή στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ωστόσο την ίδια στιγμή, η κυβέρνησή του φαίνεται να υποστηρίζεται κυρίως από την Τουρκία και το Κατάρ. Με άλλα λόγια δηλαδή, τις δύο χώρες που είναι οι κύριοι χρηματοδότες των Αδελφών Μουσουλμάνων και κατ’ επέκταση μιας παν-ισλαμικής πολιτικής. Ακόμη, έχει ευρέως συζητηθεί η συμφωνία του με την Τουρκία για καθορισμό Ανεξάρτητων Οικονομικών Ζωνών, συμφωνία όμως η οποία ακριβώς επειδή η Λιβύη είναι διχοτομημένη πρακτικά και δεν υπάρχει σταθερή κυβέρνηση, δεν μπορεί να θεωρείται ορθή.

Παρά το γεγονός πως ο Σάρατζ και η κυβέρνηση του βρέθηκαν ίσως ένα βήμα πριν την καταστροφή, ειδικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2019, κατάφερε να αντέξει στη θέση του. Φαίνεται, πως μετά την ενεργή συμμετοχή της Τουρκίας η οποία παρείχε εξοπλισμό, τεχνογνωσία, και στρατιωτικούς, απολαμβάνει ένα καθεστώς σχετικής ηρεμίας. Μάλιστα, από τις αρχές του 2020 κι έπειτα, έχει επιτύχει -πάντοτε με τη συμβολή των συμμάχων του- σημαντικές επιτυχίες απέναντι στον Χάφταρ, ανακαταλαμβάνοντας σημαντικές πόλεις.

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος Διεθνών Σχέσεων και Οργανισμών από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και τελειόφοιτος μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Share Button

Του Γιώργου Φράγκου, Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων – Ερευνητής ΚΑΝΣ

Τον προηγούμενο μήνα, οι ΗΠΑ και το Ιράν έφτασαν σε υψηλά επίπεδα σύγκρουσης με αφετηρία, όχι την δολοφονία Σολεϊμάνι, αλλά την προσπάθεια του Ιράν να εκτοπίσει στρατιωτικά τις ΗΠΑ από το Ιράκ. Στη συνέχεια ακολούθησαν αλυσιδωτές αντιδράσεις με τα πλήγματα του Ιράν σε αμερικανικές βάσεις στο Ιράκ και τις εκατέρωθεν απειλές. Ενδεικτικό της τεταμένης κατάστασης είναι η κατάρριψη πολιτικού αεροσκάφους από την Ιρανική αεράμυνα, γεγονός που δείχνει πως οι αντιμαχόμενες πλευρές βρέθηκαν με «το δάχτυλο στη σκανδάλη».

Για να αντιληφθούμε καλύτερα την περιρρέουσα κατάσταση πρέπει να αναλύσουμε τη στρατηγική των δρώντων σε ευρύτερο πλαίσιο. Αυτή η ανάλυση μας οδηγεί σε μια πιο σημαντική πτυχή των αντιπαραθέσεων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Την πτυχή ότι οι τρέχουσες εντάσεις δεν αφορούν μόνο το Ιράν και τον Αραβοπερσικό Κόλπο, αλλά επικεντρώνονται στην Κίνα. Και ειδικότερα στην επιρροή της Κίνας στη Μέση Ανατολή και την ανικανότητα των ΗΠΑ να δημιουργήσουν ένα σχέδιο για το μέλλον της Ευρασίας.

Η Κίνα σχεδιάζει να καταστήσει το Ιράν σημαντικό κόμβο στο Νέο Δρόμο του Μεταξιού. Σχέδιο που δείχνει να παίρνει «σάρκα και οστά» μετά την επαναφορά των κυρώσεων από τις ΗΠΑ. Το Ιράν εφόσον καταφέρει να διατηρήσει και να σταθεροποιήσει τον «Σιιτικό Άξονα» θα αποκτήσει ένα πεδίο επιρροής και προβολής ισχύος που θα εκτείνεται από τον Ινδικό Ωκεανό έως την Ανατολική Μεσόγειο και από την Κασπία έως τον Αραβοπερσικό Κόλπο. Αυτό το πεδίο συμπεριλαμβάνει και σημαντικά περάσματα όπως η Διώρυγα του Σουέζ και τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία μπορούν να μετατραπούν σε choke points. Ένα ισχυρό Ιράν σε περιφερειακό επίπεδο, συνυπολογίζοντας την πολύ σημαντική γεωστρατηγική του θέση, θα αποτελούσε, δυνητικά, τον καταλύτη στα κινεζικά σχέδια για τη Μέση Ανατολή.

Αυτό είναι μια εξέλιξη που αντιλαμβάνονται οι ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, το ίδιο το Ιράν αποτελεί έναν περιφερειακό αντίπαλο για τις ΗΠΑ και των συμμάχων τους στη Μέση Ανατολή. Στην προσπάθεια να αντιμετωπίσουν αυτό την εξέλιξη «πολιορκούν» το Ιράν με μια σειρά από οικονομικές κυρώσεις, δολοφονίες ανώτερων αξιωματικών, κυβερνοεπιθέσεις, αποσταθεροποιώντας κομμάτια του «Σιιτικού Άξονα» και με επικοινωνιακές εκστρατείες για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εσωτερικό της χώρας. Ωστόσο, η ηγεσία της χώρας έχει μια στέρεη εξουσία με λαϊκή βάση. Επιπλέον, οι θεσμοί του καθεστώτος έχουν ισχυρές δομές και μακροχρόνιες παραδόσεις που δεν μπορούν να εξαλειφθούν εύκολα.

Στους γεωστρατηγικούς ανταγωνισμούς της ευρύτερης Μέσης Ανατολής δεν δραστηριοποιείται μόνο η Κίνα. Η Ινδία, σε συνεργασία με το Ιράν, προσπαθεί να συνδέσει το νοτιοανατολικό Ιράν με την πλούσια σε ενεργειακά κοιτάσματα Κεντρική Ασία. Παράλληλα, η Κίνα με το Πακιστάν ανταγωνίζονται την Ινδία δημιουργώντας μια πολυεπίπεδη συνεργασία μεταξύ τους.

Από αυτές τις εξελίξεις γίνεται αντιληπτό πως η Κίνα ακολουθεί μια ευρύτερη στρατηγική αντιλαμβανόμενη τις γεωγραφικές και πολιτισμικές δικλίδες. Από την άλλη, οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στο δέντρο και δεν παρατηρούν το δάσος. Έχουν μια κοντόφθαλμη στρατηγική που έχεις ως επίκεντρο μόνο το Ιράν και τον Αραβοπερσικό Κόλπο, χωρίς να λαμβάνουν υπ’ όψιν τους ευρύτερους ανταγωνισμούς και συμμαχίες, ή τουλάχιστον τους ερμηνεύουν ως μη αλληλένδετους. Άλλωστε, τα στρατηγικά λάθη των ΗΠΑ σε βάθος χρόνου και χώρου έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην δημιουργία αυτής της περιρρέουσας κατάστασης. Επίσης, οι ΗΠΑ δεν αποδέχονται τη μετάβαση σε ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα όπου πλέον δεν θα μπορούν να συνομιλούν πάντα με προνομιακούς όρους.

Το Ιράν θα βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής και των εμπορικών ανταγωνισμών του 21ου αιώνα. Κυριαρχεί στις εμπορικές οδούς της Κεντρικής Ασίας νότια της Κασπίας, ενώ βρίσκεται στο σημείο σύνδεσης των ενεργειακών κοιτασμάτων της Δυτικής Ασίας με την υπόλοιπη ήπειρο. Το Ιράν είναι «το κλειδί» για τα σχέδια της Κίνας στην Ευρασία, ακριβώς όπως τα σχέδια της Κίνας είναι «το κλειδί» για το μέλλον της Ευρασίας.

Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Ο Χαλίφα Χαφτάρ, πρώην στρατηγός που έχει αυτοανακηρυχτεί σε Στρατάρχη, αποτελεί έναν από σημαντικότερους δρώντες του Λιβυκού Εμφυλίου. Ο ίδιος, δεν αναγνωρίζει την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) και κατά συνέπεια τη νομιμότητά της. Κατά τη γνώμη του, όσοι κυβερνούν την Τρίπολη είναι πολιτοφυλακές και τρομοκράτες. Πιστεύει μόνο σε μια στρατιωτική λύση και δεν είναι πεπεισμένος να εγκαταλείψει τον πόλεμο. Ως εκ τούτου, δεν αναγνωρίζει την ειρηνευτική διαδικασία ή μια πολιτική λύση.. Ο κύριος στόχος του είναι να καταλάβει την Τρίπολη και να την «απελευθερώσει», ανατρέποντας τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση του GNA, προτού ιδρύσει τη δική του στρατιωτική κυβέρνηση που θα ελέγχει όλη τη Λιβύη. Συνέχεια ανάγνωση

Όσο ο Χαφτάρ συνεχίζει τον πόλεμο, αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο μιας παράδοξης ήτ-τας, παρότι ελέγχει περισσότερα από τα 6/8 της Λιβύης αυτή τη στιγμή. Πιθανώς, η κα-τάληψη της Τρίπολης να είναι μια αποστολή αυτοκτονίας, καθώς δεν φαίνεται να έχει τη δύναμη να καταλάβει την πόλη σε αυτή τη συγκυρία. Αυτή είναι η παγίδα στην οποία έχει πέσει και από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει εξαιτίας της εγγενούς αντίφασης της στρατιωτικής του στρατηγικής. Ακόμη και μια κατάπαυση του πυρός θα σήμαινε ήττα γι’ αυτόν αν σκεφτεί κανείς πόσο σημαντική σε πολιτικό, στρατιωτικό και επικοινωνιακό επίπεδο αποτελεί η κατάληψη της Λιβυκής πρωτεύουσας.

Η στρατιωτική του ισχύς περιλαμβάνει τα απομεινάρια του στρατού του Καντάφι, που όμως δεν είχε πραγματική παρουσία από τις αρχές της δεκαετίας του ’80, τις διάφορες ομάδες φυλών που τον στηρίζουν αλλά και τις πολιτοφυλακές που συνδέονται με προ-σωπικά συμφέροντα και απληστία για χρήμα και επιρροή. Ο Χαφτάρ λειτουργεί όμως ως Δούρειος ίππος για τα συμφέροντα των ΗΑΕ, της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας και άλλων χωρών που ενδιαφέρονται να πάρουν μερίδιο στην πλούσια σε πετρέλαιο, Λιβύη. Όμως ο στρατηγός, έχει αποδείξει την ανικανότητά του στο ρόλο αυτό. Δεν κατάφερε να επιτύχει τις προσδοκίες των υποστηρικτών του, ούτε ολοκλήρωσε τα στρατιωτικά και γεωπολιτικά σχέδια που οι περιφερειακές και διεθνείς δυνάμεις οριοθέτησαν.

Ο αρχηγός του GNA στην Τρίπολη, Φαγέζ αλ-Σάρατζ, είχε πολλές συναντήσεις με τον Χαφτάρ, ήδη από το 2015. Πέρυσι, ο Σάρατζ ήταν τελικά πεπεισμένος ότι ο αντίπαλός του δεν σέβεται τις συμφωνίες και τις συνθήκες. Πράγματι, ο “Στρατάρχης” και οι σύμ-βουλοι του δήλωσαν, πολλές φορές, ότι δεν αναζητούν πολιτική λύση και συμφωνούν σε μια ειρηνευτική συμφωνία. Αυτή ήταν μια καταφανής πρόκληση, η οποία παραλύει τη Λιβύη. Πολλοί αναλυτές και παρατηρητές ερμηνεύουν την κατάσταση ως ένα μα-κροπρόθεσμο σχέδιο για να εξαντληθούν οι στρατιωτικές δυνάμεις που είναι πιστές στο GNA και να επιτρέψουν στον Χαφτάρ να εισέλθει στην Τρίπολη και να αναλάβει την εξουσία. Παρά την απερισκεψία του, την απόρριψη ειρηνικών λύσεων και την άρνηση της πολιτικής διαδικασίας, ενισχύεται καθημερινά και λαμβάνει περισσότερη πολιτική, στρατιωτική και υλικοτεχνική στήριξη. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί μόνο από την ιδέα της «δημιουργίας ενός νέου Μουαμάρ Καντάφι» στον οποίο μπορεί να παραδοθεί η Λιβύη.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παρέμβαση της Τουρκίας στα τέλη του 2019 έχει μπερδέψει τις λοιπές διεθνείς δυνάμεις φέρνοντας κάποια ισορροπία στην περιοχή. Οι Ευρωπαίοι, που δεν είναι ικανοποιημένοι με την εμφάνιση της Τουρκίας στη σκηνή, έσπευσαν στο Βερολίνο στις 19 και 20 Ιανουαρίου να αναλάβουν την πρωτοβουλία για την ειρήνη στη Λιβύη. Η κατάπαυση του πυρός που η Άγκυρα και η Μόσχα είχαν αποφασίσει προηγουμένως, απορρίφθηκε από τον Χαφτάρ και τους συμμάχους του, οι οποίοι επέμειναν ότι η λύση θα ερχόταν με τα όπλα και ότι η συμμετοχή τους στις διεθνείς συ-ναντήσεις ήταν μόνο τυπική.

Τι θα συμβεί τώρα όμως, τώρα που οι δυνάμεις του Χαφτάρ βρίσκονται στα προάστια της Τρίπολης και της Μισράτα με υποστήριξη αέρος και εδάφους από τους συμμάχους τους; Είναι σαφές ότι είναι αποφασισμένος να αγωνιστεί μέχρι τέλους για να καταλάβει την πρωτεύουσα, ανεξάρτητα από το κόστος. Οι δυνάμεις στα δυτικά της Λιβύης έχουν τη θέληση να υπερασπιστούν την Τρίπολη, όχι όμως χωρίς την προμήθεια οπλισμού και εμπειρογνωμόνων που παρέχει η Τουρκία. Η υποστήριξη αυτή είναι καθοριστική.

Η κυβέρνηση του GNA πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν. Πρέπει να επανεξετάσει το χειρισμό της μάχης, καθώς είναι μια “κυβέρνηση πολέμου” η οποία α-παιτεί μια στρατιωτική διοίκηση να αντιμετωπίσει τα γεγονότα και τις εξελίξεις στο πεδίο της μάχης. Το GNA χρειάζεται έναν αρμόδιο υπουργό Άμυνας και στρατιωτικό προσωπικό με εμπειρία για να ενώσει τις διαφορετικές πολιτοφυλακές σε μια ενιαία στρατιωτική ομπρέλα. Στην ανατολική Λιβύη, ο Χαφτάρ πάλεψε για σχεδόν τέσσερα χρόνια πριν οι αντίπαλοι του ηττηθούν και καταλάβει τις πόλεις τους. Σήμερα, διατηρεί τον έλεγχο μέσω του τρόμου, του εκφοβισμού και της σιδερένιας πυγμής. Εάν καταφέρει να εισέλθει στην Τρίπολη νικητής, θα την κυβερνήσει παρομοίως. Χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο καταπιεσμένος λαός της Λιβύης. Και το ερώτημα στην περίπτωση που το σενάριο αυτό επαληθευτεί είναι σαφές: Τι θα συμβεί όταν ο ίδιος δεν θα βρίσκεται πια στη ζωή;

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος Διεθνών Σχέσεων και Οργανισμών από το Πανε-πιστήμιο Αιγαίου και τελειόφοιτος μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Share Button

 Φάνης Παπακωστίδης

Η κατάσταση στην περιοχή του Ιντλίμπ

Υπό ανηλεή βομβαρδισμό βρίσκεται η περιοχή του Ιντλίμπ τις τελευταίες ημέρες ενώ υπάρχουν συνεχείς μετακινήσεις των κυβερνητικών στρατευμάτων προς την εμπόλεμη ζώνη. Τοπικές πηγές αναφέρουν προετοιμασίες για μεγάλη επίθεση του συριακού στρατού με στόχο την κατάληψη των κύριων οδών Μ4 & Μ5 που συνδέουν το Χαλέπι με τη Δαμασκό και την Λαττάκεια στη μεσογειακή ακτή με βάση τα συμφωνηθέντα στην Αστάνα.[i] Ουσιαστικά πρόκειται για την ολοκλήρωση της επιχείρησης κατάληψης της περιοχής από τις δυνάμεις του προέδρου Άσαντ, αφού οι συγκεκριμένοι οδικοί άξονες διέρχονται από το κέντρο της βορειοδυτικής επαρχίας και απέχουν μερικές δεκάδες χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα. Οι συνεχείς βομβαρδισμοί από την συριακή και ρωσική πολεμική αεροπορία έχουν προκαλέσει κύματα προσφύγων προς την κατεύθυνση των συνόρων καθώς ο κάτοικοι προσπαθούν να ξεφύγουν από τις πολεμικές επιχειρήσεις.

Συνέχεια ανάγνωση

Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι στην εν λόγω περιοχή, που αποτελεί το τελευταίο προπύργιο της συριακής αντιπολίτευσης, βρίσκονται εγκλωβισμένοι και εκτοπισμένοι πάνω από 700 χιλ. άνθρωποι καθώς  αποτέλεσε τον τόπο συγκέντρωσης των αντικαθεστωτικών και τζιχαντιστών ανταρτών και των οικογενειών τους, έπειτα από τις περίφημες “συμφωνίες ειρήνευσης” με την κυβέρνηση.[ii] Σε αρκετές από αυτές τις συμφωνίες παρέχονταν η δυνατότητα σε περικυκλωμένους αντάρτες από άλλα πεδία μαχών της χώρας (π.χ Νταράα στο νότο ή Ντούμα γύρω από τη Δαμασκό), να εγκαταλείψουν την περιοχή τους και να μεταφερθούν μαζί με τις οικογένειές τους στο Ιντλίμπ. Με τον τρόπο αυτό η κυβέρνηση εξασφάλιζε την εκκαθάριση των περιοχών από αντικυβερνητικές δυνάμεις και περιόριζε τις απώλειες που απαιτούσε η εξάλειψη των θυλάκων αντίστασης. Για τους ηττημένους αντάρτες μια τέτοια συμφωνία έδινε μία τελευταία ευκαιρία σε αυτούς και τις οικογένειές τους να αποφύγουν το θάνατο ή τα πιθανά αντίποινα.

Η επιχείρηση για την ολοκληρωτική κατάληψη του Ιντλίμπ, καθυστέρησε λόγω των ραγδαίων εξελίξεων που υπήρξαν το προηγούμενο χρονικό διάστημα στην βορειοανατολική Συρία, με την αποχώρηση των δυνάμεων των ΗΠΑ[iii] από τα τουρκοσυριακά σύνορα και την δημιουργία ζώνης ασφαλείας εκ μέρους των τουρκικών δυνάμεων σε μέρος αυτών, με την σύμφωνη γνώμη και συμμετοχή της Ρωσίας. Ακολούθησε η προσέγγιση της ηγεσίας των Κούρδων της Συρίας αλλά και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), με την Μόσχα και την Δαμασκό προ του κινδύνου των τουρκικών ή  φιλικά προσκείμενων σε αυτή στρατευμάτων. Παρά την παραμονή δυνάμεων των ΗΠΑ στις περιοχές ανατολικά του Ευφράτη και κοντά στα ιρακινά σύνορα, όπου βρίσκονται και τα συριακά πετρελαϊκά πεδία, η μεγάλη πλειοψηφία των κούρδων της Συρίας κατοικεί εκτός των εν λόγω περιοχών και βρίσκονται υπό την προστασία των συριακών και ρωσικών στρατευμάτων.

Οι παραπάνω εξελίξεις οδήγησαν σε αναδιάταξη τις κυβερνητικές δυνάμεις και ανέβαλλαν τις επιχειρήσεις στο Ιντλίμπ, μέχρι την σταθεροποίηση της κατάστασης. Υπήρξαν μικρότερης εμβέλειας δράσεις στο μέτωπο, με τον συριακό στρατό να προωθείται σε περιοχές νότια-νοτιοανατολικά της επαρχίας, (στην περιοχή του Καν Σεϊχούν και προς την κατεύθυνση του Μααράτ αλ Νουμάν) σφίγγοντας ακόμα περισσότερο τον κλοιό και ακυρώνοντας ουσιαστικά οποιαδήποτε αντίδραση εκ μέρους των ανταρτών, κυρίως εναντίον μεγάλων αστικών κέντρων στο νότο όπως η Χάμα.[iv]

Επόμενη φάση της επιχείρησης θα στοχεύει σε εκκαθάριση των προαστίων του Χαλεπίου και την προώθηση των κυβερνητικών στρατευμάτων σε απόσταση αναπνοής από την ομώνυμη πρωτεύουσα της  επαρχίας Ιντλίμπ, καθιστώντας κάθε αντίσταση δύσκολη αφού θα δημιουργηθούν ασφυκτικές οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες για τον πληθυσμό.[v] Ήδη στα σύνορα με την Τουρκία έχουν συγκεντρωθεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες από τις περιοχές των πολεμικών επιχειρήσεων, με τις συνθήκες διαβίωσης να είναι άθλιες.[vi]Ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε πως κυρίαρχες στο στρατόπεδο των ανταρτών, είναι οι τζιχαντιστικές ομάδες με κυριότερη την Χαγιάτ Ταχρίρ Αλ Σαμ (HTS) οι οποίες δηλώνουν πως θα συνεχίσουν τον πόλεμο μέχρι τέλους.

Από την Συρία στη Λιβύη

    Την ίδια στιγμή αξιοπρόσεκτη είναι η συμπεριφορά της Τουρκίας, η οποία έχει αποστασιοποιηθεί μεν από τις τζιχαντιστικές οργανώσεις, αλλά έχει “υφάνει” ένα δίκτυο φιλικά προσκείμενων ομάδων που δραστηριοποιούνται υπό την σκεπή του λεγόμενου “Συριακού Εθνικού Στρατου” (SNA). Στην περιοχή του Ιντλίμπ οι τζιχαντιστές κυριαρχούν αλλά στα υπόλοιπα συριακά εδάφη που ελέγχει η Τουρκία (Αφρίν, Αλ Μπαμπ και η ζώνη του Τελ Αμπιγιάντ), το πάνω χέρι έχουν οι “δικές” της ομάδες. Με τον τρόπο αυτό η Άγκυρα χρησιμοποιεί ως proxy αυτές τις ένοπλες δυνάμεις, περιορίζοντας τις απώλειες του τακτικού στρατού και του αντίστοιχου πολιτικού και κοινωνικού κόστους, ενώ παράλληλα αποποιείται οποιεσδήποτε φρικαλεότητες προκαλέσουν. Η συνεχής πίεση που ασκείται από τον κυβερνητικό στρατό στο Ιντλίμπ και οι επικείμενες νέες επιχειρήσεις, δημιουργούν μια μεγάλη δεξαμενη απελπισμένων ανταρτών οι οποίοι χρησμοποιούνται καταλλήλως από την Τουρκία.

Εγκλωβισμένοι καθώς είναι, έχουν την επιλογή να πολεμήσουν σε άλλο θέατρο επιχειρήσεων εκτός της Συρίας και συγκεκριμένα στη Λιβύη, έχοντας σαφώς καλύτερες αποδοχές και με την υπόσχεση απόκτησης της τουρκικής υπηκοότητας.[vii]Τα οφέλη από την χρήση μισθοφόρων εκ μέρους της Τουρκίας είναι τέτοια, που ώθησαν τον στρατιωτικό σύμβουλο του προέδρου Ερντογάν, Αντνάν Τανριβενρτί (Adnan Tanriverdi), να προτείνει την ίδρυση ιδιωτικής εταιρίας μισθοφόρων, αντίστοιχης της αμερικανικής Blackwater και της ρωσικής Wagner.[viii] Παρά την παραίτηση του λίγο μετά τις σχετικές δηλώσεις , οι εντυπώσεις από την συγκεκριμένη δήλωση παρέμειναν.[ix]

Αντίστοιχα στη Λιβύη η προώθηση των δυνάμεων του στρατάρχη Χάφταρ, επικεφαλής της κυβέρνησης της Βεγγάζης, οδήγησε την κυβέρνηση της Τρίπολης στην εσπευσμένη σύσταση συμμαχίας με την Άγκυρα,[x] γεγονός που προκάλεσε την εμφάνιση των πρώτων σύριων πολεμιστών στο λιβυκό έδαφος.[xi] Η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας στην δήλωση του προέδρου Ερντογάν για αποστολή στρατευμάτων στην λιβυκή πρωτεύουσα,[xii] αυξάνουν τις πιθανότητες για την ενίσχυση του ρεύματος μεταφοράς τουρκικών proxy από το Ιντλίμπ στις ακτές της βόρειας Αφρικής. Αυτό διότι η Άγκυρα δεν θα ρισκάρει την μαζική αποστολή τουρκικών στρατευμάτων στη βορειοαφρικανική χώρα, αλλά όπως και στην περίπτωση της Συρίας, θα χρησιμοποιήσει μισθοφόρους ως proxy έχοντας τον εξοπλισμό, την εκπαίδευση και την εποπτεία τους υπό τον έλεγχο της.[xiii]

Οι αντισυσπειρώσεις

    Οι τουρκικές ενέργειες στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, έχουν θορυβήσει πολλούς παίκτες της περιοχής, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σ.Αραβία, η οποία παρασκηνιακά, εντείνει την προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων με τη Δαμασκό καθώς τους ενώνει η κοινή έχθρα προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και η ανάγκη αντιμετώπισης των “νεο-Οθωμανικών” επιδιώξεων της Τουρκίας όπως αυτές εκδηλώνονται στη Συρία, στο Κατάρ και τη Λιβύη.[xiv] Μια τέτοια προσέγγιση θα απέκοπτε σημαντικό αριθμό ένοπλων τζιχαντιστών από την στρατολόγησή τους εκ μέρους της Άγκυρας και θα διασπούσε το φιλοτουρκικό αντιπολιτευτικό μέτωπο, ενώ θα άνοιγε τον δρόμο για την συμμετοχή χωρών του Περσικού Κόλπου στην ανοικοδόμηση της κατεστραμένης από τον πόλεμο χώρας. Στην κινητικότητα αυτή θα μπορούσαμε να εντάξουμε και τις πρόσφατα αυξημένες ελληνο-σαουδικές επαφές[xv] αφού στις συμφωνίες μεταξύ Αγκυρας και Τρίπολης, περιλαμβάνεται μνημόνιο διαμοιρασμού των θαλασσίων οικονομικών ζωνών των δύο χωρών, εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων εφόσον δεν λαμβάνεται υπόψη η επίδραση των ελληνικών νησιών.[xvi] Να τονίσουμε εδώ την μεγάλη βελτίωση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ[xvii] , την πρόσφατη υπογραφή συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας , Κύπρου και Ισραήλ για την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού East Med[xviii] και τον για πρώτη φορά εκ μέρους του Ισραήλ, χαρακτηρισμό των πολιτικών της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή ως προκλητικών, τονίζοντας την σχέση του προέδρου Ερντογάν με την Μουσουλμανική Αδελφότητα.[xix] Εάν δε στο παζλ, προσθέσουμε και την Αίγυπτο η οποία τάσσεται ανοιχτά κατά της Τρίπολης στην Λιβύη, ο πρόεδρος της Αλ Σίσι, είναι δηλωμένος εχθρός των Αδελφών Μουσουλμάνων και η χώρα του συνεργάζεται με την Ελλάδα,  την Κύπρο και το Ισραήλ για την εκμετάλλευση των ενεργειακών κοιτασμάτων της αν. Μεσογείου,[xx]τότε θα έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των συσχετισμών στην περιοχή.

Προφανώς, κάποιες από τις παραπάνω συνεργασίες, έχουν σαφή αντι-ιρανικό χαρακτήρα (π.χ. Σ.Αραβία-Ισραήλ), χωρίς όμως αυτό να ακυρώνει τη σημασία τους για την στάση τους έναντι των τουρκικών επιδιώξεων.

Με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία πανταχού παρούσες ή φαινομενικά απούσες , παρατηρούμε πως η τζιχαντιστική ασθένεια κάνει μεταστάσεις, εφόσον γίνεται εργαλείο στα χέρια των αντίπαλων δυνάμεων, αδιαφορώντας για τον όλεθρο που προκαλεί.

 

[i]      https://syriadirect.org/news/syria%E2%80%99s-strategic-highways-open-interests-converge-with-no-clear-strategy/

[ii]     https://news.un.org/en/story/2020/01/1054871

[iii]    https://www.theguardian.com/world/2019/oct/09/turkey-syria-attack-latest-news-kurds-trump

[iv]    https://www.aljazeera.com/news/2019/08/syria-war-armed-rebels-withdraw-idlib-khan-shaikhoun-190820063255105.html

[v]     https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-begins-offensive-in-western-aleppo-video/

[vi]    https://www.aljazeera.com/news/2019/12/tens-thousands-flee-syrian-forces-continue-idlib-advance-191222183301011.html

[vii]    https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/01/turkey-syria-libya-enticement-divides-syrian-rebels.html

[viii]   http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2019/12/29/Turkey-s-top-military-advisor-proposes-mercenary-force-.html

[ix]    https://ahvalnews.com/turkey-politics/military-adviser-turkeys-erdogan-resigns-after-mahdi-remarks

[x]     https://foreignpolicy.com/2019/12/23/turkey-libya-alliance-aggressive-mideterranean/

[xi]    https://www.theguardian.com/world/2020/jan/15/exclusive-2000-syrian-troops-deployed-to-libya-to-support-regime

[xii]    https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/72546/libya-statement-spokesperson-increased-tension_en

[xiii]   https://www.nybooks.com/daily/2020/01/23/among-the-syrian-militiamen-of-turkeys-intervention-in-libya/

[xiv]   https://syrianobserver.com/EN/commentary/55596/saudi-arabia-heads-towards-damascus.html

[xv]    https://balkaneu.com/dendias-greece-saudi-arabia-relations-have-gained-momentum/

[xvi]   https://www.theguardian.com/world/2019/dec/06/greece-expels-libyan-ambassador-row-maritime-boundaries

[xvii]  https://www.capital.gr/diethni/3407088/israil-i-kubernisi-epitrepei-gia-proti-fora-stous-polites-tis-xoras-na-taxideuoun-sti-saoudiki-arabia

[xviii]  https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/01/israel-turkey-greece-cyprus-benjamin-netanyahu-natural-gas.html

[xix]   https://www.timesofisrael.com/in-first-turkey-included-as-threat-in-idfs-annual-intel-assessment/

[xx]    https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/01/israel-egypt-yuval-steinitz-natural-gas-leviathan-sea.html

Share Button

Του Γιώργου Φράγκου, Υποψήφιος Διδάκτορας – Ερευνητής ΚΑΝΣ.

Το Ιράν, από το 1979 και έπειτα, αποτελεί στρατηγικό αντίπαλο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Μέχρι σήμερα ο συνασπισμός ΗΠΑ-Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας είναι κοινωνός αυτής της θέσης και την αναπαράγει σταθερά. Όμως οι προσπάθειες του συνασπισμού για απομόνωση του Ιράν σε Συρία και Υεμένη απέτυχαν, ενώ ούτε οι οικονομικές κυρώσεις αποδίδουν τους προσδοκώμενους καρπούς. Αφού λοιπόν απέτυχαν σε αυτές τις προσπάθειες, προσπαθούν να πλήξουν το Ιράν μέσω μιας φιλικά διακείμενης χώρας προς αυτό και μέρος του περίφημου «Σιιτικού Άξονα», το Ιράκ.

Τους τελευταίους μήνες λαμβάνουν χώρα αναταραχές στο Ιράκ. Αρχικά οι διαδηλώσεις είχαν δίκαια αιτήματα του λαού, τα οποία πηγάζουν από εσωτερικά προβλήματα όπως η διαφθορά και το αναποτελεσματικό, πλέον, πολιτικό σύστημα των ποσοστώσεων. Όμως, αυτές οι νόμιμες διαμαρτυρίες χρησιμοποιούνται από εξωτερικούς δρώντες με την προοπτική να εξελιχθούν σε πραξικόπημα. Αυτές οι προσπάθειες έχουν σαν τον απώτερο σκοπό να πλήξουν τις Hashd al Shaabi, μια οργάνωση η οποία υποστηρίζεται από το Ιράν και την κυβέρνηση της χώρας. Συνέχεια ανάγνωση

Κατά την διάρκεια των διαδηλώσεων υπήρχαν αναφορές για ελεύθερους σκοπευτές ακροβολισμένους σε ταράτσες, οι οποίοι πυροβολούσαν αδιακρίτως προς τους διαδηλωτές αλλά και τις δυνάμεις καταστολής. Μια αναδρομή στην ιστορία θα μας θυμίσει πως παρόμοιες τακτικές είχαν συμβεί και στο πραξικόπημα εναντίον του Τσάβες, στη Βενεζουέλα το 2002. Αρκετοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης στο Ιράκ έχουν αναφερθεί, αρκετό καιρό πριν το ξέσπασμα των αναταραχών, σε προσπάθειες υποκίνησης εξέγερσης εναντίον της κυβέρνησης και στην ύπαρξη πολλών συνεργατών των ΗΠΑ στο Ιράκ. Αυτό ίσως να εξηγεί και την κίνηση της ιρακινής κυβέρνησης να καθαιρέσει τον δημοφιλή αξιωματικό Abdul Wahab Al-Saadi (υποστηρίζεται πως διατηρεί στενές σχέσεις με τον στρατό των ΗΠΑ) από τη θέση του ως διοικητή των Ιρακινών Αντιτρομοκρατικών Δυνάμεων (ICTS) χωρίς αιτιολόγηση.

Επίσης, παρατηρείται μεγάλη έξωθεν επιρροή και στο συντονισμό των διαδηλώσεων μέσω social media. Αναλυτές, όπως ο Δρ. Marc Owen Jones, υπολογίζουν πως στις εκστρατείες επιρροής στα social media (κυρίως μέσω Twitter) περίπου το 20% των λογαριασμών πιθανότατα είναι ψεύτικοι. Πολλοί από αυτούς του λογαριασμούς δημιουργήθηκαν μόλις στις αρχές Οκτωβρίου, δεν έχουν καθόλου δεδομένα θέσης και δημιουργήθηκαν ή/και χρησιμοποιούνται από iPhones (ένα μοντέλο κινητού τηλεφώνου που οι αναλυτές αμφιβάλλουν κατά πόσο είναι δημοφιλές στους μέσους Ιρακινούς πολίτες).

Παράλληλα η κατάσταση είναι τεταμένη και στα δυτικά της χώρας και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή Anbar. Η εν λόγω περιοχή έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για τη πρόσβαση στη Συρία και την διατήρηση του Σιιτικού Άξονα. Ελέγχεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από στρατιωτικές ομάδες σιιτών φίλα προσκείμενων στο Ιράν, οι οποίες αποτελούν την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη στην περιοχή. Στην Anbar υπάρχουν και δυνάμεις των ΗΠΑ με 5000 στρατιώτες σε δύο βάσεις, οι οποίες είναι οι μόνες που μπορούν αντιπαραταχθούν στις σιιτικές ομάδες. Παράλληλα η ισραηλινή αεροπορία χτυπάει συνεχώς θέσεις των σιιτικών στρατιωτικών ομάδων, γεγονός που έχει δημιουργήσει ένταση στην περιοχή και μια ακόμα μεγαλύτερη προσπάθεια επιβολής αυτών των ομάδων. Την ίδια στιγμή αμερικανικές πηγές αναφέρουν πως το Ιράν διοχετεύει βαλλιστικούς πυραύλους μικρής εμβέλειας στο Ιράκ προκειμένου να ισχυροποιήσει την θέση του.

Μένει να δούμε κατά πόσο θα είναι πετυχημένη η προσπάθεια του αντί-ιρανικού συνασπισμού να επιφέρει πλήγμα στο Ιράν μέσω μιας αλλαγής καθεστώτος στο Ιράκ ή αν θα αποτύχει για μια ακόμη φορά. Το μόνο σίγουρο είναι πως δεν πρόκειται να σταματήσει η προσπάθεια περιορισμού του Ιράν, καθώς εκτός από το Ιράκ παρόμοια γεγονότα παρουσιάζονται και στον Λίβανο. Μην ξεχνάμε όμως, πως η αντίστοιχη προσπάθεια στη Συρία, ασχέτως τελικής έκβασης, είχε σαν αποτέλεσμα ένα μακροχρόνιο και αιματηρό εμφύλιο πόλεμο.

1 2 3 66