Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία

Συνέβη σήμερα

Συνέβη σήμερα

Μεγεθύνσεις

Μεγεθύνσεις

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ

Προσεγγίσεις

Προσεγγίσεις

Γεωπολιτική

Γεωπολιτική

Η επανεκλογή Ερντογάν και η νεο-οθωμανική εξωτερική πολιτική του

Του: Δρος. Νικόλα Παναγιωτίδη Διευθυντού GEOPAME, Επιστημονικού Συνεργάτου Κέντρου Ανατολικών Σπουδών Eισαγωγή Η επανεκλογή του Ταγίπ Ερντογάν στην Τουρκική Προεδρία τον τον Ιούνιο ...

Περισσότερο

Ισραήλ ώρα… μηδέν: Προκλήσεις και προβλήματα

*Παναγιώτης Τσερπές, Ερευνητής Κ.Α.Ν.Σ. Μεγάλος νικητής των εκλογών της 9ης Απριλίου αναδείχθηκε για πέμπτη συναπτή φορά ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου, κερδίζοντας στο… ...

Περισσότερο

Εκλογές Κων/πολη: Η κρισιμότητα της κουρδικής ψήφου και το «χαρτί» Οτζαλάν – Δημοσκόπηση Konsensus

Της Χριστίνας Σ. Φλάσκου ⃰ Σε μια επιχείρηση επαναπροσέγγισης των Κούρδων ψηφοφόρων, οι οποίοι θεωρούνται καθοριστικός παράγοντας για τις εκλογές της ...

Περισσότερο

Πολιτικό «ολίσθημα» Ερντογάν οι επαναληπτικές στην Κων/πολη;

Της Χριστίνας Σ. Φλάσκου ⃰ Η απόφαση του Ανώτατου Εκλογικού Συμβουλίου (YSK) για διεξαγωγή επαναληπτικών εκλογών στην Κων/πολη στις 23 Ιουνίου, ...

Περισσότερο

Λήξη INF: Αφορμή για νέα κούρσα εξοπλισμών;

Γαλάνη Δέσποινα-Δανάη Η συνθήκη INF(Intermediate Nuclear Forces) ή αλλιώς Συνθήκη για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μέσου Βεληνεκούς, αποτελεί συνθήκη αμυντικού τύπου, που ...

Περισσότερο

Share Button

Γράφει ο Μηνάς Λυριστής*

Η αστάθεια που υπάρχει αυτή την περίοδο στο Όρος Σινά έχει ρίζες που χρονολογούνται πολύ πριν από τις αραβικές εξεγέρσεις του 2011 και το πραξικόπημα του 2013 που ακολούθησε. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η εξτρεμιστική ομάδα al-Tawhid Wal Jihad η οποία δρούσε στο Σινά, συμμάχησε με την Αλ Κάιντα, διαπράττοντας αρκετές επιθέσεις υψηλού προφίλ σε τουριστικά θέρετρα, επιθέσεις που σκότωσαν δεκάδες ανθρώπους και έγιναν γνωστές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το κράτος απάντησε με καταστολή και προσπάθησε να καταπνίξει την εξέγερση που φαινόταν να παίρνει διαστάσεις. Όμως, στο χάος που ακολούθησε το 2011, οι ισλαμιστές βρήκαν την κατάλληλη στιγμή για να εκδικηθούν τα χρόνια κακομεταχείρισης στα χέρια της αστυνομίας και του στρατού. Αυτή τη στιγμή, μια άλλη μαχητική ομάδα, η Ansar Bayt al-Maqdis, που προέρχεται από την al-Tawhid Wal Jihad, δημιουργήθηκε. Οι βασικοί της στόχοι είναι αγωγοί αερίου στο Σινά οι οποίοι καταλήγουν στο Ισραήλ και την Ιορδανία. Συνέχεια ανάγνωση

Μετά την ανατροπή του προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι τον Σεπτέμβριο του 2013 και έπειτα από τη σφαγή των διαδηλωτών στο Κάιρο τον μήνα που ακολούθησε, η εξτρεμιστική ομάδα επέστρεψε στο Σινά και με σχεδόν εβδομαδιαίες επιθέσεις συνέχισε το κλίμα τρόμου. Το 2014, η Ansar Bayt al-Maqdis συμμάχησε με το λεγόμενο “Ισλαμικό Κράτος” που δρούσε με επιτυχία εκείνη την εποχή στη Συρία. Μάλιστα, άλλαξε το όνομα της σε “επαρχία Σινά”, ισχυριζόμενη ότι είναι μέρος της επικράτειας του λεγόμενου “Ισλαμικού Κράτους”.

Η Αιγυπτιακή Κυβέρνηση, προσπάθησε να καταστείλει εκ νέου την οργάνωση. Οι εγκατεστημένες μονάδες της Αιγύπτου προσπαθούσαν να ανακόψουν τα κύματα των Ισλαμιστών και να ελέγξουν τις περιοχές στην ευρύτερη περιοχή της χερσονήσου του Σινά. Επιπλέον, το κύμα υπερ-εθνικισμού της Αιγύπτου δημιούργησε την αφήγηση του “Αιγύπτιου Μαχητή”. Μία θρησκευτική, πειθαρχημένη, τακτοποιημένη και “γεννημένη να σκοτώνει” μαχητική μηχανή. Το 2016, το υπουργείο άμυνας κυκλοφόρησε μια ταινία που δείχνει την καθημερινή ζωή ενός Αιγύπτιου στρατιώτη, παρουσιάζοντας τον ως μια απόλυτα εκπαιδευμένη και ικανή μονάδα. Αυτό οδήγησε σε αύξηση των νεοσυλλέκτων, και επιθυμία τους να υπηρετήσουν την πατρίδα τους απέναντι στην ισλαμιστική απειλή.

Ωστόσο πολλοί από τους στρατιώτες που υπηρετούν στο Σινά δεν το επέλεξαν: ήταν ήδη στρατολογημένοι. Σύμφωνα με το σύνταγμα της Αιγύπτου, οι άνδρες ηλικίας 18 έως 30 ετών οφείλουν να υπηρετούν στο στρατό για τουλάχιστον 18 μήνες, ενώ υπάρχει ρύθμιση ενεργής συμμετοχής στο στράτευμα για εννέα ακόμη χρόνια εάν αυτό τους ζητηθεί. Βέβαια, οι νεαροί άνδρες με σοβαρά ιατρικά προβλήματα, όσοι είναι τα μόνο παιδί μιας οικογένειας, αλλά και άτομα με γνωστές ισλαμιστικές/φονταμενταλιστικές τάσεις, απαλλάσσονται.

Οι ισλαμιστές μαχητές εκπαιδεύονται σε μάχες πραγματικού χρόνου, σε τεχνικές ανταρτοπολέμου εντός και εκτός πόλεων αλλά και στην ψυχική/σωματική αντιμετώπιση της ερήμου. Ακόμη εξαιρετικά πιθανή είναι η στρατιωτική εμπειρία στη Γάζα, τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ και τη Λιβύη. Στον αντίποδα, ο κύριος όγκος των δυνάμεων της Αιγύπτου είναι στρατιώτες που έχουν περάσει μόνο 45 ημέρες σε στρατόπεδο νεοσυλλέκτων προκειμένου να εκπαιδευτούν στα βασικά θέματα που ένας στρατιώτης θα κληθεί να αντιμετωπίσει στο πεδίο της μάχης.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο προβληματική. Οι στρατιώτες δεν έχουν δυνατότητα ψυχολογικής βοήθειας, ούτε κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους στις μονάδες που μάχονται στο όρος Σινά αλλά ούτε και την περίοδο που αποστρατεύονται. Αυτό σημαίνει ότι επιστρέφουν πίσω στην κοινωνία και την “κανονικότητα” με κληρονομιά τους εφιάλτες που έζησαν στο πεδίο της μάχης.

Οι Αιγύπτιοι στρατιώτες που υπηρετούν στο Σινά είναι περισσότερο μια δύναμη ανάγκης παρά μια άρτια εξοπλισμένη και εκπαιδευμένη δύναμη. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που αδυνατούν να ελέγξουν την περιοχή, η οποία όσο τα χρόνια περνούν ερημώνει ολοένα και περισσότερο. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι ο εξοπλισμός τους προέρχεται από τη δεκαετία του 1990, την ίδια στιγμή που οι ισλαμιστές πολεμούν με γυαλιά νυχτερινής οράσεως, ένα “όνειρο” για τους Αιγύπτιους στρατιώτες (!).

Πολιτικά, αυτό σημαίνει πως η κακομεταχείριση του στρατεύματος είναι ήσσονος σημασίας απέναντι στην “εντολή”. Αυτή είναι μια ιστορική κουλτούρα που υπάρχει στους ανά χώρα στρατούς. Ωστόσο, όσο μεγάλο ποσοστό των στρατών σε παγκόσμιο επίπεδο λειτουργεί έτσι, άλλο τόσο αυτός ο αναχρονισμός αυξάνει τον αριθμό νεκρών στρατιωτών. Είναι μια ιδεολογική σύγκρουση στον τομέα της πειθαρχίας. Από τη μία κάθε αξιωματικός οφείλει να είναι σκληρός και επιτακτικός για την πραγματοποίηση της “εντολής”. Από την άλλη πλευρά όμως ένας μη εκπαιδευμένος και ελλιπώς εξοπλισμένος στρατός δεν μπορεί να ακολουθήσει με επιτυχία το εκάστοτε πρόσταγμα.

Στην περίπτωση της Αιγύπτου, τα συμπεράσματα είναι συγκεκριμένα. Αρχικά, η χώρα δείχνει προς τους εταίρους της στο εξωτερικό πως έχει έναν αξιόμαχο στρατό, έτοιμο για την αντιμετώπιση κάθε απειλής. Ωστόσο, στον αντίποδα το σχέδιο της για εκκαθάριση των ισλαμιστών από τις περιοχές που ελέγχουν στο όρος Σινά έχει αποτύχει παταγωδώς. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη βασικού εξοπλισμού στο στρατό της και την απαρχαιωμένη τεχνολογία που χρησιμοποιεί. Το μείζον όμως ζήτημα της στρατιωτικής πολιτικής της χώρας είναι η έλλειψη υπομονής όσον αφορά την εκπαίδευση. Οι 45 ημέρες που δίνονται σε κάθε νεοσύλλεκτο προκειμένου να εκπαιδευτεί μοιάζουν με κακόγουστο αστείο. Όσο η κατάσταση αυτή συνεχίζεται, τόσο οι ισλαμιστές του Σινά -βετεράνοι οι περισσότεροι από 2 ή και περισσότερους πολέμους ήδη- θα συνεχίσουν να έχουν τον έλεγχο σημαντικών περιοχών και να αποτελούν παράγοντα περιφερειακής ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή του Όρους Σινά.

*Ο Μηνάς Λυριστής είναι απόφοιτος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Share Button

Νικολάου Νικόλαος- Ερευνητής ΚΑΝΣ
Ο εμφύλιος πόλεμος που μαίνεται για οχτώ χρόνια στη Συρία έχει καταβαραθρώσει την οικονομία. Το ΑΕΠ του συριακού κράτους συρρικνώθηκε δραματικά και πλέον με τον Συριακό Αραβικό Στρατό να αποκαθιστά την εξουσία του καθεστώτος Άσσαντ στο εσωτερικό, γεννάται η ανάγκη της πολυδάπανης ανοικοδόμησης της χώρας. Η συριακή κυβέρνηση το αντιλαμβάνεται αυτό και επιδιώκει να αποκαταστήσει την οικονομία.
Αρχικά, στο εσωτερικό η συριακή κυβέρνηση αποσκοπεί να εκμεταλλευτεί την ιδιωτική πρωτοβουλία ώστε να πραγματοποιηθούν επενδύσεις. Δεν είναι τυχαίο που παρέχει κίνητρα σε Σύρους επιχειρηματίες για να δραστηριοποιηθούν εντός της χώρας. Επίσης, με σειρά άλλων μέτρων σκοπεύει να ενισχύσει τη θέση της συριακής λίρας τυπώνοντας ήδη από πέρυσι νέα νομίσματα για να τα διοχετεύσει στην αγορά. Όμως, εξαιτίας της μη οριστικής παύσης των εχθροπραξιών και της μη πλήρους αποκατάστασης της κυριαρχίας του καθεστώτος σε όλη την επικράτεια, δεν υπάρχουν και πολλά να κάνει η κυβέρνηση. Συνέχεια ανάγνωση

Αντίθετα, όσον αφορά την οικονομική διπλωματία, η δραστηριοποίηση της συριακής κυβέρνησης είναι αξιοσημείωτη. Αρχικά, ενισχύει τους δεσμούς της με το Ιράν. Στα τέλη Ιανουαρίου 2019 ο Ιρανός αντιπρόεδρος συναντήθηκε με τον Σύριο πρωθυπουργό και υπογράφηκαν 11 συμφωνίες και MoU’s. Εκείνες, αφορούσαν επενδύσεις Ιρανών σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις υποδομές, τον πολιτισμό και τη στέγαση, συνεργασία στον τραπεζικό τομέα και γενικότερα εδραιώθηκε μια μακροχρόνια οικονομική συνεργασία.
Η συριακή πλευρά βρίσκεται σε επαφή και με την ιορδανική. Η Ιορδανία ενδιαφέρεται για την ανοικοδόμηση της Συρίας. Οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται για επενδύσεις στον κατασκευαστικό είναι σημαντικές, ενώ οι πρώτες ύλες που παράγονται στη χώρα μπορούν να εξαχθούν στη γείτονα. Επίσης, μέσω του λιμανιού της Ακάμπα μπορεί η ιορδανική επικράτεια να λειτουργήσει ως «πύλη» για την εισαγωγή στη Συρία διάφορων αγαθών. Ήδη, αντιπροσωπείες από τα δύο κράτη έχουν συναντηθεί για να κανονίσουν τη τυχόν μελλοντική συνεργασία τους. Σημαντικός λόγος που η ιορδανική κυβέρνηση αποσκοπεί στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση είναι το ότι ο προϋπολογισμός θα ελαφρυνθεί, αφού δεν θα διοχετεύονται ποσά για τη περίθαλψη των Σύρων προσφύγων.
Μια επιπλέον χώρα που επιθυμεί να βοηθήσει τη Συρία και με την οποία το καθεστώς έχει καλές σχέσεις είναι η Λευκορωσία. Ο υπουργός εξωτερικών της χώρας δήλωσε ότι επιθυμεί το κράτος του να συμβάλλει στην ανοικοδόμηση της αραβικής χώρας και ότι σέβεται την εδαφική ακεραιότητα της. Παράλληλα, σε συνάντηση με τον Σύρο πρέσβη στο Μινσκ αποφασίστηκε η διεξαγωγή ενός διμερούς πολιτικού διαλόγου.
Σημαντική εξέλιξη που αποδεικνύει την επιτυχία της συριακής οικονομικής διπλωματίας είναι και το γεγονός ότι τα ΗΑΕ επιθυμούν να συμβάλουν με τη σειρά τους στην ανασυγκρότηση του αραβικού κράτους. Δεν είναι περίεργο που επιδιώκουν να επαναλειτουργήσει η πρεσβεία τους στη Δαμασκό, ενώ συριακή επιχειρηματική αντιπροσωπεία είχε συνομιλίες με άλλους Άραβες επιχειρηματίες για επενδύσεις σε τομείς γεωργίας, υποδομών και τουρισμού. Μάλιστα, από πλευράς Σύρων επιχειρηματιών υπάρχει ενημέρωση για τις επενδυτικές εγγυήσεις που δίδει το καθεστώς. Επιπρόσθετα, το συριακό ενδιαφέρον στρέφεται και στη πράσινη ανάπτυξη.

Επίλογος
Είναι εμφανές ότι το συριακό καθεστώς οδεύοντας προς τη λήξη της σύρραξης σκοπεύει να εδραιώσει καλές σχέσεις και σχέσεις συνεργασίας με πολλές χώρες ώστε να διευκολυνθεί στο δύσκολο έργο της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης. Η ανάγκη για τέτοιες ενέργειες είναι μεγαλύτερη αν συνυπολογιστεί ότι η Δύση με προμάχους την Ε.Ε. και τις Η.Π.Α. ετοιμάζεται να εφαρμόσει νέες κυρώσεις που θα πλήξουν ολικά την αραβική χώρα.
Τα μέτρα, συνεπώς, που λαμβάνει η κυβέρνηση αφορούν και το εσωτερικό και την οικονομική διπλωματία και μέχρι στιγμής έχουν αποδώσει καλά. Υπάρχουν πολλές χώρες, μεταξύ αυτών και οι BRICS, που επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν οικονομικά στη μεταπολεμική συριακή επικράτεια.
Τέλος, στο ερώτημα αν η Συρία αποτελεί χώρα η οποία προσφέρει επενδυτικές ευκαιρίες, η απάντηση είναι ναι. Ωστόσο, το ρίσκο θα μειωθεί στο άμεσο μέλλον που αναμένεται, εκτός σοβαρού απρόοπτου γεγονότος, να τερματιστεί η σύγκρουση. Δεν είναι περίεργο που όσες προσπάθειες γίνονται, αφορούν το άμεσο μέλλον και όχι το παρόν.

Ενδεικτικές πηγές
Channel News Asia, Syria and Iran sign “strategic” economic agreement, 29 January 2019, https://www.channelnewsasia.com/news/world/syria-and-iran-sign–strategic–economic-agreement-11178330 (access: 10 February 2019).
Sarah Diaa, Gulf News, Syria in talks with UAE investors to rebuild economy after war, 2o January 2019, https://gulfnews.com/business/syria-in-talks-with-uae-investors-to-rebuild-economy-after-war-1.61560455 (access: 14 February 2019).
Belarusian Telegraph Agency, Belarus ready to help restore Syrian economy, 09 January 2019, https://eng.belta.by/politics/view/belarus-ready-to-help-restore-syrian-economy-117825-2019/ (access: 14 February 2019).
Samaha Nour, European Council on Foreign Relations, The economic war in Syria: why Europe risks losing, 11 February 2019, https://www.ecfr.eu/article/commentary_the_economic_war_on_syria_why_europe_risks_losing (access: 15 February 2019).
TheNational, Jordanians pin hopes on rebuilding opportunities in Syria, 11 February 2019, https://www.thenational.ae/business/economy/jordanians-pin-hopes-on-rebuilding-opportunities-in-syria-1.825444 (access: 15 February 2019).
Maysam Bizaet, Al- Monitor, Race for reconstruction heats up as Syrian war winds down, 01 February 2019, https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2019/02/iran-syria-cooperation-economic-agreements-trade-jahangiri.html (access: 15 February 2019).
Suleiman al- Khalidi, Angus McDowall, 02 October 2017, Reuters, Hard choices for Syrian industrialists in ruins of Aleppo, https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-economy-insight/hard-choices-for-syrian-industrialists-in-ruins-of-aleppo-idUSKCN1C71B8
Νικόλαος Νικολάου, Η επόμενη μέρα στη Συρία: η πρόκληση της οικονομικής ανάκαμψης, Κέντρο Ανατολικών Σπουδών, 08 Φεβρουαρίου 2018, http://www.kans.gr/%CE%B7-%CE%B5%CF%80%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B7-%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%83%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CE%B7-%CF%80%CF%81%CF%8C%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7/ (access: 15 February 2019).

Share Button

Της Χριστίνας Σ. Φλάσκου ⃰

Με την Τουρκία να έχει εισέλθει σε προεκλογική περίοδο, μια σειρά από δημοσκοπήσεις καταδεικνύουν ότι η οικονομική αναταραχή, που προκλήθηκε από την πρωτοφανή ένταση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις και τροφοδοτήθηκε από τη νομισματική κρίση το περασμένο καλοκαίρι, αποτελεί έναν από τους πλέον βασικούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα των εκλογών. Παρά τα λαϊκίστικα μέτρα που έχει λάβει ο Erdoğan ενόψει των τοπικών εκλογών, η οικονομία αναδεικνύεται ως το υπ’ αριθμ. 1 πρόβλημα που απασχολεί τους ψηφοφόρους, με πάνω από το 50% των ερωτηθέντων να θεωρεί ότι δεν θα υπάρξει ανάκαμψη στο άμεσο μέλλον, ενώ την ίδια στιγμή επικρατεί προβληματισμός για το τι θα συμβεί μετά τις εκλογές. Συνέχεια ανάγνωση

Συγκεκριμένα, δύο πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι οικονομικές δυσκολίες θα επηρεάσουν το αποτέλεσμα των εκλογών, με την κατάσταση της οικονομίας και την ανεργία να βρίσκονται στην κορυφή της λίστας των βασικών προβλημάτων των πολιτών. Επιπρόσθετα και σύμφωνα με τις έρευνες, παρατηρείται μείωση της λαϊκής στήριξης προς το κυβερνών κόμμα AKP. Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται είναι για το αν το κυβερνών κόμμα καταφέρει να μετατοπίσει την προσοχή των πολιτών σε άλλα ζητήματα, εκτός της οικονομίας, αλλά και αν θα καταφέρει να αντισταθμίσει την απώλεια ψήφων με την υποστήριξη του MHP.
Στην πρώτη δημοσκόπηση που διεξήχθη από την PİAR στα μέσα Ιανουαρίου, η οικονομία, η ανεργία και οι πρόσφυγες της Συρίας αποτέλεσαν τις τρεις κορυφαίες απαντήσεις στο ερώτημα για το «ποιο είναι το σημαντικότερο πρόβλημα της Τουρκίας». Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 34,5% χαρακτήρισε την οικονομία ως το κυριότερο πρόβλημα της χώρας, ενώ ακολουθεί η ανεργία με 14,6%. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι το ζήτημα των προσφύγων της Συρίας έφτασε για πρώτη φορά ψηλά στη λίστα, με το 12,6% των ερωτηθέντων να το χαρακτηρίζουν ως το σημαντικότερο πρόβλημα.
Παράλληλα, στο ερώτημα για το αν πιστεύουν ότι η οικονομία θα επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα βραχυπρόθεσμα, το 58,9% απάντησε όχι, το 26,4% ναι και το 14,7% δεν ξέρω/ δεν απαντώ.
Οι ερωτηθέντες απάντησαν επίσης για το ποιο κόμμα θα υποστήριζαν εάν οι κοινοβουλευτικές εκλογές διεξάγονταν την επόμενη Κυριακή. Μετά την αναγωγή του 13,8% των αναποφάσιστων, το ΑΚΡ έλαβε 35% (πολύ χαμηλότερο από το 42,56% που συγκέντρωσε στις εκλογές του 2018), ενώ ακολουθούν: CHP 25,9%, MHP 13,6%, IYI 12,1% και HDP 11%.
Η δεύτερη δημοσκόπηση, που διεξήχθη από την Optimar στα τέλη Δεκεμβρίου με αρχές Ιανουαρίου, κατέληξε σε παρόμοια αποτελέσματα. Ο επικεφαλής της εταιρείας, Hilmi Daşdemir, δήλωσε στο Sputnik ότι τα οικονομικά προβλήματα βρίσκονται στην κορυφή των ανησυχιών του εκλογικού σώματος. Όπως ανέφερε «σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 35% πιστεύει ότι η οικονομία είναι το πιο σημαντικό πρόβλημα και το 27% η ανεργία. Με άλλα λόγια, τα ζητήματα που άπτονται της οικονομίας αποτελούν προτεραιότητα για το 62% του λαού».
Η έρευνα της Optimar επίσης αντικατοπτρίζει μια μείωση της λαϊκής υποστήριξης προς το AKP. Σε ερώτηση για το ποιο κόμμα θα ψήφιζαν στις τοπικές εκλογές της 31ης Μαρτίου, το 32,5% των ερωτηθέντων εξέφρασε την υποστήριξή του προς το ΑΚΡ. Το κυβερνών κόμμα ακολουθήθηκε από το CHP με 20,4%, το IYI με 5,5%, το MHP και το HDP με 5,4% το καθένα και το ισλαμικό κόμμα Saadet με 1%. Το 1,2% επέλεξε «άλλα κόμματα», ενώ το 27% δήλωσε ότι παραμένει αναποφάσιστο.
Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα των ερευνών, ο εκπρόσωπος του CHP Faik Oztrak δήλωσε: «οι άνθρωποι βιώνουν την οικονομική κρίση με την ραγδαία άνοδο των τιμών. Εκτιμούμε ότι η οικονομική συρρίκνωση θα επηρεάσει τις επιλογές των ψηφοφόρων», ενώ σημείωσε ότι η Τουρκία δεν έχει πλέον άφθονη εισροή ξένων κεφαλαίων και φθηνού σκληρού νομίσματος και παρομοίασε τα μέτρα της κυβέρνησης με την «ασπιρίνη» που έχουν ως στόχο τη διατήρηση της οικονομίας μέχρι τις εκλογές.
Να σημειωθεί ότι πριν λίγο καιρό στην κορυφή της λίστας με τις σημαντικότερες ανησυχίες του λαού βρισκόταν η «τρομοκρατία». Σε έρευνα του 2017 που διεξήχθη από το Κέντρο Τουρκικών Σπουδών του πανεπιστημίου Kadir Has της Κων/πολης, διαπιστώθηκε ότι το 29% των Τούρκων θεωρούσαν την «τρομοκρατία» ως το πιο σημαντικό θέμα της χώρας, ενώ ακολουθούσε η καταπολέμηση των Γκιουλενιστών με 18,1% και η ανεργία με 17% .
Σύμφωνα με έρευνα της İpsos η ανησυχία της οικονομικής κρίσης ξεπέρασε κατά πολύ το φόβο της τρομοκρατίας, με το 59% να θεωρεί την οικονομία ως το μεγαλύτερο πρόβλημα. Παράλληλα, το ένα τρίτο των καταναλωτών δήλωσε ότι η αγοραστική του δύναμη μειώθηκε σημαντικά, ενώ το 20% ότι χρειάζεται και δεύτερη δουλειά. Οι υπερωρίες και η ανάγκη για πρόσθετες εργασίες διπλασιάστηκαν σε σχέση με το παρελθόν, ενώ η έρευνα αποκάλυψε ότι το 37% των καταναλωτών χρειάζεται να περιορίσει τις δαπάνες του .
Ο ηγέτης της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης (CHP), Kemal Kılıçdaroğlu, τόνισε κι αυτός με τη σειρά του ότι η οικονομία της Τουρκίας επιδεινώνεται, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα έχει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα πληθωρισμού στον κόσμο. «Είχαν υποσχεθεί ότι ο πληθωρισμός θα μειωνόταν σε μονοψήφιο αριθμό, αλλά έφθασε στα επίπεδα του 2004…. Οι πολίτες δεν μπορούν να ψωνίσουν», σχολιάζοντας ταυτόχρονα ότι το AKP κατηγορούσε εμπόρους και αγρότες για την αύξηση των τιμών. Δεν παρέλειψε δε να αναφερθεί στη ραγδαία άνοδο των τιμών στα τρόφιμα, η οποία έφτασε σε ορισμένες περιπτώσεις το 155% και το 231%. «Όταν υπάρχουν εκατομμύρια ανέργων σε μια χώρα, δεν θα υπάρξει ειρήνη» είπε, σημειώνοντας ότι η παραγωγή στην Τουρκία έχει σημειώσει μεγάλη πτώση και ότι ολόκληρα εργοστάσια στα νοτιοανατολικά της χώρας έχουν κλείσει .
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 6,43% τον Ιανουάριο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, ενώ η ετήσια αύξηση ήταν 30,7%. Τον περασμένο μήνα, οι τιμές των φρέσκων λαχανικών και φρούτων αυξήθηκαν 29,7%, ενώ η ετήσια άνοδος για τα προϊόντα αυτά ήταν 64%. Ταυτόχρονα, τον Ιανουάριο ο πληθωρισμός των τροφίμων έφθασε στο ανώτατο επίπεδο της τελευταίας 20ετίας .
Επιπρόσθετα, η αναταραχή και το σοκ που προκλήθηκαν από την κρίση του περασμένου καλοκαιριού είχαν σαν άμεσα αποτελέσματα τη μεγάλη πτώση του κατασκευαστικού και βιομηχανικού τομέα ( δύο από τους τομείς που αποτελούν τις κινητήριες δυνάμεις της οικονομίας), λόγω αφενός μεν της αισθητής μείωσης της ζήτησης και αφετέρου της μείωσης της παραγωγής. Συνέπεια αυτών ήταν ότι μέχρι τον Οκτώβριο 2018 οι απολύσεις στον κατασκευαστικό τομέα έφτασαν τις 170.000 και στο βιομηχανικό τις 40.000, με τάση για περαιτέρω απολύσεις το 2019 και κυρίως μετά τις εκλογές. Όπως, λοιπόν, προβλέπεται η επιδείνωση του κοινωνικού κόστους της κρίσης θα επηρεάσει και τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών .

Αναλυτικά η δημοσκόπηση της PİAR
Η έρευνα έλαβε χώρα από 13 – 19 Ιανουαρίου 2019. Το ποσοστό σφάλματος έχει υπολογιστεί σε +/- 1,8%.
Διεξήχθη σε 26 επαρχίες με τηλεφωνική συνέντευξη 9.298 συμμετεχόντων.
Συμμετείχαν 51,6% άνδρες και 48,4% γυναίκες.
Η έρευνα έδειξε ότι η οικονομική κρίση έχει σαφώς επηρεάσει, ενώ αν γινόντουσαν εκλογές την περίοδο της δημοσκόπησης το AKP θα συγκέντρωνε 7% λιγότερες ψήφους συγκριτικά με τις εκλογές της 24ης Ιουνίου.
Αυτοί που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι τα πλέον σημαντικά προβλήματα είναι με σειρά προτεραιότητας η οικονομία, η ανεργία και οι πρόσφυγες της Συρίας.
Στην έρευνα το 17,6% ήταν από 18 – 24 ετών.
20,5% μεταξύ 25 – 34 ετών
34,6% μεταξύ 35 – 44 ετών
19,9% μεταξύ 45 – 54 ετών
11,8% μεταξύ 55 – 64 ετών
5,6% από 65 ετών και πάνω.
Μορφωτικό επίπεδο συμμετεχόντων
21,9% επίπεδο δημοτικού
19,1% επίπεδο γυμνασίου
37,4% επίπεδο λυκείου
21,6% τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
Με αναγωγή των αναποφάσιστων ψήφων, τα κόμματα συγκεντρώνουν τα ακόλουθα ποσοστά στο σύνολο:
35% AKP
25,9% CHP
13,6% MHP
12,1% IYI
11,00% HDP
2,4% Άλλο
Σε σύγκριση της PİAR με τα αποτελέσματα των γενικών εκλογών της 24ης Ιουνίου, προκύπτει ότι τη μεγαλύτερη πτώση έχει το AKP με 7,6 μονάδες, ενώ το HDP είναι μείον 0,7 μονάδες:
AKP από 42,6% υπάρχει μείωση 7,6 μονάδων, δηλ. 35%
CHP από 22,6% υπάρχει αύξηση 3,3 μονάδων και φτάνει στο 25,9%
MHP από 11,1% υπάρχει αύξηση 2,5 μονάδων και φτάνει στο 13,6%
IYI από 9,9% ανεβαίνει 2,2 μονάδες και φτάνει στο 12,1%
HDP από 11,7% μειώνεται κατά 0,7 μονάδες και φτάνει στο 11%
Άλλο 2,4%

Τα τρία πλέον σημαντικά προβλήματα:
Οικονομία 34,5%
Ανεργία 14,6%
Πρόσφυγες της Συρίας 12,6%

Στην ερώτηση αν πιστεύουν ότι η οικονομία θα επανέλθει στα κανονικά επίπεδα σύντομα:
Το 58,9% είπε όχι
Το 26,4% είπε ναι
Δεν ξέρω/ Δεν απαντώ 14,7%

Στο ζήτημα της παραίτησης Yildirim από την κοινοβουλευτική του θέση:
Το 50,5% συμφωνεί με την παραίτηση
Το 38,1% υποστήριξε ότι δεν είναι απαραίτητο
Δεν ξέρω/ Δεν απαντώ 11,4%

Στο ερώτημα του κατά πόσο εμπιστεύονται το δικαστικό σύστημα:
Το 62,8% δεν το εμπιστεύονται
Το 29,5% το εμπιστεύονται

Στο ερώτημα του κατά πόσο εμπιστεύονται τα ΜΜΕ:
Το 81,7% δεν τα εμπιστεύονται
Το 9,2% τα εμπιστεύονται

Στο ερώτημα του κατά πόσο είναι επαρκές το εκπαιδευτικό σύστημα στην Τουρκία:
Το 67% είπε όχι
Το 17,7% είπε ναι

Επιπρόσθετα, ο πρόεδρος της PİAR Kadir Atalay δήλωσε μεταξύ άλλων ότι το 50% των ψηφοφόρων του MHP δεν θα ψήφιζε για το AKP.

Μια ακόμη ενδιαφέρουσα δημοσκόπηση της PİAR αφορά στην Άγκυρα, όπου ο Mansur Yavaş φαίνεται ότι αποκτά διαφορά, συγκεντρώνοντας ψήφους τόσο από το ΑΚΡ, όσο και από το MHP.
Η έρευνα έλαβε χώρα από τις 31 Ιανουαρίου – 2 Φεβρουαρίου και συμμετείχαν 1890 άτομα.
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, όπου το ποσοστό απόκλισης είναι +/- 1,8%, ο υποψήφιος του CHP Mansur Yavaş προηγείται με 41,7% έναντι 35,8% του υποψηφίου του AKP Mehmet Özhaseki.
Το 13,7% όσων δήλωσαν ότι ψήφισαν για το AKP στις γενικές εκλογές της 24ης Ιουνίου 2018, θα ψηφίσουν για τον υποψήφιο του CHP Mansur Yavaş στις τοπικές εκλογές στις 31ης Μαρτίου, ενώ το 40% όσων στήριξαν το MHP φαίνεται ότι θα υποστηρίξουν τον υποψήφιο του CHP.
Ταυτόχρονα, η έρευνα κατέδειξε ότι ακόμη και αν υπολογιστούν οι αναποφάσιστοι ο Özhaseki είναι πολύ δύσκολο να υπερκαλύψει τη διαφορά που έχει δημιουργηθεί.
Επιπλέον, στην ερώτηση «ποιος κερδίζει στο μητροπολιτικό δήμο της Άγκυρας», το 65,4% απάντησε Mansur Yavaş. Σύμφωνα με την PİAR τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν ένδειξη ότι η Εθνική Συμμαχία έχει κερδίσει την ψυχολογική υπεροχή στην Άγκυρα.
Συγκεκριμένα, στην ερώτηση «ποιον υποψήφιο θα ψηφίσετε για το μητροπολιτικό δήμο της Άγκυρας», ο Mansur Yavaş συγκέντρωσε 41,7%, ο Mehmet Özhaseki 35,8%, Άλλος 2,4%, Αναποφάσιστοι 20,1%.
Στο ζήτημα για το ποια είναι η τάση των ψηφοφόρων των AKP και MHP, η έρευνα έδειξε τα ακόλουθα:
Από τους ψηφοφόρους που στήριξαν το AKP στις εκλογές της 24ης Ιουνίου, το 72% θα ψηφίσει τον Mehmet Özhaseki, το 13,7% τον Mansur Yavaş, το 11% δήλωσε αναποφάσιστο και το 3,3% ότι δεν θα ψηφίσει.
Από τους ψηφοφόρους που στήριξαν το MHP στις εκλογές της 24ης Ιουνίου, το 40,3% επιλέγει Mehmet Özhaseki, το 40,1% τον Mansur Yavaş, 9,1% αναποφάσιστοι και 10,5% δεν θα ψηφίσουν.
Στην ερώτηση «σύμφωνα με εσάς ποιος υποψήφιος θα κερδίσει στο μητροπολιτικό δήμο της Άγκυρας: το 65,4% δήλωσε Mansur Yavaş, το 25,3% Mehmet Özhaseki και το 9,3% αναποφάσιστοι .

Ο Kadir Atalay στην ερώτηση για το αν βλέπει μια διαφορετική τάση από τις προηγούμενες γενικές και τοπικές εκλογές, κάτι που μπορεί να θεωρηθεί έκπληξη, ανέφερε ότι «η οικονομική κρίση δεν υπήρξε ποτέ τόσο εμφανής. Ναι, πριν από τις εκλογές της 24ης Ιουνίου σημειώθηκε σοβαρή οικονομική επιδείνωση, αλλά η βάση του Erdoğan τον είχε εμπιστευτεί και του έδωσε άλλη μια ευκαιρία. Πρέπει επίσης να προσθέσω ότι η πόλωση έχει φτάσει σε ανώτατο όριο. Η συνεχής αλλαγή του υπεύθυνου για την κρίση έχει μειώσει σημαντικά την εμπιστοσύνη προς τον πρόεδρο. Το κυβερνών κόμμα συνέδεσε την οικονομική κρίση με το παιχνίδι των «εξωτερικών δυνάμεων» και τώρα κατηγορεί τις εσωτερικές δυνάμεις, όπως τους εμπόρους, τα μαγαζιά και τους παραγωγούς. Η άρνηση της κρίσης και η συνεχής αλλαγή αυτών των υπευθύνων υπονομεύουν σοβαρά την αξιοπιστία του Προέδρου Erdoğan. Γι’ αυτό και παρατηρείται επιτάχυνση στην απώλεια ψήφων. Αυτοί που εξακολουθούν να τον υποστηρίζουν προέρχονται από χαμηλά εισοδηματικά και μορφωτικά επίπεδα σε περιοχές που το AKP εξακολουθεί να είναι ισχυρό, και που ούτως ή άλλως δεν έχουν επηρεαστεί ακόμη ιδιαίτερα από την οικονομική κρίση. Αν, όμως, κοπούν οι κοινωνικές παροχές θα αλλάξει και εκεί η κατάσταση».
Ο Atalay, επίσης, αναφέρθηκε στην Κων/πολη και την Άγκυρα. Όπως είπε στην Κων/πολη καθοριστικό ρόλο παίζει το HDP, το οποίο και αποφάσισε να μην κατεβάσει υποψήφιο. «Αν και η κατάσταση δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη, φαίνεται ότι η συμμαχία AKP – MHP θα επικρατήσει στο μητροπολιτικό δήμο, ενώ αρκετές περιοχές της Κων/πολης που βρίσκονται στα χέρια του AKP θα περάσουν στην αντιπολίτευση». Στην ερώτηση δε για το που προβλέπει να υποστεί το AKP τη μεγαλύτερη απώλεια, ο Atalay απάντησε στην Άγκυρα, όπου σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις της εταιρείας ο Yavaş προηγείται 6 – 7 μονάδες.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι στην τελευταία τους έρευνα το 50% των ψηφοφόρων του MHP είπαν «όχι» στην ερώτηση για το αν θα στηρίξουν υποψήφιους του AKP, ενώ το 30% είπε «ναι». Όπως ανέφερε ο Atalay «τα άτομα αυτά έχουν μετατοπιστεί από το AKP προς το MHP. Αν αποφασίσουν να ψηφίσουν τώρα για την Εθνική Συμμαχία, αυτό μπορεί να επηρεάσει τις επόμενες γενικές εκλογές, καθώς μπορούν να μετατραπούν σε ένα μόνιμο εκλογικό σώμα της Εθνικής Συμμαχίας. Γι’ αυτό και είναι κρίσιμοι» .
Τέλος, ενδιαφέρουσα είναι και η παρατήρηση του Γενικού Διευθυντή της εταιρείας Optimar, Hilmi Daşdemir, ο οποίος εξηγώντας τα υψηλά ποσοστά των αναποφάσιστων (σε έρευνα της Optimar για το σύνολο οι αναποφάσιστοι φτάνουν το 27%), αναφέρει ότι το δύσκολο είναι τα κόμματα που συμμετέχουν στις συμμαχίες να πείσουν την εκλογική τους βάση. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του MHP έχει εκφραστεί η ενόχληση για τη μη δίκαιη κατανομή των επαρχιών και περιφερειών, ενώ διατυπώνονται και κάποιες επικρίσεις για ορισμένους υποψήφιους που δεν είναι πλήρως αποδεκτοί από αυτούς .
⃰ Η Χριστίνα Σ. Φλάσκου είναι πτυχιούχος Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας, κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών με ειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις & Στρατηγικές Σπουδές, μέλος της ερευνητικής ομάδας του Κέντρου Ανατολικών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου, επικεφαλής της έρευνας «Τουρκία και Συριακή κρίση» στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, Αρθρογράφος έντυπου και διαδικτυακού Τύπου

Share Button

Της Χριστίνας Σ. Φλάσκου⃰

Ο Τούρκος πρόεδρος εκμεταλλευόμενος τις εξελίξεις στη Συρία απειλεί με νέα στρατιωτική επέμβαση προσπαθώντας να εξυπηρετήσει δύο αλληλένδετους στόχους. Η διττή σημασία μιας ενδεχόμενης επέμβασης έγκειται στο ότι από τη μια πλευρά θεωρείται ως πολιτικό «χαρτί» για εσωτερική κατανάλωση ενόψει των επερχόμενων τοπικών εκλογών του Μαρτίου και από την άλλη πλευρά εκτιμάται ως μια ευκαιρία για προώθηση των τουρκικών επιδιώξεων στην περιοχή, με την εκκαθάριση των κουρδικών πολιτοφυλακών και τον ενεργό ρόλο της Τουρκίας στη δημιουργία ζώνης ασφαλείας στη Συρία. Συνέχεια ανάγνωση

Το ζήτημα της τουρκικής στρατιωτικής επιχείρησης ανατολικά του Ευφράτη αναδεικνύεται, μετά και τις τελευταίες εξελίξεις, ως ένα από τα «καυτά» θέματα της προεκλογικής ατζέντας, ενώ χαρακτηρίζεται όχι μόνο σαν στρατηγική επιλογή του Erdoğan, αλλά και ως ένας από τους παράγοντες που θα καθορίσουν τα αποτελέσματα των επικείμενων τοπικών εκλογών.
Επισημαίνεται ότι οι τοπικές εκλογές της 31ης Μαρτίου, που λαμβάνουν χώρα σε ένα κλίμα πολωτικό, είναι οι πρώτες εκλογές σε τοπικό επίπεδο που θα διεξαχθούν με το σχηματισμό συμμαχιών μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και η τελευταία εκλογική αναμέτρηση μέχρι το 2023. Τα κόμματα της «Λαϊκής Συμμαχίας» (AKP και MHP) θα προσπαθήσουν να εδραιώσουν περαιτέρω τα εθνικιστικά και συντηρητικά τμήματα της κοινωνίας, ενώ τα CHP και IYI θα προσπαθήσουν να προσελκύσουν τις ψήφους των κεντροδεξιών ψηφοφόρων.
Ένας πρώτος λόγος, λοιπόν, για στρατιωτική επέμβαση τη δεδομένη χρονική στιγμή είναι η προσπάθεια συσπείρωσης της εκλογικής βάσης. Όπως αναφέρεται, στην Τουρκία ο κουρδικός εθνικισμός γενικά και το YPG ειδικότερα αντιμετωπίζονται με βαθιά δυσπιστία, ενώ αυτό που ενώνει τους περισσότερους Τούρκους, ξεπερνώντας τις πολιτικές διαιρέσεις – ένθερμους φιλελεύθερους, θρησκευόμενους συντηρητικούς και σχεδόν όλους τους ενδιάμεσους – είναι η έντονη αντίθεσή τους στην κουρδική αυτονομία. Ο Erdoğan προσπαθεί να αξιοποιήσει αυτή την κατάσταση, αλλά και να κατευνάσει και να εξασφαλίσει την πολιτική στήριξη των ισχυρών υπερεθνικιστών πολιτικών και των οπαδών τους. Γι’ αυτό το λόγο, η ανακοίνωση για στρατιωτική επέμβαση δεν είναι μόνο επίκαιρη, αλλά θεωρείται και στρατηγική επιλογή .
Ένας δεύτερος λόγος είναι η προσπάθεια αποπροσανατολισμού του τουρκικού λαού από την αυξανόμενη δυσαρέσκεια που έχει προκαλέσει η επιβράδυνση της οικονομίας. Σύμφωνα με τον αναλυτή Atilla Yesilada «η χρονική στιγμή μιας επιχείρησης ανατολικά του Ευφράτη μπορεί να είναι μια προσπάθεια σταθεροποίησης της βάσης των ψηφοφόρων». Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος εκτιμά ότι τέτοιου είδους προσπάθειες αποδεικνύονται ανώφελες στο τέλος, καθώς «οι άνθρωποι νοιάζονται αν μπορούν να φέρουν το ψωμί στο σπίτι και αν δεν μπορούν, μια σαφής νίκη σε κάποια απομακρυσμένη τοποθεσία δεν σημαίνει πολλά γι ‘αυτούς».
Να σημειωθεί ότι οι επικείμενες τοπικές εκλογές λαμβάνουν χώρα σε μια μη ευνοϊκή χρονική περίοδο, με τα εισοδήματα να συμπιέζονται και τις εκτιμήσεις να δείχνουν ότι το 2019 θα είναι έτος χωρίς ανάπτυξη. Για να αντιμετωπιστεί η αντιδημοτικότητα που προκαλείται από την διολίσθηση της οικονομίας, ο Erdoğan προέβη σε ορισμένα προεκλογικά «δωράκια» στις χαμηλά εισοδηματικά οικογένειες, ενώ δεσμεύθηκε για αποκατάσταση της οικονομικής ανάπτυξης και μείωση του πληθωρισμού. Σε αυτά τα πλαίσια συμπεριλαμβάνονται η αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 25%, η έκπτωση 10% στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου και η διάθεση δισεκατομμυρίων για προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας .
Σύμφωνα με έρευνες που διεξήχθησαν από διαφορετικά πολιτικά κόμματα η στήριξη προς το AKP είχε μειωθεί στα μέσα Δεκεμβρίου στο 36%. Ένας από τους σημαντικότερους λόγους αυτής της πτώσης είναι η κατάσταση της οικονομίας, η οποία απασχολεί τον τουρκικό λαό πολύ περισσότερο από άλλα ζητήματα, όπως αυτό της τρομοκρατίας. O Erdoğan, δράττοντας της ευκαιρίας ότι ακόμη δεν έχουν γίνει πλήρως ορατές οι επιπτώσεις της οικονομικής αναταραχής από τον λαό, προσπαθεί να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης δίνοντας βαρύτητα στα ακόλουθα:
Πρώτον, στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας εντός και εκτός Τουρκίας. Αν και οι προετοιμασίες για νέα στρατιωτική επιχείρηση στη Συρία δεν γίνονται μόνο για τις τοπικές εκλογές, δεν υπάρχει αμφιβολία πως είναι προς όφελος της συμμαχίας AKP – MHP. Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος κατά του PKK συνεχίζεται, ενώ σε δηλώσεις του στην επαρχία Kastamonu (Μαύρη Θάλασσα) ο υπουργός Εσωτερικών, Suleyman Soylu, ξεκαθάρισε ότι ακόμη και ο βαρύς χειμώνας δεν θα εμποδίσει τις τουρκικές δυνάμεις από το να εξαλείψουν τους «700 τρομοκράτες που έμειναν να κρύβονται στα βουνά».
Δεύτερον, στην ασφάλεια και σταθερότητα της χώρας. Εκτός από το «χαρτί» της τρομοκρατίας, Erdoğan και Bahçeli προσπαθούν, με τις επαναλαμβανόμενες προτροπές προς τα αντιπολιτευόμενα κόμματα ώστε να μην προκαλέσουν μαζικές διαμαρτυρίες τύπου Gezi, να δαιμονοποιήσουν τόσο το CHP, όσο και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης στα μάτια της τουρκικής κοινωνίας. Οι ανησυχίες έγκεινται στην πιθανότητα εξάπλωσης των διαδηλώσεων τύπου «Κίτρινων Γιλέκων» εξαιτίας του υψηλού κόστους ζωής και της ολοένα και αυξανόμενης ανεργίας. Εντούτοις, οι πολιτικές συνθήκες στην Τουρκία μετά τον Ιούλιο του 2016 δεν δίνουν κανένα περιθώριο ακόμη και για ειρηνικές διαδηλώσεις .

Οι θέσεις των CHP, MHP και HDP για ενδεχόμενη στρατιωτική επιχείρηση στη Συρία

Στις 13 Δεκεμβρίου ο πρόεδρος του κόμματος της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα), Kemal Kılıçdaroğlu, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης, ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός στις δηλώσεις του. «Η Τουρκία θα πρέπει να ακολουθήσει μια προσεκτική πολιτική έναντι των τρομοκρατικών στοιχείων. Η χώρα έχει το δικαίωμα να προχωρήσει σε επιχείρηση αν αυτό απαιτείται από τα εθνικά της συμφέροντα. Πρέπει να διατηρήσει την ασφάλειά της στη Μέση Ανατολή», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι «είναι μία από τις ισχυρότερες χώρες της περιοχής και δεν θα πρέπει να επιτρέπει σε τρομοκρατικές οργανώσεις να φωλιάζουν στα σύνορά της» .
Παρ’ όλα αυτά, στις αρχές Ιανουαρίου, ο Kılıçdaroğlu και σε απάντηση των δηλώσεων του υπουργού Άμυνας, Hulusi Akar, ότι είναι καθήκον της Τουρκίας να τελειώσει τον ISIL στη Συρία, αρνήθηκε να υποστηρίξει αυτή τη στρατιωτική επιχείρηση που, όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, είναι εναντίον του ISIL. «Δεν έχουμε ISIL στα σύνορα μας. Στέλνουν τους Τούρκους στρατιώτες στο “τέλμα” της Συρίας» και συνέχισε «ποιος σου έδωσε αυτή την εντολή; Ποιος σου είπε να πολεμήσεις στη Συρία; Γιατί πρέπει να σκοτώνονται Τούρκοι στρατιώτες τη στιγμή που ο Trump αποφεύγει τις απώλειες Αμερικανών στρατιωτών», προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι τώρα η Τουρκία είναι «ανοιχτή» σε παντός είδους ξένες απειλές .
Επιπρόσθετα, ο αντιπρόεδρος της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης ξεκαθάρισε ότι το CHP προτιμά τις διπλωματικές και «ειρηνικές» λύσεις, παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή. Παράλληλα, ο Kılıçdaroğlu τόνισε την αναγκαιότητα δημιουργίας διαύλων επικοινωνίας και άμεσων διαπραγματεύσεων με το καθεστώς Assad , δεδομένου ότι εκτίμησή του είναι ότι η Τουρκία από μόνη της δεν μπορεί να αναλάβει το βάρος επιχειρήσεων τόσο ευρείας κλίμακας στη συριακή κρίση.
Επομένως, ο Kılıçdaroğlu φαίνεται να υιοθετεί μια πιο μετριοπαθή στάση στοχεύοντας να μην έχει απώλειες στις τοπικές εκλογές ούτε από τους Κούρδους του HDP, ούτε και από τους εθνικιστές, προσπαθώντας ταυτόχρονα να διατηρήσει τις ισορροπίες με ξένους παράγοντες.
Από την μεριά του, ο ηγέτης του MHP (Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος) και εταίρος της «Λαϊκής Συμμαχίας», Devlet Bahçeli, τάχθηκε εναντίον στον οποιονδήποτε διάλογο της Τουρκίας με το καθεστώς Assad, δηλώνοντας στις 26 Δεκεμβρίου «σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να συμβεί αυτό. Θα είναι ντροπή και ήττα για την Τουρκία αν εγκαταλείψει ότι έχει πετύχει με τον αγώνα της κατά της τρομοκρατίας στα χέρια του καθεστώτος Assad». Τόνισε δε ότι ο κύριος στόχος της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής θα πρέπει να είναι η διάσωση της Συρίας από το καθεστώς Assad και εξέφρασε την υποστήριξή του στην «αποτελεσματική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή».
Να σημειωθεί ότι αυτές οι δηλώσεις έγιναν λίγες μόλις μέρες μετά την αναφορά του υπουργού Εξωτερικών, Mevlüt Çavuşoğlu, όπου άφηνε περιθώρια για κάποια αλλαγή πολιτικής τονίζοντας ότι «ο καθένας πρέπει να σκέφτεται να συνεργαστεί με τον Assad αν αυτός κερδίσει μετά από δημοκρατικές και αξιόπιστες εκλογές στο μέλλον».
Παράλληλα, ο Bahçeli υποστήριξε τον αγώνα κατά της τρομοκρατίας εντός και εκτός συνόρων, υπογραμμίζοντας ότι ο τουρκικός Στρατός πρέπει να διεξάγει την ήδη ανακοινωθείσα επιχείρηση στην ανατολική Συρία. «Οι επιχειρήσεις της Τουρκίας κατά της τρομοκρατίας (Ασπίδα του Ευφράτη και Κλάδος Ελαίας) απέδωσαν καλά αποτελέσματα. Αλλά δεν πρέπει να το αφήσουμε ατελές». Και συνέχισε «η τρομοκρατία πρέπει να εξαλειφθεί» .
Τέλος, το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) αντιτίθεται ανοιχτά στην πιθανή στρατιωτική επιχείρηση, υποστηρίζοντας ότι τόσο η Τουρκία, όσο και η Ρωσία θα πρέπει να εγκαταλείψουν το συριακό έδαφος και να επιτρέψουν στον συριακό λαό να κάνει χρήση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης. Επιπλέον, η απόφαση απόσυρσης των αμερικανικών δυνάμεων δεν φάνηκε πειστική, εξαιτίας προηγούμενων παρόμοιων ανακοινώσεων.
Αντίθετα με την επίσημη ανακοίνωση του κόμματος, υπάρχουν κύκλοι στο HDP που επικρίνουν δριμύτατα, από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την απόφαση για απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων, ενώ ξεκίνησαν και εκστρατεία προς τον Λευκό Οίκο. Αντικείμενο της εκστρατείας είναι η στήριξη των Κούρδων από τις ΗΠΑ στη μάχη τους κατά της Τουρκίας, χαρακτηρίζοντας μάλιστα τον τουρκικό Στρατό «κατακτητικό» και «αρπαχτικό» που θα προκαλέσει μια μη αναστρέψιμη ανθρωπιστική καταστροφή .
Επομένως και παρά το γεγονός ότι η τυχόν στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας στη Συρία εξελίσσεται σε ένα από τα κορυφαία θέματα της προεκλογικής εκστρατείας Erdoğan – Bahçeli, τον πρωταρχικό ρόλο φαίνεται ότι θα παίξει η οικονομική κατάσταση στη χώρα. Υπενθυμίζεται ότι η οικονομία είναι το πρώτο από τα τέσσερα βασικότερα προβλήματα που ταλανίζουν την τουρκική κοινωνία, ενώ ακολουθούν κατά σειρά προτεραιότητας: η ανεργία, η εκπαίδευση και η ασφάλεια.

⃰ Η Χριστίνα Σ. Φλάσκου είναι πτυχιούχος Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας, κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών με ειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις & Στρατηγικές Σπουδές, επικεφαλής της έρευνας «Τουρκία και Συριακή κρίση» στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, Αρθρογράφος έντυπου και διαδικτυακού Τύπου

[1]Stephen Starr, «Is the YPG really a threat to Turkey?», 6/1/2019, https://thearabweekly.com/ypg-really-threat-turkey

[2]David Barchard, «Why Turkey’s AKP is throwing its weight into local election campaign», 7/1/19, https://www.middleeasteye.net/columns/akp-s-task-2019-local-elections-come-out-unscathed-733788369

[3]Serkan Demirtaş, «Fresh political tensions ahead as local polls loom», 17/12/18, http://www.hurriyetdailynews.com/opinion/serkan-demirtas/fresh-political-tensions-ahead-as-local-polls-loom-139761

[4]«CHP leader gives support to military operation in east of Euphrates», 14/12/18, http://www.hurriyetdailynews.com/chp-leader-gives-support-to-military-operation-in-east-of-euphrates-139722

[5]«CHP opposes Turkey’s imminent anti-ISIL military mission in Syria», 9/1/19, http://www.hurriyetdailynews.com/chp-opposes-turkeys-imminent-anti-isil-military-mission-in-syria-140364

[6]Hazal Duran, «Turkey’s Operation in Syria as the Determinant of the Local Elections», 24/12/18, https://thenewturkey.org/turkeys-operation-in-syria-as-the-determinant-of-the-local-elections

[7]Serkan Demirtaş, «Dialogue with Assad would be a shame for Turkey, MHP leader says», 26/12/18, http://www.hurriyetdailynews.com/dialogue-with-assad-would-be-a-shame-for-turkey-mhp-leader-says-140034

[8]Hazal Duran, «Turkey’s Operation in Syria as the Determinant of the Local Elections», 24/12/18, https://thenewturkey.org/turkeys-operation-in-syria-as-the-determinant-of-the-local-elections

 

Share Button

Παναγιώτης Τσερπές, Ερευνητής Κ.Α.Ν.Σ.

Ξεχωριστές μέρες περνούν τον τελευταίο καιρό οι πολίτες του Ισραήλ, έπειτα από την διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού του Μπενιαμίν Νετανιάχου και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών για τις 9 Απριλίου του τρέχοντος έτους1.
Αφορμή για αυτό το γεγονός στάθηκε η αδυναμία της κυβέρνησης να περάσει από την Κνεσέτ το αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο για την υποχρεωτική στρατολόγηση των υπερορθοδόξων2 , ενώ κομβικό ρόλο στις σημερινές εξελίξεις έχει διαδραματίσει χωρίς αμφιβολία η παραίτηση του Άβιγκντορ Λίμπερμαν από την θέση του υπουργού Άμυνας. Συνέχεια ανάγνωση

Άλλωστε, το αντίθετο εγχείρημα ήταν αντικειμενικά δύσκολο έως ακατόρθωτο από την στιγμή που ο Νετανιάχου κυβερνούσε την ίσως «συντηρητικότερη» συμπαράταξη στην ιστορία του Ισραήλ με πλειοψηφία μόλις μια έδρας (61 σε σύνολο 120 κοινοβουλευτικών εδρών).
Ταυτόχρονα, οι υποθέσεις διαφθοράς που «τρέχουν» εναντίον του αποτέλεσαν έναν ακόμα παράγοντα που συνέβαλε στην απόφαση του πρωθυπουργού να καταφύγει στις κάλπες, ώστε να ανανεώσει την λαϊκή εντολή προς το πρόσωπο του και να διατηρηθεί ισχυρός στον ηγετικό του θώκο3.
Κάτι τέτοιο εξάλλου, φαντάζει ως το πιθανότερο σενάριο καθώς η αντιπολίτευση διαλύθηκε σε… ζωντανή μετάδοση, με την αναγγελία του τέλους της Σιωνιστικής Ένωσης, της συμμαχίας δηλαδή μεταξύ των Εργατικών και του Χατνουά, να ανακοινώνεται από τον αρχηγό του πρώτου κόμματος, Άβι Γκαμπάι, ο οποίος συνέλαβε εξαπίνης την αρχηγό του δεύτερου, την Τζίπι Λίβνι4.
Πάντως, δεν θα πρέπει να υποτιμήσουμε την επιρροή που θα ασκήσει στο εκλογικό σώμα ο Μπένι Γκαντζ, ο οποίος πήρε την μεγάλη απόφαση και καταχώρησε και επισήμως τον πολιτικό του σχηματισμό με την ονομασία «Κόμμα Ισραηλινής Ανθεκτικότητας». Μάλιστα, οι πρώτες δημοσκοπήσεις φέρνουν τον άλλοτε αρχηγό του ισραηλινού επιτελείου στρατού με ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό, καθιστώντας τον ως τον επικρατέστερο αντίπαλο του 69χρονου πρωθυπουργού για το χρίσμα5.
Πέρα, ωστόσο, από την πρωτοβουλία του 59χρονου Γκαντζ, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνεργασία ανάμεσα στον υπουργό Παιδείας, Ναφτάλι Μπένετ (πρόσωπο-κλειδί τον περασμένο Νοέμβρη όταν απέτρεψε την «πρώση» της κυβέρνησης) και την υπουργό Δικαιοσύνης, Αγιελέτ Σακέντ που ανακοίνωσαν ότι εγκαταλείπουν το εθνικιστικό, θρησκευτικό κόμμα Εβραϊκή Εστία, αποσκιρτώντας από τον δεξιό συνασπισμό και ιδρύοντας το νέο κόμμα με όνομα, «Νέα Δεξιά». Ενδεχομένως, λοιπόν, αυτή η κίνηση να αποτελέσει ένα μικρό… πονοκέφαλο για τον ηγέτη του Λικούντ, καθώς αν κρίνουμε με βάση τα πρώτα exit polls, οι τέως υπουργοί της κυβέρνησης θα αποσπάσουν διψήφιο ποσοστό στις επερχόμενες εκλογές του Απριλίου6.
Συνοψίζοντας, το Ισραήλ οδεύει προς τις κάλπες σε λίγους μήνες και το αποτέλεσμα μπορεί να μοιάζει προδιαγεγραμμένο όσον αφορά το κόμμα που θα κόψει πρώτο το… νήμα, όμως μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι συμμαχίες που θα επιδιώξει ο Νετανιάχου την επόμενη μέρα και το κατά πόσο ο νέος συνασπισμός που θα δημιουργηθεί θα μπορέσει να ανταποκριθεί στα θελήματα του συντηρητικού ηγέτη, ο οποίος επιχειρεί να «σπάσει» το ρεκόρ μακροημέρευσης (1996-1999 και 2009-…) του ιδρυτή-πατέρα του Ισραήλ, Νταβίντ Μπεν Γκουριόν (13 χρόνια) στην ηγεσία της κυβέρνησης της χώρας.
Σε μια συγκυρία, ιδιαίτερα, που η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ για απόσυρση των ΗΠΑ από την Συρία έχει σκορπίσει ανησυχία στο Ισράηλ για το τι μέλλει γενέσθαι σχετικά με τις προοπτικές που αναδύονται για το Ιράν και τον «εχθρό» Ερντογάν, την ώρα που μαίνεται η ένταση με την συνεχιζόμενη και άκρως κατακριτέα από την διεθνή κοινότητα πολιτική εποικισμών στην εξαθλιωμένη οικονομικά Δυτική Όχθη.
Τέλος, ας έχουμε στην άκρη του μυαλού μας πως σύντομα αναμένεται το σχέδιο του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών για το μεσανατολικό, με τις πρώτες πληροφορίες να έχουν ήδη δει το φως της δημοσιότητας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ισορροπίες που θα διαμορφωθούν στην χώρα7…
1 «Israeli government agrees to hold early elections in April», The Guardian, 20/1/19, https://www.theguardian.com/world/2018/dec/24/israeli-government-agrees-to-hold-early-elections-in-april
2. Gill Hoffman, «NETANYAHU’S COALITION THREATENED BY HAREDI IDF DRAFT BILL AGAIN», The Jerusalem Post, 21/1/19, https://www.jpost.com/Israel-News/Netanyahu-coalition-threatned-by-haredi-enlistment-bill-again-575160
3. Lahav Harkov, «ANALYSIS: NETANYAHU CORRUPTION CASES TO TAKE CENTER STAGE IN ELECTION», The Jerusalem Post, 21/1/19, https://www.jpost.com/Israel-News/Benjamin-Netanyahu/Analysis-Netanyahu-corruption-cases-to-take-center-stage-in-election-575384
4 Gwen Ackerman, «Israel’s Opposition Zionist Union Falls Apart Before Election», Bloomberg, 22/1/19, https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-01-01/israel-s-opposition-zionist-union-falls-apart-before-election
5 Moran Azulay, «Gantz launches election campaign with ‘Israel Before All’ slogan», Ynetnews.com, 22/1/19, https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5448545,00.html
6 Toi Staff & Raoul Wootliff, «Bennett, Shaked quit Jewish Home, announce formation of ‘The New Right’», The Times of Israel, 21/1/19, https://www.timesofisrael.com/bennett-shaked-expected-to-announce-break-from-jewish-home-form-new-party/
7 Herb Keinon, «TRUMP PEACE PLAN: DIVIDE JERUSALEM, PALESTINIAN STATE ON 85-90% OF W.BANK», The Jerousalem Post, 21/1/19, https://www.jpost.com/Israel-News/Trump-peace-plan-divided-Jerusalem-Palestinian-state-on-85-90-percent-of-WB-577664