για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία
Συνέβη σήμερα
Συνέβη σήμερα
Μεγεθύνσεις
Μεγεθύνσεις
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
ΚΑΝΣ στα ΜΜΕ
Προσεγγίσεις
Προσεγγίσεις
Γεωπολιτική
Γεωπολιτική

Ρωσία

Share Button

Transit-countries (2)Στις 28 Μαΐου αναμένεται στην Ελλάδα ο Ρώσος Πρόεδρος, Β. Πούτιν, με κύριο στόχο την απόσπαση της ελληνικής υποστήριξης για τα νέα ενεργειακά σχέδια της Ρωσίας. Συγκεκριμένα, μετά το πάγωμα δυο ρωσικών αγωγών, του South Stream και του Τurkish Stream, και δεδομένου του νέου ανταγωνισμού από τον ΤΑΡ που θα μεταφέρει αζέρικο φυσικό αέριο στην Ευρώπη, η Ρωσία επιδιώκει να εξασφαλίσει το δικό της μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά. Ο νέος αγωγός αποκαλείται South Stream II και, ενώ δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη η ενδιάμεση χώρα –υποστηρίζεται η Βουλγαρία- θα καταλήξει στην αναβίωση του ελληνο-ιταλικού IGI, ενός παλαιού πρότζεκτ της ΔΕΠΑ και της Edison, το οποίο εγκαταλείφθηκε μετά την συμφωνία του ΤΑΡ.

Παράλληλα, για να εξασφαλίσει το ενδιαφέρον των ενδιάμεσων χωρών, και ειδικότερα της Ελλάδας, δεδομένης της ευρω-αμερικανικής στοχοθεσίας για απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, ο Ρώσος Πρόεδρος προτάσσει σημαντικές επενδυτικές συμφωνίες. Ήδη, ενδιαφέρον έχει δείξει η πετρελαϊκή Rosneft για τα ΕΛΠΕ και η Gazrom για σύμπραξη με τη ΔΕΗ, καθώς και για το ελληνικό πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων με κύριο ενδιαφέρον στα ΕΛΠΕ, ΔΕΠΑ, ΟΛΘ και ΤΡΑΙΝΟΣΕ.

Χαραλαμποπούλου Αγγελική

Share Button

ntoxa-petrelaio-opekΑναταραχές έχουν δημιουργηθεί μεταξύ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών εντός και εκτός ΟΠΕΚ μετά την αποτυχημένη συνάντηση στη πρωτεύουσα του Κατάρ, Ντόχα, που κατέληξε σε απλή διαβούλευση παρά συμφωνία. Είναι προφανές ότι το καρτέλ έχει απολέσει τη συλλογικότητα του, δημιουργώντας ένα διπολικό κλίμα, με το Ιράν και τη Σαουδική Αραβία στα δύο άκρα. Το Ιράν έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι επιδιώκει αύξηση παραγωγής σε επίπεδα προ κυρώσεων (2,2 εκατ. Βαρέλια) και εξ αυτού δε θα συμμετέχει σε καμία συμφωνία μέχρι την επίτευξη αυτού του στόχου. Ακόμη, τονίζει πως έχει τη στήριξη πολλών ακόμη πετρελαιοπαραγωγών χωρών. Στο πλευρό του φαίνεται να έχει και τη Ρωσία, η οποία στη συνάντηση της Κυριακής εμφανίστηκε «απογοητευμένη» από την απροθυμία του Ριάντ να συμφωνήσει σε πάγωμα της παραγωγής χωρίς το Ιράν.

Στον απόηχο της συνάντησης, τα μέλη του ΟΠΕΚ φάνηκαν να εναποθέτουν τις ελπίδες τους στη συνάντηση των χωρών-μελών του Οργανισμού τον Ιούνιο, φοβούμενοι το ρίσκο μιας ακόμη αποτυχημένης διαβούλευσης. Όπως τονίζουν ιδιαίτερα οι αναλυτές, η συνεχιζόμενη γεωπολιτική διαμάχη Σ. Αραβίας και Ιράν φαίνεται να είναι σημαντικός παράγοντας της σαουδικής πολιτικής στο πετρέλαιο. Ως εκ τούτων, την επομένη της συνάντησης, το αργό κατέγραψε σημαντική πτώση της τάξης του 5-7 % θέτοντας υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα του ΟΠΕΚ.

Χαραλαμποπούλου Αγγελική

Share Button

Της Αγγελική Χαραλαμποπούλου , Βοηθού Ερευνήτριας Κέντρου Ανατολικών Σπουδών

Μέσα στους τελευταίους μήνες έχουμε παρατηρήσει μια ιδιαίτερα έντονη κινητικότητα και δραστηριότητα στην Μέση Ανατολή, με την παρουσία των δύο υπερδυνάμεων – υπό ψυχροπολεμικούς όρους- και πολλών άλλων περιφερειακών και μη. xarthw

Η αρχική πρωτοβουλία των ΗΠΑ για δημιουργία συνασπισμού εναντίον του ΙΚΙΛ, οδήγησε στην επέμβαση τους στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης και της -γειτονικής προς τη Συρία- Τουρκίας, η οποία φημολογείται ότι υποστηρίζει και εξοπλίζει τους μαχητές της Daesh.

Επί του θέματος αυτού, η Τουρκία δεν αποδέχεται αυτές τις “συκοφαντίες” -προερχόμενες κυρίως από τη Ρωσία-, αλλά είναι δεδομένο ότι υποστηρίζει “μετριοπαθείς” σουνιτικές δυνάμεις εναντίον του Σύριου Προέδρου Άσαντ, τον οποίο επιδιώκει από καιρό να εκδιώξει.

Ακόμη, στο «δίχτυ προστασίας της» περιλαμβάνονται και ομάδες Τουρκομάνων στα τουρκο-συριακά σύνορα που επίσης αντιτίθενται στον Άσαντ.  Εκτός όμως από το συριακό καθεστώς, η Τουρκία αντιμετωπίζει και τους Κούρδους μαχητές της Συρίας, οι οποίοι ανέκαθεν επιδίωκαν τη συγκρότηση ενός ελεύθερου κουρδικού κράτους. Αντίθετα όμως με τους Σύριους Κούρδους, η Τουρκία υποστηρίζει και “εκπαιδεύει” τους Κούρδους μαχητές του Ιράκ.

Συνέχεια ανάγνωση

Αυτή η αντίφαση ως προς την συγκεκριμένη εθνότητα μοιάζει με την ύστατη προσπάθεια μιας “στριμωγμένης” Τουρκίας για αποφυγή δημιουργίας ενός ανεξάρτητου Κουρδιστάν, εφαρμόζοντας το περίφημο “διαίρει και βασίλευε”.
Αναφορικά με τη γειτονική της χώρα στα βόρεια, τη Ρωσία, η Τουρκία ακολούθησε μια ιδιαίτερα ανορθόδοξη τακτική με αμφίβολα αποτελέσματα.

Η κατάρριψη του ρωσικού SU-24 στα τουρκο-συριακά σύνορα αποτέλεσε το έναυσμα για το Ρώσο Πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν να παραγκωνίσει τη Τουρκία και τις επιδιώξεις στη περιφέρεια. Ο Πούτιν ανέκαθεν υποστήριζε το καθεστώς Άσαντ, θέση που ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσπαθούσε να μεταβάλει.

Χωρίς πλέον τη «συμμαχική πίεση» της Τουρκίας, η Ρωσία αναπτύσσει την παρουσία της προοδευτικά στη Συρία με δημιουργία νέας στρατιωτικής βάσης, ανάπτυξη πολεμικών σκαφών και αποστολή χερσαίων δυνάμεων, έχοντας παράλληλα στο πλευρό της τη μετριοπαθέστερη Κίνα.

Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι ΗΠΑ μοιάζουν αδρανείς ενώπιον των ταχέων εξελίξεων στο θέατρο επιχειρήσεων της Μέσης Ανατολής. Παρά τη -σχετικά- δυναμική έναρξη του πολέμου κατά των ριζοσπαστικών ισλαμιστικών ομάδων του Ισλαμικού Κράτους, οι ΗΠΑ έχουν διατηρήσει αποστάσεις από τη περιοχή, επεμβαίνοντας μόνο όταν καθίσταται απαραίτητο -όπως στην περίπτωση της κατάρριψης του ρωσικού αεροσκάφους από τη Τουρκία- χωρίς να πιέζουν τις καταστάσεις.

Επίσης, αναφέρεται ότι ο συνασπισμός υπό τις ΗΠΑ κατά του ΙΚ έχει σταματήσει τις τελευταίες εβδομάδες τους βομβαρδισμούς θέσεων της Daesh. Προφανώς, η αδράνεια αποδίδεται στην προσπάθεια για αποφυγή περιπετειών σε μια περιοχή που η Ρωσία έχει εισέλθει δυναμικά.

Αναλυτές αναφέρουν ότι η συγκεκριμένη κίνηση της Τουρκίας για τη κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να είναι αυθαίρετη. Μια χώρα μέλος του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να προκαλεί τοιουτοτρόπως μια υπερδύναμη βασιζόμενη αποκλειστικά στις δικές της δυνάμεις.

Η Τουρκία είχε είτε τη στήριξη, είτε έστω την ανοχή των ΗΠΑ για μια τέτοια κίνηση. Το παράδοξο είναι πως οι οικονομικές κυρώσεις που θα προκύψουν από αυτή την προσπάθεια εναντίωσης στη Ρωσία θα προκαλέσουν σημαντική ζημιά στη τουρκική οικονομία, αν εν τέλει εφαρμοστούν.

Βασικότερη απ’ όλες είναι το ενεργειακό κενό φυσικού αερίου –περίπου 55% το προμηθεύεται από τη Ρωσία- το οποίο είναι δύσκολο και χρονοβόρο να αναπληρωθεί. Αυτή η -αυτοκτονική όπως αποκαλείται συχνά- κίνηση της Τουρκίας ίσως ήταν προσχεδιασμένη, όπως προαναφέρθηκε, αλλά ίσως ήταν απλά ένα δραματικό λάθος που τώρα σπεύδει να σώσει.

Στην ευρωπαϊκή περιφέρεια, η Γαλλία μετά τη νομιμοποιητική βάση που προσέφεραν οι επιθέσεις στο Παρίσι, έσπευσε να εμπλακεί, επίσης με ιδιαίτερα δυναμικό τρόπο. Λίγες μέρες αργότερα -και μετά τον αγώνα εναντίον της άποψης των εργατικών για μη εμπλοκή- ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ντ. Κάμερον, κέρδισε τη πολυπόθητη πλειοψηφία και λίγες ώρες αργότερα βρετανικά Tornados απογειώθηκαν από τη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου, εμπλέκοντας και τη Μ. Βρετανία στο πόλεμο.

Εν κατακλείδι όλων αυτών, παρατηρούμε ένα γενικευμένο πόλεμο κατά του ΙΚΙΛ -εξαιρώντας τη Τουρκία- με συμμετοχή δυνάμεων παγκοσμίως. Μέχρι πρότινος, αντιμετωπίζαμε μόνο το παράδοξο της φαινομενικής αδυναμίας των ΗΠΑ να καταστρέψουν μια ριζοσπαστική ισλαμιστική οργάνωση, το οποίο παραδόξως συνέχισε να υφίσταται ακόμα και με την εμπλοκή της Ρωσίας.

Πλέον, δεν μένει άλλη δύναμη να συμμετάσχει στον αντι-ΙΚΙΛ πόλεμο. Μια ενδεχόμενη αδυναμία όλων αυτών των δυνάμεων να αντιμετωπίσουν το ΙΚΙΛ, θα μεγαλώσει ακόμα περισσότερο την απορία μας και πιθανότατα θα μεταβληθεί σε δυσπιστία.

Σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν χρήσιμο για την κατανόηση να εξετάσουμε το ιστορικό πλαίσιο της περιοχής, το οποίο ενδεχομένως εξηγεί τη καθυστέρηση του πολέμου μέχρι τώρα –καθώς έχουν εισέλθει και οι υπόλοιπες δυνάμεις- αλλά ίσως και την κατάσταση μετά την λήξη αυτού.

Μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Οθωμανική Αυτοκρατορία εθεωρείτο ως “ο ασθενής της Ευρώπης”, επιτρέποντας μετά την ήττα της στο πόλεμο την τμηματική συρρίκνωση της απο τις νικήτριες δυνάμεις.

Κατά τη διάρκεια των δύο χρόνων που ακολούθησαν το τέλος του πολέμου το 1918 – και σύμφωνα με τη Συμφωνία Sykes-Picot που υπεγράφη μεταξύ της Βρετανίας και της Γαλλίας κατά τη διάρκεια του πολέμου – οι Βρετανοί είχαν τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της οθωμανικής Μεσοποταμίας (σημερινό Ιράκ) και του νότιου τμήματος της Οθωμανικής Συρίας (Παλαιστίνη και Υπεριορδανία), ενώ η η Γαλλία ήλεγχε το υπόλοιπο της Οθωμανικής Συρίας (σύγχρονη Συρία, Λίβανος, Αλεξανδρέττα) και άλλα τμήματα της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1920, ο βρετανικός και η γαλλικός έλεγχος των εδαφών αυτών επισημοποιήθηκε από το σύστημα εντολών της Κοινωνία των Εθνών και η Γαλλία ανέλαβε, με εντολή της Κ.τ.Ε, την Συρία στις 29 Σεπτεμβρίου του 1923, η οποία περιελάμβανε την επικράτεια του σημερινού Λίβανου και την Αλεξανδρέττα (Hatay).
Η γαλλική κατοχή της Συρίας διήρκεσε μέχρι το 1943, έως ότου εμφανίστηκαν δύο ανεξάρτητες χώρες, της Συρίας και του Λιβάνου, με εξαίρεση την Αλεξανδρέττα/Χατάι, η οποία είχε -με μεγάλες αντιδράσεις από πλευράς Συρίων- ενταχθεί στη Τουρκία το 1939. Τα γαλλικά στρατεύματα αποσύρθηκαν εντελώς από τη Συρία και το Λίβανο το 1946.

Συμπερασματικά, καταλήγουμε ότι η παρουσία των λοιπών δυνάμεων – εκτός των δύο υπερδυνάμεων – είναι ιστορικά πλαισιωμένη από διεκδικήσεις στη περιοχή. Αυτές οι διεκδικήσεις ίσως στάθηκαν αφορμή για την καθυστέρηση της αντιμετώπισης του πολέμου ώστε “όλοι οι ενδιαφερόμενοι να προσέλθουν”, προετοιμάζοντας το έδαφος για ενδεχόμενες απαιτήσεις ελέγχου των περιοχών αυτών ή οριοθέτηση και οργάνωση σύμφωνα με τα συμφέροντα τους.

Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι τα ενεργειακά αποθέματα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο των περιοχών αυτών είναι τεράστιας σημασίας για τη παγκόσμια ενεργειακή αγορά καθώς και μια πολύ κερδοφόρα επιχείρηση για τα κράτη της Μ. Ανατολής.

 
Πηγή: Κέντρο Ανατολικών Σπουδών 

Share Button

Με αφορμή την συμπλήρωση δεκαπέντε ετών λειτουργίας, το Κέντρο Ανατολικών Σπουδών για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, σας προσκαλεί σε ειδική εκδήλωση – αφιέρωμα με θέμα: “Προβολές από τη Μέση Ανατολή: Κρίσιμα Ζητήματα Διεθνούς Πολιτικής”. Τα στελέχη του Κέντρου Ανατολικών Σπουδών, νέοι ερευνητές, φοιτητές, προ και μετα-πτυχιακοί, θα παρουσιάσουν μέσα από μια πληθώρα ειδικών θεματικών που αφορούν στην Μέση Ανατολή σήμερα, τις ερευνητικές τους δραστηριότητες, με στόχο να αναδείξουν τις δυνατότητες και το δυναμικό της επιστημονικής-ακαδημαϊκής έρευνας σε μια εξαιρετικά δυσμενή συγκυρία.

Ημερομηνία: Τρίτη, 3 Νοεμβρίου 2015, ώρες 18.30 – 21.30
Τοποθεσία: Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα ΙΙ (στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Λεωφόρος Συγγρού 136).

Η παρουσία σας θα μας τιμήσει ιδιαιτέρως.

Η είσοδος είναι ελεύθερη για όλους. Θα δοθούν πιστοποιητικά συμμετοχής.

Πληροφορίες: www.kans.gr, FB: Κέντρο Ανατολικών Σπουδών

Πρόγραμμα:

18.30 – 18.45
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ
Καθηγητής Γρηγόριος Τσάλτας, Πρύτανης Παντείου Πανεπιστηµίου
Καθηγητής Γιάννης Σκαρπέλος, Πρόεδρος Τµήµατος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισµού Παντείου Πανεπιστηµίου
Καθηγήτρια Ειρήνη Χειλά, Πρόεδρος Τµήµατος ∆ιεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών Παντείου Πανεπιστηµίου

18.45 – 19.00
ΟΜΙΛΙΑ: Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΚΑΙ Η ∆ΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Καθηγητής Χριστόδουλος Γιαλλουρίδης, ∆ιευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών, Κοσµήτορας Σχολής ∆ιεθνών Σπουδών, Επικοινωνίας και Πολιτισµού Παντείου Πανεπιστηµίου

19.00 – 19.15
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Αφεντούλης Λαγγίδης, Συντονιστής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών, ∆ρ. ∆ιεθνών Σχέσεων, Τµήµα ∆ιεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών Παντείου Πανεπιστηµίου

19.15 – 20.00
Η ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΣΕ ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΕΣ ΑΛΛΑΓΩΝ
ΠΑΝΕΛ I – ΠΡΟΕ∆ΡΕΙΟ:Βιβή Κεφαλά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, ∆ιευθύντρια Κέντρου Μελέτης Μεσογειακής – Μεσανατολικής Πολιτικής και Πολιτισµού, Τµήµα Μεσογειακών Σπουδών, Πανεπιστήµιο του Αιγαίου
• Ο ∆ιχασµένος Οίκος Των Παλαιστινίων: Κατανοώντας την ενδο-παλαιστινιακή σύγκρουση, Μάριος-Ανέστης Καϊτάζης
• Ο εµφύλιος της Υεµένης, Σοφία Κολτζή
• Μία πραγµατική επανάσταση: Οι Κούρδισες µαχήτριες της Rojava, Κατερίνα Σαραντάρη και Μαριέττα Χατζηδιάκου

20.00 – 20.45

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
ΠΑΝΕΛ II – ΠΡΟΕ∆ΡΕΙΟ: Ειρήνη Χειλά, Πρόεδρος Τµήµατος ∆ιεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών, Πάντειο Πανεπιστήµιο
• Η επιρροή της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή, Καριοφύλλης Κέντσος-∆ρακάκης
• Η οικονοµία της Τουρκίας από το 2001 µέχρι σήµερα, Ειρήνη Χριστοδουλάκη
•Το Κουρδικό ζήτηµα στο πλαίσιο των διεργασιών σε Συρία και Ιράκ, Γιώργος Καζαντζής

20.45 – 21.15

ΤΟ ΙΣΛΑΜ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΨΥΧΡΟΠΟΛΕΜΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ∆ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ
ΠΑΝΕΛ III – ΠΡΟΕ∆ΡΕΙΟ: Νίκος Λέανδρος, Καθηγητής, Τµήµα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισµού, Πάντειο Πανεπιστήµιο
• Βαλκάνια και Ισλάµ: Εξωτερικές Επιρροές και το Φαινόµενο του Ισλαµικού Εξτρεµισµού, Μαρία Μπαρετα
• Η σχέση δυτικού και ισλαµικού πολιτισµού στον 21ο αιώνα: Συγκλίσεις και Αποκλίσεις, Μερσίλεια Αναστασιάδου

21.15 – 21.30 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Share Button

ουκρανία ρωσία ΕΕΤις τελευταίες ημέρες σημειώνονται μικρά αλλά σημαντικά γεγονότα που αφορούν το ουκρανικό ζήτημα. Αρχικά,ο Ουκρανός Υπουργός Ενέργειας Βλαντίμιρ Ντεμτσίσιν τοποθετήθηκε δημόσια για τη συμφωνία παροχής φυσικού αερίου από τη Ρωσία προς την Ουκρανία,αναφέροντας πως η αναλογία ποσότητας φυσικού αερίου που λαμβάνει η Ουκρανία από Ρωσία και Ευρώπη μπορεί να ανέλθει λόγω τιμής και στο 50/50 από το 30/70,λησμονώντας την επιθετική ρητορική εναντίον της Ρωσίας κατά την εαρινή περίοδο. Επίσης,αποστέλλεται στο Ντονμπάς κομβόι ανθρωπιστικής βοήθειας από τη Ρωσία(το 42ο από την έναρξη των εχθροπραξιών) για την ενίσχυση των κατοίκων της περιοχής με είδη πρώτης ανάγκης,λόγω του οικονομικού αποκλεισμού από την ουκρανική κυβέρνηση. Ταυτόχρονα,ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στην Ευρώπη αποφάσισε να ενισχύσει την αποστολή του στην περιοχή του Ντονμπάς. Τέλος,καλλιεργείται ένταση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας,με την πρώτη να προβαίνει σε απαγόρευση απευθείας πτήσεων μεταξύ των δύο χωρών από τον Σεπτέμβριοο,και τη δεύτερη να απαντά με ναυτικές ασκήσεις του ρωσικού Στόλου Μαύρης Θάλασσας στην Κριμαία,με αντικείμενο την προσομοίωση απώθησης πιθανών αεροπορικών επιδρομών.

Κέντσος-Δρακάκης Καριοφύλλης