Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία

Συνέβη σήμερα

Συνέβη σήμερα

Μεγεθύνσεις

Μεγεθύνσεις

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

Προσεγγίσεις

Προσεγγίσεις

Γεωπολιτική

Γεωπολιτική

Οι προκλήσεις του Ιράν σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο.

Του Γιώργου Φράγκου Τους τελευταίους μήνες οι εξελίξεις «τρέχουν» στο Ιράν σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο. Το Ιράν μετά την συμφωνία ...

Περισσότερο

Ένα έθνος σε μία χώρα/ Το χαμένο διακύβευμα του ISIS

Του Μηνά Λυριστή* Η οργάνωση του ISIS ενίσχυσε το αίσθημα του εθνικισμού στα κράτη της Μέσης Ανατολής, ενώ η αποσύνθεση τoy ...

Περισσότερο

Ινστιτούτο Yunus Emre: εργαλείο πολιτιστικής διπλωματίας ή παντουρκικών βλέψεων;

Της Έλενας Λαμπρινάκου Η επίσκεψη του Τούρκου Αντιπροέδρου Hakan Çavuşoğlu στην Ελλάδα τον Νοέμβριο έφερε στο προσκήνιο -μεταξύ άλλων- το Ινστιτούτο ...

Περισσότερο

Η επόμενη μέρα στην Συρία: η πρόκληση της οικονομικής ανάκαμψης.

Νικόλας Νικολάου Ο εξαετής πόλεμος στην Συρία είναι λογικό να έχει αφήσει πολυάριθμες καταστροφές. Ρημαγμένες πόλεις, εκατόμβες θυμάτων, παράλυση της εμπορικής-επιχειρηματικής ...

Περισσότερο

Η οικονομική ανάκαμψη της Ρωσίας: μια διαδικασία με μέλλον;

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ απο HuffPost Νικολάου Νικόλαος- Ερευνητής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών. Η αποχώρηση του έτους 2017 βρίσκει την Ρωσία να έχει σημειώσει αξιόλογη πρόοδο ...

Περισσότερο

Share Button

Της Αγγελικής Χαραλαμποπούλου, Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

Σε μια αναμενόμενη για πολλούς νίκη του κ.Αναστασιάδη κατέληξε ο χθεσινός 2ος γύρος των προεδρικών εκλογών στη Κύπρο. Με το εκλογικό σώμα να απέχει κατά 28,6 % στον Α’ γύρο – αύξηση 12 μονάδων από εκλογές 2013- και 27 % κατά το Β’ γύρο, τα αποτελέσματα ανέδειξαν τη διχογνωμία στο κυπριακό λαό. Αναλυτικά τα ποσοστά:

Νίκος Αναστασιάδης     A’: 35,51   B’:56%

Σταύρος Μαλάς              A’: 30,24   B’:44%

Νικόλας Παπαδόπουλος  A’: 25,74

Χρίστος Χρίστου              A’: 5,65

Γιώργος Λιλλήκας            A’: 2,18

Με μεγάλη αύξηση των ψηφοφόρων και των 2 υποψηφίων του 2ου γύρου, το εκλογικό σώμα φαίνεται να έστειλε ανάμεικτα μηνύματα. Ειδικότερα με την στήριξη στο κ.Μαλά, υποψήφιο του ΑΚΕΛ, μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων θέλησε να αναδείξει τη δυσαρέσκεια του στη διακυβέρνηση του ΔΗΣΥ τη τελευταία 5ετία δεδομένων των αρκετά πρόσφατων αναμνήσεων από τη τελευταία προεδρία του ΑΚΕΛ. Συνέχεια ανάγνωση

Σύμφωνα με αναλύσεις οι ψηφοφόροι του κ.Παπαδόπουλου μοιράστηκαν σχεδόν εξίσου στους 2 υποψηφίους του 2ου γύρου. Κυρίαρχο στοιχείο για την επιλογή υποψηφίου εμφανίστηκε η διατήρηση και βελτίωση της οικονομικής ανάπτυξης του νησιού καθώς και το Κυπριακό. Το επιπλέον 14 % των ψήφων στο κ.Μαλά κατά το 2ο γύρο εμφανίζεται ως ποσοστό διαμαρτυρίας απέναντι στο κ.Αναστασιάδη ενώ το επιπλέον 21% στο κ.Αναστασιάδη βασίστηκε στο «γνώριμο» της προηγούμενης προεδρίας και της ασφάλειας που αποπνέει λόγω της μεγάλης βελτίωσης του βιοτικού επίπεδο τη τελευταία 5ετία.

 

 

 

Share Button

Της Αγγελικής Χαραλαμποπούλου, Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

Έντονες συζητήσεις έχουν προκληθεί μετά τις τελευταίες εξελίξεις που καταδεικνύουν την διάσταση απόψεων μεταξύ των δυο κεντρικών υποψηφίων για τη Προεδρία, Νίκου Αναστασιάδη(ΔΗΣΥ) και Νικόλα Παπαδόπουλου(ΔΗΚΟ). Το βασικό σημείο διάστασης έγκειται στην αντιμετώπιση του Κυπριακού θέματος, με το κ.Αναστασιάδη να ακολουθεί τη στρατηγική που αναδείχθηκε κυρίως στο Κράνς Μοντάνα υπερασπιζόμενος τη γνωστή λύση της ΔΔΟ ως μοναδική και το Νικόλα Παπαδόπουλο, βάσει του προγράμματος «Νέα Στρατηγική» που δημοσίευσε -όπου δεν αναφέρεται πουθενά η ΔΔΟ- να υιοθετεί μια πιο δυναμική έμμεση προσέγγιση απέναντι στη τουρκική πλευρά. Συνέχεια ανάγνωση

Συγκεκριμένα όπως δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του επιτελείου του Νίκου Αναστασιάδη, Αννίτα Δημητρίου, «τη βάση της λύσης θέτουν οι Συμφωνίες Κορυφής, τα Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και οι ομόφωνες αποφάσεις του Εθνικού Συμβουλίου που έχουν σαν κοινό παρονομαστή τη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ), και ως εκ τούτου η ΔΔΟ αποτελεί τη μοναδική βάση λύσης του Κυπριακού». Αντίθετα, η εκπρόσωπος Τύπου του επιτελείου του Νικόλα Παπαδόπουλου, Άννα Κουκκίδου-Προκοπίου, χαρακτήρισε την έκθεση των ΓΓ του ΟΗΕ ως μια από τις χειρότερες για την ε/κ πλευρά ενώ πρόσθεσε πως σε σχέση με την επιδιωκόμενη συμφωνία το πρώτο που πρέπει να γίνει είναι να υπάρξει συμφωνία σε θέματα αρχών. «Δεν μπορεί η Κυπριακή Δημοκρατία να απαιτεί από τους πολίτες της να απεμπολήσουν τα δικαιώματα τους για να φτάσουμε σε λύση του Κυπριακού».
Πράγματι, όπως έχει διαφανεί από τις δεσμεύσεις και τη διεθνή αντιμετώπιση της Κύπρου τα τελευταία χρόνια επί προεδριών Αναστασιάδη και Χριστόφια, η Κύπρος –εναρμονιζόμενη και με την ελληνική πολιτική- ακολουθεί μια ιδιαίτερα υποχωρητική και ενδοτική στάση απέναντι στην Τουρκία, είτε σε επίπεδο θεμάτων Κυπριακού είτε σε επίπεδο ενταξιακών κεφαλαίων ΕΕ-Τουρκίας. Όπως είναι γνωστό βέβαια η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί υπέρμαχος του «εξευρωπαισμού» της Τουρκίας και προσαρμογής της μέσω της εισόδου στην ΕΕ στα ευρωπαϊκά ιδεώδη της δημοκρατίας, ισότητας και ελευθερίας. Μια έντονα αισιόδοξη τακτική που μετακυλά το βάρος στην ΕΕ και κυρίως τη Γερμανία, αφήνοντας ήσυχη την εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση να «παπαγαλίζει» τη σωτηρία της Τουρκίας και την εξισορρόπηση των μεταξύ μας σχέσεων –καθώς και τη λύση του Κυπριακού- μέσω του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ.Αναστασιάδης στο Κρανς Μοντάνα συμφώνησε σε ακανθώδη –για χρόνια- ζητήματα, όπως η εκ περιτροπής προεδρία, παρόλο που κυρίαρχη ήταν η προσπάθεια οικοδόμησης ενός καλού αλλά όχι ενδοτικού κλίματος όπως έδειξε ο Έλληνας Υπ.Εξ Ν.Κοτζιάς. Όπως δήλωσε βέβαια η κ.Δημητρίου, στις συνομιλίες τα δύο τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί η πιο σημαντική πρόοδος και αυτό επειδή για πρώτη φορά συζητήθηκε το Κυπριακό στον πυρήνα του, δηλαδή στο θέμα της ασφάλειας και των εγγυήσεων. Έχει καταστεί εμφανές βεβαία εκ μέρους του παρόντος Υπ.Εξ. ότι η ενδοτικότητα και υποχωρητικότητα (κατευνασμός) δεν θα συνεχίσουν να υφίστανται στο ελληνικό δόγμα, όσο βέβαια το επιτρέπουν οι δυνατότητες της παρούσας εσωτερικής κατάστασης. Μια ενιαία στρατηγική και μια κοινή αντιμετώπιση μπορεί να ανοικοδομήσει τη χαμένη ισχύ των 2 χωρών απέναντι στη Τουρκία. Αξιοσημείωτο είναι πως κατά την επίσκεψη του Προέδρου Ερντογάν στην Αθήνα, το κλίμα διατηρήθηκε μέσα σε σταθερά πλαίσια παρά τον έντονο αναθεωρητισμό που υπέδειξε ο Πρόεδρος της Τουρκίας.
Σε αυτό το μεταβατικό κλίμα έχει δημιουργηθεί στη Κύπρο εσωτερική πόλωση με πυλώνες τους 2 επικρατέστερους υποψήφιους. Παρότι μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού εμφανίζεται να απέχει ή να αδιαφορεί από το εκλογικό της δικαίωμα με βασικότερους απόντες τις νεαρές ηλικίες –62,4 %-, οι προεκλογικές εκστρατείες των υποψηφίων αναδεικνύουν την εξωτερική πολιτική της χώρας και κυρίως το Κυπριακό πρόβλημα ως πρωτεύον θέμα. Ωστόσο, παρά την απόρριψη της οριστικής διχοτόμησης, ο κυπριακός λαός δείχνει να μην εμπιστεύεται ιδιαίτερα καμία από τις προτεινόμενες στρατηγικές λύσης.
Το ίδιο κλίμα επικρατεί και μεταξύ των κομμάτων όπως αναδείχθηκε από τη πρόσφατη συζήτηση για το προϋπολογισμό όπου οι υποψήφιοι δεν έχασαν την ευκαιρία να επικρίνουν τις αδυναμίες του κάθε κόμματος. Συγκεκριμένα, ο κ.Κυπριανού επέκρινε τόσο το κ.Αναστασιάδη για την επιλογή του Bail-in του 2013, όσο και το κ.Παπαδόπουλο για τη «Νέα Στρατηγική» την οποία θεωρεί «παλιό κατάλογο τετριμμένων συνθημάτων» και τόνισε την ασάφεια αναφορικά με τη ΔΔΟ. Σημειώνεται ότι όπως δήλωσε ο κ. Ντάισελμπλουμ μιλώντας ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΔΗΚΟ Κώστα Μαυρίδη, “η προσέγγιση του bail in δεν υποστηρίχθηκε από την κυπριακή κυβέρνηση και καταλήξαμε σε μια διαφορετική λύση, τον φόρο. Ήταν το κυπριακό κοινοβούλιο και όχι η ΕΚΤ που απέρριψε εκείνη τη λύση και επιστρέψαμε στο δωμάτιο και διαπραγματευτήκαμε εκ νέου τη λύση του bail in, που ήταν προτιμητέα από μια μεγάλη μερίδα κρατών και θεσμών στο Εurogroup, ήδη από την αρχή”. Ο κ.Παπαδόπουλος από τη πλευρά του επέκρινε επίσης την υποχωρητικότητα και τις λανθασμένες κινήσεις του ΠτΔ, ενώ διευκρίνισε ότι δεν απορρίπτει ομοσπονδιακές λύσεις με τη προϋπόθεση να είναι ουσιαστικά βιώσιμες.
Παρόμοια κατάσταση φαίνεται να υπάρχει στη βάση της «Αλληλεγγύης» με ένα μέρος των μελών της να αποχωρούν για να στηρίξουν το ΠτΔ διαφωνώντας με την απόφαση της κ.Θεοχάρους να στηρίξει το κ.Παπαδόπουλο. Βασικό σημείο διαφωνίας και σε αυτή τη περίπτωση είναι η διαχείριση του Κυπριακού. Το ίδιο θέμα έθιξε και ο Μάριος Καρογιάν, πρώην πρόεδρος του ΔΗΚΟ, τονίζοντας πως δεν είναι ώρα για νέες στρατηγικές κριτικάροντας ευθέως το Νικόλα Παπαδόπουλο και υποστηρίζοντας τη ΔΔΟ ως «λύση κατ’οικονομία και οδυνηρό συμβιβασμό». Αντιστοίχως, το ΔΗΚΟ συνολικά με επίσημη ανακοίνωση του τονίζει την ευθυγράμμιση με τις παρακαταθήκες του Τάσσου Παπαδόπουλου στο κορυφαίο διάγγελμα του:
«Παρέλαβα κράτος διεθνώς αναγνωρισμένο. Δεν θα παραδώσω ‘‘κοινότητα’’, χωρίς δικαίωμα λόγου διεθνώς και σε αναζήτηση κηδεμόνα. Και όλα αυτά έναντι κενών, παραπλανητικών, δήθεν, προσδοκιών. Έναντι της ανεδαφικής ψευδαίσθησης ότι η Τουρκία θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της».
Τέλος, ο Γ.Λιλλήκας προσεγγίζει τη λύση του Κυπριακού μέσω μιας πιο έμμεσης στρατηγικής. Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος Τύπου του επιτελείου του, Κωνσταντίνος Ζένιος, η φιλοσοφία της στρατηγικής για τη λύση είναι να καθιστά τη συνέχιση της κατοχής κυπριακών εδαφών ασύμφορη στην Τουρκία, να καθιστά άλλους στρατηγικούς στόχους της Τουρκίας ανέφικτους, να πείσει τις ΗΠΑ και την ΕΕ ότι η μη λύση του Κυπριακού επηρεάζει αρνητικά τα δικά τους συμφέροντα, να οδηγήσει τη Μεγάλη Βρετανία σε αλλαγή πολιτικής στο Κυπριακό, να καταστεί το Κυπριακό πραγματικά ευρωπαϊκό ζήτημα και να εντάξει την ποιότητα λύσης του Κυπριακού στη λογική της ασφάλειας και της σταθερότητας της περιοχής.
Κατά συνέπεια, η επίτευξη όλων αυτών ξεκινά με τη προάσπιση και ενίσχυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενίσχυση της οικονομίας, της άμυνας και της διπλωματίας και την αξιοποίηση της ιδιότητας του κράτους μέλους της ΕΕ με αναστολή της ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας σε περίπτωση μη υλοποίησης των κυπρογενών υποχρεώσεων της, απόρριψη προνομιακής σχέσης ΕΕ-Τουρκίας χωρίς λύση του Κυπριακού, σταδιακή παρεμπόδιση άντλησης ευρωπαϊκών κονδυλίων από την Τουρκία και την αποτροπή της υπογραφής νέας διευρυμένης συμφωνίας Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας. Την εσωτερική του πολιτική συνόψισε σε 26 προτάσεις με τίτλο «Ευφυής Κύπρος».
Από την άλλη πλευρά στα κατεχόμενα, ο Μ.Ακιντζί αναμένει την επανέναρξη των συνομιλιών μετά τις εκλογές ενώ φωνές της αντιπολίτευσης απορρίπτουν έλεγχο από τη Τουρκία και όρους «Μητέρας Πατρίδας» με αποκορύφωμα την εφημερίδα «Αφρίκα» η οποία δημοσίευσε σατυρικό σκίτσο του κ.Ερντογάν και δημιούργησε σάλο αντιδράσεων και μηνύσεων τόσο από τα κατεχόμενα όσο και από τη Τουρκία.

Πηγές:
«Προεδρικές Εκλογές – Κυπριακό: Οι θέσεις των 5 βασικών υποψηφίων» http://www.newsit.com.cy/default.php?pname=Article&art_id=234124&catid=9
“Λιλλήκας: Η “Ευφυής Κύπρος” σε 25+1 προτάσεις” http://www.offsite.com.cy/articles/eidiseis/politiki/236598-lillikas-i-eyfyis-kypros-se-251-protaseis
“Ανοιχτά εναντίον της πολιτικής Νικόλα στο Κυπριακό μίλησε ο Καρογιάν” http://politis.com.cy/article/anichta-enantion-tis-politikis-nikola-sto-kipriako-milise-o-karogian
“Αποχώρησαν άλλα 67 μέλη της Αλληλεγγύης – Στο πλευρό Νίκου Αναστασιάδη” http://politis.com.cy/article/apochorisan-alla-67-meli-tis-allilengiis
“Τί λένε οι νέοι για εκλογές” http://www.stockwatch.com.cy/nqcontent.cfm?a_name=news_view&ann_id=287382
“Ντάισελμπλουμ: Χωρίς το “κούρεμα” καταθέσεων, η Κύπρος θα είχε οδηγηθεί σε χρεοκοπία”
http://www.capital.gr/diethni/3259958/ntaiselmploum-xoris-to-kourema-katatheseon-i-kupros-tha-eixe-odigithei-se-xreokopia
“Πιστό στις παρακαταθήκες του Τάσσου το ΔΗΚΟ” http://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/464821/pisto-stis-parakatathikes-toy-tassoy-to-diko
“Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση για τον προϋπολογισμό”
http://www.sigmalive.com/news/politics/473040/antidraseis-apo-tin-antipolitefsi-gia-ton-proipologismo
“Μήνυση εναντίον της «Αφρίκα» από την τουρκική ‘πρεσβεία’ στα κατεχόμενα” http://24h.com.cy/2017/12/11/minysi-enantion-tis-afrika-apo-tin-tourkiki-presvia-sta-katechomena/

 

Share Button

Της Αγγελικής Χαραλαμποπούλου

Παρουσιάζοντας άλλη μια «τελευταία ευκαιρία» φαίνεται να επιστρέφουν τα Η.Ε έχοντας στα πλάνα να αξιοποιήσουν το πλαίσιο Γκουτέρες για την επίτευξη μιας ενδιάμεσης συμφωνίας χρησιμοποιώντας όλους τους διαθέσιμους μοχλούς πίεσης. Αυτή τη φορά, 13 χρόνια μετά το Σχέδιο Ανάν, αναδεικνύεται εμφατικά το ενδεχόμενο της «μη-λύσης» στοχεύοντας στην υποχώρηση των εμπλεκομένων γύρω από τις ήδη υπάρχουσες δεσμεύσεις –κυρίως πιέζοντας την ελληνοκυπριακή πλευρά ενώπιον του εφιάλτη μιας δυνητικής οριστικής διχοτόμησης. Συνέχεια ανάγνωση

Σχετική μπορεί να θεωρηθεί η σκόπιμη διαρροή αυτών των πληροφοριών ενόψει των προεδρικών εκλογών. Σημειώνεται ότι εκ των υποψηφίων, σκληρότερη στάση υιοθετούν ο κ.Παπαδόπουλος και ο κ.Λιλλήκας, σε αντίθεση με το κ.Αναστασιάδη και το κ.Μαλά. Όπως σημειώνεται σε δημοσιεύματα, οι εκλογές του 2018 δεν δημιουργούν αμφιβολίες στους διεθνείς παράγοντες για συνέχιση –μετεκλογικά- των διαπραγματεύσεων. Η δυναμική της λύσης που προσπαθούν να δημιουργήσουν για αξιοποίηση του ρόλου της Τουρκίας και απεμπλοκή των ενταξιακών διαδικασιών αναμένεται να δημιουργήσει μεγάλες πιέσεις προς την ελληνική και ελληνοκυπριακή πλευρά δεδομένου ότι η παραδοσιακή «αδιαλλαξία» της Τουρκίας θα μετατοπιστεί εσκεμμένα στην ελληνική πλευρά από όπου και αναμένουν τα οφέλη για την θετική εξέλιξη των διαπραγματεύσεων και την επίτευξης συμφωνίας. Οι πάλαι ποτέ «επιστολές Μπους» προς τις ελληνικές κυβερνήσεις αντικαθίστανται τώρα από τις νομιμοποιημένες προσπάθειες των Η.Ε και της Ε.Ε.

Είναι απαραίτητο η ελληνική πλευρά να απεμπλακεί από τη χρόνια τακτική προώθησης της ένταξης της γείτονος καθότι ενώπιον νέων διαπραγματεύσεων μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον των συμφερόντων της. Η τουρκική εξωτερική πολιτική όσο και η εσωτερική διακυβέρνηση είναι σταθερές –ή πολύ αργές δυναμικές μεταβλητές- που δεν αναμένεται να αλλάξουν ενόψει την ευρωπαϊκής υποψηφιότητας της. Η ένταξη της, όπως συνέβη και σε πολλές άλλες περιπτώσεις- βλ. ελληνική οικονομία προ ένταξης- θα συνδυαστεί με την ευχολογική υποχρέωση αλλαγής προς τα ευρωπαϊκά ιδεώδη αφού εισέλθει στην ΕΕ. Η εισδοχή αυτή καθαυτή θα αφαιρέσει τη διαπραγματευτική ισχύ της ελληνικής πλευράς στο Κυπριακό ζήτημα με αμφίβολα αποτελέσματα ή θα προωθήσει λύσεις που θα ζημιώνουν τη πιο διαλλακτική πλευρά.

Εφόσον οι διεθνείς παράγοντες επιθυμούν μια Τουρκία στην Ευρώπη, και η παρούσα Τουρκία του κ.Ερντογάν δεν είναι διατεθειμένη να αλλάξει για διευκόλυνση της ενταξιακής διαδικασίας, η ενταξιακή διαδικασία θα γίνει πιο ανεκτική. Σε αυτή τη περίπτωση, κάθε διαφορά με τη γείτονα χώρα θα υποβαθμιστεί σε εκκρεμότητα και σε περιπτώσεις παραβιάσεων, όπως το Κυπριακό ζήτημα, η Τουρκία θα είναι κερδισμένη σε κάθε λύση.

Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Οι περισσότερες πόλεις της Συρίας που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του Ισλαμικού Κράτους, πλέον έχουν απελευθερωθεί. Οι συριακές δυνάμεις ανασυντάσσονται και αλλάζουν στόχους, με τις εξελίξεις να είναι
ραγδαίες. Πρόσφατα σημειώθηκαν κάποιες μάχες στα σύνορα της επαρχίας Idlib. Οι μάχες αυτές μπορούν να σηματοδοτήσουν την έναρξη μιας σφοδρής επιθεσης στην επαρχία η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχο ανταρτών  υποστηριζόμενων από την Αλ Κάιντα. Συνέχεια ανάγνωση

Κυβερνητικές και συμμαχικές δυνάμεις υποστηριζόμενες από ρωσικά αεροσκάφη προβάλουν ισχύ σε μαχητές της περιοχής που διασχίζει τα σύνορα μεταξύ των επαρχιών Idlib και Hama. Οι μάχες, οι οποίες θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν την έναρξη μιας μεγάλης επίθεσης για την κατάληψη της επαρχίας Idlib από τους αντάρτες, κλιμακώθηκαν την τελευταία εβδομάδα του 2017.
Τα κυβερνητικά στρατεύματα προέλασαν, καταλαμβάνοντας πολλά χωριά και γύρω περιοχές, ανέφερε το Συριακό Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων SANA δήλωσε ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν πάρει τον έλεγχο πέντε χωριών, περιοχών και «στρατηγικών λόφων» στα βορειοανατολικά της επαρχίας Hama.
Επιπλέον, πολλοί άμαχοι ξεκίνησαν να εγκαταλείπουν περιοχές κοντά στη ζώνη μάχης, κατευθυνόμενοι προς τη νότια επαρχία της πρωτεύουσας Idlib, με τα υπάρχοντά τους να συσσωρεύονται σε φορτηγά. Στην
περιοχή Maaret al-Numan, μερικοί άνθρωποι έχουν στήσει σκηνές, και φαίνεται πως σκοπεύουν να παραμείνουν εκεί, φοβούμενοι κλιμάκωση των συγκρούσεων.
Την εβδομάδα μεταξύ 25 και 31 Δεκεμβρίου 2017, οι συγκρούσεις σκότωσαν 32 στρατιώτες και συμμαχικά μέλη παραστρατιωτικών μονάδων, καθώς και 29 αντάρτες από ισλαμιστικές ομάδες ή από την πρώην θυγατρική της Αλ Κάιντα, Fateh al-Sham. 21 πολίτες έχουν επίσης χάσει τη ζωή τους. Οι κυβερνητικές δυνάμεις σκοπεύουν να καταλάβουν τον έλεγχο της νοτιοανατολικής επαρχίας Idlib διότι αυτό θα επέτρεπε στην κυβέρνηση να έχει τον πλήρη έλεγχο ενός δρόμου που συνδέει την πρωτεύουσα τη Δαμασκό με το Χαλέπι.
Στοχεύοντας σε κέρδη μέσω του ψυχολογικού πολέμου, η Πολεμική Αεροπορία της Συρίας έριξε χιλιάδες φυλλάδια πάνω από το διοικητικό συμβούλιο του Idlib, καλώντας τους κατοίκους να εκδιώξουν την Fateh al-
Sham από αυτήν την επαρχία. Τα φυλλάδια δήλωναν ότι οι άνθρωποι υποφέρουν στο Idlib λόγω της συνεχιζόμενης παρουσίας της αντάρτικης ομάδας στις περιοχές τους. Στα φυλλάδια υπήρχαν επίσης παραδείγματα για το πώς ο συριακός στρατός ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τα σχολεία, την ηλεκτρική ενέργεια και το νερό σε περιοχές που απελευθερώθηκαν από τους μαχητές.
Οι δυνάμεις του Συριακού Στρατού υπό τις διαταγές του στρατηγού Σουέιλ Χασάν, βρίσκονταν στις πρώτες γραμμές της μάχης εναντίον της ομάδας του Ισλαμικού Κράτους στα ανατολικά της χώρας. Πλέον όμως κινούνται προς το Idlib. Αφού τελείωσαν τις περισσότερες επιχειρήσεις τους εναντίον των τζιχαντιστών, στρέφονται πλέον προς την ανακατάληψη των περιοχών στα βόρεια της Συρίας.
Εξάλλου, ακόμη εντονότεροι βομβαρδισμοί σημειώθηκαν στην Ανατολική Ghouta, μια περιοχή ανταρτών κοντά στη Δαμασκό. Η περιοχή βρίσκεται υπό πολιορκία από το 2013, και μαστίζεται από σοβαρές ελλείψεις φαρμάκων και τροφίμων, για περισσότερους από 400.000 κατοίκους.
Το Συριακό Κράτος υπό τον Μπασάρ αλ Άσαντ, εντείνει τις προσπάθειες του για ανακατάληψη όσο το δυνατόν περισσότερων περιοχών στο εσωτερικό της χώρας του. Είναι σαφές πως όση περισσότερη επιτυχία θα έχει το σχέδιο αυτό, τόσο θα ισχυροποιηθεί ο ρόλος του σε μία πιθανή διαπραγμάτευση, και θα είναι πολύ πιο εύκολο να διατηρηθεί στην εξουσία στη μετεμφυλιακή Συρία.

*** Ο Μηνάς Λυριστής είναι μεταπτυχιακός φοιτητής της Σχολής Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Share Button

Δρ.Νίκος Παναγιωτίδης: Εξωτερικός Συνεργάτης Κ.Α.Ν.Σ. , Επικεφαλής ΓΕΩΠΑΜΕ, Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής

Η αποφαση του Ντόναλτ Τραμπ στις 6 Δεκεμβρίου να αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Εβραϊκού Κράτους αιφνιδίασε την διεθνή κοινότητα και πυροδότησε την οργή των Παλαιστινίων και πολλών αραβικών κρατών. Στο ερώτημα γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος προέβη σε αυτή την ενέργεια ανατρέποντας την παραδοσιακή αμερικανική πολιτική και το διεθνές consensus για το θέμα αυτό δεν μπορεί να δοθεί επί του παρόντος απόλυτη εξήγηση, αλλά εκ πρώτης όψεως φαίνεται πως εσωτερικοί υπολογισμοί υπερίσχυσαν επί άλλων μεταβλητών. Συνέχεια ανάγνωση

Πρέπει πάντως επι του προκειμένου κάποιος να λάβει υπόψη του ότι υπάρχει απόφαση του αμερικανικού κογκρέσου από το 1995 (Jerusalem Embassy Act) η οποία επιτάσσει ότι η πρεσβεία των ΗΠΑ πρέπει να μεταφερθεί από το Τελ Αβίβ στα Ιεροσόλυμα. Ωστόσο αυτή δεν έχει εφαρμοστεί, καθώς όλοι οι Αμερικανοί πρόεδροι χρησιμοποιούσαν την ρήτρα παρέκκλισης μια διαταξη που τους επιτρέπει να αναβάλλουν την εν λόγω απόφαση, διαμηνύοντας ότι το θέμα της Ιερουσαλήμ πρέπει να επιλυθεί στο πλαίσιο μια τελικής διαπραγμάτευσης μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων. Γιατί όμως ο Τραμπ σπάει αυτό το consensus;

Η ειδική σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ

Πριν επιχειρήσουμε να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση πρέπει να εστιάσουμε στις σχέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ. Το Ισραήλ απολαμβάνει μιας ειδικής σχέσης με τις ΗΠΑ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν σταδιακά μετά τον πόλεμο των 6 ημερών τον Ιούνιο του 1967 αποκτά μια περίoπτη ειδική με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου ως το <<στρατηγικό κεφάλαιο>> στην περιοχή, ενώ άλλα αραβικά κράτη όπως η Αίγυπτος και η Συρία είχαν συμμαχήσει με την Ρωσία. Σημειωτέον ότι το Ισραήλ μεταπολεμικά αποτελεί τον μεγαλύτερο αποδέκτη οικονομικής βοήθειας από τις ΗΠΑ της τάξεως των 3 δις κάθε έτος. Επιπλέον οι ΗΠΑ του παρέχουν αμέριστη διπλωματική υποτήριξη και οπλισμό πολλών δις δολαρίων. Θα ονόμαζα αυτή την σχέση ως εξωτερική μεταβλητή. Για την ιστορία να πούμε ότι οι ΗΠΑ πρωτοστάτησαν το 1947 στηρίζοντας το σχέδιο διχοτόμησης της Παλαιστίνης, μια άδικη απόφαση αφού παραβίαζε το διεθνές δίκαιο και συγκεκριμένα το δίκαιο της αυτοδιάθεσης της πλειοψηφούσας εθνότητας των Παλαιστινίων. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στο τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Παλαιστίνιοι υπήρχαν μόνο 65.000 Εβραίοι σε ένα σύνολο 700,000 Αράβων. Επιπλέον, παρά την συνεχή ροή Εβραίων εποίκων στην Παλαιστίνη το 1948 σε ένα σύνολο 2 περίπου εκατομμυρίων Αράβων, μόνο το 1/3 ήταν Εβραίοι (Μ.E.Yapp, The Near East since the First World War: Α History to 1995, London: Longman, 1996, 116-117).
Πρέπει εδώ να πούμε ότι και Ρωσία υποστήριξε την απόφαση 181 του ΟΗΕ επειδή ήθελε να εξαλείψει την βρετανική επιρροή στην περιοχή. Πολλοι Εβραίοι άποικοι προέρχονταν από την Σοβιετική Ένωση και χώρες δορυφόρους της. Περισσότερες λεπτομέρειες για το θέμα στο βιβλίου, Νίκος Παναγιωτίδης: Σε Αναζήτηση Κράτους: Το Παλαιστινιακό και ο Ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων στην μη επίλυση του (Λευκωσία: PowerPublishing, 2012) Ας περάσουμε στην λεγόμενη εσωτερική μεταβλητή.

Η εσωτερική μεταβλητή στις σχέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ

Πρέπει εδώ να υπογραμμίσουμε ότι στις ΗΠΑ διαβιούν εκατομμύρια Εβραίοι, οι οποίοι κατέχουν αξιώματα, θέσεις κλειδιά στις αμερικανικές κυβερνήσεις, οικονομική επιρροή και πλήρη εκλογικά δικαιώματα. Για να καταδείξουμε πόσο σημαντική θεωρείται η παρουσία τους να αναφέρουμε ότι το 1947 ο Αμερικανός Πρόεδρος Χάρι Τρούμαν υποστήριξε το σχέδιο διχοτόμησης της Παλαιστίνης γιατί ήθελε να τους εξευμενίσει για την στήριξη τους στις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές του Κογκρέσου το Νοέμβρίο του 1946. Ακολούθως, η παρουσία των Εβραίων στις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως στις βόρειες πολιτείες, ώθησε τον Τρούμαν να να αναγνωρίσει ντε-φάκτο το Εβραϊκό Κράτος θέλωντας για ακόμη μια φορά να χρησιμοποιήσει την εκλογική τους επιρροή στις προεδρικές εκλογές του 1948. Μάλιστα όταν οι σύμβουλοι του στο Υπουργείου Εξωτερικών του είπαν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα έπληττε τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους Άραβες ο Τρούμαν αντέταξε ότι « Σε αντίθεση με τους Αμερικανοεβραίους δεν έχω χιλιάδες Αραβες μεταξύ των ψηφοφόρων μου».
Εδώ ανακύπτει το ερώτημα αν Τραμπ προέβη στην αναγνώριση της Ιερουσαλήμ υποκινούμενος από εσωτερικούς υπολογισμούς. Φυσικά επι του ερωτήματος προκύπτει ένα δευτερογενές ερώτημα: Γιατι οι προηγούμενοι πρόεδροι αψήφουσαν αυτά τα δεδομένα και χρησιμοποιούσαν την ρήτρα παρέκκλισης; Αρα λοιπόν δεν φαίνεται ο Τραμπ να προεβη στην αναγνώριση αποκλειστικά λόγω της πίεσης από το εβραϊκό λόμπι, γιατί αυτές οι πιέσεις είναι διαχρονικές. Να σημειώσουμε επίσης ότι τον Ιούλιο του 2016 το Ρεμπουπλικανικό κόμμα ενέκρινε διακήρυξη από την οποία απουσιάζει η αναφορά σε λύση << δύο κρατών> ανατρέποντας παράδοση δεκαετιών. Την απόφαση επικρότησε και υιοθέτησε ο Πρόεδρος Τραμπ τον Φεβρουάριο του 2017. Αυτό που πρέπει να υπογραμμίσουμε όμως είναι ότι η λεγόμενη ευαγγελική ή θρησκευτική δεξια, από την οποία ο Τραμπ άντλησε ψήφους στις εκλογές τάσσεται διαχρονικά υπέρ των Ισραηλινών συμφερόντων.Σημειωτέον ότι ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Μαϊκ Πενς είναι υπέρμαχος αυτών των θέσεων. Οι ευαγελιστές Χριστιανοι ή Χριστιανοί Σιωνιστές θεωρούν ότι η αμέριστή στήριξη προς το Εβραϊκό Κράτος και τις αποφάσεις του είναι βιβλική επιταγή, άσχετα αν οι τελευταίοι δεν έχουν αποδεκτεί την χριστιανική πίστη και τον κύριο φορέα της τον Ιησού Χριστό. Την ίδια ώρα, είναι ένθερμοι υποστηρικτές του παράνομου εβραϊκού εποικισμού στα κατεχόμενα. Το παράδοξο της όλης υπόθεησης είναι ότι στους κόλπους τους υπάρχουν και πολλόι αντισημίτες. Ωστόσο μερικοί από αυτούς υποστηρίζουν το Ισραήλ για γεωπολιτικούς λόγους.

Ιερουσαλήμ και ορθολογικό μοντέλο εξωτερικής πολιτικής

Από όποια οπτική γωνία και να εξετάσει κανείς την απόφαση Τράμπ, είναι άστοχη, ασύνετη και δεν προάγει το αμερικανικό εθνικό συμφέρον. Από μια στενή διεθνονομική οπτική γωνία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, αλλά και τη διεθνή συναίνεση που επιτεύχθηκε το 1966 όταν αποφασίστηκε ότι ότι το τελικό καθεστώς της Ιερουσαλήμ θα επέλθει από την ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των μερών.
Αναλύοντας τα δεδομένα που προκύπτουν η εν λόγω απόφαση παραβιάζει το λεγόμενο μοντέλο της <<ορθολογικής επιλογής>>, που μας διδάσκει ότι τα κράτη λαμβάνουν αποφάσεις στη βάση κόστους –οφέλους ή για να το θέσουμε διαφορετικά αποτρέπονται στο να προβούν σε ενέργειες που δυνητικά μπορεί να πραβλάψουν τα εθνικά τους συμφέροντα. Είναι η απόφαση Τραμπ συμβατή με το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ. Νομίζουμε πως όχι. Συγκεκριμένα:

Α) Δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη ένταση και αστάθεια στην περιοχή με ότι αυτό προύποθέτει για την ειρήνη και την σταθερότητα.
Β) Αφαιρεί από τις ΗΠΑ, την ιδιότητα του έντιμου μεσολαβητή και υπονομεύει την επανέναρξη της ειρηνευτικής διαδικασίας που υποτίθεται επιχειρεί ο γαμπρός του Τραμπ να επανεκκινήσει.
Γ) Θίγει τα θρησκευτικά συναισθήματα των απανταχού μουσουλμάνων οδηγώντας σε συγκρουσιακές λογικές « σύγκρουσης των πολιτισμών».
Δ) Δημιουργεί τις προϋποθέσεις για επίταση φαινομένων θρησκευτικής τρομοκρατίας.
Ε) Απομονώνει τις ΗΠΑ στη διεθνή κοινότητα καταδεικνύοντας ότι η κυβέρνηση της ισχυρότερης χώρας είναι μεροληπτική υπέρ του ενός μέρους στη διένεξη, θέλει να ηγεμονεύει και όχι να ηγείται δια του καλού παραδείγματος.

Μερικά ιστορικά και δημογραφικά στοιχεία για την Ιερουσαλήμ

Σε αυτό το σημείο θα παραθέσουμε εν συντομία κάποια ιστορικά στοιχεία για την Ιερουσαλήμ: Η πολιτική κυριαρχία του Ισραήλ ελαύνεται απο το ψήφισμα 181 του 1947, δια του οποίου η Παλαιστίνη διχοτομείτο σε ένα Εβραϊκό και σε ένα Αραβικό Κράτος. Η Ιερουσαλήμ θα ετίθετο υπό διεθνές καθεστώς και συνεπώς κανένα από τα δυο κράτη δεν θα την έθετε υπό κυριαρχικό έλεγχο.
Οταν δεν έγινε αποδεκτό το σχέδιο των Ηνωμένων Εθνών από την αραβική πλευρά ξέσπασαν συγκρούσεις μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών και στη συνέχεια ο πρώτος Αραβοϊσραηλινός πόλεμος τον Μαϊο του 1948.
Το τέλος του πολέμου βρήκε το Ισραήλ να κατέχει την Δυτική Ιερουσαλήμ και την Ιορδανία την Ανατολική. Το Ισραήλ κατά την διάρκεια του Β’ Αραβοϊσραηλινού πολέμου τον Ιούνιο του 1967 έθεσε υπό κατοχή την Ανατολική Ιερουσαλήμ, ακολούθως την προσάρτησε και το 1980 την κήρυξε ως την << ενιαία και αδιαίρετη πρωτεύουσα του Ισραήλ>>, μια πράξη που θεωρήθηκε παράνομη από σύσσωμη την διεθνή κοινότητα και συγκεκριμένα από το ψήφισμα 478 του ΣΑ του ΟΗΕ. Περισσότερες λεπτομέρειες για το θέμα στο βιβλίου, Νίκος Παναγιωτίδης: Σε Αναζήτηση Κράτους: Το Παλαιστινιακό και ο Ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων στην μη επίλυση του (Λευκωσία: PowerPublishing, 2012)
Η Ιερουσαλήμ θεωρείται ύψιστης θρησκευτικής σημασίας τόσο για τους Άραβες όσο και για τους Εβραίους. Οι Παλαιστίνιοι που διεκδικούν την Ανατολική Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του μελλοντικού τους κράτους, θεωρούν την Ιερουσαλήμ ως την τριτη πιο ιερή πολη για το Ισλαμ μετά την Μέκκα και την Μεδίνα, απ΄’όπου ο προφήτης Μωάμεθ αναλήφθηκε στους ουρανούς με ενα μπουράκ (φτερωτο άλογο) την <<νυχτα της δυναμεως.Οι Ισραηλινοί θεωρούν ότι εκει υπάρχουν τα θεμέλια του ναού του Σολομώντος. Η Ιερουσαλήμ συμβολίζει για αυτούς την δικαίωση μετά από μια παρατεταμένη περίοδο κακουχιών και εξορίας.
Η απόφαση του Τραμπ, στην ουσία αναγνωρίζει την εβραϊκη κατοχή της Α. Ιερουσαλήμ κατά παράβαση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, τα οποία προβλέπουν, όπως και η συμφωνία του Όσλο ότι το στατους της πόλης θα ξεκαθαρίσει μετά από διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Πρέπει να αναφέρουμε ότι στην Ανατολική Ιερουσαλήμ κατοικούν 250.000 Παλαιστίνιοι και 200.000 Εβραίοι έποικοι ενώ η Δυτική είναι αμιγώς εβραϊκή. Επίσης, πρέπει κάποιος να λάβει υπόψη ότι στην πόλη της Ιερουσαλήμ πρέπει να προστεθεί και η Μείζονα Ιερουσαλήμ, όπου υπάρχουν εκεί οι μεγάλοι εποικισμοι του Ισραήλ. Ενδεικτα πρέπει να υπογραμμίσουμε και μια άλλη παράμετρο. Το έτος 1967, όταν επεσυνέβη ο β Αραβοϊσραηλινός πόλεμος, το 85% των εδαφών της Α.Ιερουσαλήμ άνηκε στους Παλαιστίνιους, ενώ σήμερα τους ανήκει μόνο το 13. Επιπλέον, ενώ οι Ισραηλινοί ανέρχονταν στο 10 % του πληθυσμού τώρα ανερχονται στο 45%

Η αμφιλεγόμενη απόφαση Τραμπ

Επανερχόμαστε στο ερώτημα γιατι ο Αμερικανός πρόεδρος έλαβε αυτή την αμφιλεγόμενη απόφαση. Πέραν των εσωτερικών λόγων που ήδη εκθέσαμε στο άρθρο, προφανώς ο Ν.Τραπ είχε και έχει στο μυαλό του ότι η αντιπαράθεση του σιιτικού Ιραν με τη Σαουδική Αραβία θα επενεργήσει ως καταλύτης για την επίλυση της ισραηλινοπαλαιστινιακής διένεξης. Πώς θα γίνει αυτό; Μάλλον ο Τραμπ θεώρησε-εσφαλμένα- ότι η Σαουδική Αραβία και άλλα αραβικά κράτη που βρίσκονται σε ανταγωνισμό ασφάλειας με την Τεχεράνη ότι θα αποδεκτούν την εβραϊκη θέση για την Ιερουσαλήμ λάμβανοντας ως αντάλλαγμα αμερικανική βοήθεια για εξουδετέρωση ή αποδυνάμωση του Ιρανού ανταγωνιστή. Με άλλα λόγια, ο Τραμπ θέλησε με αυτό τον τρόπο να εξουθενώσει τους ήδη αδύνατους Παλαιστίνιους και να αλλάξει την δυναμική της σύγκρουσης επιβάλλοντας ως τετελεσμένο την ήδη υπάρχουσα όπως ανέφερε πραγματικότητα, την εβραϊκή κατοχή της Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Φυσικά κατάφερε ακριβώς το αντίθετο, ενώ ενδεχόμενα οι Ιρανοί να βγουν κερδισμένοι από αυτή την κίνηση, εμφανιζόμενοι για ακόμη μια φορά υπέρμαχοι των Παλαιστινίων.Αλλά και την ανατροφοδότηση μιας μακρόχρονης σύγκρουσης που δεν συμφέρει σε κανέναν αφού πλήττει την προοπτική επίλυσης της διένεξης στην βάση της λύσης των << δύο κρατών>>, της μόνης ρεαλιστικής κατά την άποψη μας διεξόδου για επίλυση του προβλήματος.