Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία

Συνέβη σήμερα

Συνέβη σήμερα

Μεγεθύνσεις

Μεγεθύνσεις

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

Προσεγγίσεις

Προσεγγίσεις

Γεωπολιτική

Γεωπολιτική

Tα κίνητρα Ερντογάν πίσω από τις πρόωρες εκλογές στην Τουρκία

Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέπληξε τους πολιτικούς του αντιπάλους όταν ανακοίνωσε πρόωρες κοινοβουλευτικές και προεδρικές εκλογές για τις ...

Περισσότερο

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ

Ο Διευθυντής του Κέντρου Ανατολικών Σπουδών για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,  τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, οι Συνεργάτες και ...

Περισσότερο

Dependency and joint committee: Erdogan’s hints

Dependency and joint committee: Erdogan’s hints

By Angeliki Charalampopoulou, Researcher in Center for Eastern Studies, Panteion University Shortly after blocking ENI’s vessel from drilling, Turkish President Erdogan ...

Περισσότερο

Συμφωνία για εκκένωση της Γκούτα από τους Αντάρτες

Του Μηνά Λυριστή* Οι Σύριοι επαναστάτες έφτασαν σε συμφωνία για την παράδοση των τελευταίων υπό την εξουσία τους περιοχών της Ανατολικής ...

Περισσότερο

Η Λιβύη εν όψει εκλογών: οδεύοντας προς μια νέα περίοδο αστάθειας;

Nικολάου Νικόλαος- Ερευνητής ΚΑΝΣ Τα Ηνωμένα Έθνη τον περασμένο Σεπτέμβριο, γνωστοποίησαν την επιθυμία τους να διεξαχθούν εθνικές εκλογές στην αφρικανική χώρα. ...

Περισσότερο

Share Button

Του Δρος. Νικόλα Παναγιωτίδη, Επιστημονικού Συνεργάτη Κ.Α.Ν.Σ.

Aποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός ότι η εμφάνιση του ISIS, του λεγόμενου “ισλαμικoύ κράτους” στη Μέση Ανατολή, αποτελεί ένα πρωτοφανές φαινόμενο στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Είναι η πρώτη φορά που μια τρομοκρατική φονταμενταλιστική οργάνωση κατάφερε να εμπνεύσει τόσους πολλούς επίδοξους τρομοκράτες και να κατακτήσει τόσο μεγάλες εκτάσεις γης.
Την ίδια στιγμή, η απειλή που συνιστούσε το ISIS για το περιφερειακό κρατικό σύστημα προκάλεσε έναν άνευ προηγουμένου αντι-ηγεμονικό συνασπισμό εναντίον του από περιφερειακούς και διεθνείς δρώντες που τελικά επικράτησαν επί της τζιχαντιστικής οργάνωσης. Συνέχεια ανάγνωση

Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ το ISIS ήλεγχε μεγάλες περιοχές στο δυτικό Ιράκ και στη βόρεια Συρία, ελέγχει τώρα μόνο το 2% αυτής της γης. Το όραμα του για την ίδρυση πανισλαμικού χαλιφάτου δεν έχει ευοδωθεί. Ωστόσο, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, διότι η ακραία ιδεολογία του παραμένει απειλή για την περιφερειακή και διεθνή ασφάλεια.

Η γενεαλογία του ISIS

Ο πρόδρομος του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του Λεβάντ (ISIL) εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Μέση Ανατολή το 1999 με την ονομασία Jama’at, μια τζιχαντιστική οργάνωση υπό τον Ιορδανό Abu Musab al-Zarqawi, ο οποίος το το 2004 ανακοίνωσε πίστη στην Αλ- Κάιντα. Η εξέγερση στο Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή του 2003 ριζοσπαστικοποίησε περαιτέρω την οργάνωση, η οποία ενέτεινε τις επιθέσεις της εναντίον των δυτικών δυνάμεων, αλλά και εναντίον άλλων θρησκευτικών ομάδων.

Οι τζιχαντιστές εκμεταλλεύτηκαν το γενικό χάος στο Ιράκ και στη Συρία επεκτείνοντας την επιρροή τους και την κατοχή εδαφών. Η απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ το 2011 άφησε ένα κενό εξουσίας που πληρώθηκε από εξτρεμιστικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων το ISIL, γνωστό και ως ISIS (Ισλαμικό κράτος του Ιράκ και της Συρίας). Τον Ιούνιο του 2014, το ISIS ανακοίνωσε την ίδρυση του ισλαμικού κράτους με μια πολύ φιλόδοξη ατζέντα: να δημιουργήσει ένα πανισλαμικό κράτος, το οποίο θα διέπεται από το Κοράνι, το νόμο της σαρία και το χαντίθ.

Ιδεολογικές καταβολές

Πρέπει να τεθεί το ερώτημα γιατί το ISIS είναι τόσο εχθρικό έναντι των δυτικών αξιών και του δυτικού πολιτισμού; Σύμφωνα με τη σαλαφιστική ιδεολογία του ο κατακερματισμός του διεθνούς συστήματος σε κυρίαρχα εθνικά κράτη αποτελεί επινόηση της Δύσης. Οι ακραίοι σαλαφιστές πιστεύουν ότι μόνο ο Θεός είναι κυρίαρχος και επομένως το δυτικό σύστημα κρατών πρέπει να καταστραφεί και να αντικατασταθεί από ένα πανισλαμικό χαλιφάτο.

Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι στα μέσα του 2014, το «ισλαμικό κράτος» είχε υπό το ζυγό του 10 εκατομμύρια ανθρώπους στους οποίους επέβαλλε φόρους. Διατηρούσε επίσης τεράστια αποθέματα όπλων και πυρομαχικών. Ταυτόχρονα, ήλεγχε όλες τις πτυχές της κοινωνική ζωής, από τα καθημερινά θέματα μέχρι την εκπαίδευση. Όσον αφορά το τελευταίο, ανέπτυξε ένα νέο πρόγραμμα σπουδών με το οποίο αντικατέστησε την “άπιστη εκπαίδευση”. Οι διευθυντές των σχολείων ενημερώθηκαν ότι τα μαθήματα φυσικής και χημείας θα αφαιρεθούν, ενώ θα προωθηθούν οι ισλαμικές διδασκαλίες.

Οι οπαδοί του ισλαμικού κράτους υιοθετούν το σαλαφιστικό τζιχάντ. Συναφώς, υιοθετούν την βία ως μέσο επιβολής της ακραίας ιδεολογίας τους στους υποστηρικτές άλλων θρησκειών ή μουσουλμανικών δογμάτων, τους απίστους – koufr στα αραβικά. Πιο συγκεκριμένα, αντιμετωπίζουν τις διεθνείς σχέσεις με τους μανιχαϊστικούς όρους: Πιστεύουν ότι υπάρχει το «Νταρ αλ-Ισλάμ» (Σπίτι του Ισλάμ) και το «Dar al-Harb» (Σπίτι του Πολέμου).

Αντι-ηγεμονικές συσπειρώσεις κατά του ISIS

Η εμφάνιση του “Ισλαμικού Κράτους” στη Μέση Ανατολή προκάλεσε μεγάλες ανακατανομές ισχύος και συμφερόντων στην περιοχή, καθώς πολλές χώρες αναγκάστηκαν να αφήσουν –προσωρινά τουλάχιστον- κατά μέρος τις διαφορές τους ενόψει της απειλής που ακούει στο όνομα ισλαμικό κράτος. Κατά ειρωνικό τρόπο, οι Αμερικανοί υπό τον Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα αναγκάστηκαν να πολεμήσουν εναντίον της ίδιας απειλής που αντιμετώπιζε ο Μπασάρ αλ-Ασαντ ως παραβίαση της κυριαρχίας της Συρίας. Ο καθένας μπορεί να θυμηθεί ότι το Σεπτέμβριο του 2013, οι ΗΠΑ σχεδίαζαν να διενεργήσουν ένοπλη επέμβαση στη Συρία, η οποία αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή ένεκα μιας διεθνούς συμφωνίας με τη Δαμασκό για την καταστροφή των χημικών όπλων της Συρίας.

Επιπλέον, η επιτυχημένη προέλαση του ISIS στο Ιράκ και τη Συρία παρείχε ένα modus vivendi για συγκαλυμμένη συνεργασία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον το 2015. Αυτό θα ήταν αδιανόητο μερικούς μήνες νωρίτερα, όταν πολλές φωνές στο αμερικανικό Κογκρέσο στήριζαν στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν για να αποτραπεί η Τεχεράνη να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτή η κατάσταση ενδεχομένως να συνέτεινε στη σύναψη της συμφωνίας πλαίσιο για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, στις 2 Απριλίου 2015.

Από την πλευρά της, η Τουρκία – που κατηγορήθηκε από πολλούς ότι υποστήριζε το ISIS στο πλαίσιο της ατζέντας της για την ανατροπή του Assad – αναγκάστηκε να αλλάξει πολιτική όταν το ISIS διενήργησε τρομοκρατικές επιθέσεις στο έδαφός της. Στη συνέχεια ανακοίνωσε τη συμμετοχή της στον συνασπισμό των ΗΠΑ. Η δράση του ισλαμικού κράτους προκάλεσε περαιτέρω ανακατανομές ισχύος στο Ιράκ και τη Συρία.
Οι Κούρδοι προσπάθησαν άλλη μια φορά – ανεπιτυχώς – να προωθήσουν τις εθνικές τους φιλοδοξίες για αυτοδιάθεση. Το παράθυρο ευκαιρίας που δημιούργησε η γενική αστάθεια έπεισε τον Μασούντ Μπαρζάνι, πρόεδρο του ιρακινού Κουρδιστάν, ότι ήρθε η ώρα (25 Σεπτεμβρίου 2017) να διεξαχθεί δημοψήφισμα για ανεξαρτησία από τη Βαγδάτη. Ωστόσο, οι εξαναγκαστικές ενέργειες της Βαγδάτης ανέστειλαν το θετικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και ο Μπαρζάνι παραιτήθηκε τον Νοέμβριο του 2017.
Από την πλευρά τους, οι Κούρδοι της Βόρειας Συρίας τον Ιανουάριο του 2014 δημιούργησαν μια περιφερειακή διοίκηση στην περιοχή βάσει του ελβετικού μοντέλου. Ενοχλημένη από τις εξελίξεις, η Άγκυρα παρενέβη στη βόρεια Συρία τον Αύγουστο του 2016 με την “Επιχείρηση Ασπίδα Ευφράτη”. Τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, ο τουρκικός στρατός παρενέβη στη Συρία για να εμποδίσει τον ευρύτερο κουρδικό σχεδιασμό για συνένωση των καντονίων τους στη βόρεια Συρία. Και η αιματοχυσία συνεχίζεται …

Μεγάλες Δυνάμεις και ISIS

Η παρουσία των τζιχαντιστών στη Μέση Ανατολή δημιούργησε μια γενική κατάσταση χάους στο Ιράκ και τη Συρία που τελικά ευνόησε τον Άσσαντ. Η Ρωσία επενέβη στη Συρία το 2015, διασώζοντας τον Άσσαντ από την πλήρη καταστροφή . Από την πλευρά του, ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ο οποίος είχε παρέμβει το Σεπτέμβριο του 2014 για να στηρίξει τη συριακή αντιπολίτευση, αποδυνάμωσε επίσης το ισλαμικό κράτος. Ενώ οι Αμερικανοί και οι Ρώσοι υποστήριζαν διαφορετικές πλευρές στο Συριακό Εμφύλιο Πόλεμο, την ίδια ώρα πολεμούσαμ την ίδια τζιχαντιστική απειλή.
Η Χεζμπολάχ, μια σιϊτική οργάνωση που εδρεύει στο Λίβανο, ενεπλάκη στον πόλεμο της Συρίας, στηρίζοντας τον Άσσαντ αφού κύριο μέλημα της είναι να διασώσει τον Σιιτικό άξονα από τους Σουνίτες εχθρούς του. Το Ισραήλ, το οποίο το 2006 είχε πολεμήσει έναν πόλεμο τριών εβδομάδων με τη Χεζμπολάχ, παρενέβη δεκάδες φορές στη Συρία για να καταστρέψει τα όπλα που προορίζονταν για την οργάνωση.
Σε γενικές γραμμές, πολλές φορές η συμμετοχή διαφόρων δρώντων με αντιφατικές ατζέντες στη Συρία και το Ιράκ ώθησε τα πράγματα στο παρά πέντε μιας ευρύτερης κλιμάκωσης. Ωστόσο, αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα. Τέλος, η απελευθέρωση της Μοσούλης στο Ιράκ, της οικονομικής πρωτεύουσας του Ισλαμικού Κράτους τον Ιούλιο του 2017 και η πτώση της Ράκα, της αυτοανακηρυγμένης πρωτεύουσας του ISIS στη Συρία τον Οκτώβριο του ίδιου έτους σηματοδότησαν το τέλος του χαλιφάτου.

Επίλογος

Η εμφάνιση, η παρουσία, οι ενέργειες και η πορεία του ISIS στη Μέση Ανατολή σηματοδότησε μια πολύ σημαντική στιγμή στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Το ισλαμικό κράτος αποτελεί ένα αξιόλογο παράδειγμα που θα διδάσκεται στα πανεπιστημιακά τμήματα διεθνών σχέσεων ανά τον κόσμο. Αυτή η τεράστια απειλή για την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια, αλλά και για τις πανανθρώπινες αξίες άνοιξε το δρόμο για την σύμπηξη ενός συνασπισμού κατά της περιφερειακής επίδοξης ισλαμικής ηγεμονίας που τελικά έστειλε το όραμά των τζιχαντστών για την δημιουργια ενός χαλιφάτου στον κάδο της ιστορίας. Ωστόσο, η τρομοκρατική οργάνωση αφ’εαυτής δεν έχει εξαφανιστεί. Εξακολουθεί να αποτελεί απειλή μέσω των άλλων τρομοκρατικών ομάδων σε όλο τον κόσμο που έχουν δηλώσει πίστη σε αυτό, αλλά και με τα μηνύματα μίσους που μπορεί να εμπνεύσουν και άλλους επίδοξους τρομοκράτες στο μέλλον. Η διεθνής κοινότητα έχει ηθικό καθήκον να αποτρέψει τα σχέδια τους.

Share Button

Δρ. Νικόλας Παναγιωτίδης

Πολλοί είναι εκείνοι-μεταξύ αυτών και ο γράφων- που εναπέθεσαν ελπίδες στο ζήτημα της ανακάλυψης Φυσικού Αερίου στην Κυπριακή ΑΟΖ για επίλυση του Κυπριακού.
Αυτή η συλλογιστική στηρίχθηκε στη λογική ότι τα κοιτάσματα στην κυπριακή ΑΟΖ είναι στρατηγικά και συνεπώς η διαμόρφωση μιας ορθολογικής υψηλής στρατηγικής με κεντρικό άξονα τους υδρογονάνθρακες θα βοηθούσε στην επίλυση του εθνικού μας προβλήματος. Συνέχεια ανάγνωση

Ωστόσο όπως φαίνεται-μέχρι στιγμής τουλάχιστον- συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Το Φυσικό Αέριο ενισχύει τις υπάρχουσες διαφωνίες και εντάσεις στην περιοχή αντί να επενεργει ως όχημα ειρήνης, σταθερότητας και συνεργασίας.
Από επιστημονικής σκοπιάς το θέμα της ενέργειας μπορεί να προσεγγιστεί από δύο οπτικές γωνίες. Η μια είναι η φιλελεύθερη θεωρία των διεθνών σχέσεων, η οποία θεωρεί ότι το θέμα των υδρογονανθράκων μπορεί να προκαλέσει ευρύτερες συνεργασίες μεταξύ των κρατών τα οποία στο τέλος της ημέρας θα νιώσουν ικανοποίηση από το διαμερισμό των μελλοντικών οικονομικών μερισμάτων. Αυτή η προσέγγιση όμως έχει περιορισμούς καθώς προσκρούει στον παράγοντα « τουρκικός ηγεμονισμός».
Από την άλλη, υπάρχει η ρεαλιστική σχολή σκέψης που υποδεικνύει ότι το όποιο οικονομικό όφελος από τους υδρογονάνθρακες επαυξάνει την οικονομική ισχύ ενός εκάστου των κρατών που προσπορίζονται το όφελος. Συνεπώς, κατ’ αυτή την άποψη, το φυσικό άεριο προστίθεται στη σωρευτική ισχυ των κρατών. Επιπρόσθετα, οι ρεαλιστές εντάσσουν τα ενεργειακά ζητήματα στα θέματα ενεργειακής ασφαλείας των κρατών.
Πρέπει εδώ να υπογραμμίσουμε ότι η ρεαλιστική σχολή σκέψης αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό το επιχείρημα της νεοφιλελευθερης για συνολική ικανοποίηση των δρώντων καθώς όπως επισημαίνει το όλο θέμα προσκρούει στο δίπολο σχετικά- απόλυτα κέρδη. Με πιο απλά λόγια, τα κράτη δεν ενδιαφέρονται μόνο για πόσο θα κερδίσουν από μια ενδεχόμενη οικονομική συνεργασία σε απόλυτους όρους, αλλά πόσο θα κερδίσουν οι γειτόνες τους.
Στην περίπτωση της Κύπρου το όλο ζήτημα καθίσταται ακόμη πιο περίπλοκο καθώς αφορά μια ενδεχόμενη συνεργασία μεταξύ δρώντων άνισης ισχύος. Συγκεκριμένα, αφορά την Τουρκία η οποία επιδεικνύει αναθεωρητικές τάσεις τόσο στο Αιγαίο, όσο και στην Κύπρο αλλά και στην ευρύτερη γειτονία της, όπου επιδωκεί να κασταστει περιφερειακη ηγεμονική δύναμη. Ένα άλλο θέμα που περιορίζει τη συνεργασία κρατικών δρώντων είναι ο φόβος της εξαπάτησης (cheating).
Πως μπορεί η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) να εμπιστευτεί μια ενεργειακή συνεργασία με την Τουρκία π.χ. με την διοχέτευση του κυπριακού φυσικού αερίου στην Ευρώπη μεσω αυτής όταν η τελευταία επιδεικνύει την συγκεκριμένη στρατηγική συμπεριφορά;
Θωρούμε ότι στην περίπτωση της Κύπρου, επιχειρήθηκε να υπάρξει ένας συγκερασμός μεταξύ των δύο προσεγγίσεων. Από την μια πλευρά προτάχθηκε και προτάσσεται το επιχειρημα προς την Τουρκία ότι«αν δεν συνεργαστεί για επίλυση του Κυπριακού, θα έχει πολλά να χάσει». Από την άλλη, γίνεται μια προσπάθεια μέσω των εργαλείων του ρεαλισμού, δηλαδή της αποτροπής, η Κύπρος να χτίσει περιφερειακές συμμαχίες στην περιοχή, οι οποίες θα αυξήσουν την διαπραγματευτική, θα της επιτρέψουν να προβεί στις γεωτρήσεις και να διασφαλίσει τα ενεργειακά της συμφέροντα.
Ωστόσο, ο εκβιασμός της Άγκυρας στο οικόπεδο 3 έδειξε ότι δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα.
Η Τουρκία έδειξε ότι είναι διατεθειμένη να ασκήσει ένοπλη βία για να τερματίσει τις γεωτρήσεις, καθιστώντας το όλο ζήτημα αντικείμενο εκβιασμού για να επιβάλει τις δικές τις απόψεις τόσο στο Κυπριακό, όσο και στο ευρύτερο ζήτημα της διαχείρισης του φυσικού αερίου.
Αν εστιάσουμε σε άλλες περιπτώσεις διμερών διαφορών όπου επιχειρήθηκε η ενέργεια να δράσει ως καταλύτης για επίλυση συγκρούσεων μεταξύ τα αποτελέσματα είναι απογοητευτικά. Η πρόταση του Κλίντον για την κατασκευή αγωγού που θα μετέφερε αζερικό πετρέλαιο διαμέσου του Ναγκόρνο- Καραμπάχ και της Αρμενίας στην Τουρκία, ναυάγησε. Την ίδια κατάληξη είχε η πρόταση για κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου Ιράν- Πακιστάν – Ινδίας, αφού η Ινδία αρνήθηκε να συμμετάσει επικαλούμενη ζητήματα ασφάλειας.
Σε κάθε περίπτωση πάντως δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας ότι η ΚΔ αντιμετωπίζει πρόβλημα ασφάλειας λογώ της κατοχής του εδάφους της από τον στρατό μιας χώρας με έντονες αναθεωρητικές τάσεις. Το κίνητρο της ΚΔ πρέπει είναι η ορθή επίλυση του Κυπριακού. Είναι και τα κέρδη από το φυσικό αέριο σημαντικά, ειδικά σε μια περίοδο δημοσιονομικής κρίσης, αλλά όχι το μείζον. Το μείζον είναι η επίλυση του εθνικού μας προβλήματος και μακάρι το φυσικό αέριο να δράσει καταλυτικά προς αυτή την κατεύθυνση.

 

Share Button

 

Μηνάς Λυριστής

Πέρασαν 100 ημέρες από τότε που ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ “αναγνώρισε” την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ. Από τις 6 Δεκεμβρίου, οι Παλαιστίνιοι συνεχίζουν να διαμαρτύρονται. Πορείες, προσευχές στους δρόμους, ρίψη πετρών, αλλά και άλλες βίαιες πράξεις, όπως μαχαίρωματα σε Ισραηλινούς εποίκους.

Μάλιστα, στην περιοχή Al-Issawiya της Ανατολικής Ιερουσαλήμ κυρήχθηκε η Παρασκευή ως «ημέρα της οργής» από τους Παλαιστίνιους. Εκείνη τη μέρα, οι κάτοικοι της γειτονιάς έκαναν προσευχή κοντά σε ισραηλινό στρατιωτικό φυλάκιο ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την κίνηση Τράμπ, καθώς για τις καθημερινές επιδρομές και συλλήψεις από τις ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας. Συνέχεια ανάγνωση

Η Al-Issawiya βρίσκεται στην ανατολική πλαγιά του βουνού Scopus με θέα την Ιεριχώ και την Παλαιά Πόλη της Ιερουσαλήμ. Είναι μέρος της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, η οποία καταλήφθηκε (και αργότερα παρανόμως προσαρτήθηκε) από το Ισραήλ μετά τον πόλεμο των Έξι ημερών του 1967.

Άλλες συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις ξεσπούν καθημερινά σε όλη τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, και συνεχίζονται σχεδόν σε καθημερινή σκηνή στην Ιερουσαλήμ, τη Χεβρώνα, τη Βηθλεέμ, τη Ραμάλα, Ναμπλούς, αλλά και σε άλλες περιοχές των παλαιστινιακών εδαφών. Στη Λωρίδα της Γάζας, οι Παλαιστίνιοι διαμαρτύρονται ειρηνικά σε καθημερινή βάση κοντά στην προστατευτική ζώνη, στα σύνορα με το Ισραήλ. Η νεκρή ζώνη είναι μια επίπεδη έκταση γης που παρακολουθείται από το στρατό του Ισραήλ με παρατηρητήρια.

Σχεδόν το 67% των 1.9 εκατομμυρίων Παλαιστινίων που ζουν στη Λωρίδα της Γάζας είναι αρχικά πρόσφυγες από πόλεις και χωρια του σημερινού Ισραήλ. Οι οικογένειες και οι γονείς τους εγκατέλειψαν ή εκδιώχθηκαν από ισραηλινές πολιτοφυλακές κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1948. Ρίχνοντας περισσότερο λάδι στη φωτιά, οι ΗΠΑ δήλωσαν τον περασμένο Φεβρουάριο πως θα κόψουν την κορδέλα της νέας πρεσβείας τους στις 14 Μαΐου, ημέρα όπου οι Ισραηλινοί γιορτάζουν ως την Ημέρα της Ανεξαρτησίας τους.

Υπάρχουν διάφορες πιθανές τοποθεσίες για τη νέα πρεσβεία. Το πιο πιθανό σχέδιο θα ήταν να δημιουργηθεί εντός μιας εγκατάστασης των ΗΠΑ στη νοτιοανατολική συνοικία Talpiyot της Ιερουσαλήμ, που χρησιμοποιείται σήμερα για προξενικές υποθέσεις συμπεριλαμβανομένων των διαβατηρίων και θεώρησης.

Η 15η Μαΐου θεωρείται από τους Παλαιστινίους ώς καταστροφική ημέρα, επέτειος του ξεριζωμού 700.000 Παλαιστινίων που έφυγαν ή εξορίστηκαν από τις πόλεις και τα χωριά τους στην ιστορική Παλαιστίνη. Η απόφαση του Trump σχετικά με την πρεσβεία, η οποία απορρίφθηκε από 128 κράτη στην ψηφοφορία του Δεκεμβρίου στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, προκάλεσε εκτεταμένη οργή σε ολόκληρο τον κόσμο. Το αποτέλεσμα θεωρήθηκε ότι έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση και στις σχέσεις των ΗΠΑ με την περιοχή ως σύνολο.

Από τις 12 Μαρτίου, 33 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τις ζωές τους στη Δυτική Όχθη, στην Ιερουσαλήμ και τη Λωρίδα της Γάζας, με τουλάχιστον 6.373 τραυματίες, αποτέλεσμα της εισπνοής δακρυγόνων, ξυλοδαρμών ή σφαιρών από καουτσούκ ή και πραγματικών πυρών.

Περίπου 1.319 Παλαιστίνιοι συνελήφθησαν από τον ισραηλινό στρατό στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου. 274 ήταν ανήλικοι, 23 ήταν γυναίκες και τέσσερις ήταν δημοσιογράφοι.

Share Button

του: Δρος. Νικόλα Παναγιωτίδη, Επιστημονικού Συνεργάτη Κ.Α.Ν.Σ.

Η τουρκική αναθεωρητική στρατηγική και επιχειρησιακή τακτική εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου και της Ελλάδας δεν είναι νεοφανής, αλλά πάει δεκαετίες πίσω. Τον Νοέμβριο του 1973 αποτελεί το έτος γένεσης της αμφισβήτησης της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Τότε ήταν που η Τουρκία παραχώρησε στην Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίων 27 άδειες έρευνας για ανεύρεση υδρογονανθράκων δυτικά νησιών του Αιγαίου εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Μερικούς μήνες μετά αποδέσμευσε την επεκτατική της ισχύ καταλαμβάνοντας το 37 τοις εκατό του κυπριακού εδάφους και κατακρεουργώντας την διοικητική και συνταγματική δομή της νήσου με ότι αυτό συνεπάγετο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κύπρο.
Πρόσφατα στις αρχές Φεβρουαρίου η τουρκική στρατηγική υλοποιήθηκε με τον εκβιασμό της Άγκυρας στην κυπριακή ΑΟΖ αφού δια του πολεμικού της ναυτικού εμπόδισε την γεώτρηση στο οικόπεδο 3 της Κυπριακής ΑΟΖ. Η τουρκική αναθεωρητικη στρατηγική ερείδεται σε δύo κύριες συνιστώσες: Συνέχεια ανάγνωση

1) Αμφισβήτηση του διεθνούς δικαίου.

2) Εκβιασμός-Εξαναγκαστική διπλωματία.

Αιγαίο

Όσον αφορά τα νησιά του Αιγαίου αλλά και την Κύπρο η Τουρκία αμφισβητεί το διεθνές δίκαιο και συγκεκριμένα τη Σύμβαση για δίκαιο της θαλάσσης του 1982 προτάσσοντας τη θέση ότι δεν είναι συμβαλλόμενη σε αυτή κράτος. Ωστόσο, η εν λόγω σύμβαση δημιουργεί έννομες υποχρεώσεις και για την Τουρκία, η οποία δεσμεύεται από το διεθνές εθιμικό δίκαιο.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 121 (2) της σύμβασης για το διεθνές δίκαιο της θάλασσας όλα τα νησιά δικαιούνται αιγιαλίτιδας ζώνης (χωρικά ύδατα), υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Ειδικά ως προς το θέμα της αιγιαλίτιδας ζώνης η Τουρκία θεωρεί ότι τυχόν επέκταση του στα 12 ν.μ. αποτελεί Casus Belli (βλ. Απόφαση τουρκικής βουλής 1995). Ας σημειωθεί ότι η Τουρκία επεξέτεινε τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ. στον Εύξεινο Πόντο και σε μέρος της Μεσογείου.
Η Τουρκιά θεωρεί τυχόν επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. θα καταστήσει το Αιγαίο «ελληνική λίμνη». Με το ισχύον καθεστώς η Ελλάδα ασκεί κυριαρχία στο 35% των υδάτων, ενώ η Τουρκία στο 9%. Αν ισχύσει καθεστώς 12 ν.μ. η Ελλάδα θα ασκεί κυριαρχία στο 64 % εκατό του Αιγαίου, ενώ η Τουρκία στο 10.
Όσον αφορά δε την υφαλοκρηπίδα η ¨Άγκυρα προβάλλει κυρίως γεωλογικά επιχειρήματα. Μεταξύ άλλων προβάλλει το επιχείρημα ότι το Αιγαίο αποτελεί ημίκλειστη θάλασσα, ενώ τα νησιά του αποτελούν εξάρσεις του βυθού που συγγενεύουν γεωλογικά με την Ανατολία.
Συναφώς η Τουρκία επιχειρεί την πολιτικοποίηση μια νομικής διαφοράς αρνούμενη τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.
Η τουρκική αναθεωρητική πολιτική κορυφώθηκε με τις δυο ελληνοτουρκικές κρίσεις του 1987 και 1996 στα Ίμια, όπου προτάχθηκε από Τούρκους αξιωματικούς η θεωρία περί « γκρίζων ζωνών». Αλλά και στις μέρες μας επί Ερντογάν η Τουρκία επανήλθε εκ νέου με την αμφισβήτηση της Συνθήκης της Λωζάνης αξιώνοντας των σφετερισμό συγκεκριμένων νησιών και νησίδων που θεωρεί ότι της ανήκουν γιατί δεν αναφέρονται ονομαστικά στην εν λόγω Συνθήκη.
Ωστόσο, η Ελλάδα και η Κύπρος κατέχουν ένα άριστο διεθνονομικό οπλοστάσιο που τις θωρακίζει εναντίον της τουρκικής αναθεωρητικής στρατηγικής.Συγκεκριμένα, με βάση το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάνης η Τουρκία παραιτήθηκε των δικαιωμάτων της από 14 νησία του Αιγαίου που ανήκουν στο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων και των εξαρτωμένων τους νησίδων (περιλαμβανομένων των Ιμίων) υπέρ της Ιταλίας. Τα νησιά αυτά εκχωρήθηκαν στην Ελλάδα ως διάδοχο κράτος με βάση την Συνθήκη των Παρισίων του 1947 (άρθρο 14).
Τέλος, όπως προκύπτει από το άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάνης η Τουρκία παραιτήθηκε κάθε δικαιώματος επί των νήσων που βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 3 μιλίων από την ασιατική ακτή, πλην της Ίμβρου και της Τενέδου. Τα Ίμια απέχουν από τις ασιατικές ακτές 3,7 μίλια. Άρα λοιπόν, οι νομικές θέσεις της Ελλάδας είναι σαφείς και αδιαμφισβήτητες.

Κύπρος

Η τουρκική υψηλή στρατηγική δεν διαχωρίζει το Αιγαίο από την Κύπρο θεωρώντας τα ενιαίο γεωπολιτικό χώρο και χρησιμοποιώντας την ίδια αναθεωρητική τακτική. Συναφώς, οι τουρκικές θέσεις για τα νησιά του Αιγαίου ισχύουν και για την Κύπρο. Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει στην νήσο Κύπρο χωρικά ύδατα, συνορεύουσα ζώνη υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ. Ωστόσο κατά παρανοϊκό τρόπο το 2011 συνομολόγησε με τα κατεχόμενα συμφωνία οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας.
Συνακόλουθα, η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει τις συμφωνίες που έχει συνομολογήσει η Κύπρος με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και το Λίβανο. Θεωρεί ότι τα τεμάχια 1, 4, 5, 6 και 7 εμπίπτουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, ενώ τα τεμάχια 8,9, 2, 3 και 12 είναι αδειοδοτημένα εκ μέρους της Τουρκίας στην τουρκική εταιρεία πετρελαίου για έρευνα.
Η Τουρκία με την τακτική του εκβιασμού τερμάτισε την γεώτρηση στον στόχο «σουπιά» στο τεμάχιο 3 στην Κυπριακή ΑΟΖ επικαλούμενη τα συμφέροντα των τουρκοκυπρίων και αξιώνοντας τη συνδιαχείριση του φυσικού αέριου.

Τουρκικοί στόχοι

Όπως αναφέραμε και σε προηγούμενη αρθρογραφία μας η Τουρκία θεωρεί ότι η Κύπρος βρίσκεται στο ζωτικό της χώρο, η οποία ως βάση- αεροπλανοφόρο ελέγχει τις υδάτινες οδούς στον κόλπο του Άντεν, στα στενά του Ορμούζ μαζί με τον περσικό Κόλπο και την Κασπία θάλασσα, τις πιο σημαντικές οδούς που συνδέουν την Αφρική με την Ευρασία.
Ο θεωρητικός των Ισλαμιστών και Αχμετ Νταβούτογλου επηρεάστηκε αρκετά από τον πιο δημοφιλή θεωρητικό επί ναυτικών θεμάτων, Θάιερ Μάχαν, ο οποίος είχε ταυτίσει την αναβίβαση μιας χώρας στο στάτους της Μεγάλης Δύναμης με την θαλάσσια ισχύ.Όπως υποδεικνύει ο Μάχαν θαλάσσια και η οικονομικής ισχύς είναι αλληλένδετες. Κατά τον Νταβούτογλου η Τουρκία πρέπει να εκσυγχρονίσει τον στόλο της και να γίνει υπολογίσιμη ναυτική δύναμη. Η Κύπρος εκλαμβάνεται από τους ισλαμιστές ως γεωπολιτικό εργαλείο εξυπηρέτησης των ευρύτερων τους γεωστρατηγικών σχεδιασμών.
Το πολλά υποσχόμενο κοίτασμα στο στόχο Καλυψώ δυνητικά μεταβάλλει υπέρ της Κύπρο τους γεωοικονομικούς συσχετισμούς αφού η γεωλογική του δομή προσομοιάζει με του Ζορ, το κοίτασμα Μαμούθ της Αιγύπτου. Η εν λόγω η εξέλιξη θορύβησε την Άγκυρα η όποια δεν επιθυμεί να καταστεί η Α. Μεσόγειος εναλλακτικός ενεργειακός διάδρομος.
Ως γνωστόν η Άγκυρα εποφθαλμιά το κυπριακό φυσικό αέριο. Λαμβάνοντας υπόψη το το δόγμα του θεωρητικού των Ισλαμιστών Αχμετ Νταβούτογλου – το οποίο δεν έχει αποκηρυχθεί μέχρι στιγμής από την τουρκική διακυβέρνηση-είναι εύκολο να αντιληφθεί κάποιος την τουρκική στοχοθεσία. Ένας από τους άξονες του ούτω καλούμενου στρατηγικού βάθους του Νταβούτογλου είναι ο γεωοικονομικός. .Το να καταστεί η Τουρκία σημαντικός ενεργειακός κόμβος θα την ενισχύσει τόσο σε οικονομικό, αλλά και σε γεωπολιτικό επίπεδο ενδυναμώνοντας τις νεο0θωμανικές βλέψεις της. Kατά τον Νταβούτογλου η Τουρκία αποτελεί γεωπολιτικό κέντρο και όχι περιφέρεια. Όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενες αναλύσεις μας η εν λόγω τουρκική στοχοθεσία ελαχιστοποιεί τις προοπτικές δίκαιης επίλυσης του προβλήματος.

 

Share Button

Της Έλενας Λαμπρινάκου
Ολοκληρώθηκαν, σύμφωνα με το πρακτορείο Anadolu, οι συνομιλίες μεταξύ του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ) για συνεργασία, μετά από συνάντηση του προέδρου Recep Tayyip Erdoğan και του αρχηγού του ΜΗΡ Devlet Bahçeli. Σημειώνεται πως είχαν συσταθεί επιτροπές εκ μέρους και των δύο κομμάτων, οι οποίες συνδιαλέχθηκαν συνολικά 9 φορές, προκειμένου να βρουν κοινό έδαφος, πάνω στο οποίο θα έχτιζαν τη συμμαχία τους. Συνέχεια ανάγνωση

Μετά την ανακοίνωση της απόφασης του Bahçeli, στις 8 Ιανουαρίου, να μην θέσει υποψηφιότητα για προεδρία, αλλά αντ’ αυτού να στηρίξει τον Erdoğan στις επόμενες εκλογές του 2019, τα δύο κόμματα ακολούθησαν τον δρόμο του διαλόγου, ώστε να καθοριστεί η δημιουργία, αλλά και η μορφή της συμμαχίας τους, και να μπορέσουν, εν τέλει, να συμμετέχουν στις εκλογές σε ένα συμμαχικό σχήμα. Υπενθυμίζεται ότι οι εκλογές του 2019 θα είναι οι πρώτες, οι οποίες θα διενεργηθούν υπό τις νέες τροποποιήσεις που επιφέρει το συνταγματικό δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου 2017 και του οποίου σθεναρός υποστηρικτής ήταν ο Bahçeli.
Στις 21/02/2018 αναμένεται να κατατεθεί στην τουρκική βουλή και το νομοθετικό πακέτο 26 άρθρων για το εκλογικό σύστημα, πάνω στο οποίο συμφώνησαν τα δύο κόμματα, και το οποίο έχει ως στόχο να επιτραπεί η δημιουργία συμμαχίας πριν από τις εκλογές. Σύμφωνα με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις, οποιοδήποτε κόμμα θα μπορεί να μετέχει σε συμμαχία, αλλά και να επιλέξει το όνομα αυτής. Ωστόσο, το όνομα της συμμαχίας ΑΚΡ-ΜΗΡ αναμένεται να ανακοινωθεί αργότερα.
Επίσης, το εκλογικό όριο, σύμφωνα με το οποίο θα εισέρχονται τα κόμματα στη βουλή, παραμένει στο 10%, επιτρέποντας, όμως, σε κόμμα που δεν αγγίζει το απαιτούμενο ποσοστό, να αντιπροσωπευθεί στο κοινοβούλιο , εάν εισέλθει η συμμαχία στην οποία ανήκει.