για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική

ΝΑ Ευρωπη – Ρωσια

Share Button

ΑμπχαζίαΣτις 20 Ιανουαρίου, η κυβέρνηση της Αμπχαζίας, μετακίνησε τα σύνορά της με την Ρωσία, σχεδόν έντεκα χιλιόμετρα βαθύτερα μέσα στα εδάφη της.  Αυτό το μέτρο πάρθηκε για να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ασφάλεια της περιοχής γύρω από το Σότσι, στο οποίο διεξάγονται οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες. Αν και η Μόσχα προσπάθησε να παρουσιάσει το συγκεκριμένο μέτρο ως πρωτοβουλία της κυβέρνησης της Αμπχαζίας, είναι περιττό να αναφερθεί πως η μετακίνηση των συνόρων δεν θα γινόταν χωρίς το άμεσο αίτημα της Μόσχας. Αυτή η κίνηση υπογραμμίζει την άμεση επιρροή της Μόσχας επί του καθεστώτος της Αμπχαζίας, το οποίο δεν δείχνει να έχει περισσότερη δύναμη από την τοπική αυτοδιοίκηση οποιασδήποτε ρωσικής επαρχίας. Το πρακτορείο ειδήσεων «Russian Regnum News Agency» ισχυρίστηκε ότι οι τοπικές δυνάμεις της Αμπχαζίας θα εποπτεύουν τα μέτρα ασφαλείας στην επεκταθείσα συνοριακή ζώνη. Το πιθανότερο σενάριο, όμως, είναι τον έλεγχο της συνοριακής ζώνης, να αναλάβουν οι ρωσικές ειδικές δυνάμεις ή ο στρατός που ήδη βρίσκεται στην περιοχή.

Μάρκος Μενελάου

 

Share Button

ΓκάζπρομΣτροφή προς τη Ρωσία έκανε η Παλαιστινιακή Αρχή υπο τον Μαχμούντ Αμπάς. Σε συνάντηση μεταξύ των Αμπάς, Μεντβέντεφ και Πούτιν έγινε σαφής η νέα στρατηγική της Παλαιστινιακής Αρχής, η οποία αφήνει στο παρελθόν τις προσπάθειες για εξεύρεση ειρηνικής λύσης στο Παλαιστινιακό με τους Ισραηλινούς και τις ΗΠΑ να επιδιώκουν πλέον την πλήρη υποστήριξη της Ρωσίας για ίδρυση Παλαιστινιακού κράτους. Επιπλέον, όπως μετέδωσε το πρακτορείο ITAR-TASS, οι δύο πλευρές ήρθαν σε συμφωνία για ένα τεράστιο έργο ύψους ενός δισεκατομμυρίου δολλαρίων που αφορά στο φυσικό αέριο στη περιοχή της Γάζας και το οποίο θα αναλάβει η Gazprom,  έργο που θα αποτελέσει την αρχή μιας ευρύτερης συνεργασίας μεταξύ των δύο μερών στο τομέα της ενέργειας. Οι εξελίξεις αυτές, όπως γίνεται σαφές, αμφισβητούν τις ΗΠΑ ως μοναδική ειρηνευτική δύναμη στη περιοχή και δημιουργούν ιδιαίτερη ανησυχία στο Ισραήλ, το οποίο εκτός απο την ισχυροποίηση των διαπραγματευτικών ικανοτήτων των Παλαιστινίων βλέπει τη Ρωσία, σε συνέχεια του ενδιαφέροντος που μεχρι τώρα δείχνει για τη Μέση Ανατολή,να εισέρχεται δυναμικά και στο θέμα της Παλαιστίνης, αναγνωρίζοντας τη Παλαιστινιακή Αρχή ως ανεξάρτητη εθνική οντότητα, ικανή να συνάψει τέτοιου είδους ενεργειακές συμφωνίες. Πρόκειται για μία εξέλιξη που ξάφνιασε τους Νετανιάχου και Κέρι, η οποία δημιουργεί νέα δεδομένα στην ήδη ρευστή περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Γιώργος Καζαντζής

Share Button

Eurasian UnionΤο τελευταίο διάστημα η Τουρκία έκανε κάποιες κινήσεις προς την Τελωνειακή Ένωση, στην οποία η Ρωσία διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Αν και δεν εξέφρασε άμεσα αίτημα ένταξης -προτάθηκε από τον πρωθυπουργό του Καζακστάν-  το γεγονός παραμένει ότι η Τουρκία εκδηλώνει ενδιαφέρον προς ένα αντίπαλο δέος της Ε.Ε. Είναι δεδομένο ότι η Τουρκία θα αναγκαστεί να επιλέξει έναν από τους δύο οργανισμούς, καθώς είναι ανέφικτο να ενταχθεί και στους δύο. Οικονομικά, είναι προς το συμφέρον της να διατηρήσει την ενταξιακή πορεία  προς την Ε.Ε. καθώς το ποσοστό του εμπορίου της με τις χώρες της Ε.Ε είναι σημαντικά υψηλότερο από το αντίστοιχο με τις χώρες της Τελωνειακής Ένωσης. Παράλληλα, βρίσκεται ήδη σε τελωνειακή ένωση με την Ε.Ε (από το 1996), από την οποία  θα πρέπει να εξέλθει προκειμένου να ενταχθεί σε μία άλλη. Σε αυτό το σημείο πρέπει να επισημανθεί ότι έλαβαν χώρα πρόσφατα συζητήσεις μεταξύ Ε.Ε, Η.Π.Α και Ιαπωνίας για μεταξύ τους υπογραφή συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου. Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, συμπεραίνεται ότι οικονομικά δεν συμφέρει την Τουρκία η ένταξη στην Τελωνειακή Ένωση. Θεωρείται πιθανό, η κίνηση αυτή να χρησιμοποιήθηκε ως μοχλός πίεσης προς την Ε.Ε προκειμένου να ληφθούν υπόψη και τα Τουρκικά συμφέροντα στις συζητήσεις περί συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου. 

Άννα Χαλκίδη

Share Button

Πούτιν - ΓιανουκόβιτςΚαθώς πλησιάζουν οι γιορτές των Χριστουγέννων, οι εσωτερικές αναταραχές στην πρωτεύουσα της Ουκρανίας εξακολουθούν να μονοπωλούν το ενδιαφέρον όλης της χώρας. Μάλιστα, η αντιπολίτευση καλεί τους διαμαρτυρόμενους  να παραμείνουν στην κεντρική πλατεία του Κιέβου, τόσο τα Χριστούγεννα, όσο και την Πρωτοχρονιά. Περίπου 100.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Πλατεία της Ανεξαρτησίας για να διαδηλώσουν, για πέμπτη συνεχή εβδομάδα, κατά του προέδρου της χώρας, Βίκτωρ Γιανουκόβιτς, ο οποίος στις 21 Νοεμβρίου αποφάσισε να διακόψει κάθε προσπάθεια για την επίτευξη εμπορικής συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και να δημιουργήσει στενότερους δεσμούς με τη Ρωσία. Την προηγούμενη εβδομάδα η κυβέρνηση της Μόσχας κατάφερε επένδυσε 15 δισεκατομμύρια δολάρια στην αγορά ουκρανικών ομολόγων και ταυτόχρονα επιτέυχθηκε σημαντική μείωση της τιμής για το εισαγόμενο από την Ουκρανία φυσικό αέριο.

Αναστασία Λαζαρίδου

Share Button

Kerry-Brahimi-LavrovΗ ιδέα της καταστροφής του χημικού οπλοστασίου της Δαμασκού με αντάλλαγμα μία προσωρινή εκεχειρία μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του συριακού προβλήματος αναδεικνύεται σε πρώτης τάξεως πολιτική προσέγγιση εκεχειρίας και διαπραγμάτευσης. Αυτή η εξέλιξη δεν είναι ένα απλό στρατηγικό παίγνιο ή στρατηγικός ελιγμός. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μία κίνηση, που οδηγεί σε ένα καινούργιο μέλλον στην παγκόσμια πολιτική σκακιέρα προς την κατεύθυνση της αποφυγής του πολέμου; Τι καινούργιο έχουμε; Συνέχεια ανάγνωση

Οι ΗΠΑ και ειδικότερα ο Πρόεδρος, πλανητάρχης και επικεφαλής της Υπερδύναμης, εμφανίστηκαν την περασμένη Δευτέρα, 9 Σεπτεμβρίου, απρόσμενα ή και προσχεδιασμένα ή κατόπιν σοφότερης εκτίμησης, να μεταβάλουν στάση από την αρχική  της 21ης ανακοινωθείσας απόφασης περί αναγκαίου στρατιωτικού πλήγματος εναντίον του καθεστώτος της Δαμασκού και να επιλέγουν τον δρόμο της διπλωματίας της συνεννόησης και εν τέλει της ειρηνικής διευθέτησης του μείζονος διεθνούς προβλήματος. Τι συνέβη πραγματικά που μετέβαλε την απόφαση του προέδρου Ομπάμα, έτσι ώστε από την σίγουρη επικείμενη σύγκρουση και τιμωρία του αμαρτωλού και «βάρβαρου» για τον λαό του – Άσσαντ, όπως τον αποκαλούν, να επιλεγεί ο δρόμος της διπλωματικής διευθέτησης δια της καταστροφής του πυρηνικού εργοστασίου της Δαμασκού. Assad-Putin-Obama

Υπάρχει το «Παίγνιο της Κότας», όπως το αποκαλούμε στην επιστήμη των διεθνών σχέσεων, όπου η απειλή πολέμου και σύγκρουσης οδηγεί έναν από τους δύο παίχτες, ενόψει σύγκρουσης, σε αλλαγή στάσης και σε φυγή. Ο Πρόεδρος Ομπάμα επέλεξε τον μη πόλεμο. Υπάρχει η εκτίμηση που μας λέει πως ο Πρόεδρος αυτοπαγιδεύτηκε εξ’ αρχής σε μια κεκτημένη από την πολιτική της υπερδύναμης, υποχρέωση ενός καθήκοντος για μια παραδειγματική πυραυλική πολεμική αστραπιαίας τιμωρίας του «αιμοσταγούς» δικτάτορα Άσσαντ.

Η αυτοπαγίδευση οδήγησε στην δέσμευση της υπερδύναμης του Πλανητάρχη να προχωρήσει στο προαναγγελθέν πλήγμα, πράγμα που τον εξανάγκασε πλέον για λόγους κύρους και διεθνούς αξιοπιστίας και μόνο, να πλήξουν καθοιονδήποτε τρόπο και μέσο το καθεστώς της Δαμασκού. Η κατηγορία περί χρήσεως χημικών από το καθεστώς εναντίον του συριακού λαού θεωρήθηκε σχεδόν «a priori» στοχοθετημένη και σκηνοθετημένη με απολύτως βέβαιη την ευθύνη και ενοχή του Προέδρου Άσσαντ, προσωπικά. Η διακήρυξη σε όλους τους τόνους και με όλα τα μέσα, πως η ενοχή του καθεστώτος είναι αδιαμφισβήτητη αποσκοπούσε στην νομιμοποίηση της προαποφασισμένης πολεμικής επιχείρησης και δευτερευόντως θα λέγαμε – όπως συνέβη κατ’ επανάληψη στο παρελθόν – στην αναζήτηση της αλήθειας γύρω από τα τραγικά περιστατικά της 21η Αυγούστου.

Αυτό ήταν το σενάριο της πρώτης φάσης της διεθνούς κρίσης, γύρω από την Συρία, που αν Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο George Bush Jr. η πολεμική εμπλοκή των ΗΠΑ θα είχε ήδη υλοποιηθεί. Η Δαμασκός και το καθεστώς εν γένει θα είχε πληγεί με όλα τα σύγχρονα πυραυλικά συστήματα, χωρίς σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, ίσως και χωρίς απόφαση του ΝΑΤΟ. Πιθανότατα αυτό το πλήγμα θα ακολουθούσε ένας αρμαγεδώνας συγκρούσεων εναντίον όλων στην Μέση Ανατολή. Οι διεθνείς επιπτώσεις θα ήταν σε αυτήν τη περίπτωση απρόβλεπτες και καταστροφικές για την ανθρωπότητα.

Ο Ομπάμα δίστασε. Σε αυτές τις περιπτώσεις η προσωπικότητα του ηγέτη είναι καθοριστικής σημασίας. Φοβήθηκε τις συνέπειες, διαπίστωσε την απουσία στρατηγικού στόχου. Οι αντικαθεστωτικοί είναι διασπασμένοι, δεν διαθέτουν μια ηγεσία που να  την εμπιστευθεί ο διεθνής παράγων. Σημαντικό είναι ίσως και το γεγονός ότι στους κόλπους της βρίσκεται πολεμώντας το καθεστώς, η Al –  Nusra, παρακλάδι της Αl-Qai’da! Όλα αυτά οδηγούν σε ένα αδιέξοδο, που μόνο διπλωματικά σε διεθνές επίπεδο, θα μπορούσε να ξεπεραστεί. Η Ρωσία και ο Πούτιν εμφανίστηκαν ως  διέξοδος από την αυτοπαγίδευση.

Η ιδέα της καταστροφής του χημικού οπλοστασίου της Δαμασκού με αντάλλαγμα μία προσωρινή εκεχειρία μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του συριακού προβλήματος αναδεικνύεται σε πρώτης τάξεως πολιτική προσέγγιση εκεχειρίας και διαπραγμάτευσης. Αυτή η εξέλιξη δεν είναι ένα απλό στρατηγικό παίγνιο ή στρατηγικός ελιγμός. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μία κίνηση, που οδηγεί σε ένα καινούργιο μέλλον στην παγκόσμια πολιτική σκακιέρα προς την κατεύθυνση της αποφυγής του πολέμου; Τι καινούργιο έχουμε;

Α) Ανάδειξη των ΗΠΑ σε Πλανητική και Μοναδική Υπερδύναμη από το 1990 μέχρι και την δεύτερη ατυχή εισβολή στο Ιράκ του 2003, προϊόν απάτης. Οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν πάντοτε τα διεθνή προβλήματα, όχι τόσο με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου, αλλά κυρίως, μέσα από την προβολή των συμφερόντων τους με την αλαζονική υπεροψία που κρίνει και αποφασίζει ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο, θέτουν δικούς τους κανόνες, προσεγγίζουν τα προβλήματα μόνο με την έπαρση της δύναμης μετατρεπόμενες από ηγέτη σε ηγεμόνα. Οι ΗΠΑ και οι κατά καιρούς σύμμαχοί τους αξιολογούνται πλέον ως αναξιόπιστοι ηγετική ομάδα στην διεθνή σκηνή.

Β) Η τωρινή διεθνής εξέλιξη εμφάνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Συριακό πρόβλημα, σχεδόν πλήρως απομονωμένες από τους συμμάχους τους, ιδιαίτερα όσον αφορά στην απόφαση τους για πολεμική εμπλοκή και πλήγμα κατά του καθεστώτος Άσσαντ. Αυτό, σε συνάρτηση με την εσωτερική απονομιμοποίηση του Ομπάμα ως προς αυτή την απόφαση του για πόλεμο, παρουσιάζουν διεθνώς την Υπερδύναμη πολιτικά και θεσμικά απονομιμοποιημένης.

Παράλληλα, η Ρωσία του Πούτιν πραγματοποίησε και σε αυτήν την περίπτωση ευφυέστατες διπλωματικές κινήσεις και ελιγμούς, με κορύφωση την τελευταία παρέμβαση τους, όπου υπέδειξε στον Ομπάμα το «Way Out» από την αυτοπαγίδευσή του, δείχνοντας μια έξοδο από μία πιθανή κόλαση πολέμου, στην οποία οδηγείτο, με ίσως καταστροφικές για την περιοχή και τον κόσμο συνέπειες. Επομένως έχουμε την αποφυγή του πολέμου από τον Ομπάμα και την ανάδειξη του Πούτιν σε παράγοντα ικανό να οδηγήσει τα πράγματα σε συνθήκες συνεννόηση, διαλόγου και πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Γ) Αυτή λοιπόν η κατάσταση που απεικονίζεται σήμερα ως ανωτέρω, αλλάζει το σκηνικό της διεθνούς πολιτικής ριζικά, θα λέγαμε καταλυτικά, σε ότι αφορά στις δυνατότητες μίας Υπερδύναμης, όπως οι ΗΠΑ, να πραγματοποιούν μονομερώς πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον τρίτων χωρών και να παρεμβαίνουν σε κρίσεις. Έχουμε δηλαδή αλλαγή υποδείγματος στην διεθνή σκηνή. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να αποφασίσουν μόνες τους και με την αλαζονεία της Υπερδύναμης για ειρήνη και πόλεμο στον κόσμο. Θα πρέπει να είναι υποχρεωμένες να διαβουλεύονται με τις άλλες δυνάμεις, κυρίως την Ρωσία.  Αυτό συνεπάγεται μια τεράστιας σημασίας στροφή στην διεθνή πολιτική, αφού εμπεδώνεται πλέον ένα σχήμα ισορροπίας δυνάμεων διεθνώς, το οποίο επιβάλλει διπλωματική διαβούλευση και συνεννόηση για τα μεγάλα θέματα της ανθρωπότητας.

Το πλήγμα κύρους και αξιοπιστίας που δέχθηκαν οι ΗΠΑ από αυτήν την  υπόθεση, αλλάζει το πλαίσιο δράσης των παραγόντων της Διεθνούς Πολιτικής. Έχουμε μια δομική αλλαγή υποδείγματος, όπου ο πόλεμος δεν είναι η πρώτη επιλογή, όπως παραδειγματικά συνέβαινε τα τελευταία είκοσι χρόνια, αλλά πλέον οι επιλογές του διεθνούς παράγοντα συνίστανται στην και κατευθύνονται από την διπλωματία, την συνεννόηση και άλλα μέσα πίεσης, όπου ο πόλεμος μετατρέπεται σε  ύστατο μέσο και αυτό όχι μονομερώς, αλλά με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Kerry-Brahimi-Lavrov

Αυτή η εξέλιξη που συνέβη με την Συρία και τα χημικά που χρησιμοποιήθηκαν θυμίζει, τηρουμένων των αναλογιών, την Κρίση της Κούβας του 1962 και την απειλή πυρηνικού πολέμου, εξαιτίας αυτής της κρίσης.  Στην περίπτωση αυτή, εν τέλει οι δύο υπερδυνάμεις ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, οδηγήθηκαν με αφετηρία την Κρίση στην απόφαση για συνεννόηση προκειμένου αποφευχθεί στο μέλλον ένα ενδεχόμενο γεγονός που θα οδηγούσε σε πυρηνικό πόλεμο. Η εγκαθίδρυση, κατά την εικοσαετία που ακολούθησε, της ισορροπίας της αμοιβαίας αποτροπής, έφερε εν τέλει φυσικά και την αποτροπή του πολέμου μεταξύ των υπερδυνάμεων, οδήγησε στην ύφεση της σχέσης τους και εν τέλει στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Σήμερα, ΗΠΑ και Ρωσία, δεν βιώνουν Ψυχρό Πόλεμο. Δεν βιώνουμε πολεμική αντιπαράθεση, όμως η ανθρωπότητα έχει ανάγκη από ένα σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης στο πολιτικό και φυσικά στο οικονομικό επίπεδο. Στο πολιτικό σημαίνει την ικανότητα συνεννόησης και εκδήλωσης της βούλησης των Μεγάλων Δυνάμεων του κόσμου για επίλυση των διεθνών κρίσεων και διευθέτηση των συγκρούσεων, όπως είναι το Μεσανατολικό, το Κυπριακό, προβλήματα του Βαλκανικού χώρου και της Νοτιοανατολικής Λεκάνης της Μεσογείου, του πυρηνικού αφοπλισμού και φυσικά για θέματα που άπτονται των σχέσεων Ισλάμ και Δύσης.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις του κόσμου θα είναι υποχρεωμένες να διαβουλεύονται με βάση του κανόνες του διεθνούς δικαίου. Όσο περισσότερο αυξάνει η ικανότητα συνεννόησης Ουάσινγκτον – Μόσχας, τόσο περισσότερο θα εδραιώνεται σταδιακά η παγκόσμια ειρήνη, η διευθέτηση διεθνών διαφορών και θα εμπεδώνεται η αναγκαία ασφάλεια και σταθερότητα στην πορεία επιβίωσης της ανθρωπότητας σε ένα πραγματικά ταραγμένο και φοβισμένο κόσμο.

Ο Χριστόδουλος Κ. Γιαλλουρίδης είναι Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Σπουδών, Επικοινωνίας και Πολιτισμού στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.