για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική

ΝΑ Ευρωπη – Ρωσια

Share Button

Γαλάνη Δέσποινα – Δανάη

Η διαμάχη στην Ουκρανία, ανάμεσα στο κεντρικό κράτος και την περιφέρεια Donbass, στην οποία οι αποσχιστές επιδιώκουν αποκοπή και ίδρυση νέου ανεξάρτητου κράτους, μετράει 6 χρόνια πλέον και περίπου 13.000 νεκρούς. Η ιδιαίτερη “ταυτότητα” της περιοχής – μεγάλο ποσοστό ρωσόφωνου πληθυσμού, επιθυμία μη ένταξης σε δυτικούς οργανισμούς, πλούσια εδάφη σε άνθρακα που έχουν οδηγήσει σε ραγδαία οικονομική ανάπτυξη ιδιαίτερα κατά τον 20ό αιώνα – καθιστά την ένταξή της στο ουκρανικό κράτος δύσκολη. Αν και η ένταση του κινήματος είναι άνευ προηγουμένου, η περιφέρεια έχει και στο παρελθόν εκδηλώσει ήπιες αποσχιστικές τάσεις. Συνέχεια ανάγνωση

Ιστορική Αναδρομή

Η περιφέρεια του Donbass υπάγεται στο ουκρανικό κράτος από το 1991, όπου με δημοψήφισμα επέλεξε να μείνει με την Ουκρανία, καθώς οι κάτοικοι της περιοχής δεν είχαν ξεχάσει πως ο Λένιν δεν τους άφησε να ανεξαρτητοποιηθούν. Η ξεχωριστή ταυτότητα της περιφέρειας από την Ουκρανία φαίνεται στο γεγονός ότι ζώνη ώρας τους παρέμεινε αυτή της Μόσχας και όχι της Ουκρανίας, για δύο ακόμη χρόνια μετά την ανεξαρτησία της. Η αντίληψη της περιφέρειας ότι είναι διαφορετική από το υπόλοιπο κράτος, έγινε αντιληπτή και στο συμβουλευτικό δημοψήφισμα του 1994 στις περιοχές Ντόνετσκ και Λούγκανσκ, με τα ζητήματα που ετίθεντο να είναι:

  • να καθιερωθεί η ρωσική γλώσσα ως επίσημη γλώσσα στην περιφέρεια, παράλληλα με την ουκρανική,
  • να καθιερωθεί η ρωσική ως επίσημη γλώσσα στη διοίκηση,
  • η Ουκρανία να ομοσπονδιοποιηθεί,
  • η Ουκρανία να έχει στενότερη σχέση με την Κοινοπολιτεία των Ανεξάρτητων Κρατών.

Αν και το 90% του πληθυσμού τάχτηκε υπέρ, το σχέδιο δεν εφαρμόστηκε, με αποτέλεσμα να τονωθεί η επιθυμία αυτονομίας αφού η κυβέρνηση δεν σεβάστηκε την επιθυμία της περιφέρειας. Για τον κατευνασμό, το κεντρικό κράτος προχώρησε σε παραχώρηση ευνοϊκών οικονομικών ρυθμίσεων, που τόνωσαν την οικονομία της περιοχής, κατευνάζοντας επιτυχώς το κίνημα.

Παρόλο που η κριτική απέναντι στο κεντρικό κράτος είναι έντονη, δεν παρατηρείται αξιόλογη δραστηριότητα που να υποδηλώνει τάσεις για απόσχιση. Το 1999 που εξελέγη κυβέρνηση φιλική προς την περιφέρεια και υπήρχε άμεση εκπροσώπηση, ο τότε Πρόεδρος της Ουκρανίας, ως αντάλλαγμα για την ψήφο στις εκλογές, έλαβε ευνοϊκά μέτρα για την περιοχή, με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη εισροή χρήματος, κάτι που οδήγησε στην ιδιωτικοποίηση πολλών επιχειρήσεων και στην αύξηση της διαφθοράς. Η ολιγαρχική ελίτ που προέκυψε, έλεγχε πολιτικά και οικονομικά την περιοχή, κατάσταση που υφίσταται μέχρι και σήμερα.

Μέχρι τις αρχές του 2000 ο κρατικός έλεγχος στην περιοχή ήταν ιδιαίτερα μικρός και η ραγδαία οικονομική ανάπτυξη λόγω των μεγάλων αποθεμάτων άνθρακα, οδήγησε στην ενίσχυση της άποψης ότι ο νόμος δεν είναι το παν σε μια κοινωνία(legal nihilism). Το 2004, ξέσπασε η Πορτοκαλί Επανάσταση μετά τους δύο γύρους εκλογών που πραγματοποιήθηκαν με την δεύτερη αναμέτρηση – που κρίθηκε άκυρη – να φέρει ως νικητή τον Γιανουκόβιτς. Ο τρίτος και τελευταίος γύρος εκλογών ανέδειξε νικητή των Γιουσένκο, προκαλώντας αντιδράσεις στο Donbass. Στην περιφέρεια του Donbass, μόνο το 17,3% του πληθυσμού τάχθηκε υπέρ της επανάστασης, ενώ το 54,1% τη θεώρησε πραξικόπημα της δύσης. Μετά την εκλογή του ρωσόφιλου Γιανουκόβιτς στις επόμενες εκλογές, το 2012 αναγνωρίστηκε η ρωσική γλώσσα ως επίσημη στη διοίκηση της περιφέρειας, μαζί με την ουκρανική, κάτι που αποτελούσε αίτημα για χρόνια.

Το Νοέμβριο του 2013, με αφορμή την απόφαση του φιλορώσου Προέδρου Γιανουκόβιτς να σταματήσουν οι συζητήσεις στενότερης συνεργασίας με την Ευρωπαική Ένωση, ξέσπασαν διαδηλώσεις από δυτικόφιλους Ουκρανούς, γνωστές ως Euromaidan ή Επανάσταση της Αξιοπρέπειας. Είχαν τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας, στο Donbass όμως 18/20 πολίτες τις θεώρησαν απειλή. και αρχικά ήταν ειρηνικές.  Όταν όμως η κυβέρνηση υπέγραψε αυστηρή νομοθεσία τον Ιανουάριο του 2014 και έκανε χρήση του σώματος Berkut για καταστολή των διαδηλωτών, τα πράγματα άλλαξαν, με τους νεκρούς μέχρι τον Φεβρουάριο να ανέρχονται στους 100. Ο Γιανουκόβιτς εγκατέλειψε την χώρα και αμέσως προκηρύχθηκαν οι εκλογές της 25ης Μαΐου του 2014. Μετά την αναχώρηση του καταργήθηκε το σώμα των Berkut και η ρωσική γλώσσα έπαψε να είναι επίσημη στην περιφέρεια. Ως συνέπεια, προκλήθηκε φόβος και ανασφάλεια στην περιφέρεια του Donbass, και έτσι ξέσπασαν διαδηλώσεις και φασαρίες με τους αποσχιστές να καταλαμβάνουν κρατικά κτίρια, με αίτημα την ανεξαρτησία από την Ουκρανία. Οι αναταραχές αυτές αναφέρονται και ως αντι-euromaidan. Η προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία, όξυνε την κατάσταση, δίνοντας στους αποσχιστές την εντύπωση ότι αν ασκήσουν πίεση θα προσαρτηθούν στη Ρωσία, όπως συνέβη στην Κριμαία.

Οι αποσχιστές, πραγματοποίησαν δημοψήφισμα στις 14 Μαΐου με το ερώτημα αν οι κάτοικοι επιθυμούν αυτονομία. Το 90% του πληθυσμού τάχτηκε υπέρ. Αν και το δημοψήφισμα δεν αναγνωρίστηκε ούτε από την διεθνή κοινότητα ούτε από την Ρωσική Ομοσπονδία, στις 12 Μαΐου κηρύχθηκε η ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ και της Λαϊκής Δημοκρατίας του Λούγκανσκ ως de facto κρατικοί μηχανισμοί. Έπειτα οι αποσχιστές προσπάθησαν να ιδρύσουν τη Νέα Ρωσία, εγχείρημα το οποίο λόγω μηδενικής στήριξης από το εξωτερικό και της έλλειψης συνοχής στο εσωτερικό του, πολύ σύντομα κατέρρευσε. Όπως παρατηρήθηκε στη συνέχεια, οι πολιτικοί αρχηγοί του κινήματος εξαφανίστηκαν και έμειναν όσοι βρίσκονται κοντύτερα στην Ρωσία, που δεν επιθυμούσαν όμως την προσάρτηση σε αυτή. Τον Φεβρουάριο του 2015 η Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ υπέγραψε μνημόνιο για τις αρχές οικοδόμησης του κράτους για πολιτική και ιστορική συνοχή, στο οποίο γίνεται αναφορά στα γεγονότα του 1990, 1994, 2004 και 2014, και στον όρο “πολυεθνικότητα”.

Η ταυτότητα του κινήματος

Στην προκειμένη περίπτωση, το αποσχιστικό κίνημα ξέσπασε σε έντονη μορφή, με αφορμή την ασυμβατότητα της ιδεολογίας της περιφέρειας με την υπόλοιπη Ουκρανία, αναφορικά με την διακοπή των συζητήσεων για συνεργασία με την Ευρωπαική Ένωση. Η φυγή του Γιανουκόβιτς από την χώρα, και η μετέπειτα κατάργηση της ρωσικής γλώσσας που είχε πλέον καθιερωθεί ως επίσημη στην περιφέρεια, δημιούργησε αβεβαιότητα στην περιφέρεια, με αποτέλεσμα η ιδεολογική διαφορά Ρωσία ή Δύση να οδηγήσει σε έκτροπα άνευ προηγουμένου. Πρόκειται για κίνημα που προσπαθεί να διαχωριστεί από διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος, μέσω της βίας με την στήριξη ενός τρίτου κράτους (Ρωσία), ακόμα και αν αυτό δεν παραδέχεται την άμεση εμπλοκή του.

Όταν αναφερόμαστε στο Donbass, αναφερόμαστε σε μια γεωγραφική περιοχή, η οποία ακόμα και μετά την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, διατηρεί στενές οικονομικές σχέσεις με την Ρωσία, στην οποία εξάγει προϊόντα παραγόμενα από τις βιομηχανίες της περιοχής, και όχι σε ένα σύνολο ανθρώπων με κοινή εθνική ταυτότητα. Οι λόγοι απαίτησης απόσχισης, άπτονται αφενός στην εξαιρετικά επωφελή για το Donbass οικονομική σχέση με την Ρωσία που θα πληττόταν με την στενότερη συνεργασία με την Ευρώπη και αφετέρου στην προδοσία που αισθάνθηκε η περιφέρεια από την υπόλοιπη Ουκρανία με τα έκτροπα των Euromaidan και τον απόηχό τους. Αναφορικά με τις οικονομικές και υλικές επιπτώσεις σύμπραξης με την Δύση, οι λόγοι δυσαρέσκειας είναι τρεις. Αρχικά, η σύμπραξη με την Ευρωπαική Ένωση αναπόφευκτα θα οδηγούσε σε μείωση των εμπορικών σχέσεων με την Ρωσία, κάτι που θα έπληττε το βιοτικό επίπεδο και την πλεονεκτική οικονομική θέση της περιφέρειας. Ακόμη, τα γνωστά μέτρα λιτότητας που λαμβάνονται από την ΕΕ, σε περίπτωση εφαρμογής τους θα έβλαπταν την τοπική οικονομία, σενάριο που φαντάζει απειλητικό για την πλειονότητα των πολιτών της περιοχής, καθώς ο πλουτισμός είναι το μόνο ουσιαστικό κοινό χαρακτηριστικό των κατοίκων. Τέλος, ως απειλή θεωρήθηκε η άνιση κατανομή που γίνεται από το κεντρικό κράτος, αφού στην περιφέρεια υπάρχει η αντίληψη ότι το κράτος προσφέρει πολύ λιγότερα από όσα η περιφέρεια. Όσον αφορά στο αίσθημα προδοσίας εξαιτίας των Euromaidan, θεωρήθηκαν ως απειλές η κατάργηση της ρωσικής γλώσσας από επίσημη και τα “ακροδεξιά” φρονήματα που εκφράζονται από την υπόλοιπη Ουκρανία.

Γίνεται αντιληπτό, ότι τα παραπάνω, συνιστούν ένα κίνημα με κυρίως πολιτικοοικονομικά κίνητρα ανεξαρτητοποίησης, χωρίς ουσιαστικά να υπάρχει κοινή ιδεολογική βάση. Σε αντίθεση με τα περισσότερα αποσχιστικά κινήματα, δεν υπάρχει συνοχή στην ταυτότητα των αυτονομιστών.

Πρόκειται για κίνημα Πρωταρχικών Δικαιωμάτων, καθώς οι κάτοικοι της περιφέρειας δεν έχουν υποστεί αδικία και εκμετάλλευση από το κεντρικό κράτος και η αιτιολόγηση της απόσχισης φαίνεται να είναι μονομερής. Η οντότητα, έχει συγκεκριμένα εδαφικά χαρακτηριστικά και σύνδεση με την γη στην οποία διαμένει – το έδαφος είναι ιδιαίτερα πλούσιο και οι κάτοικοι το εκμεταλλεύονται πολλά χρόνια – η πλειοψηφία των μελών επιθυμεί την απόσχιση και απουσιάζουν τόσο η κοινή ταυτότητα όσο και η συνέχεια και η συνοχή του κινήματος σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Πιο συγκεκριμένα, αν και στο παρελθόν είχαν παρουσιαστεί τάσεις απόσχισης μικρής έντασης, το κράτος με μικρές οικονομικές παραχωρήσεις κατάφερε να τις καταστείλει επιτυχώς – ενισχύοντας τον παραπάνω ισχυρισμό ότι βασικό τους κοινό στοιχείο είναι η επιθυμία πλουτισμού.

Η ταυτότητα των αποσχιστών του Donbass, από την έκρηξη της κρίσης το 2014 και έπειτα, δεν παρουσιάζει κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία να έρχονται σε πλήρη αντιδιαστολή με την ουκρανική ταυτότητα, έτσι ώστε να μπορεί να δικαιολογηθεί η επιθυμία απόσχισης. Το αποσχιστικό κίνημα στο εσωτερικό του παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία ταυτοτήτων, με αποτέλεσμα, όπως θα φανεί και παρακάτω, τα μόνα επικρατούντα χαρακτηριστικά να είναι η προτίμηση της Ρωσίας από την Δύση και η επιθυμία πλουτισμού με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να κάνουμε λόγο για κοινή ταυτότητα. Αυτό που κυριαρχεί στην περιοχή σε ευρύτερο πλαίσιο, είναι η διπλή ταυτότητα, δηλαδή η ρωσική και η ουκρανική. Η ρωσική γλώσσα είναι αυτή που ομιλείται περισσότερο συγκριτικά με την ουκρανική – αποτελώντας ένα από τα ελάχιστα στοιχεία όπου παρουσιάζεται σύγκλιση ανάμεσα στους αποσχιστές. Ένα ακόμη κοινό τους στοιχείο αποτελεί η συμπάθεια και νοσταλγία για την Σοβιετική Ένωση, χωρίς όμως αυτή η μεμονωμένη πεποίθηση να μπορεί να δικαιολογήσει απόσχιση. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι υπάρχει περισσότερη ταύτιση ως προς την ρωσική κουλτούρα, και όχι ως προς τη ρωσική πολιτική. Η έντονα βιομηχανική κουλτούρα της περιοχής, ως αποτέλεσμα της έντονης εκμετάλλευσης του πλούσιου σε ορυκτά εδάφους και η απόλυτη πίστη και εμπιστοσύνη στην ελίτ της περιοχής που από βιομηχανική, εξελίχθηκε σε πολιτική, φανερώνει τον υλιστικό χαρακτήρα και προσανατολισμό των ατόμων, που παρά τις όποιες διαφορές σε καταβολές, ιδεολογία ή κοινωνική θέση ενώνονται και στο βωμό του πλουτισμού, ακολουθούν τις ελίτ. Επιπλέον, η σύνδεση με το έδαφος που αναφέρθηκε παραπάνω, φαίνεται από την ανακήρυξη των Λαϊκών Δημοκρατιών του Ντόνετσκ και του Λούγκανσκ, οι οποίες αναφέρονται εμφανώς στο εδαφικό στοιχείο και όχι σε κάποιο κοινό χαρακτηριστικό που πιθανώς έχουν οι αποσχιστές. Μία επιπλέον απόδειξη της ανυπαρξίας της κοινής ταυτότητας, αποτελεί το γεγονός ότι οι ηγέτες του κινήματος τους αποκαλούν “people”.

Η ηγεσία έχει καταβάλει σημαντική προσπάθεια να δημιουργήσει διακριτή και κοινή ταυτότητα, αρκετή για να στηρίξει το ξέσπασμα του κινήματος. Βασικό άξονα της οικοδόμησης της τεχνητής ταυτότητας αποτελεί η καλή οικονομική κατάσταση της περιοχής, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το Donbass όχι μόνο είναι ισάξιο, αλλά ανώτερο από την υπόλοιπη χώρα. Συγκεκριμένα, η οικονομία της περιφέρειας μέχρι το 2014 συνέβαλε 16% στο ΑΕΠ, και 30% στις εξαγωγές της χώρας,. Ακόμη, τονίζεται η σύνδεση που υπάρχει τη δεδομένη χρονική στιγμή με την Ρωσία, και στο παρελθόν με την Σοβιετική Ένωση, με σκοπό να τονιστεί η ήδη φιλορωσική τάση που υπάρχει στην περιοχή και να μην υπάρξει ταύτιση με την υπόλοιπη Ουκρανία που προτιμά τη Δύση και την ένταξη σε οργανισμούς της. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ηγέτες του κινήματος, χρησιμοποιούν σύμβολα της Σοβιετικής Ένωσης, όπως τον εορτασμό σοβιετικών επετείων και την σημαία την οποία είχε το Donbass την περίοδο της πλήρους του ανεξαρτησίας του με διάρκεια ενός μήνα, προκειμένου να εδραιωθεί ένα κοινό ιστορικό βάθος και να ενισχυθεί η όποια ομοιογένεια.

Συνεπώς, εντός του κινήματος, αν και πράγματι υφίστανται στις περισσότερες περιπτώσεις το κοινό στοιχείο της γλώσσας και η συμπάθεια προς την Ρωσία, οι αποσχιστές έχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους, που παρά την προσπάθεια της ηγεσίας να τις παραβλέψει και να ενισχύσει τα κοινά, συνεχίζουν να υφίστανται. Κινητήριος μοχλός του κινήματος είναι κυρίως ο φόβος για καταστροφή των εμπορικών σχέσεων της περιφέρειας και η διαφορά άποψης για σύμπραξη με την Ευρώπη ή με τη Ρωσία και δευτερευόντως η απόκλιση στην πολιτική ιδεολογία με την υπόλοιπη Ουκρανία.

Ο ρόλος της Ρωσίας

Αναμφισβήτητα ο ρόλος της Ρωσίας είναι πολύ σημαντικός τόσο στο ξέσπασμα όσο και στη συνέχεια της διαμάχης. Αφορμή για την εμπλοκή αποτέλεσε η φημολογούμενη καταπίεση των ρωσόφωνων ουκρανών και ρώσων της περιοχής. Αν και ο Πούτιν δεν έχει παραδεχτεί την ανάμειξη της χώρας ούτε έχει δείξει προθυμία να προσαρτήσει το μέρος που θέλει να αποσχιστεί, όπως έγινε στην περίπτωση της Κριμαίας, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η περιοχή ιστορικά ανήκει στην Ρωσία, πρέπει να είναι ανεξάρτητη με δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού, και πως θα προστατεύσει τους ρωσόφωνους κατοίκους της περιοχής και τα δικαιώματά τους. Υπάρχει η πεποίθηση, ότι εκτός από το ότι προμηθεύει τους αποσχιστές με όπλα, έχει συμβάλει πολύ περισσότερο στην πορεία του κινήματος. Φημολογείται, ότι ήδη ένα μήνα πριν ξεκινήσουν τα έκτροπα στο Donbass είχαν σταλεί στρατεύματα και προσωπικό που δρούσαν υπογείως.

Βασικό κίνητρο της Ρωσίας για εμπλοκή στην περιοχή είναι ότι δεν επιθυμεί η Ουκρανία να περάσει εξ ολοκλήρου στην δυτική σφαίρα επιρροής. Αυτό επιτυγχάνεται με το να διατηρείται η έκρυθμη και εμπόλεμη κατάσταση εντός της Ουκρανίας, καθώς έτσι δύσκολα θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και σε οποιονδήποτε άλλο δυτικό συνασπισμό κρατών. Αυτό που ουσιαστικά επιδιώκει η Ρωσία, και μέχρι σήμερα καταφέρνει με μεγάλη επιτυχία, είναι να διατηρήσει την έκρυθμη κατάσταση στην  Ουκρανία – frozen conflict, με αποτέλεσμα η δεύτερη να μην είναι σε θέση να ενταχθεί σε δυτικούς οργανισμούς. Η Ρωσία πλέον έχει χαρακτηριστεί από την Ουκρανία ως “aggressor state”. Αξίζει να αναφερθεί ότι στο Donbass μόνο το 19,1% θεωρεί την Ρωσία υπεύθυνη, ενώ στην υπόλοιπη Ουκρανία το ποσοστό ανέρχεται σε 81,6%.

Το αποσχιστικό κίνημα οφείλει σε μεγάλο βαθμό την υπόστασή του και την αντοχή του στη ρωσική πρωτοβουλία και βοήθεια. Το Donbass σήμερα, βασίζεται εξ ολοκλήρου στη στήριξη της Ρωσίας σε στρατιωτικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο, με την μορφή κυρίως παροχής πολεμικού εξοπλισμού και τις επιχειρήσεις και βιομηχανίες της περιοχής να έχουν περάσει σε ρωσικό έλεγχο. Σε περίπτωση πλήρους απόσχισης του Donbass, λόγω της πλήρους εξάρτησης από την Ρωσία, αυτό δε θα είναι σε θέση να στηρίξει τις λειτουργίες ενός κράτους.

Συμπεράσματα

Σήμερα η κατάσταση παραμένει έκρυθμη, χωρίς να φαίνεται να επιτυγχάνεται συμφωνία για την επίλυση της διαμάχης στο άμεσο μέλλον. Οι Λαϊκές Δημοκρατίες του Ντόνετσκ και του Λούγκανσκ, όπως αυτοαποκαλούνται έχουν καταστρέψει τη βιομηχανία που υπήρχε στις περιοχές και έχουν πλήρως απομακρυνθεί από το Κίεβο. Τα Normandy Talks, με την συμμετοχή της Ρωσίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ουκρανίας που πραγματοποιήθηκαν χωρίς αποτέλεσμα τόσο το 2016 όσο και το Δεκέμβρη του 2019, δε φαίνεται να έχουν άμεσα αποτελέσματα καθώς οι δύο πλευρές αδυνατούν να συμφωνήσουν στο πως θα λυθεί η διαμάχη, με την Ρωσία να ζητάει ειδικό status για την περιοχή ή διευρυμένη αυτονομία. Η ίδια η Ουκρανία, οφείλει πιο αποφασιστικά να ηγηθεί της επίλυσης της διαμάχης και να έρθει σε συνεννόηση με τους αποσχιστές, με πιθανή λύση να είναι η ομοσπονδιοποίηση της περιφέρειας του Donbass, ώστε να εξασφαλιστεί τόσο η αυτονομία που ζητούν οι αποσχιστές, όσο και να αποφευχθεί η διάλυση της χώρας.

Στο εσωτερικό της χώρας, οι απόψεις διίστανται καθώς είναι πολλοί αυτοί που δεν επιθυμούν συμβιβασμό με τη Ρωσία, κάτι που έχει προκαλέσει διαδηλώσεις. Άλλοι πιστεύουν ότι η σταδιακή αποκοπή του “πολιτικά επιβλαβούς” Donbass τα τελευταία χρόνια έχει βοηθήσει να μειωθεί σημαντικά η διαφθορά.

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω,μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το αποσχιστικό κίνημα της περιφέρειας του Donbass, αν και παρουσιάζει συνοχή σε ορισμένες περιπτώσεις εντός της αποσχιστικής ομάδας, δηλαδή την επιθυμία για πλουτισμό, στενότερες σχέσεις με την Ρωσία και όχι με την Δύση, και δευτερευόντως κοινό γλωσσικό υπόβαθρο, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει κοινή ταυτότητα. Τα γεγονότα της δεκαετίας του 1990 και του 2000 ως τα Euromaidan  το 2013, αν και υποδηλώνουν ότι το Donbass έχει ιδιαίτερο χαρακτήρα, διαφορετικό από της υπόλοιπης Ουκρανίας, δεν παρουσιάζουν αξιοσημείωτη τάση για απόσχιση ή συνοχή στην ταυτότητα του πληθυσμού της περιοχής. Σε κάθε περίπτωση, το κίνημα δεν είναι βιώσιμο και σε περίπτωση πλήρους ρήξης δεν θα είναι σε θέση να είναι αυτόνομο στηρίζοντας ορθά τις λειτουργίες ενός κράτους, καθώς βασίζεται εξ ολοκλήρου, οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά στη Μόσχα.

Βιβλιογραφία:

  1. Borysenko, V., Brammer, M. and Eichhorn, J. (n.d.). The Transnational “Neo-Eurasian” Network and its Preparation of Separatism in Ukraine 2005–2014
  2. Brumfield, B. (2014). Some Ukraine voters seen voting twice. [online] CNN. Available at: https://edition.cnn.com/2014/05/11/world/europe/ukraine-crisis/
  3. Crisis Group. (2016). Russia and the Separatists in Eastern Ukraine. [online] Available at: https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/eastern-europe/ukraine/russia-and-separatists-eastern-ukraine.
  4. Crisis Group. (2019). Rebels without a Cause: Russia’s Proxies in Eastern Ukraine. [online] Available at: https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/eastern-europe/ukraine/254-rebels-without-cause-russias-proxies-eastern-ukraine.
  5. (2019). Read Trump’s phone conversation with Volodymyr Zelensky. [online] Available at: https://edition.cnn.com/2019/09/25/politics/donald-trump-ukraine-transcript-call/index.html
  6. Danylenko, A. (2017). The “Doubling of Hallelujah” for the “Bastard Tongue”: The Ukrainian Language Question in Russian Ukraine, 19051916. Harvard Ukrainian Studies, [online] 35(1/4), pp.59–86. Available at: https://www.jstor.org/stable/pdf/44983535.pdf?ab_segments=0%252Fdefault-2%252Fcontrol&refreqid=excelsior%3A19c6c876480d01ed3967cc0e0afef43f
  7. Deutsche Welle (www.dw.com (2019). Ukraine: Rally over fears of capitulation to Russia at Paris summit | DW | 08.12.2019. [online] DW.COM. Available at: https://www.dw.com/en/ukraine-rally-over-fears-of-capitulation-to-russia-at-paris-summit/a-51579648
  8. Donbass Insider. (2019). The DPR recognizes as its national border the boundaries of the Donetsk region | Donbass Insider. [online] Available at: http://www.donbass-insider.com/2019/12/01/the-dpr-recognizes-as-its-national-border-the-boundaries-of-the-donetsk-region/
  9. “Donets’k Region – Regions of Ukraine – MFA of Ukraine”. gov.ua.
  10. Donets Basin | region, Europe | Britannica. In: Encyclopædia Britannica. [online] Available at: https://www.britannica.com/place/Donets-Basin
  11. e-Amyna. (2017). Το νέο Ρωσικό Στρατιωτικό Δόγμα και η εφαρμογή του Υβριδικού Πολέμου στην Ουκρανία – e-Amyna. [online] Available at: http://e-amyna.com/%CF%84%CE%BF-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CF%81%CF%89%CF%83%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B4%CF%8C%CE%B3%CE%BC%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B5/
  12. eu. (2018). Separatism in Ukraine. [online] Available at: https://www.consilium.europa.eu/sl/documents-publications/library/library-blog/posts/separatism-in-ukraine/?fbclid=IwAR2q_5mwpnjLwbyvw_fyqvhFDiQ3L_UM3VWis5FOsKehna12SPofwWoPXac
  13. East Ukraine goes to the polls for independence referendum | The ObserverThe Guardian. 10 May 2014.
  14. Fischer, S. (2019). The Donbas conflict: opposing interests and narratives, difficult peace process. [online] SSOAR. Available at: https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/62708/ssoar-2019-fischer-The_Donbas_conflict_opposing_interests.pdf?sequence=1&isAllowed=y&lnkname=ssoar-2019-fischer-The_Donbas_conflict_opposing_interests.pdf.
  15. Giuliano, E. (2015). The Origins of Separatism POPULAR GRIEVANCES IN DONETSK AND LUHANSK. Columbia University.
  16. Giuliano, E. (2018). Who supported separatism in Donbas? Ethnicity and popular opinion at the start of the Ukraine crisis. [online] Available at: https://doi.org/10.1080/1060586X.2018.1447769.
  17. Khrestin, I. (n.d.). Constructing a Common Ukrainian Identity: An Empirical Study. [online] Available at: https://www.iwu.edu/political-science/res-publica/2002/Khrestin02.pdf
  18. McGlinchey, S., Karakoulaki, M. and Oprisko, R. eds., (2015). Ukraine and Russia: People, Politics, Propaganda and Perspectives.
  19. Motyl, A.J. (2019). Ukraine Is Better Off Without Donbass. Reintegration Would Mean Absorbing an Expensive Reconstruction and a Pro-Russia Populace. [online] Foreign Policy. Available at: https://foreignpolicy.com/2019/12/06/ukraine-better-without-donbass-costly-reconstruction-pro-russia-west/
  20. Myroniuk, A. (2019). Normandy format peace process timeline. [online] Kyiv Post. Available at: https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/normandy-format-peace-process-timeline.html?cn-reloaded=1.
  21. Nohlen, D& Stöver, P (2010) Elections in Europe: A data handbook, page 1976 ISBN 9783832956097
  22. Oliver Schmidtke, ed. (2008). Europe’s Last Frontier?. New York: Palgrave Macmillan. pp. 103–105. ISBN0-230-60372-6
  23. OHCHR, Report on the Human Rights Situation in Ukraine, 15 June 2014, 29, https://www.ohchr.org/Documents/ Countries/UA/HRMMUReport15June2014.pdf
  24. Onuch, O., Hale, H.E. and Sasse, G. (2018). Studying identity in Ukraine. Post-Soviet Affairs, 34(2–3), pp.79–83.
  25. Osipian, A.O. (2016). Why Donbass Votes for Yanukovych: Confronting the Ukrainian Orange Revolution. [online] Research Gate. Available at: https://www.researchgate.net/publication/228646344_Why_Donbass_Votes_for_Yanukovych_Confronting_the_Ukrainian_Orange_Revolution.
  26. Pakhomenko, S. (2015). Identity Factor in Terms of the Ukrainian Crisis (the Example of The Donbas Region). Krakowska Akademia.
  27. Rácz, A. and Moshes, A. (2014). Not Another Transnistria-How sustainable is separatism in Eastern Ukraine?
  28. Roland-Dorian ENE (n.d.). THE WAR IN UKRAINE. https://www.academia.edu/17055067/THE_WAR_IN_UKRAINE.
  29. RFE/RL (2019). Death Toll Up To 13,000 In Ukraine Conflict, Says UN Rights Office. [online] RadioFreeEurope/RadioLiberty. Available at: https://www.rferl.org/a/death-toll-up-to-13-000-in-ukraine-conflict-says-un-rights-office/29791647.html.
  30. Shaw, J. (2019). Ukrainian And Russian Attempts At Peace In The Donbass Region. [online] The Organization for World Peace. Available at: https://theowp.org/ukrainian-and-russian-attempts-at-peace-in-the-donbass-region/
  31. Smoor, L. (2017). Understanding the Narratives Explaining the Ukrainian Crisis: Identity Divisions and Complex Diversity in Ukraine. Acta Universitatis Sapientiae, European and Regional Studies, [online] 11(1), pp.63–96. Available at: http://www.acta.sapientia.ro/acta-euro/C11/euro11-04.pdf.
  32. The Organization for World Peace (2017). War in Ukraine. [online] The Organization for World Peace. Available at: https://theowp.org/war-in-ukraine/
  33. The Pioneer (2014). Ukraine in search for identity & autonomy. [online] The Pioneer. Available at: https://www.dailypioneer.com/2014/columnists/ukraine-in-search-for-identity-and-autonomy.html
  34. “Ukraine denounces pro-Russian referendums”. The Globe and Mail. 11 May 2014. Retrieved 12 May 2014.
  35. Voronovici, A. (2019). Internationalist Separatism and the Political Use of “Historical Statehood” in the Unrecognized Republics of Transnistria and Donbass. [online] Routledge. Available at: https://doi.org/10.1080/10758216.2019.1594918.
  36. Wiener-Bronner, Daniel (11 May 2014). “Referendum on Self-Rule in Ukraine ‘Passes’ with Over 90% of the Vote”. The Wire. Retrieved 12 May 2014.
  37. Δασκαλάκης, Ι. (2016). ΚΡΙΣΗ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ (ΣΕΘΑ-25 Ιανουαρίου 2016) Ιπποκράτης Δασκαλάκης* – Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων. [online] Idis.gr. Available at: http://www.idis.gr/?p=3605.
  38. http://dione.lib.unipi.gr/xmlui/bitstream/handle/unipi/10218/Solonisin_Viktoria.pdf?sequence=1&isAllowed=y

https://deps.panteion.gr/images/aposxistika-kinimata-10-101-19.pdf

Share Button

Γαλάνη Δέσποινα-Δανάη

Εντός των πρώτων μηνών του 2019 (Φεβρουάριος – Απρίλιος) η Δούμα (Κάτω Βουλή της Ομοσπονδιακής Συνέλευσης της Ρωσίας) ενέκρινε τον νόμο για τη δημιουργία εγχώριου ίντερνετ, γνωστό ως RuNet. Αξίζει να σημειωθεί ότι ψηφίστηκε μόνο από το κόμμα Ενωμένη Ρωσία, που κατέχει την πλειοψηφία των εδρών της Δούμας. Ο νόμος, γνωστός ως “sovereign internet law”, εγκρίθηκε από τον Πρόεδρο της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Βλαδίμηρο Πούτιν, την 1η Μαΐου του 2019 και κοινοποιήθηκε αμέσως. Συνέχεια ανάγνωση

Ο νόμος προβλέπει, πως όλοι οι εγχώριοι πάροχοι ίντερνετ υποχρεούνται να εγκαταστήσουν λογισμικό παρακολούθησης στα σημεία σύνδεσης της Ρωσίας με τον παγκόσμιο ιστό, με την διαδικασία να έχει αρχίσει από τον Σεπτέμβρη. Το λογισμικό αυτό επιτρέπει την συλλογή, έλεγχο, ανάλυση και φιλτράρισμα των πληροφοριών που εισέρχονται στη χώρα. Οι αρμόδιες αρχές θα ελέγχουν τις πληροφορίες και θα είναι σε θέση να μπλοκάρουν συγκεκριμένες διευθύνσεις περιορίζοντας το περιεχόμενο που μπορούν να έχουν πρόσβαση οι χρήστες. Το ίδιο θα ισχύσει για τα δεδομένα που οι χρήστες εισάγουν στο διαδίκτυο, τα οποία θα ελέγχονται προτού βγουν εκτός χώρας. Μέχρι το 2021 προβλέπεται να έχουν δημιουργηθεί κρατικά DNS (Domain Name System), που θα χρησιμοποιηθούν μόνο σε περιπτώσεις που θα αξιολογηθούν από την κυβέρνηση ως κρίση. Σημαντικός είναι ο ρόλος του watchdog, Roskomnadzor, σύστημα επίβλεψης με πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που εισέρχονται και εξέρχονται από τη χώρα.

Αξίζει να αναφερθούν και άλλα μέτρα θεσπισμένα από την κυβέρνηση με σκοπό τον περιορισμό της ελευθερίας στο διαδίκτυο. Κάποια από αυτά είναι η ποινικοποίηση των fake news και της δημοσίευσης αρνητικών σχολίων για τις αρχές, η απαγόρευση χρήσης εφαρμογών όπως το Telegram, DailyΜotion και LinkedΙn. Πιο πρόσφατη εξέλιξη αποτελεί η ψήφιση νόμου που χαρακτηρίζει bloggers, δημοσιογράφους και απλούς χρήστες του διαδικτύου ως ξένους πράκτορες σε περίπτωση που αναπαράγουν αναρτήσεις φορέων που χαρακτηρίζονται από το κράτος ως “ξένοι”. Μια δήλωση του Πούτιν, που άπτεται του πλαισίου των περιορισμών, είναι αυτή που αναφέρεται στην αντικατάσταση της “αναξιόπιστης” Wikipedia από μια αντίστοιχη ρωσικής προέλευσης εγκυκλοπαίδεια για αξιόπιστη ενημέρωση, εγχείρημα που φημολογείται ότι θα κοστίσει 30 εκατομμύρια δολάρια.

Ο νόμος, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως αμυντικό μέτρο, όπως προβλεπόταν, τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου του 2019 και από τότε, όπως έχει επιβεβαιωθεί από κρατικές αρχές, έχουν γίνει δοκιμές που ελέγχουν την λειτουργία του συστήματος, χωρίς όμως να έχουν κοινοποιηθεί τα αποτελέσματα. Μέχρι την 1η Απριλίου του 2020, την τελευταία μέρα υποβολής τροποποιήσεων για το νόμο, θα γίνονται επαναλαμβανόμενες δοκιμές του συστήματος, ενώ μετά το πέρας της προθεσμίας θα γίνεται τουλάχιστον μία ανά έτος, έτσι ώστε να ελέγχεται η λειτουργικότητα και η εντιμότητα του συστήματος σε περίπτωση κρίσης. Οι δοκιμές θα πραγματοποιούνται σε ομοσπονδιακό ή σε περιφερειακό επίπεδο.

Σύμφωνα με τους νομοθέτες, στόχος είναι η αποκοπή της Ρωσίας από τους παγκόσμιους server σε περίπτωση επίθεσης στον κυβερνοχώρο, ενώ αποβλέπει επίσης στην άμεση ανταπόκριση της Ρωσίας σε περίπτωση που κάποια Δυτική χώρα της απαγορεύσει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Πιθανή αφορμή για την προσήλωση στην εφαρμογή του συγκεκριμένου νόμου αποτελεί η δήλωση Τραμπ σχετικά με τη στρατηγική των ΗΠΑ στον κυβερνοχώρο, αν και ο Πούτιν έχει δηλώσει ότι δεν θεωρεί πολύ πιθανή την πραγματοποίηση κυβερνοεπίθεσης των ΗΠΑ κατά της Ρωσίας, και πως ο τομέας του διαδικτύου αποτελεί τομέα στον οποίο η Ρωσία πρέπει να ανεξαρτητοποιηθεί.

Οι κριτικοί αυτής της καινοτομίας κάνουν λόγο για απειλή της ελευθερίας στο διαδίκτυο, αφού το μέτρο αυξάνει τον κυβερνητικό έλεγχο στην ροή των πληροφοριών, δίνοντας νομιμοποιητική βάση στην εκτεταμένη παρακολούθηση του πληθυσμού από κρατικές υπηρεσίες. Η κυβέρνηση κατηγορείται ότι θέλει να επιβάλει στο διαδίκτυο καθεστώς όπως αυτό που ισχύει στην ρωσική τηλεόραση, με μοναδικό σκοπό την διατήρηση του καθεστώτος και τον περιορισμό των αναταραχών, αποτέλεσμα των αυταρχικών πρακτικών της Μόσχας. Όπως είναι φυσικό, εκτεταμένες αντιδράσεις έχουν προκληθεί, με την μορφή διαδηλώσεων. Σύμφωνα με έρευνα του φορέα VTsIOM που διεξάχθηκε τον Απρίλιο, μόλις το 23% τάσσεται υπέρ του εγχώριου δικτύου ίντερνετ ενώ το 52% κατά.

Ο αντίλογος δικαιολογεί την ύπαρξη του νόμου, δίνοντάς του αμυντική χροιά, καθώς θα προστατεύσει το κράτος σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης ή σε περίπτωση που μία χώρα αρνηθεί στην Ρωσία την πρόσβαση στο διαδίκτυο. Ακόμη όπως γίνεται φανερό και από ορισμένες δηλώσεις του Πούτιν, η εξάρτηση από δυτικού τύπου καινοτομίες στον συγκεκριμένο τομέα είναι κάτι το οποίο καθιστά τη Ρωσία εξαρτώμενη από τη Δύση, καθιστώντας εύλογη την επιθυμία ανεξαρτησίας στον τομέα.

Αυτή η εξέλιξη δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη, αφού αποτελεί κομμάτι μιας σειράς μέτρων που περιορίζουν όχι μόνο την ελευθερία στο διαδίκτυο αλλά και την ελευθερία της έκφρασης. Η αύξηση του κυβερνητικού ελέγχου στην ροή των πληροφοριών ενδέχεται να προκαλέσει ακόμη πιο εκτεταμένες αντιδράσεις όταν πραγματοποιηθεί πλήρης εφαρμογή του νόμου. Πάντως, οφείλεται να μην παραβλεφθούν οι λόγοι ασφάλειας που επικαλείται η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι για την εφαρμογή του μέτρου. Μία χώρα όπως η Ρωσία με πολιτικές που δεν γίνονται αποδεκτές σε διεθνές επίπεδο, κινδυνεύει να γίνει υποδοχέας κυρώσεων από τρίτα κράτη. Επίσης, η θέσπιση επιθετικής πολιτικής στον τομέα του κυβερνοχώρου  από τις ΗΠΑ, είναι αναμενόμενο να μην αφήνει αμέτοχη την Ρωσία, η οποία οφείλει να λάβει προληπτικά μέτρα για να μην βρεθεί προ τετελεσμένων γεγονότων.

Συμπερασματικά, παρά τους αδιαμφισβήτητους περιορισμούς βασικών ελευθεριών που θέτει ο νόμος σε βασικές ελευθερίες, πρέπει να ληφθούν υπόψιν οι λόγοι ασφάλειας όπως έχουν διατυπωθεί από την κυβέρνηση. Ούτως ή αλλιώς, η ύπαρξη της μιας συνθήκης δεν αναιρεί την ύπαρξη της άλλης. Αξίζει να σημειωθεί πως η έλλειψη ορισμού για το τι θα συνιστά “κρίση” που θα οδηγεί στην αποκοπή από τους παγκόσμιους server, συνιστά κενό που αφήνει περιθώριο για αυθαιρεσίες και καταχρήσεις του όρου.

Ερωτήματα που προκύπτουν από τα παραπάνω είναι αν Ρωσία θα καταφέρει εν τέλει να ανταπεξέλθει στην επιτυχή ολοκλήρωση του εγχειρήματος δημιουργώντας ένα αξιόπιστο και λειτουργικό δίκτυο, άξιο να ενεργοποιηθεί σε περίπτωση κρίσης, και τι επιδράσεις θα έχει στην δημοτικότητα του Πούτιν και την επιβίωση του καθεστώτος αποτελώντας σταθεροποιητικό ή αποσταθεροποιητικό παράγοντα. Αποτελεί ζήτημα που χρήζει μελέτης και παρακολούθησης των εξελίξεων και της κατάστασης όπως θα διαμορφωθεί μετά την καταληκτική ημερομηνία των τροποποιήσεων, που πιθανώς θα γίνει προσθήκη και άλλων αυστηρότερων μέτρων. Η πιθανή επιτυχία του εγχειρήματος θα παρουσιάσει ενδιαφέρον όχι μόνο σε εγχώριο, αλλά και σε διεθνές επίπεδο, καθώς μικρότερες χώρες μπορεί να παραδειγματιστούν από την ενέργεια της Ρωσίας και να εφαρμόσουν παρόμοιες τεχνικές.

Πηγές:

Business Standard. (2019). Putin signs law that allows Russian authorities to isolate internet. [online] Available at: https://www.business-standard.com/article/pti-stories/putin-signs-controversial-internet-law-119050200041_1.html[Accessed 5 Dec. 2019].

Bremmer, I. (2019). The Quick Read About… Russia’s New Internet Law. [online] Time. Available at: https://time.com/5578737/the-quick-read-about-russias-new-internet-law/ [Accessed 5 Dec. 2019].

Daws, R. (2019). Russia seeks to replace Wikipedia as it accelerates “sovereign internet” plans. [online] Telecom Tech News. Available at: https://www.telecomstechnews.com/news/2019/dec/04/russia-replace-wikipedia-sovereign-internet-plans/ [Accessed 5 Dec. 2019]

Defenseworld.net. (2019). Russia to commence “Sovereign Internet” Project from November. [online] Available at: https://www.defenseworld.net/news/25554/Russia_to_commence____Sovereign_Internet____Project_from_November#.XejsjugzaM8 [Accessed 5 Dec. 2019].

Duma.gov.ru. (2019). № 608767-7 В архиве. [online] Available at: https://sozd.duma.gov.ru/bill/608767-7 [Accessed 5 Dec. 2019].

 

Ivanko, I. (2019). Majority of Russians Oppose ‘Sovereign Internet’ Bill – Poll – The Moscow Times. [online] The Moscow Times. Available at: https://www.themoscowtimes.com/2019/04/29/majority-of-russians-oppose-sovereign-internet-bill-study-a65419 [Accessed 25 Nov. 2019]

 

Jay, J. (2019). Russia’s Sovereign Internet Law set to isolate Internet traffic. [online] Teiss. Available at: https://www.teiss.co.uk/russias-sovereign-internet-law/ [Accessed 5 Dec. 2019].

‌Moon, M. (2019). Russia’s “sovereign internet” law takes effect. [online] Engadget. Available at: https://www.engadget.com/2019/11/02/russia-sovereign-internet-law-takes-effect/ [Accessed 5 Dec. 2019].

Meduza.io. (2019). Russian lawmakers pass first draft of Internet-isolation legislation. [online] Available at: https://meduza.io/en/news/2019/02/12/russian-lawmakers-pass-first-draft-of-internet-isolation-legislation  [Accessed 27 Nov. 2019]

 

Randall, I. (2019). Russia ‘to start testing new internal version of the web’. [online] Mail Online. Available at: https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-7613205/Russia-start-testing-new-internal-version-web-amid-fears-widespread-censorship.html [Accessed 25 Nov. 2019]

 

Reuters Editorial. (2019). Russian lawmakers approve second reading of “sovereign” Internet bill. [online] Available at: https://www.reuters.com/article/us-russia-internet-bill/russian-lawmakers-approve-second-reading-of-sovereign-internet-bill-idUSKCN1RN0UX  [Accessed 5 Dec. 2019].

Rondeaux, C. (2019). Why Russia’s Attempt to Create Its Own Tightly Controlled Internet Could Backfire. [online] Worldpoliticsreview.com. Available at: https://www.worldpoliticsreview.com/articles/28313/why-russia-s-attempt-to-create-its-own-tightly-controlled-internet-could-backfire [Accessed 5 Dec. 2019].

‌Russia laws ban “disrespect” of government and “fake news.” (2019). BBC News. [online] 7 Mar. Available at: https://www.bbc.com/news/world-europe-47488267 [Accessed 5 Dec. 2019].

Simes, D. (2019). Russian Law Allowing Gov’t to Disconnect From the Global Internet Takes Effect. [online] CNSNews.com. Available at: https://www.cnsnews.com/article/international/dimitri-simes/russian-law-allowing-govt-disconnect-global-internet-takes [Accessed 25 Nov. 2019]

 

‌‌The Moscow Times. (2019). Russia’s New ‘Foreign Agent’ Law, Explained. [online] Available at: https://www.themoscowtimes.com/2019/12/02/russias-new-foreign-agent-law-explained-a68311  [Accessed 5 Dec. 2019].

Share Button
Γαλάνη Δέσποινα-Δανάη
Η συνθήκη INF(Intermediate Nuclear Forces) ή αλλιώς Συνθήκη για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μέσου Βεληνεκούς, αποτελεί συνθήκη αμυντικού τύπου, που υπογράφηκε στις 8 Δεκεμβρίου του 1987 και τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιουνίου του 1988, μεταξύ του τότε ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, και του πρώην προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ρόναλντ Ρήγκαν. Στόχος ήταν ο έλεγχος ή ακόμη και η εξάλειψη των πυρηνικών όπλων μέσης εμβέλειας, τερματίζοντας παράλληλα την κούρσα εξοπλισμών στην οποία είχαν επιδοθεί οι 2 χώρες.

Συνέχεια ανάγνωση

            Την 1η Φλεβάρη του 2019, ο Ντόναλντ Τραμπ, και σε ξεχωριστή δήλωση ο Μάικ Πομπέο, δήλωσαν την απόφαση των ΗΠΑ να αναστείλουν τις υποχρεώσεις τους και να προχωρήσουν σε διαδικασίες αποχώρησης από την συνθήκη, εντός των επόμενων 6 μηνών. Είχε προηγηθεί δήλωση του Πομπέο τον Δεκέμβρη του προηγούμενου έτους (04/12/2018), που έδινε 60 ημέρες διορία στην Ρωσία να καταστρέψει τον πύραυλο Κρουζ 9M729, καθώς σύμφωνα με τις ΗΠΑ παραβίαζε την συνθήκη αφού ήταν εκτός των επιτρεπόμενων ορίων(πράγμα που η Ρωσία αρνείται, υποστηρίζοντας ότι η εμβέλειά του είναι μόλις 480χλμ.), αποτελώντας την αφορμή που οι ΗΠΑ προχώρησαν σε αυτή τους την απόφαση.
              Με την συνθήκη- που μέχρι προσφάτως ίσχυε- απαγορευόταν ρητά η παραγωγή ή η αποθήκευση μόνο χερσαίων βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων τύπου Κρουζ, που ορίζεται ως μη επανδρωμένος πύραυλος, και εκτοξευτήρες. Το εύρος για τους πυραύλους μικρής εμβέλειας οριζόταν στα 500-1.000χλμ, ενώ για τα μέσης 1.000-5.000χλμ. Παράλληλα καταγράφονταν συγκεκριμένα συστήματα τα οποία οι δύο χώρες θα έπρεπε να αποσύρουν. Αξίζει να σημειωθεί, πως μεταξύ άλλων περιορισμών που είχαν τεθεί, οι ΗΠΑ απαγορευόταν να τοποθετήσουν πυραύλους στην Ευρώπη.
            Από πλευράς Ρωσίας, ο Πούτιν την αμέσως επόμενη μέρα, προχώρησε και αυτός σε δηλώσεις έναρξης διαδικασιών αποχώρησης και αναστολής των υποχρεώσεων που προβλέπονταν. Για την Ρωσία, η οποία αρνείται κάθε κατηγορία σχετικά με τον πύραυλο Κρουζ 9M729, οι ΗΠΑ παραβιάζουν την συνθήκη ήδη από το 2014, τοποθετώντας το αμυντικό σύστημα Aegis σε Ρουμανία και Πολωνία. Σε γενικότερο πλαίσιο, έστω και για τυπικούς λόγους, από πλευράς Πούτιν έχουν γίνει αρκετές δηλώσεις, τόσο πριν όσο και μετά την απόφαση των ΗΠΑ να αποχωρήσουν, που καλούσαν σε διάλογο με σκοπό την επίλυση των ζητημάτων μέσω αμοιβαίων υποχωρήσεων, χωρίς να έχει υπάρξει η εκδήλωση αντίστοιχης πρόθεσης από την αντίθετη πλευρά.
            Στο διάγγελμα του Πούτιν στην Ομοσπονδιακή Συνέλευση, στις 20 Φεβρουαρίου, εκτός από ζητήματα εσωτερικής πολιτικής που θίχτηκαν, έγινε εκτενής αναφορά στην συνθήκη INF και στα οπλικά συστήματα που μπορεί να αποκτήσει η Ρωσία, αφήνοντας παρόλα αυτά έδαφος για συζήτηση. Προτεραιότητά του είναι η ασφάλεια της χώρας του, δήλωσε χαρακτηριστικά. Ανέφερε, πως δεν πρόκειται να κάνει το πρώτο βήμα και να “προκαλέσει” τις ΗΠΑ, όμως σε περίπτωση που αντιληφθεί προκλητικότητα, η απάντηση θα είναι ανάλογη. Αναφορικά με την θεωρητική αντεπίθεση της Ρωσίας, στόχο των πυρηνικών θα αποτελέσουν όχι μόνο οι χώρες τις Ευρώπης που θα λειτουργούν ως αποθήκες αμερικανικών πυρηνικών αλλά κυρίως νευραλγικά κέντρα λήψης αποφάσεων των Ηνωμένων Πολιτειών. (Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, με την λήξη της Συνθήκης θα δύνανται πλέον να τοποθετήσουν πυρηνικά σε χώρες της Ευρώπης, φέρνοντας έτσι την πυρηνική απειλή λίγες ώρες μακριά από τα ρωσικά σύνορα.) Ακόμη, γίνεται λόγος για κατοχή πολύ ισχυρών οπλικών συστημάτων, όπως το υποβρύχιο στρατηγικό drone “Posidon”, που αν θεωρήσουμε ότι είναι λειτουργικό και διαθέτει τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχουν γνωστοποιηθεί από την ρωσική ηγεσία και ισχύουν, θα χάριζε στην Ρωσία τακτικό πλεονέκτημα, υπό το πρίσμα ενδεχόμενης επίθεσης. Σε αυτό το σημείο, να σημειωθεί ότι είναι πιθανό, η αναφορά στο συγκεκριμένο υποβρύχιο drone να χρησιμοποιείται από την Ρωσία ως μέσο πίεσης για να μην αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από συνθήκες όπως η INF.
            Αναφορικά με την έναρξη διαδικασιών αποχώρησης, οι ΗΠΑ επικαλέσθηκαν την Σύμβαση της Βιέννης (την οποία έχουν υπογράψει, αλλά δεν έχουν κυρώσει) για τις συμφωνίες του 1969 που επιτρέπει στο ένα μέρος της συμφωνίας να αποσυρθεί αν το άλλο μέρος δεν τηρεί τα συμφωνηθέντα.
            Μεταξύ των δηλώσεων Πούτιν και Πομπέο που έγιναν τον Δεκέμβριο και αυτών του Φεβρουαρίου μεσολάβησαν δύο συναντήσεις των κρατών, μία στην Γενεύη και μία σε συνάντηση των P5 στο Πεκίνο.
            Τελευταία εξέλιξη αποτελεί η δήλωση των ΗΠΑ για δοκιμές πυρηνικών όπλων, εμβέλειας που απαγόρευε η συνθήκη, αμέσως μετά την επίσημη λήξη της συμφωνίας. Ανακοινώθηκαν 2 δοκιμές που θα πραγματοποιηθούν η πρώτη εντός του Αυγούστου του 2019 και η δεύτερη τον Νοέμβριο του 2019. Παράλληλα για πρώτη φορά μετά την ανακοίνωση αναστολής των υποχρεώσεων αμφοτέρων των χωρών απέναντι στην συνθήκη έχουμε δήλωση των ΗΠΑ ότι ενδιαφέρονται να έρθουν σε διάλογο με την Ρωσία για να λυθεί το ζήτημα. Η τελευταία, ακόμη δεν έχει προβεί σε απάντηση σε καμία από τις δύο ανακοινώσεις, κάτι που δεν πρέπει να μας εκπλήσσει καθώς έχει καταστήσει σαφές και έχει αναφερθεί πολλές φορές ότι κατέχει όπλα μεγάλου βεληνεκούς.
            Αυτή την στιγμή παρά τις ανησυχίες που έχει προκαλέσει αυτή η εξέλιξη σε επίπεδο κρατών και οργανισμών (ΝΑΤΟ), κανένας από τους δύο ηγέτες δεν φαίνεται να πτοείται. Η εμμονή των ΗΠΑ να αποχωρήσουν παρά την τελευταία δήλωση για επιθυμία συνεννόησης, επικαλούμενοι τις υποτιθέμενες παραβιάσεις της Ρωσίας, δείχνει ότι εξαρχής δεν ήταν στα σχέδια των ΗΠΑ να παραμείνουν στην συνθήκη και να επιλύσουν τα όποια προβλήματα μέσω της διπλωματικής οδού. Με την στάση του ο Τραμπ, λαμβάνοντας υπόψιν τις οικονομικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στην Ρωσία και την ανακοίνωση για πιθανή δημιουργία στρατιωτικής βάσης στην Πολωνία, σε συνδυασμό με την άρνηση για συνάντηση με τον Ρώσο ομόλογό του στους G20 και τώρα την αποχώρηση από την INF, φαίνεται πως η συζήτηση και οι φιλικές σχέσεις με την Ρωσία δεν είναι στο πλάνο του. Από την άλλη, η ρωσική πλευρά παρά το γεγονός ότι έχουν γίνει δηλώσεις επιθυμίας για συνεργασία, δεν φαίνεται ουσιαστικά να επιθυμεί επίλυση του ζητήματος, αν και στη προκειμένη δεν ήταν αυτή που “έκοψε το νήμα”. Ο Πούτιν έχει δηλώσει αρκετές φορές ότι η Μόσχα είναι ανοιχτή σε διάλογο και δεν επιθυμεί την ολοκληρωτική ρήξη με την Ουάσινγκτον. Βέβαια, δεν ξεχνάει να αναφέρει, ως μέσα αποτροπής, τις δυνατότητες και τα ισχυρά όπλα που έχει να επιδείξει η Ρωσία. Είναι βαρύνουσας σημασίας το γεγονός ότι οι ΗΠΑ είναι αυτές που έλαβαν την απόφαση για να αποχωρήσουν και όχι η Ρωσία, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν περισσότερα να κερδίσουν εκτός συνθήκης.
            Εν κατακλείδι, αναμφίβολα η κατάσταση πλέον χαρακτηρίζεται από ρευστότητα χωρίς να είναι σαφές αν θα υπάρξει εκ νέου σε μια κούρσα εξοπλισμών μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ. Το ερώτημα είναι, αν το διάστημα τεσσάρων μηνών που μας χωρίζει από την ολοκληρωτική ρήξη των χωρών αναφορικά με αυτό το ζήτημα, είναι αρκετό ώστε οι δύο ηγέτες να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να συνάψουν εκ νέου συνθήκη για περιορισμό των πυρηνικών τους όπλων, αυτή την φορά όμως συμπεριλαμβάνοντας και άλλες μεγάλες και ανερχόμενες πυρηνικές δυνάμεις. Κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα, λαμβάνοντας υπόψιν τις απειλές της Ρωσίας για πανίσχυρα όπλα και των ΗΠΑ για έναρξη δοκιμών σε “απαγορευμένα” όπλα. Σε περίπτωση που δεν επέλθει επίλυση των διαφορών τους, αναμένεται να αυξήσουν τα πυρηνικά που μέχρι πρότινος ήταν απαγορευμένα, χωρίς να μπορούμε να προβλέψουμε πως θα τα εκμεταλλευτούν και ποιες θα είναι οι συνέπειες που θα υποστεί η Ευρώπη ή και άλλες χώρες αν επιλέξουν οι ΗΠΑ να αποθηκεύσουν σε αυτές τα πυρηνικά τους.
Πηγές:
“Treaty Between The United States Of America And The Union Of Soviet Socialist Republics On The Elimination Of Their Intermediate-Range And Shorter-Range Missiles (INF Treaty)”, US STATE OF DEPARTMENT, διαθέσιμο στο: https://www.state.gov/t/avc/trty/102360.htm?fbclid=IwAR2XHkqLWC1Z9IfJmVnzQbDo9IgDUwsqOcPbiZeatdg-9jx-jft2ZwHX2Dg
“US says it will pull out of INF treaty if Russia does not comply within 60 days”, The Guardian,  διαθέσιμο στο: https://www.theguardian.com/world/2018/dec/04/us-inf-russia-nuclear-treaty-deadline?fbclid=IwAR0nloYb0iDO52ySQl_sycTY5EkO0TfSExeUWLgDbTX7Wm-J4SyoCU1kQBE
“The Intermediate-Range Nuclear Forces (INF) Treaty at a Glance”, Arms Control Association, διαθέσιμο στο:  https://www.armscontrol.org/factsheets/INFtreaty?fbclid=IwAR3NY6afYVPv6-b8-9GDtWnnN43mnzTxenjnoWRvYgXSttlLTjeKuOvKEZU
“The US Started This Tit-for-tat”, Cato Institute, διαθέσιμο στο: https://www.cato.org/publications/commentary/us-started-tit-tat
“Vladimir Putin says Russia will target US if it places missiles in Europe”, The Telegraph, διαθέσιμο στο: https://www.telegraph.co.uk/news/2019/02/20/putin-says-russia-will-target-us-places-missiles-europe/
Vladimir Putin suspends Russia’s participation in INF arms treaty, The Economic Times, διαθέσιμο στο:
https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/vladimir-putin-suspends-russias-participation-in-inf-arms-treaty/articleshow/68258787.cms
Time Running Out for Salvaging INF Treaty, Voa News, διαθέσιμο στο: https://www.voanews.com/a/time-running-out-for-salvaging-inf-treaty/4850703.html
U.S. military to test missiles banned under faltering nuclear pact with Russia The Washington Post, διαθλεσιμο στο: https://www.washingtonpost.com/world/national-security/us-military-to-test-missiles-banned-under-faltering-nuclear-pact-with-russia/2019/03/13/289f7860-45b6-11e9-9726-50f151ab44b9_story.html?noredirect=on&utm_term=.c5e14a74b934
U.S. to Test INF Treaty-Range Missiles , Arms Control Association, διαθέσιμο στο: https://www.armscontrol.org/act/2019-04/news/us-test-inf-treaty-range-missiles
Share Button

Φάνης Παπακωστίδης

Οι τελευταίες εξελίξεις στο συριακό ζήτημα, αναδεικνύουν την ρευστότητα η οποία χαρακτηρίζει το διεθνές σύστημα και δη την πολυπλοκότητα που υπάρχει ως προς την πορεία των εξελίξεων, τόσο λόγω των πολλών δρώντων που εμπλέκονται στην συγκεκριμένη περιοχή, όσο και των μεταβολών ισχύος που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια και επανακαθορίζουν τους συσχετισμούς μεταξύ τους.
Με την ολοκλήρωση της συνάντησης των τριών δυνάμεων (Ιράν, Ρωσία, Τουρκία) που συνθέτουν την “ομάδα της Αστάνα” στην Τεχεράνη, (07-09-2018), φάνηκε να επισφραγίζεται το μέλλον της περιοχής του Ιντλίμπ, της περιοχής της βορειοδυτικής Συρίας που αποτελεί το τελευταίο έδαφος που ελέγχουν οι αντικαθεστωτικοί αντάρτες.. Συνέχεια ανάγνωση

Στην ιρανική πρωτεύουσα έγινε σαφής, η απαίτηση για ολοκληρωτική ήττα των ανταρτών και ειδικά των ομάδων που έχουν χαρακτηριστεί ως τρομοκρατικές. Στη συνάντηση όμως παρουσιάστηκε ένα χάσμα μεταξύ των προέδρων Ερντογάν και Πούτιν καθώς ο πρώτος ζήτησε την κατάπαυση του πυρός ώστε να κινηθούν οι διαδικασίες “συμφιλίωσης” και να αποφευχθεί μια σφαγή αμάχων, ενώ ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε πως δεν πρόκειται να συζητήσει για τρομοκρατικές ομάδες που δεν έχουν καν εκπροσώπηση. Ήδη οι συριακές και ρωσικές αεροπορικές δυνάμεις, είχαν ξεκινήσει να βομβαρδίζουν στόχους των ανταρτών , ενώ στις ακτές της χώρας έχουν από καιρό συγκεντρωθεί ισχυρές ναυτικές δυνάμεις της Ρωσίας.
Έπειτα από τις επιτυχημένες επιχειρήσεις του συριακού στρατού στο νότο της χώρας, και την αποδοχή της εξουσίας του Μπασάρ αλ Άσαντ από το Ισραήλ , ήταν φανερό ότι ο χρόνος για την ολοκληρωτική ήττα των ανταρτών μετρούσε ανάποδα. Οι μοναρχίες του Κόλπου και η δύση, βασικοί σύμμαχοι της συριακής αντιπολίτευσης, την έχουν εγκαταλείψει πολιτικά, έχουν αποδεχτεί την παραμονή του Άσαντ και έχουν περιοριστεί σε αντιδράσεις “ανθρωπιστικού χαρακτήρα”. Εκείνο που έχει πλέον σημασία, δεν είναι το καθεστώς στη Δαμασκό, αλλά οι συσχετισμοί ισχύος που θα επικρατούν μετά το πέρας των επιχειρήσεων.
Αυτό αποτέλεσε και ένα από τα βασικά αντικείμενα συζήτησης των προέδρων ΗΠΑ & Ρωσίας στο Ελσίνκι, τον περασμένο Ιούλιο. Στη συνάντηση αυτή έγινε μια προσπάθεια συνεννόησης των δύο δυνάμεων σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων και η Συρία, γεγονός που αντιμετωπίστηκε με εξαιρετική δυσπιστία στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Οι έντονες αντιδράσεις που ακολούθησαν, έκαναν πλέον φανερό ένα “ρήγμα” που υπάρχει στην αμερικανική διοίκηση, μεταξύ άλλων και για τις σχέσεις της χώρας με την Ρωσία και την στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει η Ουάσιγκτον. Το πρόσφατο δημοσίευμα των N.Y Times, όπου ανώνυμο στέλεχος της κυβέρνησης στρέφεται κατά του προέδρου Τραμπ, υποστηρίζοντας πως υπάρχει “αντίσταση στελεχών της διοίκησης” απέναντι στις πολιτικές του, αποτελεί την πιο πρόσφατη εκδήλωση αυτού του ρήγματος.
Σε συνθήκες τέτοιας ρευστότητας, γίνεται κατανοητό πως πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη αυτές τις αντιθέσεις εντός της αμερικανικής διοίκησης, χωρίς βέβαια να υποτιμούμε τις πάγιες στρατηγικές της προτεραιότητες..
Στο πνεύμα αυτό, οι πρόσφατες προειδοποιήσεις του προέδρου Τραμπ προς τις συριακές δυνάμεις για την “οργή των ΗΠΑ” σε περίπτωση χρήσης χημικών όπλων και τέλεσης εγκλημάτων εναντίον του πληθυσμού , ουσιαστικά άναψαν το πράσινο φως στο ενδεχόμενο επέμβασης, ενώ το ίδιο ισχύει και για τις κυβερνήσεις της Γαλλίας , της Γερμανίας και της Μ. Βρετανίας. Τη νομιμοποίηση μιας τέτοιας δράσης ήρθε να δώσει και ο ΟΗΕ, με την προειδοποίηση του πως η επίθεση στο Ιντλίμπ, “μπορεί να προκαλέσει την χειρότερη ανθρωπιστική κρίση του 21ου αιώνα”.
Υπό το βάρος της συνεχώς κλιμακούμενης έντασης, ακολούθησαν οι συναντήσεις αξιωματούχων της Τουρκίας, Γαλλίας, Γερμανίας και Ρωσίας στην Κωνσταντινούπολη (14-09-2018), όπου φάνηκε πως το κλίμα μεταβάλλεται, καθώς σταμάτησαν οι αεροπορικές επιθέσεις στο Ιντλίμπ. Η μεταβολή ολοκληρώθηκε στην συνάντηση των προέδρων Πούτιν και Ερντογάν στο Σότσι της Ρωσίας (17-09-2018), όπου αποφασίστηκε η κατάπαυση του πυρός, η δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης, εύρους 15-20 χλμ, υπό κοινή ρωσοτουρκική επιτήρηση, που θα διαχωρίζει τις κυβερνητικές από τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης, ενώ θα αποσυρθούν από την εν λόγω ζώνη όλα τα βαρέα όπλα. Η εφαρμογή της συμφωνίας θα αρχίσει από τις 15 Οκτωβρίου 2018 και θα περιλαμβάνει την εκκένωση της περιοχής από τις ακραίες ένοπλες ομάδες στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η Αλ Νούσρα.

Πριν φτάσουμε σε εύκολα συμπεράσματα θα πρέπει να σταθούμε στην ιδιαιτερότητα του Ιντλίμπ:

Στην περιοχή του Ιντλίμπ, είναι συγκεντρωμένοι περί τα 2,5 εκ. κατοίκων , εκ των οποίων, περίπου το 1,5 εκ. αφορά πρόσφυγες από άλλες περιοχές , που έχουν συρρεύσει εκεί στα πλαίσια των συμφωνιών “συμφιλίωσης” ανάμεσα στο καθεστώς και τους αντάρτες. Σε αυτές τις συμφωνίες, μεταξύ άλλων, δίνεται η δυνατότητα στους ηττημένους αντάρτες, να εγκαταλείψουν, μαζί με τις οικογένειές τους, μια περιοχή που κατέχουν και να μεταφερθούν, με τα γνωστά “πράσινα λεωφορεία”, στο Ιντλίμπ. Αυτό οδήγησε στην συγκέντρωση εκεί ενός πολύ μεγάλου αριθμού προσφύγων, με μοναδική διέξοδο διαφυγής τα τουρκικά σύνορα. Η τουρκική κυβέρνηση προ των εξελίξεων, προέβη σε “σφράγισμα” των συνόρων προκειμένου να αποφύγει μια νέα εισροή εκατοντάδων χιλιάδων στα εδάφη της, μεταξύ των οποίων βρίσκονται και βετεράνοι τζιχαντιστές. Η προοπτική αυτή ανησυχεί ιδιαίτερα την Ε.Ε. και ειδικά το Βερολίνο, το οποίο θέλει να αποφύγει την επανάληψη των εικόνων του 2015-16, ενώ υπάρχει και η πίεση του αντιμεταναστευτικού κόμματος AfD, αλλά και οι εσωτερικές τριβές που προκαλεί στο κυβερνών κόμμα το συγκεκριμένο ζήτημα. Κατά συνέπεια, το κοινό συμφέρον είναι αυτό που έφερε κοντά Τουρκία – Γερμανία, σε ακολουθία της πρόσφατης προσέγγισης τους λόγω των αμερικανικών πιέσεων στην τουρκική οικονομία.

Χάρτης Ιντλίμπ, Αύγουστος 2018 (πηγή: https://twitter.com/afp/status/1035127492032380928)


Άλλος σημαντικός παράγων, τον οποίο θα πρέπει να λάβουμε υπόψη, είναι το γεγονός της συγκέντρωσης δεκάδων χιλιάδων ισλαμιστών ανταρτών, μεταξύ των οποίων και αυτών της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS), οι οποίοι αποτελούν τον διάδοχο της Αλ Νούσρα και παρακλάδι της Αλ Κάιντα. Οι τελευταίοι συμπεριλαμβάνονται στην λίστα με τις τρομοκρατικές οργανώσεις του ΟΗΕ και μαζί με τους σαλαφιστές συμμάχους τους, αποτελούν την κυρίαρχη ομάδα στην περιοχή (περίπου 10-15 χιλ) , ενώ ελέγχουν και την ομώνυμη πρωτεύουσα της επαρχίας. Η στάση τους είναι μέχρι τώρα αδιάλλακτη και πρόσφατα προέβησαν σε βίαιες ενέργειες προκειμένου να αποτρέψουν την μαζική φυγή κατοίκων και ενόπλων προς τις καθεστωτικές περιοχές .
Επίσης ισχυρό σχηματισμό αποτελεί το Εθνικό Μέτωπο για την Απελευθέρωση (NFL), το οποίο συνιστά δημιούργημα της Τουρκίας με στόχο τον έλεγχο των αντιπολιτευόμενων ένοπλων ομάδων και αποτελεί αντίπαλο της HTS. Η συγκεκριμένη οργάνωση που αποτελείται από στοιχεία του πρώην Ελεύθερου Συριακού Στρατού (FSA), προσπάθησε να συνενώσει όλες τις ομάδες υπό την ομπρέλα της και ειδικότερα τις πιο ακραίες, χωρίς ωστόσο να το καταφέρει. Αυτό αποτέλεσε πλήγμα για την Άγκυρα καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα την μετέτρεπε σε κυρίαρχο της περιοχής και σοβαρό αντίπαλο της Δαμασκού στις μετέπειτα διεργασίες.
Στην περιοχή εδρεύει και το Ισλαμικό Κόμμα του Τουρκεστάν (ΤΙΡ), το οποίο αποτελεί οργάνωση των μουσουλμάνων Ουιγούρων της Κίνας και σύμμαχο της HTS, αποτελείται από 2000 περίπου άτομα, τα οποία είναι ετοιμοπόλεμα καθώς συμμετείχαν σε συγκρούσεις στο Αφγανιστάν. Η αντιμετώπισή τους προκαλεί το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της κινεζικής πλευράς καθώς συνιστούν απειλή για τα συμφέροντα της χώρας.
Τέλος στο Ιντλίμπ δρουν και Τσετσένοι αντάρτες (ομάδες :Junud al Sham & Ajnad al Kavkaz) οι οποίοι αποτελούν μακροχρόνιο στόχο της Μόσχας και ένα από τα βασικότερα κίνητρα για την στρατιωτική αντιμετώπισή τους από τον πρόεδρο Πούτιν.
Στο καθαρά τακτικό πεδίο, οι δυνάμεις της HTS και των συμμάχων της, ελέγχουν τα σημαντικότερα αστικά κέντρα (Ιντλίμπ, Σαρακίμπ και Τζισρ αλ Σουγκούρ) αλλά και τα μετόπισθεν, την περιοχή των συνόρων με την Τουρκία, ενώ αντίθετα οι φιλοτουρκικές δυνάμεις βρίσκονται πάνω στα πιθανά αρχικά σημεία προέλασης των δυνάμεων του Άσαντ και των συμμάχων του (δείτε σχετικό χάρτη). Όπως μας ενημερώνει ο Fabrice Balanche του Washington Institute , μια επίθεση στις δυνάμεις αυτές πιθανόν να τις θέσει ολοκληρωτικά εκτός μάχης, γεγονός που θα έχει και πολιτικές συνέπειες καθώς θα πλήξει την αξιοπιστία της Τουρκίας ως προστάτη των ανταρτών, ενώ θα αποδυναμώσει την μελλοντική εκπροσώπηση φιλοτουρκικών πολιτικών δυνάμεων στις συζητήσεις για την νέα Συρία.
Το σύνολο των προαναφερόμενων παραγόντων, σε συνδυασμό με την δύσκολη περίοδο που διέρχονται οι σχέσεις ΗΠΑ- Ερντογάν, κατέδειξαν την σημασία που είχε για τον τούρκο πρόεδρο, η επίτευξη της συμφωνίας στο Σότσι. Η προσωπική του έκκληση προς την διεθνή κοινότητα για να παρέμβει , πριν την συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο, αποκαλύπτουν το παίγνιο υψηλού ρίσκου στο οποίο έχει εμπλακεί, ενώ οι χαρακτηρισμοί του για το κουρδικό YPG ως τρομοκρατική ομάδα, δείχνουν το αγεφύρωτο χάσμα με την Ουάσιγκτον. Πολλοί υποστηρικτές του μίλησαν για νίκη της Άγκυρας, ωστόσο κάτι τέτοιο μένει να αποδειχτεί, καθώς η συμφωνία, για τον κάθε δρώντα αξιολογείται διαφορετικά:
– Η Ρωσία απέκρουσε τις απειλές επέμβασης της δύσης και έδωσε χώρο στην “ειρηνική διευθέτηση” αφήνοντας όμως υπεύθυνη την Τουρκία, διασώζοντας παράλληλα την τακτική τους συμμαχία. Πιθανή αποτυχία της δεύτερης, θα δώσει στη Μόσχα το πράσινο φως για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς η ίδια να φέρει ευθύνη. Επίσης ο πρόεδρος Πούτιν, κερδίζει χρόνο σχετικά με δύο σημαντικά γεγονότα, τις αμερικανικές εκλογές των midterms και την έναρξη εφαρμογής των κυρώσεων εναντίον του Ιράν. Στην πρώτη περίπτωση “απεγκλωβίζει” τον πρόεδρο Τραμπ από το συριακό και στην δεύτερη αναμένει τις κινήσεις της Τουρκίας και της Γερμανίας, απέναντι στην προοπτική κυρώσεων που θα υποστούν οι εταιρίες που δεν θα προσαρμοστούν στις επιταγές των ΗΠΑ.
– Ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να υποστηρίξει πως οι παρεμβάσεις του έφεραν αποτέλεσμα και απέτρεψαν (έστω και προσωρινά) το αιματοκύλισμα. Μπορεί να βαδίσει στις εκλογές χωρίς να είναι κύριο θέμα το συριακό, διασώζοντας το Ελσίνκι. Παράλληλα, έφερε σε δύσκολη θέση την Τουρκία καθώς προκάλεσε τριγμούς στην σχέση της με την Μόσχα, αποκαλύπτοντας τα στενά περιθώρια ελιγμών του τούρκου προέδρου.
– Η Γερμανία, όπως ήδη αναφέραμε, επωφελείται από την αναβολή μιας νέας προσφυγικής κρίσης, ενώ ενίσχυσε και άλλο τις σχέσεις της με την Τουρκία, ελέω της έντασης με τις ΗΠΑ και της πτώσης της αξίας της λίρας. Χαρακτηριστικό γεγονός, η επικείμενη επίσκεψη του προέδρου Ερντογάν στο Βερολίνο, στα τέλη Σεπτεμβρίου (28-29). Εξαιρετικής σημασίας η αποκάλυψη του Spiegel για προχωρημένες συζητήσεις μεταξύ των κυβερνήσεων των δύο χωρών, με στόχο τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου της γείτονος, από την εταιρία Siemens. Μια επένδυση αξίας 35 δις ευρώ, στην οποία θα υπάρχει και γερμανική συμμετοχή. Στο δημοσίευμα γίνεται σύγκριση με το περίφημο έργο του 19ου αιώνα, τον σιδηρόδρομο Βερολίνου – Κων/πολης – Βαγδάτης, ενώ τονίζεται ιδιαίτερα η γεωπολιτική του σημασία ως ανταγωνιστικό του κινεζικού “νέου Δρόμου του Μεταξιού”.
– Η Ε.Ε. είδε με ανακούφιση την επίτευξη της συμφωνίας, καθώς απετράπη η περίπτωση ενός νέου προσφυγικού κύματος, δεδομένων και των προβλημάτων που έχουν δημιουργηθεί στη συνοχή της, με αφορμή το εν λόγω ζήτημα. Ας μην ξεχνάμε ότι τον προσεχή Μάιο, πρόκειται να διεξαχθούν οι ευρωεκλογές, με τους συσχετισμούς στο ευρωκοινοβούλιο, να είναι ήδη υπό αμφισβήτηση.
– Το Ισραήλ συνεχίζει ακάθεκτο την στρατηγική του επιδίωξη που συνίσταται στην απομάκρυνση των ιρανικών δυνάμεων από την Συρία και την αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ. Στις 18-09-2018, πραγματοποιήθηκε επίθεση ισραηλινών αεροσκαφών, εναντίων ιρανικών στόχων στη Λατάκεια και την Χομς της Συρίας. Κατά την προσπάθεια αναχαίτησης εκ μέρους της συριακής αεράμυνας, ένα ρωσικό αεροσκάφος επιτήρησης il-20 καταρρίφθηκε με αποτέλεσμα τον θάνατο των 15 επιβαινόντων . Η κλιμάκωση που ακολούθησε σταμάτησε χάρη στην παρέμβαση του προέδρου Πούτιν και την απόδοση εξηγήσεων εκ μέρους του πρωθυπουργού του Ισραήλ Β.Νετανιάχου , παρά τις κατηγορίες προς την Συρία. Είναι προφανές ότι άλλος ένας άξονας συνεννόησης, αυτός μεταξύ Ισραήλ – Ρωσίας, στηρίζεται και από τις δύο πλευρές, ελέω των πλεονεκτημάτων που προσφέρει αλλά και των προβλημάτων που θα δημιουργούσε η διάρρηξη του.
– Ο πρόεδρος Άσαντ ανταποκρίθηκε στη νέα συμφωνία με την προσδοκία ότι αυτή θα φέρει ως αποτέλεσμα την επανάκτηση της περιοχής με την λιγότερη δυνατή διεθνή εμπλοκή και αιματοχυσία. Η συριακή ηγεσία γνωρίζει πολύ καλά πως χωρίς την ρωσική αεροπορική στήριξη, αλλά και την διεθνή κάλυψη της Μόσχας, είναι πολύ ριψοκίνδυνη μια βεβιασμένη ενέργεια εκ μέρους της. Στη συμφωνία υπάρχουν πρόνοιες που λειτουργούν καταπραϋντικά για την συριακή πλευρά, όπως η επαναλειτουργία του αυτοκινητόδρομου Λατάκεια- Χαλέπι, ενώ υπάρχει σύγχυση σχετικά με τον έλεγχο της πόλης του Ιντλίμπ. Το κλίμα απέναντι στην Τουρκία είναι εχθρικό και η αποδοχή γίνεται στα πλαίσια της λογικής “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”.
– Το Ιράν από την πλευρά του χαιρέτισε την εξέλιξη στο Σότσι, καθώς μια ρήξη μεταξύ Τουρκίας – Ρωσίας θα το έφερνε σε δύσκολη θέση, καθώς υπάρχει ανοιχτό το κουρδικό ζήτημα και το θέμα των κυρώσεων των ΗΠΑ. Προφανώς υποστηρίζει την κατάληψη της περιοχής, ωστόσο κάτι τέτοιο θα πρέπει να συμβεί μα τις μικρότερες διπλωματικές και στρατιωτικές απώλειες.

Η περίπτωση του Ιντλίμπ αποτελεί ένα πεδίο δοκιμών, συμμαχιών και συνεννοήσεων, που ξεπερνάνε τα στενά γεωγραφικά του περιθώρια. Η συμφωνία του Σότσι σηματοδοτεί την έναρξη μιας αντίστροφης μέτρησης για τους τζιχαντιστές αλλά και για την Τουρκία . Οι πρώτοι, θα πρέπει είτε να παραδώσουν τα όπλα τους και να ενσωματωθούν, είτε να διαφύγουν μέσω Τουρκίας, είτε να συγκρουστούν. Η δεύτερη έχει κυριολεκτικά την τύχη στα χέρια της. Πρέπει σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα να εκπληρώσει, τόσο τις πρόνοιες της συμφωνίας, όσο και τις σχέσεις της με τους τοπικούς αλλά και διεθνείς δρώντες. Το κατά πόσο είναι δυνατό κάτι τέτοιο θα φανεί στη συνέχεια.

https://www.aljazeera.com/news/2018/09/erdogan-calls-idlib-ceasefire-tehran-summit-180907122805420.html
https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45407401
https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/28/russia-masses-warships-syria-ahead-regimes-final-assault-idlib/
https://www.i24news.tv/en/news/israel/179306-180712-netanyahu-says-no-problem-with-syria-s-assad-staying-in-power
http://www.ert.gr/eidiseis/diethni/kosmos/thyella-antidraseon-sto-esoteriko-ton-ipa-gia-tin-stasi-tramp/
https://www.nytimes.com/2018/09/05/opinion/trump-white-house-anonymous-resistance.html
https://www.theguardian.com/world/2018/sep/05/syria-donald-trump-idlib-slaughter-very-angry
http://www.kathimerini.gr/983423/article/epikairothta/kosmos/epikefalhs-enoplwn-dynamewn-gallias-etoimoi-na-epite8oyme-sth-syria-ean-exei-ginei-xrhsh-xhmikwn-oplwn
https://www.naftemporiki.gr/story/1390470/suria-den-apokleiei-o-maas-summetoxi-tis-germanias-se-pligmata-se-periptosi-xrisis-ximikon
https://news.un.org/en/audio/2018/09/1019042
http://tass.com/world/1021965
https://af.reuters.com/article/worldNews/idAFKBN1J70U9
https://news.un.org/en/story/2018/06/1011862
https://www.hrw.org/news/2018/02/03/turkey/syria-border-guards-shoot-block-fleeing-syrians
https://news.un.org/en/story/2018/09/1018342
https://www.washingtonpost.com/world/syrian-rebels-in-idlib-target-those-who-might-surrender-as-government-assault-looms/2018/09/07/1ba47e00-b07c-11e8-8b53-50116768e499_story.html?noredirect=on&utm_term=.96dbefad6b66
https://www.albawaba.com/news/china-closely-watching-idlib-operation-syria-1172066
https://www.afp.com/en/news/23/foreign-fighters-syrias-idlib-face-last-stand-doc-18x6wz1
https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/round-one-of-idlib-campaign-may-target-turkish-backed-rebels
https://www.wsj.com/articles/the-world-must-stop-assad-1536614148?mod=e2two
https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/09/turkey-russia-erdogan-winning-from-idlib-to-berlin.html
http://www.spiegel.de/international/europe/germany-supports-major-project-in-turkey-a-1227358.html
http://www.ert.gr/roi-idiseon/mesogeios-agnoeitai-rosiko-stratiotiko-aeroskafos-me-14meles-pliroma/
https://www.naftemporiki.gr/video/1392956/poutin-tuxaio-peristatiko-i-katarripsi-tou-rosikou-stratiotikou-aeroskafous
http://www.ert.gr/frontpage/netaniachoy-se-poytin-i-syria-eythynetai-gia-tin-katarripsi-toy-rosikoy-aeroskafoys/
https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/opposition-says-it-is-better-off-after-syria-deal-in-idlib/2018/09/18/f3cd4d78-bb41-11e8-adb8-01125416c102_story.html?utm_term=.13b7354a7001
https://www.euronews.com/2018/09/18/syrian-rebel-says-idlib-deal-ends-assads-hope-of-regaining-full-control
https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-idlib-plan/fate-of-jihadists-will-make-or-break-idlib-peace-plan-idUSKCN1LY2LO

Share Button

  Φάνης Παπακωστίδης

Η νέα φάση του πολέμου στη Μ.Ανατολή, μέχρι τα τραγικά γεγονότα της Γάζας, εκδηλώθηκε σχεδόν αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης των θυλάκων της αντιπολίτευσης και του ISIS, από τις δυνάμεις του προέδρου Μ.΄Ασαντ, εκτός των περιοχών Νταράα (νότια), Ιντλίμπ, Αφρίν, Αλ.Μπαμπ (βόρεια) και των περιοχών που ελέγχει με τη στήριξη των ΗΠΑ, η συμμαχία Κούρδων & Αράβων (SDF) στα ανατολικά του Ευφράτη.
Οι στρατιωτικές δυνάμεις του Ισραήλ έχουν πλήξει επανειλημμένως ιρανικές και φίλα προσκείμενες δυνάμεις, μέσα στο συριακό έδαφος, τόσο πριν όσο και μετά την επίσημη επίσκεψη του Β.Νετανιάχου στη Μόσχα, όπου συνατήθηκε με τον πρόεδρο Β.Πούτιν και παρεβρέθη στις ρωσικές εκδηλώσεις για την νίκη στο Β’ Π.Π . Της επίσκεψης προηγήθηκε, εκ μέρους του προέδρου Ν.Τραμπ , η ανακοίνωση αποχώρησης των ΗΠΑ από την συμφωνία 5+1 για το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ιράν και της επαναφοράς των οικονομικών κυρώσεων εναντίον του. Συνέχεια ανάγνωση

Την απόφαση έσπευσαν να στηρίξουν το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), ενώ την αντίθεση τους εκδήλωσαν οι: Μ.Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ε.Ε. Ρωσία, Κίνα και η Τουρκία .
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, στις πρώτες εκλογές που διεξήχθησαν στο Λίβανο έπειτα από 9 χρόνια,(Κυριακή 06-05-2018), οι πολιτικές δυνάμεις που συμμαχούν με την σιιτική-φιλοιρανική οργάνωση Χεζμπολάχ, ενίσχυσαν τις θέσεις τους σε αντίθεση με αυτές του πρωθυπουργού Χαρίρι, οι οποίες μειώθηκαν, παρά την στήριξη από την Σ.Αραβία .
Από τα πρόσφατα γεγονότα παρατηρούμε μια διαφοροποίηση των εμπλεκόμενων δυνάμεων σε σχέση με τις ομαδοποιήσεις των δρώντων που παρατηρούσαμε έως τώρα:
– Ε.Ε. και Μ.Βρετανία διαφοροποιούνται από την απόφαση των ΗΠΑ για το Ιράν, καθώς μια ματιά και μόνο στις οικονομικές συνέπειες που θα έχει η συμπόρευση μαζί τους, αρκεί να αιτιολογήσει την στάση τους . Δεν είναι τυχαία η δήλωση της γαλλικής προεδρίας, ότι “οι Ευρωπαίοι θα κάνουν τα πάντα για να προστατεύσουν τα συμφέροντα των επιχειρήσεών τους” , ενώ οι δηλώσεις του αμερικανού πρέσβη στην Γερμανία, όπου κάλεσε τις εγχώριες επιχειρήσεις σε άμεση διακοπή των δραστηριοτήτων τους με το Ιράν προκειμένου να συμμορφωθούν με την απόφαση των ΗΠΑ, προκάλεσαν αντιδράσεις με χαρακτηριστικότερη την δήλωση μέλους του Γερμανοιρανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου ότι “Δεν ανήκει στις αρμοδιότητες ενός αμερικανού πρέσβη να δίνει οδηγίες ή να απειλεί γερμανικές επιχειρήσεις”. Τέλος, σε ξεχωριστές τηλεφωνικές συνομιλίες του προέδρου Β.Πούτιν με την καγκελάριο Α.Μέρκελ και τον πρόεδρο Ε.Μακρόν οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη διατήρησης της συμφωνίας με το Ιράν και αποφυγής της κλιμάκωσης στη Μ.Ανατολή .
Εκείνο που παρατηρούμε, είναι πως ο οικονομικός πυλώνας, ως παράγων ανακατανομής ισχύος, δρα μέχρι στιγμής καθοριστικά για τον συσχετισμό δυνάμεων υπέρ της διατήρησης της συμφωνίας και εάν αυτό αποτελεί σχεδιασμένη στρατηγική εκ μέρους του Ιράν, τότε ήδη παράγονται αποτελέσματα. Για να γίνει πιο κατανοητό το εν λόγω επιχείρημα, αρκεί να θυμηθούμε λίγο την πολιτική σκοπιμότητα που διέκρινε την ελληνικη ηγεσία την περίοδο 1984-85, με την περίφημη “αγορά του αιώνα” και αφορούσε τα νέα μαχητικά της Π.Α. και να συγκρίνουμε με τις συμφωνίες που έχει κάνει η ιρανική ηγεσία με πολυεθνικούς κολοσσούς Το οικονομικό συμφέρον, διεμβολίζει τις έως τώρα ομαδοποιήσεις των δρώντων (ΗΠΑ, Ε.Ε. κλπ) και δημιουργεί νέες (Μ.Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία, Κίνα, Τουρκία κλπ) αλλάζοντας τους συσχετισμούς δυνάμεων στην περιοχή.
– Η επίσκεψη του πρωθυπουργού του Ισραήλ στη Μόσχα, παρά την ένταση που επικρατεί στην Μ.Ανατολή και τις στρατιωτικές επεμβάσεις του πρώτου στη Συρία, κύλησε ομαλά και δεν υπήρξε επιδείνωση στις σχέσεις των δύο χωρών. Αντίθετα επιβεβαίωσε τον ρόλο κλειδί που έχει, πλεόν, η Ρωσία στις εξελίξεις στην περιοχή και την διακριτή της θέση έναντι ακόμα μιας ομαδοποίησης (Συρία, Ιράν, Χεζμπολάχ, κλπ). Αξίζει να σημειωθούν οι ενδείξεις διαπραγμάτευσης στο θέμα της προμήθειας προς τη Συρία, ρωσικών συστημάτων αεράμυνας (S-300) καθώς και το ότι υπάρχουν ξεχωρίστοί δίαυλοι επικοινωνίας τουλάχιστον στο επιχειρησιακό επίπεδο, μεταξύ των δύο πλευρών , ενώ δεν πρέπει να περνάει απαρατήρητο το γεγονός ότι οι πρόσφατες ισραηλινές επιχειρήσεις δεν στόχευσαν ποτέ τις ρωσικές δυνάμεις.
Ο συριακός στρατός ετοιμάζεται να δράσει σε περιοχές όπου γειτνιάζουσες χώρες λειτουργούν ως πάτρωνες των δυνάμεων της αντιπολίτευσης. Οι τελευταίες από μόνες τους, έχουν ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας, όμως στην περίπτωση που εμπλακούν και οι δυνάμεις γειτονικών κρατών (π.χ. Τουρκία, Ισραήλ) τα πράγματα περιπλέκονται.
Ενδεχόμενη δράση την περιοχή της Νταράα στο νότο, επαναφέρει στην επιφάνεια τις απαιτήσεις του Ισραήλ σχετικά με το ρόλο της Τεχεράνης στην μεταπολεμική περίοδο. Μια παλαιότερη δήλωση του επιτελάρχη των ενόπλεων δυνάμεων του Ιράν, στρατηγού Μοχάμαντ Χουσείν Μπανγκέρι, περί μελλόντικής ίδρυσης ναυτικής βάσης στη Συρία προκαλεί έντονες ανησυχίες στο Ισραήλ, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από τον ίδιο τον ισραηλινό πρωθυπουργό, κατά την πρόσφατη συνάντηση του, στα πλαίσια της τριμερούς, με την ελληνική και κυπριακή ηγεσία . Τυχόν υλοποίηση μιας τέτοιας κίνησης από ιρανικής πλευράς, (σε συνδιασμό με την παρουσία της Χεζμπολάχ στο Λίβανο), θα έκανε πράξη τον περίφημο ιρανικό ή “σιιτικό άξονα” από τον Περσικό μέχρι την Μέσόγειο, εξέλιξη την οποία απορρίπτει η ισραηλινή πλευρά. Σε πρόσφατη (11-11-2017) συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στο νότο μεταξύ ΗΠΑ, Ιορδανίας και Ρωσίας, προβλέπεται μεταξύ άλλων, η απομάκρυνση των σιιτικών και ιρανικών δυνάμεων από τα εδάφη που εφάπτονται στα υψώματα του Γκολάν . Όμως οι ισραηλινοί δεν δέχονται την απόσταση που ισχύει έως σήμερα (5-20 χλμ) και απαιτούν πολύ μεγαλύτερη ενώ αντίστοιχες απαιτήσεις προβάλουν και για τις ιρανικές-σιιτικές στρατιωτικές υποδομές. δηλώνοντας ότι σε διαφορετική περίπτωση, οι ίδιοι θα δρουν στην περιοχή κατά το δοκούν. Η Ρωσία θεωρεί ότι η παρουσία των ιρανικών δυνάμεων στη Συρία είναι νόμιμη, καθόσον τις κάλεσε επίσημα η κυβέρνηση της Δαμασκού ωστόσο προσπαθεί να εξουδετερώσει τις ανησυχίες της ισραηλινής πλευράς .
– Η μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ (14-05-2018) και η επιδεικτική τελετή που πραγματοποιήθηκε εκ μέρους του ισραηλινού κράτους για το σκοπό αυτό, προκάλεσε την έντονη αντίδραση των παλαιστινίων και ειδικότερα αυτών της περιοχής της Γάζας. Χιλιάδες συγκεντρώθηκαν σε διάφορα σημεία της μεθορίου Γάζας – Ισραήλ με αποτέλεσμα το ξέσπασμα συγκρούσεων, το θάνατο δεκάδων παλαιστινίων και την πρόκληση χιλιάδων τραυματιών από τα πυρά του ισραηλινού στρατού . Η Τουρκία, διαμέσου του προέδρου της Τ.Ερντογάν, δήλωσε πως η δράση τιων ισραηλινών δυνάμεων συνιστά “κρατική τρομοκρατία” και ανακάλεσε τους πρέσβεις της σε ΗΠΑ και Ισραήλ , ενώ αμφισβήτησε τη δυνατότητα των ΗΠΑ να λειτουργούν ως διαμεσολαβητές στις σχετικές διαπραγματεύσεις . Η Σ.Αραβία καταδίκασε την “βία των ισραηλινών κατοχικών δυνάμεων” , ενώ ψήφισμα του Σ.Α. του ΟΗΕ, για την διεξαγωγή έρευνας σχετικά με τα γεγονότα στη Γάζα, μπλοκαρίστηκε από την αντιπροσωπεία των ΗΠΑ. Η Ρωσία καταδίκασε την κίνηση των ΗΠΑ και προσφέρθηκε για ακόμα μια φορά να φιλοξενήσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών . Η Ε.Ε. ζήτησε “αυτοσυγκράτηση”, η Γαλλία καταδίκασε τη χρήση βίας από τον ισραηλινό στρατό, η πρωθυπουργός της Μ.Βρετανίας δήλωσε “βαθιά προβληματισμένη από την ένταση της βίας” εκ μέρους των ισραηλινών δυνάμεων, ενώ οι ΗΠΑ κατηγόρησαν την Χαμάς για τα επεισόδια …
Σε όλα τα ευφλεκτα σημεία της εγγύς Μ.Ανατολής, οι πρωτοβουλίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, είναι αυτές που καθορίζουν την ατζέντα των επόμενων διαβουλεύσεων για το μέλλον της περιοχής. Μπορεί ο τρόπος που δρουν να χαρακτηρίζεται από έντονο κυνισμό και ωμή επιδειξη ισχύος, ωστόσο είναι ακριβώς η λογική καρότου και μαστιγίου που χαρακτηρίζει τις κινήσεις τους. Δεν είναι διόλου απίθανο του μακελειού που προηγήθηκε, να ακολουθήσουν εκκλήσεις για επανάληψη των ειρηνευτικών συνομιλιών και μια νέα διαδικασία να ξεκινήσει πάλι. Αυτή τη φορά όμως με νέους όρους και λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα στην περιοχή, με άλλους διαμεσολαβητές. Μετά την ανακοίνωση των ΗΠΑ για την μεταφορά της πρεσβείας τους, ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μ.Αμπάς απέρριψε την αμερικανική θέση ως διαμεσολαβητή και στράφηκε ανοιχτά προς την Μόσχα . Το ίδιο είδαμε ότι ισχύει και στην περίπτωση της κρίσης με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.Ο καθοριστικός ρόλος της Ρωσίας στην συριακή κρίση και η δυνατότητα της να συνομιλεί με όλους στην περιοχή, καθιστά την θέση της ισχυρή και αναγκαία. Αυτό που μένει να αποδειχτεί, είναι η ικανότητά της να εγγυηθεί βιώσιμες λύσεις καθώς και η ικανότητά της να τις επιβάλλει. Από ότι φαίνεται δεν θα αργήσει πολύ η ώρα της δοκιμασίας…

 

 

1 2 3 14