Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία

Συνέβη σήμερα

Συνέβη σήμερα

Μεγεθύνσεις

Μεγεθύνσεις

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

Προσεγγίσεις

Προσεγγίσεις

Γεωπολιτική

Γεωπολιτική

Η Συμμαχία του Sandr κερδίζει την νέα καταμέτρηση των Ιρακινών Εκλογών.

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής* Η νέα καταμέτρηση των ψήφων των εκλογές του Ιράκ ολοκληρώθηκε, με τη συμμαχία του κληρικού Muqtada al ...

Περισσότερο

Οι ρίζες της τουρκικής νομισματικής κρίσης

Σπύρος Ζενεμπίσης, Βοηθός Ερευνητής, Κ.Α.Ν.Σ. Το Τέλος του «Οικονομικού Θαύματος» του ΑΚΡ; Στις 24 Ιουνίου του 2018 επανεξελέγη, όπως ήταν σε μεγάλο ...

Περισσότερο

“Χάσατε το Ισλάμ”. Αντιδράσεις της Αιθιοπίας προς τις χώρες του Κόλπου

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής* «Πρέπει να μάθουμε γρήγορα αραβικά, ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τη θρησκεία και να σας τη διδάξουμε εκ ...

Περισσότερο

CWC5YN Jimmy Carter welcomes Anwar Sadat and the Egyptian delegation to Camp David. The delegation was critical to the success of the

Ο Ανουάρ Σαντάτ και οι συμφωνίες του Καμπ Ντεϊβιντ: ρεαλιστική απόφαση ή προδοσία;

Νικολάου Νικόλαος, Ερευνητής Κ.Α.Ν.Σ. Οι Συμφωνίες του Κάμπ Ντεϊβιντ αποτέλεσαν σημείο- τομή για την ιστορία των διεθνών σχέσεων γενικά και για ...

Περισσότερο

Προκλήσεις, προβλήματα και Στρατηγική στο σημερινό Ιράκ. Ένα έτος μετά την ανακατάληψη της Μοσούλης

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής* Τον Ιούλιο του 2014, ο Abu Bakr al-Baghdadi, ευρισκόμενος στο τζαμί al-Nuri στη Μοσούλη, κήρυξε το χαλιφάτο ...

Περισσότερο

Share Button

Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού

Στις 27 Σεπτεμβρίου  εορτάζεται ετησίως η Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού, όπως έχει οριστεί το 1970 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού. Κύρια επιδίωξη  του εορτασμού αυτού αποτελεί η προβολή  της κοινωνικής και πολιτικής, οικονομικής και πολιτιστικής συνεισφοράς του τουρισμού στη διεθνή κοινότητα. Ο τουρισμός είναι βασικός τρόπος ψυχαγωγίας, κυρίως  στο Δυτικό Κόσμο. Παράλληλα συνιστά μεγάλη βιομηχανία και πρωταρχική   πηγή εσόδων για παραδοσιακά τουριστικά κράτη,  όπως  την Ιταλία και  Γαλλία, την Ελλάδα και  Ισπανία. Είναι αποτέλεσμα ομαδικής ή μεμονωμένης μετακίνησης ανθρώπων σε ποικίλους τουριστικούς προορισμούς και της διαμονής τους σε αυτούς επί  ένα, τουλάχιστον,  24ωρο. Συνέχεια ανάγνωση

Ιωάννης Χρ.Ιακωβίδης

Το 1941 οι καθηγητές  Krapf και  Hunziker του Πανεπιστημίου της Βέρνης υποστήριξαν την άποψη ότι  ως  τουρισμός ορίζεται  το σύνολο των φαινομένων και σχέσεων, τα οποία  προκύπτουν από την πραγματοποίηση ταξιδιών σε διάφορους  προορισμούς  και τη διαμονή σε αυτούς  μη μονίμων κατοίκων τους. Το 1963 η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τα  Διεθνή Ταξίδια και τον Τουρισμό, στη Ρώμη, ορίζει  δύο κατηγορίες επισκεπτών:  (α) τους τουρίστες:  πρόκειται για ανθρώπους,  οι οποίοι  επισκέπτονται κάποια χώρα και διαμένουν σε αυτήν, τουλάχιστον, επί ένα 24ωρο και των οποίων οι λόγοι επίσκεψης είναι, ως επί το πλείστον, για διακοπές, υγείας και  επαγγελματικοί, για σπουδές, συμμετοχή σε συνέδρια  και  επαφές  με φίλους ή συγγενείς, θρησκευτικοί και για άθληση. (β) Τους εκδρομείς: για διαμένοντες σε ένα  κράτος  λιγότερο από ένα 24ωρο. Σε αυτούς περιλαμβάνονται π.χ. οι επιβάτες κρουαζιερόπλοιων και οι μη διανυκτερεύοντες, καθώς επίσης και τα πληρώματα των  αεροπλάνων, πλοίων κλπ.

 Ωστόσο, κανείς  από τους  ανωτέρω ορισμούς δεν λαμβάνει υπόψη τον εσωτερικό τουρισμό. Σήμερα, κάποιες χώρες έχουν προβεί σε  έναν ορισμό για την εγχώρια διάστασή του. Οι ΗΠΑ π.χ. ορίζουν ως εσωτερικό  τουρίστα οποιονδήποτε φεύγει από την οικία  του με σκοπό την επίσκεψη  κάποιου μέρους, που απέχει, τουλάχιστον,  πενήντα μίλια (80,48 χιλιόμετρα) από αυτή για οιανδήποτε  αιτία, πλην  της καθημερινής του μεταβάσεως  στον  εργασιακό του χώρο.  Ο τουρισμός διακρίνεται στα εξής είδη: (α) Εγχώριος (domestic tourism): όταν οι κάτοικοι μιας χώρας ταξιδεύουν μόνο εντός αυτής (πχ. ένας Αθηναίος μεταβαίνει  στην Κέρκυρα). (β)Εξερχόμενος (outbound tourism): όταν πηγαίνουμε σε άλλο κράτος (πχ. ένας Έλληνας που μεταβαίνει στην Ιταλία). (γ) Εισερχόμενος (inbound tourism): πρόκειται για  αλλοδαπούς, οι οποίοι μεταβαίνουν σε μια χώρα (πχ. ένας Ισπανός  που ταξιδεύει στην Ελλάδα). (δ) Διεθνής (international tourism): το σύνολο του εξερχόμενου  και εισερχόμενου τουρισμού. (ε) Εσωτερικός (internal tourism): το άθροισμα του εισερχόμενου και του εγχώριου τουρισμού. (στ) Εθνικός: (national tourism): το σύνολο του εγχώριου και του εξερχόμενου τουρισμού.

 Στην αρχαιότητα ο σημαντικότερος περιηγητής υπήρξε ο Παυσανίας ( 2ος αιώνας μ.Χ). Ο μαζικός τουρισμός είναι αποτέλεσμα της μεγάλης ανόδου των εισοδημάτων μετά την Βιομηχανική Επανάσταση. Πριν από αυτή, τα ταξίδια πολιτιστικού ή ψυχαγωγικού χαρακτήρα αποτελούσαν  αποκλειστικό προνόμιο μερικών  εκλεκτών περιηγητών, ιδίως  αριστοκρατών. Χαρακτηριστική είναι η άφιξη Ευρωπαίων περιηγητών στον τουρκοκρατούμενο και απελευθερωμένο Ελληνισμό, ακόμη και το 19 ο αιώνα. Στους τελευταίους  αιώνες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υπήρξε μία μορφή τουρισμού, που μοιάζει με το σύγχρονο – τηρουμένων των αναλογιών (mutatis mutandis) που αρχίζει τις πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα. Η Ιταλία από την Τοσκάνη μέχρι τον κόλπο του Σαλέρνο,  η κυρίως Ελλάδα, η Ρόδος, η Μικρά Ασία και η Αίγυπτος επροτιμώντο για αναψυχή.

Το 19ο αιώνα οι Άγγλοι τουρίστες είχαν το προβάδισμα. Η ορειβασία διαδραμάτισε  σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του σύγχρονου τουριστικού φαινομένου, διότι εμπεριέχει τη ρομαντική ιδεολογία, στρεφόμενη στο «απρόσιτο» και στην «περιπέτεια». Σε αυτό το πλαίσιο κινείται και το έργο του Ιουλίου Βερν «Ο γύρος του κόσμου σε ογδόντα μέρες». Τουρίστες είναι και οι εξερευνητές. Έτσι επευφημήθηκε ο Χίλλαρυ  λόγω Έβερεστ, ενώ οι Βενετοί είχαν χλευάσει  το 13ο αιώνα το Μάρκο Πόλο,  το συμπολίτη τους.

Ανάμεσα στα έτη 1760 – 1770 περί τους 40.000 Άγγλους πραγματοποιούσαν ταξίδια  αναψυχής και εκπαιδευτικά στην Ευρώπη διάρκειας πολλών μηνών ή και ετών. Η ταξινόμηση των τουριστικών περιοχών πραγματώνεται μέσω τουριστικών οδηγών, που προετοιμάζουν ψυχικά, αλλά όχι σωματικά.  Ένας τέτοιος οδηγός  κυκλοφόρησε το 1836: πρόκειται για το Red Book του Murray. Η ιστορία του τουρισμού ταυτίζεται με αυτήν των ξενοδοχείων. Το πρώτο σύγχρονο ξενοδοχείο (αρχές 19 ου αιώνα) υπήρξε το Der Badische Hof  στο Baden-Baden κοντά σε σιδηροδρομικό σταθμό.

Βασικά στοιχεία του τουρισμού είναι οι έννοιες του αξιοθέατου (sight) και του κοινωνικού γοήτρου, το οποίο προβάλλεται μέσω της προσωπικής αφήγησης. Ταυτοχρόνως, οι φωτογραφίες των τοπίων, τις οποίες τραβάει ο τουρίστας, συνιστούν και διαφήμιση των περιοχών αυτών. Ως εκ τούτου, δεν διαφοροποιούνται από τα ταχυδρομικά δελτάρια (καρτ- ποστάλ). Ο τουρισμός τρέφεται από τον πόθο για ελευθερία. Ωστόσο, «όσο καρδιοκτυπούμε για το εισιτήριο επιστροφής στην τσέπη μας, παραδεχόμαστε ότι σκοπός του ταξιδιού μας δεν είναι η ελευθερία, ότι έχουμε κιόλας λησμονήσει τι είναι ελευθερία».

Σήμερα ο μαζικός τουρισμός δεν είναι επιθυμητός λόγω των επιπτώσεων του στο φυσικό περιβάλλον, αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Η παγκόσμια τάση της εποχής μας είναι να μην αντιπαρατίθενται  ο τουρισμός, ο άνθρωπος και το φυσικό περιβάλλον. Μορφές τουρισμού,  όπως ο πολιτιστικός και ο αγροτουρισμός, ο περιηγητικός και ο συνεδριακός,  αλλά και ο τουρισμός των πόλεων θεωρούνται αυτές, που επιβάλλεται να  επικρατήσουν σήμερα, για να καταστεί βιώσιμη η τουριστική ανάπτυξη. Επιπλέον, με τον εναλλακτικό τουρισμό (alternative tourism), οι άνθρωποι αναζητούν έναν άλλο  τρόπο διακοπών, ο οποίος συνδέεται με τη διαφύλαξη της τοπικής παράδοσης, την προστασία του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος και την αποφυγή του μαζικού τουρισμού.

Ο τουρισμός, σχετιζόμενος με τον πολιτισμό μέσω των «πολιτιστικών προϊόντων» (μνημείων και  μουσείων, εκθέσεων εικαστικών τεχνών και τόπων θρησκευτικής λατρείας) συνδέεται με την Πολιτιστική Διπλωματία (Cultural Diplomacy), το  περιεχόμενο της οποίας ποικίλλει αναλόγως της ισχύος των κρατών. Για τις  Η.Π.Α., η Πολιτιστική ή Δημόσια (Public Diplomacy) είναι εναλλακτική μορφή διπλωματίας για την επίτευξη των «παγκόσμιων» στόχων της υπερδύναμης. Όμως,  η Πολιτιστική Διπλωματία και η εξωτερική πολιτιστική πολιτική πρέπει: (α) να προβάλλουν στο εξωτερικό τις πολιτιστικές αξίες και τα επιτεύγματα ενός λαού και (2) να ενισχύουν την πολιτική και μορφωτική συνεργασία με τα άλλα κράτη για την αλληλοκατανόηση των πολιτών τους.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Βουδούρη Δάφνη, Η προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην προοπτική της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς, Παπαζήση, 1992.

Γιανναράς Χρήστος, Πολιτιστική Διπλωματία, Ίκαρος, 2002.  

ΕΛΛΑΣ, Ταξίδι μέσα στο χρόνο. Η Ελλάδα μέσα από έργα ξένων περιηγητών και εικόνες από την σύγχρονη Ελλάδα, Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού, 2000.

Enzensberger M. Hans, Πολιτική και Πολιτισμός: κεφ. Μία  θεωρία για τον Τουρισμό,  β΄ έκδοση SCRIPTA, 2004, σελ. 87-116 . 

ΙΣΤΟΡΙΚΑ, εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ: ενδεικτικά τα τεύχη: 45/24 Αυγούστου 2000,

Μαρτυρίες από την ελεύθερη Ελλάδα. 1921 Αυγούστου 2003, Πώς είδε την Ελλάδα ο Λόρδος Γκίλφορντ. 299/ 18 Αυγούστου 2005, Οι περιηγήσεις του Σουαζέλ Γκουφιέ. 300/25 Αυγούστου 2005, Οι περιηγήσεις του Γκιγιόμ- Αντουάν Ολιβιέ.                                          

Κοκκώσης Χ., Τσάρτας Π., Βιώσιμη Τουριστική Ανάπτυξη και   Περιβάλλον, Κριτική, 2001.                                                                                                                                

Κωστάκης Μάριος, Ελληνική Πολιτιστική Εξωτερική Πολιτική, Οξύ, 2008.

Λαγός Δημήτρης , Τουριστική Οικονομική,  Κριτική, 2005

Σιμόπουλος Κυριάκος,   Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα (333 μ.Χ. – 1821 μ.Χ.), Πιρόγα, 2008.

Χριστογιάννης Ι. Γεώργιος, Ελληνική Πολιτιστική Διπλωματία, β΄ έκδοση,, Έλλην, 2006, σελ. 97-118. 

Φωτογραφία στην καταχώρηση 27 Σεπτεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού: http://www.abdulmuazzam.com/world-tourism-day/

Share Button

 Battle of Salamis - Before and on the dayΗ Ναυμαχία της Σαλαμίνας διεξήχθη στις 22 Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ στα Στενά της Σαλαμίνας, στον Σαρωνικό Κόλπο, ανάμεσα στις ελληνικές πόλεις-κράτη και την Περσική Αυτοκρατορία. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το 480 π.Χ την αρχή της άδοξης έκβασης της δεύτερης περσικής εισβολής στην Ελλάδα. Πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η ναυμαχία της Σαλαμίνας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες  μάχες στην ιστορία. Αν οι Έλληνες είχαν ηττηθεί, η πιθανή κατάληψη της Ελλάδας από τους Πέρσες θα αναχαίτιζε την πορεία του ελληνικού και του μετέπειτα δυτικού πολιτισμού. Αυτή η άποψη εδράζεται στην προϋπόθεση ότι το σύγχρονο ευρωπαϊκό  πνεύμα  έχει τις ρίζες του στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Συνέχεια ανάγνωση

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας διεξήχθη στις 22 Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ στα Στενά της Σαλαμίνας, στον Σαρωνικό Κόλπο, ανάμεσα στις ελληνικές πόλεις-κράτη και την Περσική Αυτοκρατορία. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το 480 π.Χ την αρχή της άδοξης έκβασης της δεύτερης περσικής εισβολής στην Ελλάδα.

Οι Ίωνες στον αγώνα τους κατά των Περσών (499-493π.Χ) ενισχύθηκαν από τους Αθηναίους και τους Ερετριείς. To 490π.Χ, ο Δαρείος  προέβη σε νέα εκστρατεία, με αρχηγούς τους  Δάτη και Αρταφέρνη, οι οποίοι κατάφεραν να καταλάβουν την Ερέτρια  και τη Νάξο. Η  προέλασή τους σταμάτησε και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Ασία λόγω  της  νίκης των Αθηναίων και των Πλαταιέων στον Μαραθώνα. 

Ο Θεμιστοκλής, μετά την αντίσταση του Λεωνίδα και την ήττα στις Θερμοπύλες (480π.Χ), επιχείρησε να πείσει τους Αθηναίους να εγκαταλείψουν την πόλη τους, καθώς προέβλεψε την καταστροφή της.  Όντως, οι Αθηναίοι μετέβησαν στη Σαλαμίνα, στην Αίγινα και στην Τροιζήνα. Ο Θεμιστοκλής στηρίχτηκε στην επίκληση  του χρησμού της Πυθίας, σύμφωνα με τον οποίο οι Αθηναίοι θα σώζονταν με τα «ξύλινα τείχη», τις τριήρεις, όπως ορθά τον  ερμήνευσε. Στην Αθήνα παρέμειναν λίγοι ηλικιωμένοι και ασθενείς.

Ο  ελληνικός στόλος κατευθύνθηκε στη Σαλαμίνα, συντελώντας στην εκκένωση της Αττικής. Μετά τη νίκη τους στις Θερμοπύλες, οι Πέρσες κατέστρεψαν τη Βοιωτία, τις Θεσπιές και τις Πλαταιές . Αργότερα επεχείρησαν την κατάληψη της εκκενωθείσας  Αθήνας. Στη Σαλαμίνα, ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Ευρυβιάδης και οι υπόλοιποι Πελοποννήσιοι επέμεναν στη άποψή τους για προστασία  του Ισθμού της Κορίνθου με την περιτείχισή του. Ο Θεμιστοκλής, όμως, υποστήριζε σθεναρά  ότι ο ελληνικός στόλος έπρεπε να πολεμήσει στη Σαλαμίνα. Στο συμβούλιο, που συγκλήθηκε  προ  της ναυμαχίας, ο Θεμιστοκλής διέκοπτε συνεχώς  τον Αδείμαντο, τον ναύαρχο των Κορινθίων.

Ο Ευρυβιάδης προσπάθησε να κτυπήσει τον Θεμιστοκλή, ο οποίος απέφυγε το ράπισμα, λέγοντας την γνωστή φράση «πάταξον μέν, ἄκουσον δε». Τότε ο Ευρυβιάδης μεταπείστηκε. Στις αρχές του 480π.Χ, η περσική προετοιμασία τελείωσε. Ο στρατός, τον οποίο συγκέντρωσε στις Σάρδεις ο διαδεχθείς τον πατέρα του Δαρείο Ξέρξης, βάδισε κατά της Ευρώπης, διασχίζοντας τον Ελλήσποντο μέσω δύο τεχνητών γεφυρών.

*Κατ΄ άλλους: 28 ή 29 Σεπτεμβρίου (21-22 Βοηδρομιώνος) του 480π.Χ. Αρχαίοι συγγραφείς, (ενδεικτικά) που αναφέρονται  σε έργα τους στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας, είναι οι: Ηρόδοτος, Αισχύλος και Κτησίας, Διόδωρος Σικελιώτης, Θουκυδίδης και Έφορος, Πλούταρχος και Κικέρων.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο συμμαχικός στόλος περιελάμβανε 378 τριήρεις  και παραθέτει τον αριθμό των αποσταλέντων πλοίων από κάθε πόλη-κράτος. Ο Αισχύλος, ο οποίος συμμετείχε στη ναυμαχία, υπολογίζει 310 τριήρεις. Κατά τον «πατέρα της Ιστορίας», ο περσικός στόλος ανερχόταν σε 1.207 τριήρεις. Ωστόσο, το 1/3 εξ αυτών χάθηκε στη Μαγνησία λόγω καταιγίδας και υπήρξε απώλεια άνω των διακοσίων πλοίων στην Εύβοια.    Τουλάχιστον πενήντα  καταστράφηκαν διαρκούσης  της ναυμαχίας του Αρτεμισίου.

Οι Πέρσες τότε αποσκοπούσαν, εντός μικρού χρονικού διαστήματος, να καταλάβουν την Ελλάδα με τον όγκο των δυνάμεών τους. Οι Έλληνες αποφάσισαν να τους αντιμετωπίσουν σε στενό χώρο, που θα ήταν περιττή η αριθμητική υπεροχή τους. Θα απέφευγαν την όλεθρο μόνο, αν προέβαιναν σε περικύκλωση και καταστροφή του περσικού στόλου, όπως προσδοκούσε ο Θεμιστοκλής. Οι Πέρσες διέθεταν το πλεονέκτημα της αριθμητικής υπεροχής και περισσότερων ποιοτικών πλοίων. Εν τούτοις, φαίνεται ότι οι Έλληνες είχαν -πέραν του κανονικού- ναύτες, διότι η κύρια τακτική τους ήταν η επιβίβαση (ρεσάλτο). Πράγματι, ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Έλληνες αιχμαλώτιζαν, δεν βύθιζαν πλοία στο Αρτεμίσιο. Οι Πέρσες μπορούσαν να υπερισχύσουν του ελληνικού στόλου, ναυμαχώντας σε  ανοικτό χώρο λόγω αριθμητικής υπεροχής.

Ο Τομ  Χόλλαντ επισημαίνει  ότι η ναυμαχία της Σαλαμίνας δεν περιγράφτηκε με πληρότητα  από τις αρχαίες πηγές, καθώς ήταν αδύνατο κάποιος από τους συμμετέχοντες -πλην του Ξέρξη- να έχει πλήρη εικόνα της μάχης.  Σύμφωνα με τον Διόδωρο, οι Αθηναίοι παρατάχθηκαν στα αριστερά, με τους Σπαρτιάτες (μαζί με τους Αιγινήτες και τους Μεγαρείς) στα δεξιά. Ο ελληνικός στόλος φαίνεται να διαμορφώθηκε σε δύο πτέρυγες, λόγω της στενότητας του  χώρου. Ο περσικός στόλος, το απόγευμα προ της ναυμαχίας, στάλθηκε να κλείσει την έξοδο από τα Στενά. Ο Ηρόδοτος θεωρεί ότι οι Πέρσες εισήλθαν στα Στενά της Σαλαμίνας το απόγευμα, περιμένοντας την έξοδο του ελληνικού στόλου, ώστε να τον καταστρέψουν. Μερικοί σύγχρονοι ιστορικοί συντάσσονται με αυτή την άποψη, ενώ άλλοι δηλώνουν ότι οι Πέρσες δεν μπορούσαν να προβούν σε ελιγμούς σε στενό χώρο κατά τη νύκτα.

Ο Αισχύλος αναφέρει ότι, όταν οι Πέρσες εισήλθαν στα Στενά, πριν αντικρύσουν  τον ελληνικό στόλο, είχαν ακούσει το πολεμικό άσμα των Ελλήνων, τον παιάνα:

Battle of Salamis 480BCὮ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε,

ἐλευθεροῦτε πατρίδ’, ἐλευθεροῦτε δὲ

παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη,

θήκας τε προγόνων:

νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.

Σύμφωνα με τον Χόλλαντ, οι Κορίνθιοι κατευθύνθηκαν στα βόρεια, για να ελέγξουν την  εκεί  παρουσία του αιγυπτιακού  στόλου. Φαίνεται ότι η απομάκρυνση των Κορινθίων οδήγησε τους Πέρσες σε επίθεση. Εκείνη τη στιγμή, οι Πέρσες αποδιοργανώθηκαν. Ήταν, πλέον, φανερό ότι οι Έλληνες ήταν έτοιμοι να επιτεθούν. Αντ΄ αυτού, υποχώρησαν. Κατά τον Πλούταρχο, προσπάθησαν  να παραταχθούν σε καλύτερη θέση και να κερδίσουν χρόνο. Ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Ευρυβιάδης έδωσε το σήμα για επίθεση. Στην αρχή, ένα ελληνικό πλοίο, με απλό χτύπημα, διέλυσε το πλησιέστερο περσικό. Τότε, γενικεύτηκε η ελληνική εφόρμηση. Ο Θεμιστοκλής, παράλληλα, πέτυχε να μοιράσει  στα δύο τη δεξιά πτέρυγα  της παράταξης των Φοινίκων. Ο Αριαβίγνης (αδερφός του Ξέρξη) φονεύθηκε κατά την έναρξη της μάχης. Στο κέντρο, οι Έλληνες κατάφεραν να διασπάσουν  τον περσικό στόλο στα δύο.

Ο Ηρόδοτος παραθέτει, εκείνη τη στιγμή, την ιστορία της Αρτεμισίας.  Ο Αμεινίας κυνηγούσε το πλοίο της. Τότε, για να ξεφύγει, εμβόλισε το πλοίο του Δαμασιθύμου, βασιλέα  των Καλυνδέων ( Μ.Ασίας). Αυτή η ενέργειά  της  έπεισε τους Αθηναίους ότι το πλοίο της Αρτεμισίας ήταν φιλικό. Ο Ξέρξης, ο οποίος παρακολουθούσε τη ναυμαχία από το Αιγάλεω Όρος, ήθελε να πληροφορηθεί ποιός βύθισε το πλοίο, το οποίο εξέλαβε ως ελληνικό. Του απάντησαν ότι ήταν η Αρτεμισία. Τότε ο Ξέρξης είπε «οἱ μὲν ἄνδρες  γεγόνασί μοι  γυναῖκες, αἱ δὲ γυναῖκες ἄνδρες». Καταστράφηκαν σαράντα ελληνικές  τριήρεις και διακόσιες περσικές. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι πολλοί Πέρσες πνίγηκαν, διότι  δεν γνώριζαν κολύμπι.

Χάριν της νίκης τους στη ναυμαχία, οι Έλληνες κατόρθωσαν να επιβιώσουν, ενώ οι Πέρσες υπέστησαν σημαντικές υλικές ζημίες. Στις Πλαταιές και τη Μυκάλη, επίσης,   αντιμετωπίστηκε η απειλή για κατάληψη της Ελλάδος. Κατά τις επόμενες τρεις δεκαετίες, οι Αθηναίοι, με τους πολέμους της Δηλιακής Συμμαχίας, συνετέλεσαν  στην απελευθέρωση  της Θράκης, της Μακεδονίας, των νησιών του Αιγαίου και της Ιωνίας. Βοήθησαν, ακόμη,  τους Αιγυπτίους στην εξέγερσή τους κατά των Περσών, των οποίων το γόητρο μειώθηκε. 

Πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η ναυμαχία της Σαλαμίνας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες  μάχες στην ιστορία. Αν οι Έλληνες είχαν ηττηθεί, η πιθανή κατάληψη της Ελλάδας από τους Πέρσες θα αναχαίτιζε την πορεία του ελληνικού και του μετέπειτα δυτικού πολιτισμού. Αυτή η άποψη εδράζεται στην προϋπόθεση ότι το σύγχρονο ευρωπαϊκό  πνεύμα  έχει τις ρίζες του στον αρχαίο ελληνικό κόσμο.

Μάχη της Σαλαμίνας

Βιβλιογραφία

Γαρουφαλής  Ν. Δημήτριος,  Η ναυμαχία της Σαλαμίνας, η σύγκρουση που άλλαξε την ροή της ιστορίας, περιοδικό Στρατιωτική Ιστορία, 24 Αυγούστου 1998.

Green Peter, The Greco-Persian Wars, Berkeley: University of California Press, 1970:  revised ed., 1996 .

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας, συλλογικό έργο, Περισκόπιο, 2006.

Ηρόδοτος   Ιστορίη, Δεκατέσσερα μελετήματα για τον Ηρόδοτο, Σμίλη, 2004.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος Β , Εκδοτική Αθηνών, 1971,σελ.331-341.

Ράδος  Ν. Κωνσταντίνος, Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας, Ενάλιος, 2004.

Strauss  Barry, H Ναυμαχία της Σαλαμίνας, Α.Α.Λιβάνη, 2005.

Χαβιέρ  Νεγκρέτε, Σαλαμίνα, ιστορικό μυθιστόρημα, Ψυχογιός, 2010.

Holland  Tom,  Persian Fire,  London,  Abacus, 2005.

Share Button

Μετά τη μοιραία -για τη Μικρά Ασία-  μάχη στο Μαντζικέρτ ( 1071), η καταστροφή ολοκληρώνεται επί Μανουήλ Κομνηνού ( 1143-1180) στο Μυριοκέφαλο το 1176. Δεν πρόλαβε να ανέλθει στο θρόνο και στράφηκε κατά των Σελτζούκων,  από τους οποίους απέσπασε  καταληφθέντα φρούρια στις περιοχές της Παμφυλίας και της Κιλικίας. Σύμφωνα με τον  καθηγητή Διονύσιο Ζακυθηνό  «η ήττα του Μυριοκεφάλου θεωρείται μία των μεγαλυτέρων καταστροφών της Βυζαντινής Ιστορίας». Ο Α.Α.Vasiliev γράφει: «Η μάχη στο Μαντζικέρτ,   τω 1071, κατήνεγκε θανάσιμον πλήγμα εις την βυζαντινήν κυριαρχίαν εν Μικρά Ασία…Η μάχη του Μυριοκεφάλου, τω 1176, ηφάνισεν οριστικώς την τελευταίαν  ελπίδα του Βυζαντίου να εξώση εκ της Μικράς Ασίας τους Τούρκους».

Συνέχεια ανάγνωση

Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Μετά τη μοιραία -για τη Μικρά Ασία-  μάχη στο Μαντζικέρτ ( 1071), η καταστροφή ολοκληρώνεται επί Μανουήλ Κομνηνού (1143-1180) στο Μυριοκέφαλο το 1176. Δεν πρόλαβε να ανέλθει στο θρόνο και στράφηκε κατά των Σελτζούκων,  από τους οποίους απέσπασε  καταληφθέντα φρούρια στις περιοχές της Παμφυλίας και της Κιλικίας. Ακολούθησαν 25 έτη ειρηνικών σχέσεων με το Σουλτάνο του Ικονίου Κίλιτζ  Β΄ Αρσλάν, ο οποίος αντιμετώπιζε εσωτερικές συγκρούσεις. Το 1173 ο Αυτοκράτορας της Γερμανίας Φρειδερίκος Βαρβαρόσσας προχώρησε στη δημιουργία  αντιβυζαντινού συνασπισμού, αποτελούμενου από τον ίδιο, τους Αρμενίους της Κιλικίας και τον ως άνω Σουλτάνο του Ικονίου. Ο Μανουήλ  προέβη στην κατασκευή μεγάλων οχυρωματικών έργων  στο Σούβλαιο και στο  Δορύλαιο ( Εσκί- Σεχίρ),  κοντά στους ποταμούς Μαίανδρο και Σαγγάριο.

Το καλοκαίρι του 1176 τέθηκε επικεφαλής μεγάλου στρατού , αποτελούμενου από Ούγγρους, Σέρβους και Πατσινάκες, Κουμάνους (τουρκικά φύλα) και Σέρβους. Διέσχισε τις Χώνες της Φρυγίας, το Χώμα και έφτασε στο παλιό φρούριο του Μυριοκεφάλου. Ο Κίλιτζ, όμως, είχε κλείσει τις κλεισούρες του Τζυβρίτζη, με αποτέλεσμα ο στρατός του Μανουήλ να περικυκλωθεί  και να υποστεί πανωλεθρία στο Μυριοκέφαλο  της Φρυγίας( 17 Σεπτεμβρίου 1176). Οι απώλειες υπήρξαν τεράστιες . Ανάμεσά στους φονευθέντες ήταν  οι σπουδαίοι στρατηγοί Ιωάννης Καντακουζηνός και Ανδρόνικος Βατάτζης (ανεψιός του Μανουήλ).

Η περίφημη  αυτή σύγκρουση κατέληξε σε  αλληλοεξόντωση των δύο βασικότερων  διεκδικητών του μικρασιατικού οροπεδίου. Έτσι, ο Σουλτάνος  Κίλιτζ Αρσλάν Β΄ διέταξε , κατά το Νικήτα Χωνιάτη , την  περιτομή των πεσόντων , ώστε να δυσχεραίνεται  η διάκριση μεταξύ των περιτετμημένων εξαιτίας θρησκείας στρατιωτών του Ικονίου και των απερίτμητων λόγω Σαμανισμού Πατζινάκων και Κουμάνων  μισθοφόρων του Αυτοκράτορα . Συγχρόνως πρότεινε  στον αυτοκράτορα συνθήκη ειρήνης με πολύ ευνοϊκούς όρους για τη Ρωμανία. Επιβαλλόταν,  ωστόσο , στους Βυζαντινούς να κατεδαφίσουν τα οχυρά του Σουβλαίου και του Δορυλαίου. Ο ίδιος ο Μανουήλ παρομοίασε την συντελεσθείσα  ήττα  με την πανωλεθρία  του Μαντζικέρτ. Όντως,  η δεύτερη αυτή καταστροφή οριστικοποίησε την απώλεια της Κεντρικής και Νότιας Μικράς Ασίας. Η βασική, όμως,  διαφορά με την μάχη του Μαντζικέρτ ήταν ότι , ενώ αυτή αποδιδόταν σε προδοσία, προ και διαρκούσηςτης μάχης, η καταστροφή στο Μυριοκέφαλο οφειλόταν εξολοκλήρου  στην εσφαλμένη  στρατηγική του Μανουήλ, ο οποίος λόγω ψυχικής οδύνης απεβίωσε  μετά από τέσσερα έτη.

Σύμφωνα με τον  καθηγητή Διονύσιο Ζακυθηνό  «η ήττα του Μυριοκεφάλου θεωρείται μία των μεγαλυτέρων καταστροφών της Βυζαντινής Ιστορίας». Ο Α.Α.Vasiliev γράφει: «Η μάχη στο Μαντζικέρτ,   τω 1071, κατήνεγκε θανάσιμον πλήγμα εις την βυζαντινήν κυριαρχίαν εν Μικρά Ασία…Η μάχη του Μυριοκεφάλου, τω 1176, ηφάνισεν οριστικώς την τελευταίαν  ελπίδα του Βυζαντίου να εξώση εκ της Μικράς Ασίας τους Τούρκους».

Δρ. Ιωάννης Χρ.Ιακωβίδης

 

 Ενδεικτική βιβλιογραφία:

-Vasiliev A.A. (1952), History of the Byzantine Empire

-Ζακυθηνός Διονύσιος (1972), Το Βυζάντιον από του 1071 μέχρι του 1453

-Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (1980), τόμος Θ΄, Μεσοβυζαντινοί και Υστεροβυζαντινοί Χρόνοι, Εκδοτική Αθηνών

-Καραγιαννόπουλος  Ιωάννης (1985), Το Βυζαντινό Κράτος, τόμος Β’, Ερμής

-Λάσκαρης Ηλίας (1995), Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, τόμος Β΄, Μανουήλ Κομνηνός (1143-1180), ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ

Μαντζικέρτ και Μυριοκέφαλο: οι αποφασιστικές ήττες –  Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού: Μικρά Ασία 

 

– Οstrogorsky Georg, Ιστορία του Βυζαντινού κράτους, τόμος Γ΄

 

Share Button

Στις 15 Σεπτεμβρίου 1997 καθιερώνεται με πρωτοβουλία της Διακοινοβουλευτικής Ένωσης (IPU) η Διεθνής Ημέρα Δημοκρατίας, ενώ από το 2007 την υιοθέτησε η  Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Συνέχεια ανάγνωση

Η Δημοκρατία από την Αρχαία Αθήνα  μέχρι σήμερα, με τη συνεχή  γεωγραφική διεύρυνσή  της, αποτελεί  το πιο συμμετοχικό πολίτευμα που γνώρισε  ποτέ η ανθρωπότητα.  Οι πολίτες όλου του κόσμου  επιθυμούν  αξιοπρέπεια και ανθρώπινα δικαιώματα, το τέλος της διαφθοράς  μέρους της πολιτικής τους ηγεσίας , την  επαγγελματική αποκατάσταση και  κοινωνική δικαιοσύνη. Η ιστορία διδάσκει ότι τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του Φασισμού και του Ναζισμού  του Μεσοπολέμου στην Ευρώπη (1919-1939) επιβλήθηκαν λόγω, κυρίως, της αυξημένης ανεργίας και των οικονομικών προβλημάτων των λαών. Οι σχέσεις μεταξύ των κρατών πρέπει να στηρίζονται στο διάλογο. Οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες επιβάλλεται να ενισχυθούν. Οι γυναίκες οφείλουν να συμμετέχουν ισότιμα με τους άνδρες στη διακυβέρνηση και τη λήψη αποφάσεων. Δημοκρατία με νέους ανέργους δεν νοείται. Ο αναλφαβητισμός  αποτελεί προσβολή για τον παγκόσμιο  πολιτισμό.

Ο εορτασμός, λοιπόν,  της Διεθνούς Ημέρας Δημοκρατίας  αποσκοπεί  στην ανάδειξη των   ανωτέρω και πολλών άλλων αξιών,  που αντιπροσωπεύει αυτό το πολίτευμα, μέσω πρωτοβουλιών και  εκδηλώσεων από πολίτες και κυβερνήσεις. Τιμάται  από το 2008  σε όλα τα σχολεία της χώρας μας  με απόφαση του Υπουργείου Παιδείας. Η Βουλή των Ελλήνων συμμετέχει με  βραβεία σε διαγωνισμούς έκθεσης και ζωγραφικής.

Δρ.Ιωάννης Χρ.Ιακωβίδης

 

Ενδεικτικές Πηγές

-Winkler A.Heinrich (2011) Βαϊμάρη: Η ανάπηρη δημοκρατία 1918-1933, Πόλις

– Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης των Ηνωμένων Εθνών, www.unric.org/el

-Zinn Howard (2009) Από την ιστορία στην πράξη. Η δράση των πολιτών ως προϋπόθεση της δημοκρατίας, Αιώρα

-Καστοριάδης Κορνήλιος (2005) Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα, Ύψιλον

-Μακρής Σπύρος (2009) Για μια ριζοσπαστική δημοκρατία. Συνταγματισμός, πολιτεία και πολιτική στο έργο του Δημήτρη Θ. Τσάτσου, Εκδόσεις Παπαζήση

-Renaut   Alain (2006) Τι είναι δίκαιη πολιτική, Δοκίμιο για το καλύτερο πολίτευμα, Πόλις

-Held David (2007)  Μοντέλα δημοκρατίας , Πολύτροπο

Share Button

Σμύρνη 14 Σεπτεμβρίου 1922Η τελευταία εικόνα της άτυχης Σμύρνης χαράχτηκε για πάντα στη μνήμη μου : τεράστια σύννεφα καπνού να ανεβαίνουν ψηλά ως τον ουρανό. Ένα από τα πιο βασανιστικά αισθήματά μου εκείνες τις μέρες ήταν της ντροπής ˙ ντρεπόμουν που ανήκα στο ανθρώπινο γένος. Στην καταστροφή της Σμύρνης , πάντως,  συνέβη και κάτι που δεν είχε προηγούμενο ούτε στην περίπτωση της Καρχηδόνας. Εκεί δεν υπήρχε συνασπισμένος πολεμικός στόλος χριστιανών να παρακολουθεί αμέτοχα ένα δράμα που είχε προκληθεί από τις ομόθρησκες κυβερνήσεις του. Στην Καρχηδόνα δεν υπήρχαν αμερικανικά αντιτορπιλικά.

Συνέχεια ανάγνωση