Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία

Συνέβη σήμερα

Συνέβη σήμερα

Μεγεθύνσεις

Μεγεθύνσεις

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

Προσεγγίσεις

Προσεγγίσεις

Γεωπολιτική

Γεωπολιτική

Φαγέζ αλ-Σάρατζ: Ο αδύναμος πρόεδρος της Λιβύης

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής* Ο Φαγέζ αλ-Σάρατζ είναι ο πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, θέση η οποία αντιστοιχεί στο αξίωμα ...

Περισσότερο

Η Κίνα, το Ιράν και η μυωπική στρατηγική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. 

Του Γιώργου Φράγκου, Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων – Ερευνητής ΚΑΝΣ Τον προηγούμενο μήνα, οι ΗΠΑ και το Ιράν έφτασαν σε υψηλά ...

Περισσότερο

Χαλίφα Χαφτάρ. Ο αυτο-ανακηρυγμένος “Στρατάρχης”

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής* Ο Χαλίφα Χαφτάρ, πρώην στρατηγός που έχει αυτοανακηρυχτεί σε Στρατάρχη, αποτελεί έναν από σημαντικότερους δρώντες του Λιβυκού ...

Περισσότερο

Οι εξελίξεις στο Idlib της Συρίας και η σύνδεση με τη Λιβύη

 Φάνης Παπακωστίδης Η κατάσταση στην περιοχή του Ιντλίμπ Υπό ανηλεή βομβαρδισμό βρίσκεται η περιοχή του Ιντλίμπ τις τελευταίες ημέρες ενώ υπάρχουν συνεχείς ...

Περισσότερο

Αποσχιστές της περιφέρειας του Donbass: ιστορική αναδρομή και η κατασκευασμένη τους ταυτότητα

Γαλάνη Δέσποινα – Δανάη Η διαμάχη στην Ουκρανία, ανάμεσα στο κεντρικό κράτος και την περιφέρεια Donbass, στην οποία οι αποσχιστές επιδιώκουν ...

Περισσότερο

Share Button

 Battle of Salamis - Before and on the dayΗ Ναυμαχία της Σαλαμίνας διεξήχθη στις 22 Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ στα Στενά της Σαλαμίνας, στον Σαρωνικό Κόλπο, ανάμεσα στις ελληνικές πόλεις-κράτη και την Περσική Αυτοκρατορία. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το 480 π.Χ την αρχή της άδοξης έκβασης της δεύτερης περσικής εισβολής στην Ελλάδα. Πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η ναυμαχία της Σαλαμίνας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες  μάχες στην ιστορία. Αν οι Έλληνες είχαν ηττηθεί, η πιθανή κατάληψη της Ελλάδας από τους Πέρσες θα αναχαίτιζε την πορεία του ελληνικού και του μετέπειτα δυτικού πολιτισμού. Αυτή η άποψη εδράζεται στην προϋπόθεση ότι το σύγχρονο ευρωπαϊκό  πνεύμα  έχει τις ρίζες του στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Συνέχεια ανάγνωση

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας διεξήχθη στις 22 Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ στα Στενά της Σαλαμίνας, στον Σαρωνικό Κόλπο, ανάμεσα στις ελληνικές πόλεις-κράτη και την Περσική Αυτοκρατορία. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το 480 π.Χ την αρχή της άδοξης έκβασης της δεύτερης περσικής εισβολής στην Ελλάδα.

Οι Ίωνες στον αγώνα τους κατά των Περσών (499-493π.Χ) ενισχύθηκαν από τους Αθηναίους και τους Ερετριείς. To 490π.Χ, ο Δαρείος  προέβη σε νέα εκστρατεία, με αρχηγούς τους  Δάτη και Αρταφέρνη, οι οποίοι κατάφεραν να καταλάβουν την Ερέτρια  και τη Νάξο. Η  προέλασή τους σταμάτησε και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Ασία λόγω  της  νίκης των Αθηναίων και των Πλαταιέων στον Μαραθώνα. 

Ο Θεμιστοκλής, μετά την αντίσταση του Λεωνίδα και την ήττα στις Θερμοπύλες (480π.Χ), επιχείρησε να πείσει τους Αθηναίους να εγκαταλείψουν την πόλη τους, καθώς προέβλεψε την καταστροφή της.  Όντως, οι Αθηναίοι μετέβησαν στη Σαλαμίνα, στην Αίγινα και στην Τροιζήνα. Ο Θεμιστοκλής στηρίχτηκε στην επίκληση  του χρησμού της Πυθίας, σύμφωνα με τον οποίο οι Αθηναίοι θα σώζονταν με τα «ξύλινα τείχη», τις τριήρεις, όπως ορθά τον  ερμήνευσε. Στην Αθήνα παρέμειναν λίγοι ηλικιωμένοι και ασθενείς.

Ο  ελληνικός στόλος κατευθύνθηκε στη Σαλαμίνα, συντελώντας στην εκκένωση της Αττικής. Μετά τη νίκη τους στις Θερμοπύλες, οι Πέρσες κατέστρεψαν τη Βοιωτία, τις Θεσπιές και τις Πλαταιές . Αργότερα επεχείρησαν την κατάληψη της εκκενωθείσας  Αθήνας. Στη Σαλαμίνα, ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Ευρυβιάδης και οι υπόλοιποι Πελοποννήσιοι επέμεναν στη άποψή τους για προστασία  του Ισθμού της Κορίνθου με την περιτείχισή του. Ο Θεμιστοκλής, όμως, υποστήριζε σθεναρά  ότι ο ελληνικός στόλος έπρεπε να πολεμήσει στη Σαλαμίνα. Στο συμβούλιο, που συγκλήθηκε  προ  της ναυμαχίας, ο Θεμιστοκλής διέκοπτε συνεχώς  τον Αδείμαντο, τον ναύαρχο των Κορινθίων.

Ο Ευρυβιάδης προσπάθησε να κτυπήσει τον Θεμιστοκλή, ο οποίος απέφυγε το ράπισμα, λέγοντας την γνωστή φράση «πάταξον μέν, ἄκουσον δε». Τότε ο Ευρυβιάδης μεταπείστηκε. Στις αρχές του 480π.Χ, η περσική προετοιμασία τελείωσε. Ο στρατός, τον οποίο συγκέντρωσε στις Σάρδεις ο διαδεχθείς τον πατέρα του Δαρείο Ξέρξης, βάδισε κατά της Ευρώπης, διασχίζοντας τον Ελλήσποντο μέσω δύο τεχνητών γεφυρών.

*Κατ΄ άλλους: 28 ή 29 Σεπτεμβρίου (21-22 Βοηδρομιώνος) του 480π.Χ. Αρχαίοι συγγραφείς, (ενδεικτικά) που αναφέρονται  σε έργα τους στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας, είναι οι: Ηρόδοτος, Αισχύλος και Κτησίας, Διόδωρος Σικελιώτης, Θουκυδίδης και Έφορος, Πλούταρχος και Κικέρων.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο συμμαχικός στόλος περιελάμβανε 378 τριήρεις  και παραθέτει τον αριθμό των αποσταλέντων πλοίων από κάθε πόλη-κράτος. Ο Αισχύλος, ο οποίος συμμετείχε στη ναυμαχία, υπολογίζει 310 τριήρεις. Κατά τον «πατέρα της Ιστορίας», ο περσικός στόλος ανερχόταν σε 1.207 τριήρεις. Ωστόσο, το 1/3 εξ αυτών χάθηκε στη Μαγνησία λόγω καταιγίδας και υπήρξε απώλεια άνω των διακοσίων πλοίων στην Εύβοια.    Τουλάχιστον πενήντα  καταστράφηκαν διαρκούσης  της ναυμαχίας του Αρτεμισίου.

Οι Πέρσες τότε αποσκοπούσαν, εντός μικρού χρονικού διαστήματος, να καταλάβουν την Ελλάδα με τον όγκο των δυνάμεών τους. Οι Έλληνες αποφάσισαν να τους αντιμετωπίσουν σε στενό χώρο, που θα ήταν περιττή η αριθμητική υπεροχή τους. Θα απέφευγαν την όλεθρο μόνο, αν προέβαιναν σε περικύκλωση και καταστροφή του περσικού στόλου, όπως προσδοκούσε ο Θεμιστοκλής. Οι Πέρσες διέθεταν το πλεονέκτημα της αριθμητικής υπεροχής και περισσότερων ποιοτικών πλοίων. Εν τούτοις, φαίνεται ότι οι Έλληνες είχαν -πέραν του κανονικού- ναύτες, διότι η κύρια τακτική τους ήταν η επιβίβαση (ρεσάλτο). Πράγματι, ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Έλληνες αιχμαλώτιζαν, δεν βύθιζαν πλοία στο Αρτεμίσιο. Οι Πέρσες μπορούσαν να υπερισχύσουν του ελληνικού στόλου, ναυμαχώντας σε  ανοικτό χώρο λόγω αριθμητικής υπεροχής.

Ο Τομ  Χόλλαντ επισημαίνει  ότι η ναυμαχία της Σαλαμίνας δεν περιγράφτηκε με πληρότητα  από τις αρχαίες πηγές, καθώς ήταν αδύνατο κάποιος από τους συμμετέχοντες -πλην του Ξέρξη- να έχει πλήρη εικόνα της μάχης.  Σύμφωνα με τον Διόδωρο, οι Αθηναίοι παρατάχθηκαν στα αριστερά, με τους Σπαρτιάτες (μαζί με τους Αιγινήτες και τους Μεγαρείς) στα δεξιά. Ο ελληνικός στόλος φαίνεται να διαμορφώθηκε σε δύο πτέρυγες, λόγω της στενότητας του  χώρου. Ο περσικός στόλος, το απόγευμα προ της ναυμαχίας, στάλθηκε να κλείσει την έξοδο από τα Στενά. Ο Ηρόδοτος θεωρεί ότι οι Πέρσες εισήλθαν στα Στενά της Σαλαμίνας το απόγευμα, περιμένοντας την έξοδο του ελληνικού στόλου, ώστε να τον καταστρέψουν. Μερικοί σύγχρονοι ιστορικοί συντάσσονται με αυτή την άποψη, ενώ άλλοι δηλώνουν ότι οι Πέρσες δεν μπορούσαν να προβούν σε ελιγμούς σε στενό χώρο κατά τη νύκτα.

Ο Αισχύλος αναφέρει ότι, όταν οι Πέρσες εισήλθαν στα Στενά, πριν αντικρύσουν  τον ελληνικό στόλο, είχαν ακούσει το πολεμικό άσμα των Ελλήνων, τον παιάνα:

Battle of Salamis 480BCὮ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε,

ἐλευθεροῦτε πατρίδ’, ἐλευθεροῦτε δὲ

παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη,

θήκας τε προγόνων:

νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.

Σύμφωνα με τον Χόλλαντ, οι Κορίνθιοι κατευθύνθηκαν στα βόρεια, για να ελέγξουν την  εκεί  παρουσία του αιγυπτιακού  στόλου. Φαίνεται ότι η απομάκρυνση των Κορινθίων οδήγησε τους Πέρσες σε επίθεση. Εκείνη τη στιγμή, οι Πέρσες αποδιοργανώθηκαν. Ήταν, πλέον, φανερό ότι οι Έλληνες ήταν έτοιμοι να επιτεθούν. Αντ΄ αυτού, υποχώρησαν. Κατά τον Πλούταρχο, προσπάθησαν  να παραταχθούν σε καλύτερη θέση και να κερδίσουν χρόνο. Ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Ευρυβιάδης έδωσε το σήμα για επίθεση. Στην αρχή, ένα ελληνικό πλοίο, με απλό χτύπημα, διέλυσε το πλησιέστερο περσικό. Τότε, γενικεύτηκε η ελληνική εφόρμηση. Ο Θεμιστοκλής, παράλληλα, πέτυχε να μοιράσει  στα δύο τη δεξιά πτέρυγα  της παράταξης των Φοινίκων. Ο Αριαβίγνης (αδερφός του Ξέρξη) φονεύθηκε κατά την έναρξη της μάχης. Στο κέντρο, οι Έλληνες κατάφεραν να διασπάσουν  τον περσικό στόλο στα δύο.

Ο Ηρόδοτος παραθέτει, εκείνη τη στιγμή, την ιστορία της Αρτεμισίας.  Ο Αμεινίας κυνηγούσε το πλοίο της. Τότε, για να ξεφύγει, εμβόλισε το πλοίο του Δαμασιθύμου, βασιλέα  των Καλυνδέων ( Μ.Ασίας). Αυτή η ενέργειά  της  έπεισε τους Αθηναίους ότι το πλοίο της Αρτεμισίας ήταν φιλικό. Ο Ξέρξης, ο οποίος παρακολουθούσε τη ναυμαχία από το Αιγάλεω Όρος, ήθελε να πληροφορηθεί ποιός βύθισε το πλοίο, το οποίο εξέλαβε ως ελληνικό. Του απάντησαν ότι ήταν η Αρτεμισία. Τότε ο Ξέρξης είπε «οἱ μὲν ἄνδρες  γεγόνασί μοι  γυναῖκες, αἱ δὲ γυναῖκες ἄνδρες». Καταστράφηκαν σαράντα ελληνικές  τριήρεις και διακόσιες περσικές. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι πολλοί Πέρσες πνίγηκαν, διότι  δεν γνώριζαν κολύμπι.

Χάριν της νίκης τους στη ναυμαχία, οι Έλληνες κατόρθωσαν να επιβιώσουν, ενώ οι Πέρσες υπέστησαν σημαντικές υλικές ζημίες. Στις Πλαταιές και τη Μυκάλη, επίσης,   αντιμετωπίστηκε η απειλή για κατάληψη της Ελλάδος. Κατά τις επόμενες τρεις δεκαετίες, οι Αθηναίοι, με τους πολέμους της Δηλιακής Συμμαχίας, συνετέλεσαν  στην απελευθέρωση  της Θράκης, της Μακεδονίας, των νησιών του Αιγαίου και της Ιωνίας. Βοήθησαν, ακόμη,  τους Αιγυπτίους στην εξέγερσή τους κατά των Περσών, των οποίων το γόητρο μειώθηκε. 

Πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η ναυμαχία της Σαλαμίνας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες  μάχες στην ιστορία. Αν οι Έλληνες είχαν ηττηθεί, η πιθανή κατάληψη της Ελλάδας από τους Πέρσες θα αναχαίτιζε την πορεία του ελληνικού και του μετέπειτα δυτικού πολιτισμού. Αυτή η άποψη εδράζεται στην προϋπόθεση ότι το σύγχρονο ευρωπαϊκό  πνεύμα  έχει τις ρίζες του στον αρχαίο ελληνικό κόσμο.

Μάχη της Σαλαμίνας

Βιβλιογραφία

Γαρουφαλής  Ν. Δημήτριος,  Η ναυμαχία της Σαλαμίνας, η σύγκρουση που άλλαξε την ροή της ιστορίας, περιοδικό Στρατιωτική Ιστορία, 24 Αυγούστου 1998.

Green Peter, The Greco-Persian Wars, Berkeley: University of California Press, 1970:  revised ed., 1996 .

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας, συλλογικό έργο, Περισκόπιο, 2006.

Ηρόδοτος   Ιστορίη, Δεκατέσσερα μελετήματα για τον Ηρόδοτο, Σμίλη, 2004.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος Β , Εκδοτική Αθηνών, 1971,σελ.331-341.

Ράδος  Ν. Κωνσταντίνος, Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας, Ενάλιος, 2004.

Strauss  Barry, H Ναυμαχία της Σαλαμίνας, Α.Α.Λιβάνη, 2005.

Χαβιέρ  Νεγκρέτε, Σαλαμίνα, ιστορικό μυθιστόρημα, Ψυχογιός, 2010.

Holland  Tom,  Persian Fire,  London,  Abacus, 2005.

Share Button

Μετά τη μοιραία -για τη Μικρά Ασία-  μάχη στο Μαντζικέρτ ( 1071), η καταστροφή ολοκληρώνεται επί Μανουήλ Κομνηνού ( 1143-1180) στο Μυριοκέφαλο το 1176. Δεν πρόλαβε να ανέλθει στο θρόνο και στράφηκε κατά των Σελτζούκων,  από τους οποίους απέσπασε  καταληφθέντα φρούρια στις περιοχές της Παμφυλίας και της Κιλικίας. Σύμφωνα με τον  καθηγητή Διονύσιο Ζακυθηνό  «η ήττα του Μυριοκεφάλου θεωρείται μία των μεγαλυτέρων καταστροφών της Βυζαντινής Ιστορίας». Ο Α.Α.Vasiliev γράφει: «Η μάχη στο Μαντζικέρτ,   τω 1071, κατήνεγκε θανάσιμον πλήγμα εις την βυζαντινήν κυριαρχίαν εν Μικρά Ασία…Η μάχη του Μυριοκεφάλου, τω 1176, ηφάνισεν οριστικώς την τελευταίαν  ελπίδα του Βυζαντίου να εξώση εκ της Μικράς Ασίας τους Τούρκους».

Συνέχεια ανάγνωση

Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Μετά τη μοιραία -για τη Μικρά Ασία-  μάχη στο Μαντζικέρτ ( 1071), η καταστροφή ολοκληρώνεται επί Μανουήλ Κομνηνού (1143-1180) στο Μυριοκέφαλο το 1176. Δεν πρόλαβε να ανέλθει στο θρόνο και στράφηκε κατά των Σελτζούκων,  από τους οποίους απέσπασε  καταληφθέντα φρούρια στις περιοχές της Παμφυλίας και της Κιλικίας. Ακολούθησαν 25 έτη ειρηνικών σχέσεων με το Σουλτάνο του Ικονίου Κίλιτζ  Β΄ Αρσλάν, ο οποίος αντιμετώπιζε εσωτερικές συγκρούσεις. Το 1173 ο Αυτοκράτορας της Γερμανίας Φρειδερίκος Βαρβαρόσσας προχώρησε στη δημιουργία  αντιβυζαντινού συνασπισμού, αποτελούμενου από τον ίδιο, τους Αρμενίους της Κιλικίας και τον ως άνω Σουλτάνο του Ικονίου. Ο Μανουήλ  προέβη στην κατασκευή μεγάλων οχυρωματικών έργων  στο Σούβλαιο και στο  Δορύλαιο ( Εσκί- Σεχίρ),  κοντά στους ποταμούς Μαίανδρο και Σαγγάριο.

Το καλοκαίρι του 1176 τέθηκε επικεφαλής μεγάλου στρατού , αποτελούμενου από Ούγγρους, Σέρβους και Πατσινάκες, Κουμάνους (τουρκικά φύλα) και Σέρβους. Διέσχισε τις Χώνες της Φρυγίας, το Χώμα και έφτασε στο παλιό φρούριο του Μυριοκεφάλου. Ο Κίλιτζ, όμως, είχε κλείσει τις κλεισούρες του Τζυβρίτζη, με αποτέλεσμα ο στρατός του Μανουήλ να περικυκλωθεί  και να υποστεί πανωλεθρία στο Μυριοκέφαλο  της Φρυγίας( 17 Σεπτεμβρίου 1176). Οι απώλειες υπήρξαν τεράστιες . Ανάμεσά στους φονευθέντες ήταν  οι σπουδαίοι στρατηγοί Ιωάννης Καντακουζηνός και Ανδρόνικος Βατάτζης (ανεψιός του Μανουήλ).

Η περίφημη  αυτή σύγκρουση κατέληξε σε  αλληλοεξόντωση των δύο βασικότερων  διεκδικητών του μικρασιατικού οροπεδίου. Έτσι, ο Σουλτάνος  Κίλιτζ Αρσλάν Β΄ διέταξε , κατά το Νικήτα Χωνιάτη , την  περιτομή των πεσόντων , ώστε να δυσχεραίνεται  η διάκριση μεταξύ των περιτετμημένων εξαιτίας θρησκείας στρατιωτών του Ικονίου και των απερίτμητων λόγω Σαμανισμού Πατζινάκων και Κουμάνων  μισθοφόρων του Αυτοκράτορα . Συγχρόνως πρότεινε  στον αυτοκράτορα συνθήκη ειρήνης με πολύ ευνοϊκούς όρους για τη Ρωμανία. Επιβαλλόταν,  ωστόσο , στους Βυζαντινούς να κατεδαφίσουν τα οχυρά του Σουβλαίου και του Δορυλαίου. Ο ίδιος ο Μανουήλ παρομοίασε την συντελεσθείσα  ήττα  με την πανωλεθρία  του Μαντζικέρτ. Όντως,  η δεύτερη αυτή καταστροφή οριστικοποίησε την απώλεια της Κεντρικής και Νότιας Μικράς Ασίας. Η βασική, όμως,  διαφορά με την μάχη του Μαντζικέρτ ήταν ότι , ενώ αυτή αποδιδόταν σε προδοσία, προ και διαρκούσηςτης μάχης, η καταστροφή στο Μυριοκέφαλο οφειλόταν εξολοκλήρου  στην εσφαλμένη  στρατηγική του Μανουήλ, ο οποίος λόγω ψυχικής οδύνης απεβίωσε  μετά από τέσσερα έτη.

Σύμφωνα με τον  καθηγητή Διονύσιο Ζακυθηνό  «η ήττα του Μυριοκεφάλου θεωρείται μία των μεγαλυτέρων καταστροφών της Βυζαντινής Ιστορίας». Ο Α.Α.Vasiliev γράφει: «Η μάχη στο Μαντζικέρτ,   τω 1071, κατήνεγκε θανάσιμον πλήγμα εις την βυζαντινήν κυριαρχίαν εν Μικρά Ασία…Η μάχη του Μυριοκεφάλου, τω 1176, ηφάνισεν οριστικώς την τελευταίαν  ελπίδα του Βυζαντίου να εξώση εκ της Μικράς Ασίας τους Τούρκους».

Δρ. Ιωάννης Χρ.Ιακωβίδης

 

 Ενδεικτική βιβλιογραφία:

-Vasiliev A.A. (1952), History of the Byzantine Empire

-Ζακυθηνός Διονύσιος (1972), Το Βυζάντιον από του 1071 μέχρι του 1453

-Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (1980), τόμος Θ΄, Μεσοβυζαντινοί και Υστεροβυζαντινοί Χρόνοι, Εκδοτική Αθηνών

-Καραγιαννόπουλος  Ιωάννης (1985), Το Βυζαντινό Κράτος, τόμος Β’, Ερμής

-Λάσκαρης Ηλίας (1995), Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, τόμος Β΄, Μανουήλ Κομνηνός (1143-1180), ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ

Μαντζικέρτ και Μυριοκέφαλο: οι αποφασιστικές ήττες –  Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού: Μικρά Ασία 

 

– Οstrogorsky Georg, Ιστορία του Βυζαντινού κράτους, τόμος Γ΄

 

Share Button

Στις 15 Σεπτεμβρίου 1997 καθιερώνεται με πρωτοβουλία της Διακοινοβουλευτικής Ένωσης (IPU) η Διεθνής Ημέρα Δημοκρατίας, ενώ από το 2007 την υιοθέτησε η  Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Συνέχεια ανάγνωση

Η Δημοκρατία από την Αρχαία Αθήνα  μέχρι σήμερα, με τη συνεχή  γεωγραφική διεύρυνσή  της, αποτελεί  το πιο συμμετοχικό πολίτευμα που γνώρισε  ποτέ η ανθρωπότητα.  Οι πολίτες όλου του κόσμου  επιθυμούν  αξιοπρέπεια και ανθρώπινα δικαιώματα, το τέλος της διαφθοράς  μέρους της πολιτικής τους ηγεσίας , την  επαγγελματική αποκατάσταση και  κοινωνική δικαιοσύνη. Η ιστορία διδάσκει ότι τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του Φασισμού και του Ναζισμού  του Μεσοπολέμου στην Ευρώπη (1919-1939) επιβλήθηκαν λόγω, κυρίως, της αυξημένης ανεργίας και των οικονομικών προβλημάτων των λαών. Οι σχέσεις μεταξύ των κρατών πρέπει να στηρίζονται στο διάλογο. Οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες επιβάλλεται να ενισχυθούν. Οι γυναίκες οφείλουν να συμμετέχουν ισότιμα με τους άνδρες στη διακυβέρνηση και τη λήψη αποφάσεων. Δημοκρατία με νέους ανέργους δεν νοείται. Ο αναλφαβητισμός  αποτελεί προσβολή για τον παγκόσμιο  πολιτισμό.

Ο εορτασμός, λοιπόν,  της Διεθνούς Ημέρας Δημοκρατίας  αποσκοπεί  στην ανάδειξη των   ανωτέρω και πολλών άλλων αξιών,  που αντιπροσωπεύει αυτό το πολίτευμα, μέσω πρωτοβουλιών και  εκδηλώσεων από πολίτες και κυβερνήσεις. Τιμάται  από το 2008  σε όλα τα σχολεία της χώρας μας  με απόφαση του Υπουργείου Παιδείας. Η Βουλή των Ελλήνων συμμετέχει με  βραβεία σε διαγωνισμούς έκθεσης και ζωγραφικής.

Δρ.Ιωάννης Χρ.Ιακωβίδης

 

Ενδεικτικές Πηγές

-Winkler A.Heinrich (2011) Βαϊμάρη: Η ανάπηρη δημοκρατία 1918-1933, Πόλις

– Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης των Ηνωμένων Εθνών, www.unric.org/el

-Zinn Howard (2009) Από την ιστορία στην πράξη. Η δράση των πολιτών ως προϋπόθεση της δημοκρατίας, Αιώρα

-Καστοριάδης Κορνήλιος (2005) Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα, Ύψιλον

-Μακρής Σπύρος (2009) Για μια ριζοσπαστική δημοκρατία. Συνταγματισμός, πολιτεία και πολιτική στο έργο του Δημήτρη Θ. Τσάτσου, Εκδόσεις Παπαζήση

-Renaut   Alain (2006) Τι είναι δίκαιη πολιτική, Δοκίμιο για το καλύτερο πολίτευμα, Πόλις

-Held David (2007)  Μοντέλα δημοκρατίας , Πολύτροπο

Share Button

Σμύρνη 14 Σεπτεμβρίου 1922Η τελευταία εικόνα της άτυχης Σμύρνης χαράχτηκε για πάντα στη μνήμη μου : τεράστια σύννεφα καπνού να ανεβαίνουν ψηλά ως τον ουρανό. Ένα από τα πιο βασανιστικά αισθήματά μου εκείνες τις μέρες ήταν της ντροπής ˙ ντρεπόμουν που ανήκα στο ανθρώπινο γένος. Στην καταστροφή της Σμύρνης , πάντως,  συνέβη και κάτι που δεν είχε προηγούμενο ούτε στην περίπτωση της Καρχηδόνας. Εκεί δεν υπήρχε συνασπισμένος πολεμικός στόλος χριστιανών να παρακολουθεί αμέτοχα ένα δράμα που είχε προκληθεί από τις ομόθρησκες κυβερνήσεις του. Στην Καρχηδόνα δεν υπήρχαν αμερικανικά αντιτορπιλικά.

Συνέχεια ανάγνωση

Share Button

Kerry-Brahimi-LavrovΗ ιδέα της καταστροφής του χημικού οπλοστασίου της Δαμασκού με αντάλλαγμα μία προσωρινή εκεχειρία μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του συριακού προβλήματος αναδεικνύεται σε πρώτης τάξεως πολιτική προσέγγιση εκεχειρίας και διαπραγμάτευσης. Αυτή η εξέλιξη δεν είναι ένα απλό στρατηγικό παίγνιο ή στρατηγικός ελιγμός. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μία κίνηση, που οδηγεί σε ένα καινούργιο μέλλον στην παγκόσμια πολιτική σκακιέρα προς την κατεύθυνση της αποφυγής του πολέμου; Τι καινούργιο έχουμε; Συνέχεια ανάγνωση

Οι ΗΠΑ και ειδικότερα ο Πρόεδρος, πλανητάρχης και επικεφαλής της Υπερδύναμης, εμφανίστηκαν την περασμένη Δευτέρα, 9 Σεπτεμβρίου, απρόσμενα ή και προσχεδιασμένα ή κατόπιν σοφότερης εκτίμησης, να μεταβάλουν στάση από την αρχική  της 21ης ανακοινωθείσας απόφασης περί αναγκαίου στρατιωτικού πλήγματος εναντίον του καθεστώτος της Δαμασκού και να επιλέγουν τον δρόμο της διπλωματίας της συνεννόησης και εν τέλει της ειρηνικής διευθέτησης του μείζονος διεθνούς προβλήματος. Τι συνέβη πραγματικά που μετέβαλε την απόφαση του προέδρου Ομπάμα, έτσι ώστε από την σίγουρη επικείμενη σύγκρουση και τιμωρία του αμαρτωλού και «βάρβαρου» για τον λαό του – Άσσαντ, όπως τον αποκαλούν, να επιλεγεί ο δρόμος της διπλωματικής διευθέτησης δια της καταστροφής του πυρηνικού εργοστασίου της Δαμασκού. Assad-Putin-Obama

Υπάρχει το «Παίγνιο της Κότας», όπως το αποκαλούμε στην επιστήμη των διεθνών σχέσεων, όπου η απειλή πολέμου και σύγκρουσης οδηγεί έναν από τους δύο παίχτες, ενόψει σύγκρουσης, σε αλλαγή στάσης και σε φυγή. Ο Πρόεδρος Ομπάμα επέλεξε τον μη πόλεμο. Υπάρχει η εκτίμηση που μας λέει πως ο Πρόεδρος αυτοπαγιδεύτηκε εξ’ αρχής σε μια κεκτημένη από την πολιτική της υπερδύναμης, υποχρέωση ενός καθήκοντος για μια παραδειγματική πυραυλική πολεμική αστραπιαίας τιμωρίας του «αιμοσταγούς» δικτάτορα Άσσαντ.

Η αυτοπαγίδευση οδήγησε στην δέσμευση της υπερδύναμης του Πλανητάρχη να προχωρήσει στο προαναγγελθέν πλήγμα, πράγμα που τον εξανάγκασε πλέον για λόγους κύρους και διεθνούς αξιοπιστίας και μόνο, να πλήξουν καθοιονδήποτε τρόπο και μέσο το καθεστώς της Δαμασκού. Η κατηγορία περί χρήσεως χημικών από το καθεστώς εναντίον του συριακού λαού θεωρήθηκε σχεδόν «a priori» στοχοθετημένη και σκηνοθετημένη με απολύτως βέβαιη την ευθύνη και ενοχή του Προέδρου Άσσαντ, προσωπικά. Η διακήρυξη σε όλους τους τόνους και με όλα τα μέσα, πως η ενοχή του καθεστώτος είναι αδιαμφισβήτητη αποσκοπούσε στην νομιμοποίηση της προαποφασισμένης πολεμικής επιχείρησης και δευτερευόντως θα λέγαμε – όπως συνέβη κατ’ επανάληψη στο παρελθόν – στην αναζήτηση της αλήθειας γύρω από τα τραγικά περιστατικά της 21η Αυγούστου.

Αυτό ήταν το σενάριο της πρώτης φάσης της διεθνούς κρίσης, γύρω από την Συρία, που αν Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο George Bush Jr. η πολεμική εμπλοκή των ΗΠΑ θα είχε ήδη υλοποιηθεί. Η Δαμασκός και το καθεστώς εν γένει θα είχε πληγεί με όλα τα σύγχρονα πυραυλικά συστήματα, χωρίς σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, ίσως και χωρίς απόφαση του ΝΑΤΟ. Πιθανότατα αυτό το πλήγμα θα ακολουθούσε ένας αρμαγεδώνας συγκρούσεων εναντίον όλων στην Μέση Ανατολή. Οι διεθνείς επιπτώσεις θα ήταν σε αυτήν τη περίπτωση απρόβλεπτες και καταστροφικές για την ανθρωπότητα.

Ο Ομπάμα δίστασε. Σε αυτές τις περιπτώσεις η προσωπικότητα του ηγέτη είναι καθοριστικής σημασίας. Φοβήθηκε τις συνέπειες, διαπίστωσε την απουσία στρατηγικού στόχου. Οι αντικαθεστωτικοί είναι διασπασμένοι, δεν διαθέτουν μια ηγεσία που να  την εμπιστευθεί ο διεθνής παράγων. Σημαντικό είναι ίσως και το γεγονός ότι στους κόλπους της βρίσκεται πολεμώντας το καθεστώς, η Al –  Nusra, παρακλάδι της Αl-Qai’da! Όλα αυτά οδηγούν σε ένα αδιέξοδο, που μόνο διπλωματικά σε διεθνές επίπεδο, θα μπορούσε να ξεπεραστεί. Η Ρωσία και ο Πούτιν εμφανίστηκαν ως  διέξοδος από την αυτοπαγίδευση.

Η ιδέα της καταστροφής του χημικού οπλοστασίου της Δαμασκού με αντάλλαγμα μία προσωρινή εκεχειρία μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του συριακού προβλήματος αναδεικνύεται σε πρώτης τάξεως πολιτική προσέγγιση εκεχειρίας και διαπραγμάτευσης. Αυτή η εξέλιξη δεν είναι ένα απλό στρατηγικό παίγνιο ή στρατηγικός ελιγμός. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μία κίνηση, που οδηγεί σε ένα καινούργιο μέλλον στην παγκόσμια πολιτική σκακιέρα προς την κατεύθυνση της αποφυγής του πολέμου; Τι καινούργιο έχουμε;

Α) Ανάδειξη των ΗΠΑ σε Πλανητική και Μοναδική Υπερδύναμη από το 1990 μέχρι και την δεύτερη ατυχή εισβολή στο Ιράκ του 2003, προϊόν απάτης. Οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν πάντοτε τα διεθνή προβλήματα, όχι τόσο με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου, αλλά κυρίως, μέσα από την προβολή των συμφερόντων τους με την αλαζονική υπεροψία που κρίνει και αποφασίζει ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο, θέτουν δικούς τους κανόνες, προσεγγίζουν τα προβλήματα μόνο με την έπαρση της δύναμης μετατρεπόμενες από ηγέτη σε ηγεμόνα. Οι ΗΠΑ και οι κατά καιρούς σύμμαχοί τους αξιολογούνται πλέον ως αναξιόπιστοι ηγετική ομάδα στην διεθνή σκηνή.

Β) Η τωρινή διεθνής εξέλιξη εμφάνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Συριακό πρόβλημα, σχεδόν πλήρως απομονωμένες από τους συμμάχους τους, ιδιαίτερα όσον αφορά στην απόφαση τους για πολεμική εμπλοκή και πλήγμα κατά του καθεστώτος Άσσαντ. Αυτό, σε συνάρτηση με την εσωτερική απονομιμοποίηση του Ομπάμα ως προς αυτή την απόφαση του για πόλεμο, παρουσιάζουν διεθνώς την Υπερδύναμη πολιτικά και θεσμικά απονομιμοποιημένης.

Παράλληλα, η Ρωσία του Πούτιν πραγματοποίησε και σε αυτήν την περίπτωση ευφυέστατες διπλωματικές κινήσεις και ελιγμούς, με κορύφωση την τελευταία παρέμβαση τους, όπου υπέδειξε στον Ομπάμα το «Way Out» από την αυτοπαγίδευσή του, δείχνοντας μια έξοδο από μία πιθανή κόλαση πολέμου, στην οποία οδηγείτο, με ίσως καταστροφικές για την περιοχή και τον κόσμο συνέπειες. Επομένως έχουμε την αποφυγή του πολέμου από τον Ομπάμα και την ανάδειξη του Πούτιν σε παράγοντα ικανό να οδηγήσει τα πράγματα σε συνθήκες συνεννόηση, διαλόγου και πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Γ) Αυτή λοιπόν η κατάσταση που απεικονίζεται σήμερα ως ανωτέρω, αλλάζει το σκηνικό της διεθνούς πολιτικής ριζικά, θα λέγαμε καταλυτικά, σε ότι αφορά στις δυνατότητες μίας Υπερδύναμης, όπως οι ΗΠΑ, να πραγματοποιούν μονομερώς πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον τρίτων χωρών και να παρεμβαίνουν σε κρίσεις. Έχουμε δηλαδή αλλαγή υποδείγματος στην διεθνή σκηνή. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να αποφασίσουν μόνες τους και με την αλαζονεία της Υπερδύναμης για ειρήνη και πόλεμο στον κόσμο. Θα πρέπει να είναι υποχρεωμένες να διαβουλεύονται με τις άλλες δυνάμεις, κυρίως την Ρωσία.  Αυτό συνεπάγεται μια τεράστιας σημασίας στροφή στην διεθνή πολιτική, αφού εμπεδώνεται πλέον ένα σχήμα ισορροπίας δυνάμεων διεθνώς, το οποίο επιβάλλει διπλωματική διαβούλευση και συνεννόηση για τα μεγάλα θέματα της ανθρωπότητας.

Το πλήγμα κύρους και αξιοπιστίας που δέχθηκαν οι ΗΠΑ από αυτήν την  υπόθεση, αλλάζει το πλαίσιο δράσης των παραγόντων της Διεθνούς Πολιτικής. Έχουμε μια δομική αλλαγή υποδείγματος, όπου ο πόλεμος δεν είναι η πρώτη επιλογή, όπως παραδειγματικά συνέβαινε τα τελευταία είκοσι χρόνια, αλλά πλέον οι επιλογές του διεθνούς παράγοντα συνίστανται στην και κατευθύνονται από την διπλωματία, την συνεννόηση και άλλα μέσα πίεσης, όπου ο πόλεμος μετατρέπεται σε  ύστατο μέσο και αυτό όχι μονομερώς, αλλά με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Kerry-Brahimi-Lavrov

Αυτή η εξέλιξη που συνέβη με την Συρία και τα χημικά που χρησιμοποιήθηκαν θυμίζει, τηρουμένων των αναλογιών, την Κρίση της Κούβας του 1962 και την απειλή πυρηνικού πολέμου, εξαιτίας αυτής της κρίσης.  Στην περίπτωση αυτή, εν τέλει οι δύο υπερδυνάμεις ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, οδηγήθηκαν με αφετηρία την Κρίση στην απόφαση για συνεννόηση προκειμένου αποφευχθεί στο μέλλον ένα ενδεχόμενο γεγονός που θα οδηγούσε σε πυρηνικό πόλεμο. Η εγκαθίδρυση, κατά την εικοσαετία που ακολούθησε, της ισορροπίας της αμοιβαίας αποτροπής, έφερε εν τέλει φυσικά και την αποτροπή του πολέμου μεταξύ των υπερδυνάμεων, οδήγησε στην ύφεση της σχέσης τους και εν τέλει στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Σήμερα, ΗΠΑ και Ρωσία, δεν βιώνουν Ψυχρό Πόλεμο. Δεν βιώνουμε πολεμική αντιπαράθεση, όμως η ανθρωπότητα έχει ανάγκη από ένα σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης στο πολιτικό και φυσικά στο οικονομικό επίπεδο. Στο πολιτικό σημαίνει την ικανότητα συνεννόησης και εκδήλωσης της βούλησης των Μεγάλων Δυνάμεων του κόσμου για επίλυση των διεθνών κρίσεων και διευθέτηση των συγκρούσεων, όπως είναι το Μεσανατολικό, το Κυπριακό, προβλήματα του Βαλκανικού χώρου και της Νοτιοανατολικής Λεκάνης της Μεσογείου, του πυρηνικού αφοπλισμού και φυσικά για θέματα που άπτονται των σχέσεων Ισλάμ και Δύσης.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις του κόσμου θα είναι υποχρεωμένες να διαβουλεύονται με βάση του κανόνες του διεθνούς δικαίου. Όσο περισσότερο αυξάνει η ικανότητα συνεννόησης Ουάσινγκτον – Μόσχας, τόσο περισσότερο θα εδραιώνεται σταδιακά η παγκόσμια ειρήνη, η διευθέτηση διεθνών διαφορών και θα εμπεδώνεται η αναγκαία ασφάλεια και σταθερότητα στην πορεία επιβίωσης της ανθρωπότητας σε ένα πραγματικά ταραγμένο και φοβισμένο κόσμο.

Ο Χριστόδουλος Κ. Γιαλλουρίδης είναι Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Σπουδών, Επικοινωνίας και Πολιτισμού στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.